به بهانه طولاني ترين دوره تصدي وزارت:
شيخ الوزراي ما
حديث مرادي
«گردنم را بزنید از سهم ایران در بازارهای جهانی نمیگذرم. این سرمایه ملی است که باید از آن دفاع کرد». اين سخنان بيژن نامدار زنگنه وزير پيشنهادي نفت بود كه در جلسه بررسي صلاحيت وزراي پيشنهادي زده شد. وزيري كه براي دهمين بار با 230 رأی موافق نمايندگان، بر كرسي وزارت تكيه زد. وزير کمحرفی كه بيش از آنكه خود از زادگاه و ايل و عشیرهاش بگويد نام خانوادگيش بيش از هر چيز، معرف تبار و خاندانش است. ايل زنگنه كه يكي از بزرگترین ايلات كرد است و نامش با كرمانشاه پيوند خورده. ايلي كه از تذكره الملكوك، منتخب التواريخ و تاريخ كرد مردوخ كردستاني تا همين کتابهای تازه منتشرشده در خصوص حوزه جغرافيايي و پراكندگي ايلي تا مردان و نامدارانش نوشتهاند.
* مردي براي تمام فصول
بيژن نامدار زنگنه در اولين روز از تيرماه سال 1331 در كرمانشاه به دنيا آمد. چند سالي بيشتر در زادگاهش نبود و بعد از دوره اول متوسطه راهي پايتخت شد تا مسير پرپیچوخم سياست و وزارت را طي كند. اين روزها، ديگر تفكيك نامش از حوزه نفت و انرژی امکانپذیر نيست اما مرد سخت مذاكره در اپك، روزگاري مرد حوزه فرهنگ بوده است. اولين پستش در كابينه شهيد رجايي، بهعنوان معاون وزير فرهنگ و ارشاد بود. پسازآن، در دولتهای سوم و چهارم به مدت 5 سال وزير جهاد سازندگي و يك سال وزير نيرو بود. باروی كار آمدن دولت سازندگي، زنگنه 8 سال را بهعنوان وزير نيرو سپري كرد. مهمترین اقدام او در طول تصدي وزارت نيرو، تأسیس گروه مهندسين مپنا بود كه درزمینهٔ ساخت نیروگاهها، کارخانهها و زیرساختهاي صنعتي، صنايع نفت و گاز، حفاري، ترابري و ريلي فعاليت میکند. مپنا در حال حاضر بهعنوان سومين شركت بزرگ خاورميانه در صنعت نيرو فعال است و سهام آن در بازار اوراق بهادار تهران دادوستد میشود. در دولتهای هفتم و هشتم، رئیس دولت اصلاحات سكان مهمترین وزارت ايران كه هم سياسي است و هم اقتصادي را به دست او سپرد. هرچند گرايش سیاسیاش اصلاحطلبی است و سابقه
عضويت در كارگزاران سازندگي و بنياد باران را دارد، اما بيشتر از او بوي نفت به مشام میرسد تا سياست. معمولاً به سياست وارد نمیشود مگر اينكه مجبور باشد. در خصوص عملكردش در منعقد كردن برخي قراردادهاي نفتي مانند كرسنت، استات اويل و توتال حرفوحدیثهایی مطرح میشوند كه زنگنه بيشتر آنها را سياسي میداند نه از روي دلسوزي.
* بازگشت به خانه
« زمانی که این دولت در سال 92 بر سرکار آمد کمتر از نصف همسایهمان قطر از منابع مشترک گازی پارس جنوبی برداشت میکردیم، درحالیکه سال 84 وقتی دولت را تحویل دادیم، برداشت از این میدان نزدیک به قطر بود. اما بعد از 8 سال تولید به 240 میلیون مترمکعب رسیده بود». اینها سخنان بيژن زنگنه در جمع مهندسين و صنعتگران در تشريح وضعيت كشور پيش از دولت روحاني بود. سخناني كه ملت ايران حرفبهحرف آن را با تمام وجود احساس كردند.
