|

وضعیت اقتصادی و نقش آن در بررسی آسیب‌های اجتماعی

سید امید صمدی

بازنگری مسئله‌ی پراهمیت آسیب‌های اجتماعی در جامعه‌ی امروزی مستلزم توجه بیش‌ازپیش و جدی به فرآیند رشد روحی و روانی در میان جوانان است. بررسی انحرافات اجتماعی و به‌اصطلاح، آسیب-شناسی اجتماعی به معنای شناخت ریشه نابسامانی‌های اجتماعی، ناهنجاری‌ها و آسیب‌هایی نظیر فقر، اعتیاد، خودکشی، بیکاری، طلاق و... است. دیدگاه‌ وضعیت اقتصادی از عوامل مؤثر در پیدایش آسیب‌های اجتماعی است و تجربه نشان می‌دهد که بین وضعیت اقتصادی، افراد و آسیب‌های اجتماعی رابطه وجود دارد. ظهور آسیب‌های اجتماعی، به‌ویژه در میان جوانان شامل عوامل شخصیتی که از عوامل متمایل به عدم تعادل روانی، شخصیتی و اختلال در سلوک و رفتار است و یا عوامل فردی همچون بی‌هویتی و یا عوامل اجتماعی مانند بیکاری، فقر و محیط ناسالم است. موضوع بیکاری در معبر مسائل و مشکلات جوانان امروزه باید به شکلی جدی موردبررسی قرار گیرد. کار جزو عناصری است که به سرشت روانی و چرخه‌ی فعالیت‌های روزانه افراد ساختار می‌دهد. بیکاری علاوه بر کاهش مهارت‌های شغلی در جامعه و کم‌رنگ شدن ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی، موجب شکل‌گیری آسیب‌های روحی و روانی می‌شود. فرد جوان در سنین طلایی عمر خود در انتظار ایفای نقش اجتماعی است و روحیه‌ی استقلال‌طلبی دارد این در حالی است که شرایط نابسامان شغلی و بیکاری او را از این حضور محروم می‌کند و عواقب اولیه‌ی تضعیف روحیه و کاهش اعتمادبه‌نفس را در پی دارد. محققان رفتارشناس دانشگاه استرلینگ اسکاتلند در تحقیقاتی دریافتند، بیکاری تغییرات گسترده‌ای در اساس شخصیت فرد ایفا می‌کند. هرچند به نظر می‌رسد که شخصیت باگذشت زمان چندان تغییری نمی‌کند، اما محققان دریافتند که بیکاری باعث کاهش سطح وجدان می‌شود؛ این دسته از افراد انگیزه و حس دلسوزی خود را ازدست‌داده و کمتر در مورد جهان اطراف خود ژرف‌نگری می‌کنند. بیکاری می‌تواند باعث بروز اختلالات روانی مانند افسردگی و همچنین گرایش به مواد را به همراه داشته باشد. استان کردستان که بر اساس آمار رسمی با بیش از دوازده درصد بیکاری در ردیف اول استان‌های کشور است در سال‌های اخیر با مشکلات اقتصادی و معیشتی جوانان روبرو شده است. ظرفیت بخش دولتی در این استان تکمیل و بخش خصوصی نیز بسیار ضعیف است و امکان جبران نبود ظرفیت دولتی را ندارد. بی‌تردید صنعت قابل‌توجهی در استان وجود ندارد و دست‌فروشی، کولبری، جمع‌آوری پلاستیک و ... تنها بخش کوچکی از معضلات به وجود آمده است که تهدیدی جدی برای جامعه‌ی جوان است که می‌تواند عواقب زیانباری شامل نابودی قوه‌ی خلاقیت جوانان، قوه‌ی تفکر و اراده‌ی درونی به دنبال بیاورد. از پیامدهای منفی آسیب‌های اجتماعی و به‌خصوص بیکاری، بالا رفتن سن ازدواج است، ازدواج یکی از نیازهای ضروری انسان برای یافتن هویت و رشد سالم در تمامی ابعاد زندگی است، ازدواج به‌نوعی باعث رشد و تکامل انسان می‌شود و زمینه را برای سلامت جسم و روان فرد مهیا می‌سازد. با کاهش درآمد و عدم تأمین نیازهای اولیه برای تشکیل زندگی مشترک و عدم همخوانی دخل‌وخرج جوان را به‌سوی زندگی