نتايج كنكور نشانه عقبماندگي كرمانشاه از توسعه
ويدا يارويسي
نتیجه کنکور کارشناسی96 آمد. همیشه ناخودآگاه، میان رتبههای برتر، به دنبال نام کرمانشاه میگردم؛ اما نبود! بازهم بیعدالتی آموزشی! به اینفوگرافی کنکور 96 نگاه کنید. تهران نزدیک ده درصد از جمعیت کشور را تشکیل داده ولی امسال نزدیک پنجاهدرصد از رتبههای برتر از این شهرند.
اگر راهیابی همه کودکان به مدرسه را عدالت بدانیم و در هر آبادی یک مدرسه ایجاد کنیم و معلمان را بیتوجه به مشکلات آنها به نقاط دوردست روانه کنیم، آنگونه که در طی سالیان گذشته تجربه کردهایم، عدالت آموزشی نیست که درواقع فریبخوردهایم.
آموزشوپرورش مهمترین ثروتی است که در جامعه توزیعشده و به مدد آن، مردم توانستهاند مشکلات خود را تحلیل کنند و استعدادهای خود را پرورش دهند ولی فراموش نکنیم که برخورداری از آموزشوپرورش یکسان درنهایت به نتایج تحصیلی برابر، ختم نمیشود چراکه برخی از گروههای مردم از امتیازات فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی برخوردار هستند وبِ آنها امکان میدهد تا بیشتر و جلوتر از بقیه رشد کنند که بهنوعی تبعیض دامن میزند. آنچه در کتابها تدریس میشود، برای طبقه خاصی نوشتهشده که هیچ ارتباطی بازندگی واقعی بقیه برقرار نمیکند و حتی این شکاف عامل بیعلاقگی دانش آموزان به درس شده و درنتیجه فراگیران، دچار اختلال در آموزش نظیر ترک تحصیل یا تکرار پایه و مردودی میشوند. در دنیای مدرن امروز، باید به مفید بودن دانش و اطلاعات مدرسه توجه کرد. باید به الگوهای ارائهشده و انطباق آن باارزشهای جامعه توجه کرد. با توجه تحولات سریع جامعه، نوسازی نظام آموزشی را باید جدی گرفت.
پیشرفت علم و فنّاوری، اصلاح و تجدیدنظر در منابع آموزشی و محتوای کتابهای درسی و شیوههای تدریس و تعریف از آموزشوپرورش را ایجاب میکند و غفلت از آن با توجه بهسرعت تغییر اطلاعات با شدت بیشتری باعث عقب ماندن از دنیای مدرن و عدالت آموزشی را خواهد شد. بودجه آموزشوپرورش در هر کشور نشاندهنده اهمیتی است که دولتمردان به بخش آموزش میدهند. در بسیاری از کشورهای پیشرفته این بودجه در صد قابلتوجهی از درآمد ملی است. در بسیاری از این کشورها حتی در صد پایینی از این درآمد نیز رقم قابلتوجهی است بهعنوانمثال کشور ژاپن در سال ۲۰۱۰، ۳. ۸ درصد از تولید ناخالص خود را صرف آموزش کرد. تولید ناخالص داخلی این غول آسیایی در این سال معادل ۵.۸ هزار میلیارد دلار بوده که ۳.۸ درصد آن صرف آموزش شده است.
با یک حساب ساده معلوم میشود که هزینه آموزشوپرورش ژاپن در سال ۲۰۱۰ حدود ۲۲۰ میلیارد دلار بوده است که در میان کشورهای جهان رقم بسیار بالای محسوب میشود. وزارت آموزشوپرورش ایران با کمک ۱۰۱۳۶۵۵ نفر از کارکنان خود (شامل ۹۸۱۸۶۹ نفر کارمند رسمی و پیمانی و ۳۱۷۸۶ نفر قراردادی، حقالتدریس و وظیفه) مسئولیت تربیت ۱۲۷۶۸۶۹۷ دانشآموز را در ۱۱۱۴۰۱ مدرسه و ۵۳۸۸۱۶ کلاس درس بر عهده دارد.