در دو دولت احمد نژاد كه به قول احمد توكلي، نماينده سابق مجلس، دوره صدارت غیرنفتیها، بر اين وزارت مهم بود، بيژن زنگنه جايگاهي در وزارت نفت نداشت. در دولت دهم بود كه تحريم نفتي ايران موجب از دست رفتن جايگاه كشور در عرصه مبادلات سياسي و اقتصادي نفت شد. تحریمهای چندجانبه و كاهش توليد نفت و درنهایت از دست رفتن جايگاه ايران در بازي سياسي نفت به سود عربستان و روسيه، حسن روحاني را به اين نتيجه رساند كه كسي بهتر از زنگنه نمیتواند سکاندار وزارت نفت دولت يازدهم باشد. بنابراين زنگنه در دولت روحاني با حمايت بخش بزرگي از بدنه وزارت نفت بهویژه "شركت ملي مناطق نفتخیز جنوب" به اين وزارت بازگشت. توسعه میدانهای مشترك، شتابدهی به امضاي قراردادهاي نفتي، پرهيز از خام فروشي و تلاش براي احياي جايگاه ايران در ميان كشورهاي تولیدکننده نفت، ازجمله مهمترین اقدامات او در جايگاه وزير نفت دولت يازدهم بود. اقداماتش در بازگرداندن ايران به جايگاه اصلیاش در اپك و بستن قراردادهاي مهم با غولهای بزرگ نفتي را عدهای از اصولگرايان به روال معمول تاب نياوردند و براي احياي سهم ايران در اپك و اجازه ندادن به همسايگان براي برداشت بيشتر از
ميادين نفتي مشترك، به مجلس احضارش كردند.
* حكايت زنگنه و زنجاني
"آیا بابک زنجانی مافیا نبود؟ بابک زنجانی 2.7 میلیارد دلار پول نفت این کشور را به خارج از کشور برد. حدود 13 میلیارد دلار پول مردم را بالا کشید.از زمان هجرت پیامبر اسلام 44 میلیارد ثانیه گذشته،آقای بابک زنجانی هر ثانیه 300 تومان و هر ساعت 108 هزار تومان از زمان هجرت پیامبر پول مردم را بالا کشیده است".
سخنان زنگنه در مورد بابك زنجاني متهم پرونده فروش نفت، ازجمله پرحاشيه نرین قسمتهای حضور زنگنه در جايگاه وزير نفت بود.وزير کمحرف، اين بار، بارها و بارها از زنجاني و اتفاقات رخداده در وزارت نفت سخن گفته بود و به قول برخي، سراغ پرونده زنجاني رفتن و سخن گفتن از ظلمي كه به ملت روا شده، به برنامه هفتگي وزير تبدیلشده بود. از استقرار گروه مافيايي در وزارت نفت و حیفومیل اموال ملي گله كرده و گفته بود از حقوق ملت كوتاه نمیآید. "زنجاني پول ملت را خورد انگارنهانگار" ، "انگار زنجاني طلبكار است"، " باید 10هزار میلیارد تومان از پول مردم را كه خوردهاند پس دهند" و جملات بسيار ديگري تنها بخشي از حساسيت زنگنه نسبت به پرونده بابك زنجاني را نشان میدهد.
* ورکشیدن گیوهها در حمايت از روحاني
زنگنه خيلي اهل بحث جدل غیرنفتی نيست. براي دفاع از عملكردش در وزارت نفت و بستن قراردادهای مختلف، بارها سخن گفته و توضيح داده است. اما كمتر مطلبي كه بويي غير از نفت داشته باشد از او شنيده میشود. اما در زمان تبلیغات انتخابات رياست جمهوري دوازدهم، در برابر اتهامات قاليباف به دولت و کاسبکار خواندن آن، اين بيژن زنگنه بود كه به ميدان آمد و گفت حاضر است اموالش را با اموال شهردار تهران تاخت بزند. او در اين خصوص گفته بود:«من ۲۴ سال است که وزیر هستم و ۱۲سال آن را وزیر نفت بودهام، یعنی در وزارتخانهای کار میکنم که پردرآمدترین وزارتخانه بوده و بیشترین گردش مالی را دارد. اگر کاسب بودم الآن باید بیشترین اموال را داشته باشم.» زنگنه با ارائه پیشنهاد تاخت زدن اموالش با قالیباف که به مدت 12 سال شهردار تهران است ادامه میدهد: «پیشنهادم به آقای قالیباف این است که بیاییم و اموالمان را باهم تاخت بزنیم. یعنی هر چه من و خانوادهام دارند، به اسم آقای قالیباف میکنم و هر چه هم ایشان و خانوادهاش دارند به اسم من بکنند".