مجردی سوق می‌دهد، درنتیجه ترس از این موضوع سن ازدواج را به بالاترین حد ممکن می‌رساند و عواقب این موضوع به شکل بروز مشکلات رفتاری و شناختی خود را نشان خواهد داد به‌گونه‌ای که سبب کاهش عملکرد افراد می‌شود. آمار بسیار زیاد طلاق در استان کردستان نشان از وجود رابطه‌ی نامبرده‌ی وضعیت اقتصادی با افزایش آسیب اجتماعی است و ازاین‌رو اهمیت موضوع دوچندان خواهد شد. اثرات مخرب روانی بعد از طلاق نه‌تنها متوجه زوجین بلکه چندین خانواده و درمجموع بادید کلی‌تر به توده‌ی اجتماع است. یقیناً عامل اقتصادی تنها عامل بروز این مشکل نیست و دلایل متعدد دیگر نیز با همپوشانی هم درمجموع مسبب خواهند بود اما شکی در آن نیست که اقتصاد قوی اکثریت جامعه می‌تواند کاهش چشم‌گیری در بروز مشکلات و اختلافات خانواده‌ها باشد و از شکل‌گیری مسائل پس‌ازآن جلوگیری به عمل آورد. جوان نیازمند حمایت اقشار مختلف جامعه اعم از دولت است تا باتدبیر و تفکر نسبت به فراهم ساختن بستر مناسب جهت فعالیت سرمایه‌گذاران گامی بردارد و با پیشرفت اقتصادی در ابعاد اجتماعی و درنتیجه خانواده می‌توان به کاهش آسیب‌های اجتماعی و داشتن جامعه‌ای سالم به‌دوراز هرگونه خسران و ضرر امیدوار بود. از عوامل تأثیرگذار در بهبود سطح روانی جوانان حضور در اجتماعات و تشکل‌های قانونی است که در بدنه‌ی اجتماع شامل دانشگاه‌ها، ادارات، مؤسسات و سازمان‌های خصوصی و انجمن‌های مختلف و فعال است. بی‌شک حمایت‌های دولتی و در اختیار قرار دادن فضاهای مخیر و آزاد در جو فعالیت جوانان کمک زیادی به کاهش آسیب‌های اجتماعی می‌کند.

بازنگری مسئله‌ی پراهمیت آسیب‌های اجتماعی در جامعه‌ی امروزی مستلزم توجه بیش‌ازپیش و جدی به فرآیند رشد روحی و روانی در میان جوانان است. بررسی انحرافات اجتماعی و به‌اصطلاح، آسیب-شناسی اجتماعی به معنای شناخت ریشه نابسامانی‌های اجتماعی، ناهنجاری‌ها و آسیب‌هایی نظیر فقر، اعتیاد، خودکشی، بیکاری، طلاق و... است. دیدگاه‌ وضعیت اقتصادی از عوامل مؤثر در پیدایش آسیب‌های اجتماعی است و تجربه نشان می‌دهد که بین وضعیت اقتصادی، افراد و آسیب‌های اجتماعی رابطه وجود دارد. ظهور آسیب‌های اجتماعی، به‌ویژه در میان جوانان شامل عوامل شخصیتی که از عوامل متمایل به عدم تعادل روانی، شخصیتی و اختلال در سلوک و رفتار است و یا عوامل فردی همچون بی‌هویتی و یا عوامل اجتماعی مانند بیکاری، فقر و محیط ناسالم است. موضوع بیکاری در معبر مسائل و مشکلات جوانان امروزه باید به شکلی جدی موردبررسی قرار گیرد. کار جزو عناصری است که به سرشت روانی و چرخه‌ی فعالیت‌های روزانه افراد ساختار می‌دهد. بیکاری علاوه بر کاهش مهارت‌های شغلی در جامعه و کم‌رنگ شدن ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی، موجب شکل‌گیری آسیب‌های روحی و روانی می‌شود. فرد جوان در سنین طلایی عمر خود در انتظار ایفای نقش اجتماعی است و روحیه‌ی استقلال‌طلبی دارد این در حالی است که شرایط نابسامان شغلی و بیکاری او را از این حضور محروم می‌کند و عواقب اولیه‌ی تضعیف روحیه و کاهش اعتمادبه‌نفس را در پی دارد. محققان رفتارشناس دانشگاه استرلینگ اسکاتلند در تحقیقاتی دریافتند، بیکاری تغییرات