رشد اعتبارات استانی بهطور متوسط برای استانها حدود 16 درصد بوده است. این نرخ برای برخی استانها بیشتر و برای برخی استانها كمتر بوده است. بیشترین رشد مربوط به استانهای قزوین و خراسانشمالی با 21 و 20 درصد رشد و كمترین رشد مربوط به استان كرمانشاه با 11 درصد بوده است.
مخارج پیشبینی شده دولت برای هر نفر (سرانه بودجه) در لایحه بودجه سال 1396 برابر با 4 میلیون تومان برآورد شده است كه از این مقدار، سرانه بودجه استانی برابر با 211 هزار تومان برآورد شده است. به این ترتیب از لحاظ مبلغ اعتبارات استانی و سرانه آن برای استانها، جایگاه استانهای یزد، اردبیل، لرستان، هرمزگان، گیلان، قزوین و اصفهان نسبت به قانون بودجه سال 1395 ارتقا یافته است.
نقش آموزش در توسعه
امروز آموزش از یک نیروی انسانی ساده یک نیروی انسانی متخصص میسازد. تحصیلات بهعنوان یک فرآیند قادر است با افزایش مهارت، سطح درآمد و مصرف افراد را افزایش دهد، بنابراین میزان دسترسی خانوادهها به آموزش نقش عمده و اساسی در تحصیلات آنها ایفا میکند. نتایجی که در تحقیقات اقتصاددانان آمده سطح تحصیلات تأثیر مثبتی در بهبود درآمد افراد دارد. حرکت به سمت کاهش نابرابری در آموزش منجر به توزیع بهتر درآمد خواهد شد. بهعلاوه، افزایش سهم هزینههای آموزشی دولت منجر به بهبود ضریب جینی درآمد شده است.دیگر هیچ اقتصاددانی تنها موتور محرک رشد اقتصادی را عوامل فیزیکی نمیدانند. آنها محرکی به نام سرمایه انسانی را بهعنوان عاملی مهم در نظر گرفتهاند.
عبارت «سرمایه انسانی»یکی از پراستفادهترین «استعاره»ها در اقتصاد است. این عبارت ازاینجهت استعاری است که ما را در فهم اینکه چرا و چگونه میتوان در مورد کار آیی انسان مانند کار آیی دیگر منابع تولید، مانند ماشینها، استدلال کرد. آن کالاها «سرمایه» نامیده میشوند، پس ما میتوانیم تحلیلهای خود را از ماشینها به انسانها تعمیم دهیم تا بتوانیم انتخابهای آنها را در راستای افزایش کار آیی و درنتیجه ثروتشان، درک کنیم.
بهطورکلی، اقتصاددانان چیزی را «سرمایه» میدانند که در فرآیند تولید نقشی بر عهده داشته باشد. ما میتوانیم در مورد افراد، اینگونه استدلال کنیم که ما به طرق مختلف روی خودمان «سرمایهگذاری» میکنیم تا بتوانیم کار آیی خود را افزایش دهیم.
سرمایه انسانی برای موفقیت سازمانها و شرکتها نقش و اهمیتی حیاتی دارد. سرمایه انسانی از طریق آموزش و تجربه، افزایش مییابد. سرمایه انسانی برای رونق یک منطقه یا یک شهر نیز حیاتی است. نتیجه یک تحقیق که توسط فدرال رزرو نیویورک در سال 2011 انجام شد نشان داد که افزایش مدرک دانشگاهی و فعالیتهای تحقیق و توسعه مؤسسات آموزشی کلانشهرها با افزایش ذخیره سرمایه انسانی این مناطق مرتبط است. البته بحث مهمی که در خلال مباحث مربوط به سرمایه انسانی قابلطرح است موضوع پرواز سرمایه انسانی یا همان فرار مغزهاست که نشاندهنده کاهش افراد مستعد و آموزشدیده از کشوری که بر روی آنها سرمایهگذاری کرده، بهسوی کشورهایی که از منافع آنها بهرهمند میشوند، است، بدون اینکه کشور مقصد هزینهای بابت پرورش و تعلیم آنها پرداخت کرده باشد.