* و اما خانواده...
اطلاعات ما از خانواده بيژن زنگنه همان چیزهایی است كه خودش با حضور در برنامه فرمول يك گفته است: «چهار فرزند دارم. دخترم، دکترای مهندسی مخزن دارد. پسرم دارای دکترای حقوق است. پسر دیگرم در رشته خودم در دانشکده فنی درس میخواند و دیگر دخترم همکلاس دهم است. دو تا از بچههایم ایران نیستند و برای ادامه تحصیل رفتهاند. داماد من خارج از کشور کار میکند و هنوز نیامده است و برای تحصیل رفته است.»
زنگنه در جاي ديگري از صحبتهایش گريزي هم به پدرش میزند و میگوید: «پدرم روی من تأثیر داشت. آدمی بود که با عملش راستگویی و درستکاری را به من یاد داد. او یک قران مال حرام سر سفرهمان نگذاشت. ما ثروتمند نبودیم، متوسط بودیم. او از لقمه دهانش میزد برای ما که تحصیل کنیم.»
زنگنه كه بهواسطه حضورش در تمامي کابینههای پس از انقلاب، بهاستثنای دولت موقت و دولتهای نهم و دهم اصولگرايان، لقب شيخ الاوزرا گرفته، اين روزها سكان وزارتخانهای را در دست دارد كه حجم عمده درآمدهاي كشور به نوع عملكرد آن بستگي دارد. زنگنه در 29مرداد از نمايندگان ملت بازهم رأی اعتماد گرفت تا براي دهمين بار عهدهدار سمت وزارت باشد.
«گردنم را بزنید از سهم ایران در بازارهای جهانی نمیگذرم. این سرمایه ملی است که باید از آن دفاع کرد». اين سخنان بيژن نامدار زنگنه وزير پيشنهادي نفت بود كه در جلسه بررسي صلاحيت وزراي پيشنهادي زده شد. وزيري كه براي دهمين بار با 230 رأی موافق نمايندگان، بر كرسي وزارت تكيه زد. وزير کمحرفی كه بيش از آنكه خود از زادگاه و ايل و عشیرهاش بگويد نام خانوادگيش بيش از هر چيز، معرف تبار و خاندانش است. ايل زنگنه كه يكي از بزرگترین ايلات كرد است و نامش با كرمانشاه پيوند خورده. ايلي كه از تذكره الملكوك، منتخب التواريخ و تاريخ كرد مردوخ كردستاني تا همين کتابهای تازه منتشرشده در خصوص حوزه جغرافيايي و پراكندگي ايلي تا مردان و نامدارانش نوشتهاند.