گسترده‌ای در اساس شخصیت فرد ایفا می‌کند. هرچند به نظر می‌رسد که شخصیت باگذشت زمان چندان تغییری نمی‌کند، اما محققان دریافتند که بیکاری باعث کاهش سطح وجدان می‌شود؛ این دسته از افراد انگیزه و حس دلسوزی خود را ازدست‌داده و کمتر در مورد جهان اطراف خود ژرف‌نگری می‌کنند. بیکاری می‌تواند باعث بروز اختلالات روانی مانند افسردگی و همچنین گرایش به مواد را به همراه داشته باشد. استان کردستان که بر اساس آمار رسمی با بیش از دوازده درصد بیکاری در ردیف اول استان‌های کشور است در سال‌های اخیر با مشکلات اقتصادی و معیشتی جوانان روبرو شده است. ظرفیت بخش دولتی در این استان تکمیل و بخش خصوصی نیز بسیار ضعیف است و امکان جبران نبود ظرفیت دولتی را ندارد. بی‌تردید صنعت قابل‌توجهی در استان وجود ندارد و دست‌فروشی، کولبری، جمع‌آوری پلاستیک و ... تنها بخش کوچکی از معضلات به وجود آمده است که تهدیدی جدی برای جامعه‌ی جوان است که می‌تواند عواقب زیانباری شامل نابودی قوه‌ی خلاقیت جوانان، قوه‌ی تفکر و اراده‌ی درونی به دنبال بیاورد. از پیامدهای منفی آسیب‌های اجتماعی و به‌خصوص بیکاری، بالا رفتن سن ازدواج است، ازدواج یکی از نیازهای ضروری انسان برای یافتن هویت و رشد سالم در تمامی ابعاد زندگی است، ازدواج به‌نوعی باعث رشد و تکامل انسان می‌شود و زمینه را برای سلامت جسم و روان فرد مهیا می‌سازد. با کاهش درآمد و عدم تأمین نیازهای اولیه برای تشکیل زندگی مشترک و عدم همخوانی دخل‌وخرج جوان را به‌سوی زندگی مجردی سوق می‌دهد، درنتیجه ترس از این موضوع سن ازدواج را به بالاترین حد ممکن می‌رساند و عواقب این موضوع به شکل بروز مشکلات رفتاری و شناختی خود را نشان خواهد داد به‌گونه‌ای که سبب کاهش عملکرد افراد می‌شود. آمار بسیار زیاد طلاق در استان کردستان نشان از وجود رابطه‌ی نامبرده‌ی وضعیت اقتصادی با افزایش آسیب اجتماعی است و ازاین‌رو اهمیت موضوع دوچندان خواهد شد. اثرات مخرب روانی بعد از طلاق نه‌تنها متوجه زوجین بلکه چندین خانواده و درمجموع بادید کلی‌تر به توده‌ی اجتماع است. یقیناً عامل اقتصادی تنها عامل بروز این مشکل نیست و دلایل متعدد دیگر نیز با همپوشانی هم درمجموع مسبب خواهند بود اما شکی در آن نیست که اقتصاد قوی اکثریت جامعه می‌تواند کاهش چشم‌گیری در بروز مشکلات و اختلافات خانواده‌ها باشد و از شکل‌گیری مسائل پس‌ازآن جلوگیری به عمل آورد. جوان نیازمند حمایت اقشار مختلف جامعه اعم از دولت است تا باتدبیر و تفکر نسبت به فراهم ساختن بستر مناسب جهت فعالیت سرمایه‌گذاران گامی بردارد و با پیشرفت اقتصادی در ابعاد اجتماعی و درنتیجه خانواده می‌توان به کاهش آسیب‌های اجتماعی و داشتن جامعه‌ای سالم به‌دوراز هرگونه خسران و ضرر امیدوار بود. از عوامل تأثیرگذار در بهبود سطح روانی جوانان حضور در اجتماعات و تشکل‌های قانونی است که در بدنه‌ی اجتماع شامل دانشگاه‌ها، ادارات، مؤسسات و سازمان‌های خصوصی و انجمن‌های مختلف و فعال است. بی‌شک حمایت‌های دولتی و در اختیار قرار دادن فضاهای مخیر و آزاد در جو فعالیت جوانان کمک زیادی به کاهش آسیب‌های اجتماعی می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.