|

برزخی برای ساکنین حاشیه ها

خداداد مردوخی: همیشه می‌توان کسانی را از طیف مرفه جامعه دید که در تمام زندگی خود برای یک بار هم که شده گذرشان به محلات فقیر نشین نیافتاده و چتر سعادت بر سرشان سایه افکنده و در هر نقطه خوش آب وهوایی سکنا گزیده‌اند و به اصلاح آلونک‌نشین‌ها و از دید عده‌ای بالا شهری دیده می‌شوند. همزمان با افزایش مکانهای آلونک نشین شاهد گسترش نابرابری‌های اجتماعی، فقر، تهیدستی و بیکاری در جامعه شدیم و آنهایی که از دیار خود دل کندند و تب شهرنشینی آنان را فراگرفته، که پیامدهای این کار بالا بردن سطح اجاره مسکن بود و از آن سو نیز نرخ غیر متعارف زمین‌های شهری در شهرهای کوچک و بزرگ، هیچ راهی جز پیشرفت قارچ گونه و هجوم شتاب‌آلود فقرای جویای کار نماند. تا اینکه به ناچار به محلات پر جمعیت و فقیر نشین و روستاهای نزدیک به شهرها پناه بردند و آنجا را برای زندگی خود انتخاب کردند، که یکی از این مناطق حاشیه، محله حسن آباد سنندج بود که از همان ابتدای مسیر حرکت به آنجا می‌توان محرومیت را در امتداد پنج کیلومتری فاصله راه به خوبی حس کرد. به حسن آباد که رسیدی شاهد تانکر آبهای محقرانه‌ای بر بام خانه‌های محقر خواهی بود که بار بی آبی روزانه خانواده‌های محروم را به سختی بر دوش می‌کشند و این در حالی است که سازمان شهرداری‌ها، این منطقه را برای ساماندهی به نواحی منفصل شهری از دهیاری به شهرداری تغیر داده، که آن هم در اردیبهشت هشتاد و نه شهرداری رسما دست به کار شده و بدون شک در کترل ساخت و ساز بی رویه، فعالیت چشمگیری به نسبت تمام مناطق حاشیه‌نشین داشته و می‌توان گفت موفق عمل کرده است. اما فهم و شعور مردم و قانونمند بودن آنها را نیز نباید نادیده گرفت، که به آن امید در برزخی میان شهر و روستا گیر افتاده‌اند که روزی رهایی یابند و کوچه‌های خاکی را که معضلی جدی در این محلات -خصوصا در فصل زمستان- تبدیل به مکانی امن و دارای امکانات کنند و بتوانند اماکنی تفریحی برای کودکان و نوجوانان مهیا کنند تا بتوانند اوقات فراغت خود را در مکانی مناسب به سر برند. اما مشکلات این محلات تمامی ندارند و از همه مهمتر آرامستانهای آن است که جز وظایف شهرداری است و هنوز دفن اجساد در یک قبرستان در نزدیکی مکان مسکونی توسط اهالی منطقه صورت می گیرد و این از لحاظ بهداشتی زنگ خطری برای سلامت ساکنین است. انگار ساکنین این محلات در اردوگا هی اجباری، روزهای طلایی جوانی خود را سپری می‌کنند و با نام و بر چسپ حاشیه‌نشینی، شاید طبق آمار سازمان بین المللی در برآورد خود اعلام کرده‌اند که بیش از یک میلیارد نفر از مردم یعنی حدود ٣٢ درصد جوامع شهر نشینی در حاشیه شهرها زندگی می‌کنند و صاحب نظران اجتماعی پدیده حاشیه نشینی را یک نوع زایمان ناقص شهری تلقی می‌کنند و عده‌ای نیز آن را آپاندیس نواحی شهری می‌نامند.باید از جنس همین مردم بود تا در چنین برزخی دوام آورد. اینکه هرکسی در این زمینه صاحب‌نظر شده و عنوانی برای بی امکاناتی‌های آنها و رفع کوچک‌ترین مشکلاتی که حق اولیه هر شهروندی است، انتخاب می‌کند، مشکلی از آن‌ها رفع نخواهد کرد و باید به جد کوشید که این معضلات را حل کرد. هر چه باشد زیر سایه حکومتی اسلامی هستیم و گاها که به یاد این سخن رهبر فقید انقلاب می‌افتم که فرمودند: اسلام که آمد نگفت بلال تو سیاهی سلمان تو عجمی سهیب تو رومی هستی اسلام برابری و برادری آورد، احساس شرم و ناتوانی می‌کنم. چه بسا در یک قانون اسلامی باید با یک چشم به آحاد جامعه نگریست و این همت مسولین شهری را می‌طلبد که به این امر مهم لبیک گفته و روستاییان را از هر لحاظ بی نیاز گردانند، که فرد ناچار نشود برای مبارزه با فقر و بیکاری تیشه به ریشه خود بزند و زادگاهش را با کوله‌باری از خاطره‌ها، با هیاهوی شهری عوض کند و شهر را برای رسیدن به خوا سته‌هایش انتخاب کرده و در نهایت زیر فرار از فشار چرخ روزگار به حاشیه‌ها و معضلات موجود در آنها پناه ببرد. به امید آن روز که هیچ کس از دیار خود دل نکند.