* مردي براي تمام فصول
بيژن نامدار زنگنه در اولين روز از تيرماه سال 1331 در كرمانشاه به دنيا آمد. چند سالي بيشتر در زادگاهش نبود و بعد از دوره اول متوسطه راهي پايتخت شد تا مسير پرپیچوخم سياست و وزارت را طي كند. اين روزها، ديگر تفكيك نامش از حوزه نفت و انرژی امکانپذیر نيست اما مرد سخت مذاكره در اپك، روزگاري مرد حوزه فرهنگ بوده است. اولين پستش در كابينه شهيد رجايي، بهعنوان معاون وزير فرهنگ و ارشاد بود. پسازآن، در دولتهای سوم و چهارم به مدت 5 سال وزير جهاد سازندگي و يك سال وزير نيرو بود. باروی كار آمدن دولت سازندگي، زنگنه 8 سال را بهعنوان وزير نيرو سپري كرد. مهمترین اقدام او در طول تصدي وزارت نيرو، تأسیس گروه مهندسين مپنا بود كه درزمینهٔ ساخت نیروگاهها، کارخانهها و زیرساختهاي صنعتي، صنايع نفت و گاز، حفاري، ترابري و ريلي فعاليت میکند. مپنا در حال حاضر بهعنوان سومين شركت بزرگ خاورميانه در صنعت نيرو فعال است و سهام آن در بازار اوراق بهادار تهران دادوستد میشود. در دولتهای هفتم و هشتم، رئیس دولت اصلاحات سكان مهمترین وزارت ايران كه هم سياسي است و هم اقتصادي را به دست او سپرد. هرچند گرايش سیاسیاش اصلاحطلبی است و سابقه
عضويت در كارگزاران سازندگي و بنياد باران را دارد، اما بيشتر از او بوي نفت به مشام میرسد تا سياست. معمولاً به سياست وارد نمیشود مگر اينكه مجبور باشد. در خصوص عملكردش در منعقد كردن برخي قراردادهاي نفتي مانند كرسنت، استات اويل و توتال حرفوحدیثهایی مطرح میشوند كه زنگنه بيشتر آنها را سياسي میداند نه از روي دلسوزي.
* بازگشت به خانه
« زمانی که این دولت در سال 92 بر سرکار آمد کمتر از نصف همسایهمان قطر از منابع مشترک گازی پارس جنوبی برداشت میکردیم، درحالیکه سال 84 وقتی دولت را تحویل دادیم، برداشت از این میدان نزدیک به قطر بود. اما بعد از 8 سال تولید به 240 میلیون مترمکعب رسیده بود». اینها سخنان بيژن زنگنه در جمع مهندسين و صنعتگران در تشريح وضعيت كشور پيش از دولت روحاني بود. سخناني كه ملت ايران حرفبهحرف آن را با تمام وجود احساس كردند.
در دو دولت احمد نژاد كه به قول احمد توكلي، نماينده سابق مجلس، دوره صدارت غیرنفتیها، بر اين وزارت مهم بود، بيژن زنگنه جايگاهي در وزارت نفت نداشت. در دولت دهم بود كه تحريم نفتي ايران موجب از دست رفتن جايگاه كشور در عرصه مبادلات سياسي و اقتصادي نفت شد. تحریمهای چندجانبه و كاهش توليد نفت و درنهایت از دست رفتن جايگاه ايران در بازي سياسي نفت به سود عربستان و روسيه، حسن روحاني را به اين نتيجه رساند كه كسي بهتر از زنگنه نمیتواند سکاندار وزارت نفت دولت يازدهم باشد. بنابراين زنگنه در دولت روحاني با حمايت بخش بزرگي از بدنه وزارت نفت بهویژه "شركت ملي مناطق نفتخیز جنوب" به اين وزارت بازگشت. توسعه میدانهای مشترك، شتابدهی به امضاي قراردادهاي نفتي، پرهيز از خام فروشي و تلاش براي احياي جايگاه ايران در ميان كشورهاي تولیدکننده نفت، ازجمله مهمترین اقدامات او در جايگاه وزير نفت دولت يازدهم بود. اقداماتش در بازگرداندن ايران به جايگاه اصلیاش در اپك و بستن قراردادهاي مهم با غولهای بزرگ نفتي را عدهای از اصولگرايان به روال معمول تاب نياوردند و براي احياي سهم ايران در اپك و اجازه ندادن به همسايگان براي برداشت بيشتر از
ميادين نفتي مشترك، به مجلس احضارش كردند.
* حكايت زنگنه و زنجاني
"آیا بابک زنجانی مافیا نبود؟ بابک زنجانی 2.7 میلیارد دلار پول نفت این کشور را به خارج از کشور برد. حدود 13 میلیارد دلار پول مردم را بالا کشید.از زمان هجرت پیامبر اسلام 44 میلیارد ثانیه گذشته،آقای بابک زنجانی هر ثانیه 300 تومان و هر ساعت 108 هزار تومان از زمان هجرت پیامبر پول مردم را بالا کشیده است".