جابهجایی نیروی کار
بهطورمعمول، افراد تحصیلکرده در مکانهای فقیر در جستوجوی فرصتهای بهتر زندگی به مکانهای برخوردار مهاجرت میکنند. این جابهجایی برای هر دودسته دارای آثار مثبتی است: شهرهای برخوردار (شهرهای مهاجرپذیر) از سرمایه انسانی مهاجران؛ و شهرهای با نیروی کار فراوان (مهاجر فرست) از بازگشت پول و درآمد مهاجران بهره میبرند. کاهش نیروی کار در شهرهای مبدأ منجر به افزایش دستمزد افرادی که مهاجرت نکردهاند میشود و افزایش عرضه نیروی کار در کشورهای مقصد منجر به کاهش دستمزد نیروی کار کشور مقصد میشود. همچنین منافع ناشی از سلامتی بدنی و آموزش مهاجران نصیب کشور جدید میشود. درعینحال، هنگامیکه مهاجران به دوران بازنشستگی و سنین پیری میرسند، مراقبتها و حمایتهای مالی از آنها به عهده کشور جدید است. کشورهای آفریقایی و کشورهای مستعمره سابق از این جریان جابهجایی نیروی کار استقبال میکنند و خواهان تسهیل جریان مهاجرت از کشورهای توسعهنیافته به کشورهای توسعهیافته هستند.
نتیجهگیری:
تمرکز امکانات و مراکز آموزش عالی در استانهای توسعهیافته و از طرفی وجود فرصتهای کاری فراوان در این مناطق در مقایسه با استانهای کمتر توسعهیافته و توسعهنیافته باعث مهاجرت سرمایه انسانی این مناطق شده و اختلاف استانهای کشور را باهم بیشتر و بیشتر میکند این مهاجرتها اغلب مشکلاتی را هم به دنبال دارد. این روال در استان کرمانشاه زنگ خطری است! فنّاوری هرروز با سرعت بیشتری پیشرفت میکند درنتیجه استانهای برخوردار سریعتر آن را دریافت کرده و در سالهای آتی توسعه استان سختتر خواهد شد.
نتیجه کنکور کارشناسی96 آمد. همیشه ناخودآگاه، میان رتبههای برتر، به دنبال نام کرمانشاه میگردم؛ اما نبود! بازهم بیعدالتی آموزشی! به اینفوگرافی کنکور 96 نگاه کنید. تهران نزدیک ده درصد از جمعیت کشور را تشکیل داده ولی امسال نزدیک پنجاهدرصد از رتبههای برتر از این شهرند.
اگر راهیابی همه کودکان به مدرسه را عدالت بدانیم و در هر آبادی یک مدرسه ایجاد کنیم و معلمان را بیتوجه به مشکلات آنها به نقاط دوردست روانه کنیم، آنگونه که در طی سالیان گذشته تجربه کردهایم، عدالت آموزشی نیست که درواقع فریبخوردهایم.
آموزشوپرورش مهمترین ثروتی است که در جامعه توزیعشده و به مدد آن، مردم توانستهاند مشکلات خود را تحلیل کنند و استعدادهای خود را پرورش دهند ولی فراموش نکنیم که برخورداری از آموزشوپرورش یکسان درنهایت به نتایج تحصیلی برابر، ختم نمیشود چراکه برخی از گروههای مردم از امتیازات فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی برخوردار هستند وبِ آنها امکان میدهد تا بیشتر و جلوتر از بقیه رشد کنند که بهنوعی تبعیض دامن میزند. آنچه در کتابها تدریس میشود، برای طبقه خاصی نوشتهشده که هیچ ارتباطی بازندگی واقعی بقیه برقرار نمیکند و حتی این شکاف عامل بیعلاقگی دانش آموزان به درس شده و درنتیجه فراگیران، دچار اختلال در آموزش نظیر ترک تحصیل یا تکرار پایه و مردودی میشوند. در دنیای مدرن امروز، باید به مفید بودن دانش و اطلاعات مدرسه توجه کرد. باید به الگوهای ارائهشده و انطباق آن باارزشهای جامعه توجه کرد. با توجه تحولات سریع جامعه، نوسازی نظام آموزشی را باید جدی گرفت.