خداداد مردوخی: همیشه می‌توان کسانی را از طیف مرفه جامعه دید که در تمام زندگی خود برای یک بار هم که شده گذرشان به محلات فقیر نشین نیافتاده و چتر سعادت بر سرشان سایه افکنده و در هر نقطه خوش آب وهوایی سکنا گزیده‌اند و به اصلاح آلونک‌نشین‌ها و از دید عده‌ای بالا شهری دیده می‌شوند. همزمان با افزایش مکانهای آلونک نشین شاهد گسترش نابرابری‌های اجتماعی، فقر، تهیدستی و بیکاری در جامعه شدیم و آنهایی که از دیار خود دل کندند و تب شهرنشینی آنان را فراگرفته، که پیامدهای این کار بالا بردن سطح اجاره مسکن بود و از آن سو نیز نرخ غیر متعارف زمین‌های شهری در شهرهای کوچک و بزرگ، هیچ راهی جز پیشرفت قارچ گونه و هجوم شتاب‌آلود فقرای جویای کار نماند. تا اینکه به ناچار به محلات پر جمعیت و فقیر نشین و روستاهای نزدیک به شهرها پناه بردند و آنجا را برای زندگی خود انتخاب کردند، که یکی از این مناطق حاشیه، محله حسن آباد سنندج بود که از همان ابتدای مسیر حرکت به آنجا می‌توان محرومیت را در امتداد پنج کیلومتری فاصله راه به خوبی حس کرد. به حسن آباد که رسیدی شاهد تانکر آبهای محقرانه‌ای بر بام خانه‌های محقر خواهی بود که بار بی آبی روزانه خانواده‌های محروم را به سختی بر دوش می‌کشند و این در حالی است که سازمان شهرداری‌ها، این منطقه را برای ساماندهی به نواحی منفصل شهری از دهیاری به شهرداری تغیر داده، که آن هم در اردیبهشت هشتاد و نه شهرداری رسما دست به کار شده و بدون شک در کترل ساخت و ساز بی رویه، فعالیت چشمگیری به نسبت تمام مناطق حاشیه‌نشین داشته و می‌توان گفت موفق عمل کرده است. اما فهم و شعور مردم و قانونمند بودن آنها را نیز نباید نادیده گرفت، که به آن امید در برزخی میان شهر و روستا گیر افتاده‌اند که روزی رهایی یابند و کوچه‌های خاکی را که معضلی جدی در این محلات -خصوصا در فصل زمستان- تبدیل به مکانی امن و دارای امکانات کنند و بتوانند اماکنی تفریحی برای کودکان و نوجوانان مهیا کنند تا بتوانند اوقات فراغت خود را در مکانی مناسب به سر برند. اما مشکلات این محلات تمامی ندارند و از همه مهمتر آرامستانهای آن است که جز وظایف شهرداری است و هنوز دفن اجساد در یک قبرستان در نزدیکی مکان مسکونی توسط اهالی منطقه صورت می گیرد و این از لحاظ بهداشتی زنگ خطری برای سلامت ساکنین است. انگار ساکنین این محلات در اردوگا هی اجباری، روزهای طلایی جوانی خود را سپری می‌کنند و با نام و بر چسپ حاشیه‌نشینی، شاید طبق آمار سازمان بین المللی در برآورد خود اعلام کرده‌اند که بیش از یک میلیارد نفر از مردم یعنی حدود ٣٢ درصد جوامع شهر نشینی در حاشیه شهرها زندگی می‌کنند و صاحب نظران اجتماعی پدیده حاشیه نشینی را یک نوع زایمان ناقص شهری تلقی می‌کنند و عده‌ای نیز آن را آپاندیس نواحی شهری می‌نامند.باید از جنس همین مردم بود تا در چنین برزخی دوام آورد. اینکه هرکسی در این زمینه صاحب‌نظر شده و عنوانی برای بی امکاناتی‌های آنها و رفع کوچک‌ترین مشکلاتی که حق اولیه هر شهروندی است، انتخاب می‌کند، مشکلی از آن‌ها رفع نخواهد کرد و باید به جد کوشید که این معضلات را حل کرد. هر چه باشد زیر سایه حکومتی اسلامی هستیم و گاها که به یاد این سخن رهبر فقید انقلاب می‌افتم که فرمودند: اسلام که آمد نگفت بلال تو سیاهی سلمان تو عجمی سهیب تو رومی هستی اسلام برابری و برادری آورد، احساس شرم و ناتوانی می‌کنم. چه بسا در یک قانون اسلامی باید با یک چشم به آحاد جامعه نگریست و این همت مسولین شهری را می‌طلبد که به این امر مهم لبیک گفته و روستاییان را از هر لحاظ بی نیاز گردانند، که فرد ناچار نشود برای مبارزه با فقر و بیکاری تیشه به ریشه خود بزند و زادگاهش را با کوله‌باری از خاطره‌ها، با هیاهوی شهری عوض کند و شهر را برای رسیدن به خوا سته‌هایش انتخاب کرده و در نهایت زیر فرار از فشار چرخ روزگار به حاشیه‌ها و معضلات موجود در آنها پناه ببرد. به امید آن روز که هیچ کس از دیار خود دل نکند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.