سخنان زنگنه در مورد بابك زنجاني متهم پرونده فروش نفت، ازجمله پرحاشيه نرین قسمتهای حضور زنگنه در جايگاه وزير نفت بود.وزير کمحرف، اين بار، بارها و بارها از زنجاني و اتفاقات رخداده در وزارت نفت سخن گفته بود و به قول برخي، سراغ پرونده زنجاني رفتن و سخن گفتن از ظلمي كه به ملت روا شده، به برنامه هفتگي وزير تبدیلشده بود. از استقرار گروه مافيايي در وزارت نفت و حیفومیل اموال ملي گله كرده و گفته بود از حقوق ملت كوتاه نمیآید. "زنجاني پول ملت را خورد انگارنهانگار" ، "انگار زنجاني طلبكار است"، " باید 10هزار میلیارد تومان از پول مردم را كه خوردهاند پس دهند" و جملات بسيار ديگري تنها بخشي از حساسيت زنگنه نسبت به پرونده بابك زنجاني را نشان میدهد.
* ورکشیدن گیوهها در حمايت از روحاني
زنگنه خيلي اهل بحث جدل غیرنفتی نيست. براي دفاع از عملكردش در وزارت نفت و بستن قراردادهای مختلف، بارها سخن گفته و توضيح داده است. اما كمتر مطلبي كه بويي غير از نفت داشته باشد از او شنيده میشود. اما در زمان تبلیغات انتخابات رياست جمهوري دوازدهم، در برابر اتهامات قاليباف به دولت و کاسبکار خواندن آن، اين بيژن زنگنه بود كه به ميدان آمد و گفت حاضر است اموالش را با اموال شهردار تهران تاخت بزند. او در اين خصوص گفته بود:«من ۲۴ سال است که وزیر هستم و ۱۲سال آن را وزیر نفت بودهام، یعنی در وزارتخانهای کار میکنم که پردرآمدترین وزارتخانه بوده و بیشترین گردش مالی را دارد. اگر کاسب بودم الآن باید بیشترین اموال را داشته باشم.» زنگنه با ارائه پیشنهاد تاخت زدن اموالش با قالیباف که به مدت 12 سال شهردار تهران است ادامه میدهد: «پیشنهادم به آقای قالیباف این است که بیاییم و اموالمان را باهم تاخت بزنیم. یعنی هر چه من و خانوادهام دارند، به اسم آقای قالیباف میکنم و هر چه هم ایشان و خانوادهاش دارند به اسم من بکنند".
* و اما خانواده...
اطلاعات ما از خانواده بيژن زنگنه همان چیزهایی است كه خودش با حضور در برنامه فرمول يك گفته است: «چهار فرزند دارم. دخترم، دکترای مهندسی مخزن دارد. پسرم دارای دکترای حقوق است. پسر دیگرم در رشته خودم در دانشکده فنی درس میخواند و دیگر دخترم همکلاس دهم است. دو تا از بچههایم ایران نیستند و برای ادامه تحصیل رفتهاند. داماد من خارج از کشور کار میکند و هنوز نیامده است و برای تحصیل رفته است.»
زنگنه در جاي ديگري از صحبتهایش گريزي هم به پدرش میزند و میگوید: «پدرم روی من تأثیر داشت. آدمی بود که با عملش راستگویی و درستکاری را به من یاد داد. او یک قران مال حرام سر سفرهمان نگذاشت. ما ثروتمند نبودیم، متوسط بودیم. او از لقمه دهانش میزد برای ما که تحصیل کنیم.»
زنگنه كه بهواسطه حضورش در تمامي کابینههای پس از انقلاب، بهاستثنای دولت موقت و دولتهای نهم و دهم اصولگرايان، لقب شيخ الاوزرا گرفته، اين روزها سكان وزارتخانهای را در دست دارد كه حجم عمده درآمدهاي كشور به نوع عملكرد آن بستگي دارد. زنگنه در 29مرداد از نمايندگان ملت بازهم رأی اعتماد گرفت تا براي دهمين بار عهدهدار سمت وزارت باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.