پیشرفت علم و فنّاوری، اصلاح و تجدیدنظر در منابع آموزشی و محتوای کتابهای درسی و شیوههای تدریس و تعریف از آموزشوپرورش را ایجاب میکند و غفلت از آن با توجه بهسرعت تغییر اطلاعات با شدت بیشتری باعث عقب ماندن از دنیای مدرن و عدالت آموزشی را خواهد شد. بودجه آموزشوپرورش در هر کشور نشاندهنده اهمیتی است که دولتمردان به بخش آموزش میدهند. در بسیاری از کشورهای پیشرفته این بودجه در صد قابلتوجهی از درآمد ملی است. در بسیاری از این کشورها حتی در صد پایینی از این درآمد نیز رقم قابلتوجهی است بهعنوانمثال کشور ژاپن در سال ۲۰۱۰، ۳. ۸ درصد از تولید ناخالص خود را صرف آموزش کرد. تولید ناخالص داخلی این غول آسیایی در این سال معادل ۵.۸ هزار میلیارد دلار بوده که ۳.۸ درصد آن صرف آموزش شده است.
با یک حساب ساده معلوم میشود که هزینه آموزشوپرورش ژاپن در سال ۲۰۱۰ حدود ۲۲۰ میلیارد دلار بوده است که در میان کشورهای جهان رقم بسیار بالای محسوب میشود. وزارت آموزشوپرورش ایران با کمک ۱۰۱۳۶۵۵ نفر از کارکنان خود (شامل ۹۸۱۸۶۹ نفر کارمند رسمی و پیمانی و ۳۱۷۸۶ نفر قراردادی، حقالتدریس و وظیفه) مسئولیت تربیت ۱۲۷۶۸۶۹۷ دانشآموز را در ۱۱۱۴۰۱ مدرسه و ۵۳۸۸۱۶ کلاس درس بر عهده دارد.
رشد اعتبارات استانی بهطور متوسط برای استانها حدود 16 درصد بوده است. این نرخ برای برخی استانها بیشتر و برای برخی استانها كمتر بوده است. بیشترین رشد مربوط به استانهای قزوین و خراسانشمالی با 21 و 20 درصد رشد و كمترین رشد مربوط به استان كرمانشاه با 11 درصد بوده است.
مخارج پیشبینی شده دولت برای هر نفر (سرانه بودجه) در لایحه بودجه سال 1396 برابر با 4 میلیون تومان برآورد شده است كه از این مقدار، سرانه بودجه استانی برابر با 211 هزار تومان برآورد شده است. به این ترتیب از لحاظ مبلغ اعتبارات استانی و سرانه آن برای استانها، جایگاه استانهای یزد، اردبیل، لرستان، هرمزگان، گیلان، قزوین و اصفهان نسبت به قانون بودجه سال 1395 ارتقا یافته است.
نقش آموزش در توسعه
امروز آموزش از یک نیروی انسانی ساده یک نیروی انسانی متخصص میسازد. تحصیلات بهعنوان یک فرآیند قادر است با افزایش مهارت، سطح درآمد و مصرف افراد را افزایش دهد، بنابراین میزان دسترسی خانوادهها به آموزش نقش عمده و اساسی در تحصیلات آنها ایفا میکند. نتایجی که در تحقیقات اقتصاددانان آمده سطح تحصیلات تأثیر مثبتی در بهبود درآمد افراد دارد. حرکت به سمت کاهش نابرابری در آموزش منجر به توزیع بهتر درآمد خواهد شد. بهعلاوه، افزایش سهم هزینههای آموزشی دولت منجر به بهبود ضریب جینی درآمد شده است.دیگر هیچ اقتصاددانی تنها موتور محرک رشد اقتصادی را عوامل فیزیکی نمیدانند. آنها محرکی به نام سرمایه انسانی را بهعنوان عاملی مهم در نظر گرفتهاند.
عبارت «سرمایه انسانی»یکی از پراستفادهترین «استعاره»ها در اقتصاد است. این عبارت ازاینجهت استعاری است که ما را در فهم اینکه چرا و چگونه میتوان در مورد کار آیی انسان مانند کار آیی دیگر منابع تولید، مانند ماشینها، استدلال کرد. آن کالاها «سرمایه» نامیده میشوند، پس ما میتوانیم تحلیلهای خود را از ماشینها به انسانها تعمیم دهیم تا بتوانیم انتخابهای آنها را در راستای افزایش کار آیی و درنتیجه ثروتشان، درک کنیم.
بهطورکلی، اقتصاددانان چیزی را «سرمایه» میدانند که در فرآیند تولید نقشی بر عهده داشته باشد. ما میتوانیم در مورد افراد، اینگونه استدلال کنیم که ما به طرق مختلف روی خودمان «سرمایهگذاری» میکنیم تا بتوانیم کار آیی خود را افزایش دهیم.
سرمایه انسانی برای موفقیت سازمانها و شرکتها نقش و اهمیتی حیاتی دارد. سرمایه انسانی از طریق آموزش و تجربه، افزایش مییابد. سرمایه انسانی برای رونق یک منطقه یا یک شهر نیز حیاتی است. نتیجه یک تحقیق که توسط فدرال رزرو نیویورک در سال 2011 انجام شد نشان داد که افزایش مدرک دانشگاهی و فعالیتهای تحقیق و توسعه مؤسسات آموزشی کلانشهرها با افزایش ذخیره سرمایه انسانی این مناطق مرتبط است. البته بحث مهمی که در خلال مباحث مربوط به سرمایه انسانی قابلطرح است موضوع پرواز سرمایه انسانی یا همان فرار مغزهاست که نشاندهنده کاهش افراد مستعد و آموزشدیده از کشوری که بر روی آنها سرمایهگذاری کرده، بهسوی کشورهایی که از منافع آنها بهرهمند میشوند، است، بدون اینکه کشور مقصد هزینهای بابت پرورش و تعلیم آنها پرداخت کرده باشد.
جابهجایی نیروی کار
بهطورمعمول، افراد تحصیلکرده در مکانهای فقیر در جستوجوی فرصتهای بهتر زندگی به مکانهای برخوردار مهاجرت میکنند. این جابهجایی برای هر دودسته دارای آثار مثبتی است: شهرهای برخوردار (شهرهای مهاجرپذیر) از سرمایه انسانی مهاجران؛ و شهرهای با نیروی کار فراوان (مهاجر فرست) از بازگشت پول و درآمد مهاجران بهره میبرند. کاهش نیروی کار در شهرهای مبدأ منجر به افزایش دستمزد افرادی که مهاجرت نکردهاند میشود و افزایش عرضه نیروی کار در کشورهای مقصد منجر به کاهش دستمزد نیروی کار کشور مقصد میشود. همچنین منافع ناشی از سلامتی بدنی و آموزش مهاجران نصیب کشور جدید میشود. درعینحال، هنگامیکه مهاجران به دوران بازنشستگی و سنین پیری میرسند، مراقبتها و حمایتهای مالی از آنها به عهده کشور جدید است. کشورهای آفریقایی و کشورهای مستعمره سابق از این جریان جابهجایی نیروی کار استقبال میکنند و خواهان تسهیل جریان مهاجرت از کشورهای توسعهنیافته به کشورهای توسعهیافته هستند.
نتیجهگیری:
تمرکز امکانات و مراکز آموزش عالی در استانهای توسعهیافته و از طرفی وجود فرصتهای کاری فراوان در این مناطق در مقایسه با استانهای کمتر توسعهیافته و توسعهنیافته باعث مهاجرت سرمایه انسانی این مناطق شده و اختلاف استانهای کشور را باهم بیشتر و بیشتر میکند این مهاجرتها اغلب مشکلاتی را هم به دنبال دارد. این روال در استان کرمانشاه زنگ خطری است! فنّاوری هرروز با سرعت بیشتری پیشرفت میکند درنتیجه استانهای برخوردار سریعتر آن را دریافت کرده و در سالهای آتی توسعه استان سختتر خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.