توسعه پایدار محیط زیست و نقش زنان
امید باتو روزنامه نگار، فعال سیاسی اصلاح طلب و دانش آموخته کارشناسی محیط زیست حدود ۱۵ سال سابقه کار در حفاظت محیط زیست کردستان که ریاست اداره حفاظت محیط زیست کامیاران، فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کردستان و ریاست اداره حفاظت محیط زیست شهرستان سنندج را در کارنامه کاری خود دارد
زنان در کشورهای در حال توسعه، یک عنصر کلیدی در زمینه محیطزیست هستند. نقش زنان در مدیریت منابع پایدار در کردستان چیست؟
البته زنان به عنوان نیمی از جامعه نه تنها در کشورهای در حال توسعه بلکه حتی در کشورهای پیشرفته نیز عناصر کلیدی برای حفاظت از محیط زیست می باشند. زنان پرورش دهنده فرزندان و در واقع مربیان آنها می باشند لذا می توان گفت هر جامعه ایی قدم در راه و منهجی میگذارد که زنان آن جامعه آن را به فرزندان خویش آموزش داده اند. در بحث محیط زیست، زنان اگر خود تحت آموزشهای لازم قرار بگیرند می توانند این میراث معنوی را به فرزندان خویش و در نتیجه به نسلهای بعدی انتقال دهند.
در موضوع مدیریت منابع، یکی از اصلی ترین و جدی ترین معضلات موجود در تمام دنیا مصرف گرایی است. زنان در هر صورت چه خانه دار باشند و چه شاغل، مدیریت خانه و خانواده را بعهده دارند لذا می توانند با کاهش مصرف در هر منبعی تا حد امکان، کمک شایانی به حفظ محیط زیست نمایند. زیرا صرفه جویی و کاهش مصرف هم از هدررفت منابع جلوگیری کرده و هم اینکه در نتیجه پسماندهای کمتری نیز تولید می شود. البته ذکر این مطالب به این معنا نیست که فقط باید شهروندان(زنان و مردان) مسئولیت حفاظت از محیط زیست را به دوش بکشند چرا که نقش و مسئولیت دولت یا نهادهای متولی اداره امور مملکت به مراتب جدی تر از شهروندان می باشد. به اعتقاد من، زنان (و در مقیاس بزرگتر خانوادهها) ضمن اینکه با پرهیز از مصرف گرایی می توانند به اندازه نقش خودشان به حفظ محیط زیست کمک کنند اگر بتوانند فرزندان مسئولیت پذیری تربیت کنند، یعنی آموزشگران خوبی برای فرزندان خویش باشند، تمامی مشکلات جامعه اعم از سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و ... که همگی در بستر محیط زیست اتفاق می افتد را مدیریت کرده اند.
رابطه میان حفظ منابع طبیعی، کاهش فقر و توانمند سازی زنان را چگونه توجیه میکنید؟
برای حفاظت از محیط زیست ما نیازمند دو مولفه قدرت و ثروت (زر و زور) هستیم. لذا یکی از راهکارهای بسیار مهم در حفاظت از محیطزیست توزیع عادلانه همان قدرت و ثروت در جامعه می باشد. چنانچه برخورداری افراد و گروهها از این دو گزاره ناعادلانه و نامتعارف باشد بدون شک زمینه بروز فساد فراهم میشود. اگر به شاخصها و نرم های جهانی عدم شفافیت و فساد نگاه کنیم کشورهای جهان سوم نسبت به کشورهای توسعهیافته وضعیت بسیار متفاوتی دارند در این کشورها فقر و فلاکت معمولا ابعاد بسیار وسیعی دارد لذا تخریب منابع طبیعی هم بسیار زیاد و مشکلات زنان نیز که رابطه مستقیمی با معضلات محیط زیست و منابع طبیعی دارد بسیار زیاد می باشد. از طرفی در همین جوامع حضور زنان در عرصه مشارکتهای اجتماعی و روند تصمیم گیری برای ادارهی امور جامعه، بسیار ضعیف می باشد لذا برای رفع این نقیصه در درجه اول باید زمینه حضور فعال زنان در زمینه های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و محیط زیست فراهم گردد که این مهم خود یک تعامل دو سویه بین جامعه مدنی و دولتهاست. از یک طرف بایستی جامعه خود مطالبه گر حضور و مشارکت زنان در حوزه های مختلف باشد و از طرف دیگر بایستی دولت یا
همان ساختارهای قدرت زمینه حضور فعال و در نتیجه بروز استعدادهای این طیف را در اداره امور فراهم نمایند.
افزایش حضور زنان در روندهای تصمیمسازی زیست محیطی چه رابطهای با موفقیت طرحهای حفاظت از محیط زیست دارد؟
مشکلات محیط زیست قبل از جنسیت به ذهنیت مربوط می شود. صرف وجود زنان در روندهای تصمیم سازی این مشکلات مرتفع نمی شوند. سازمان حفاظت محیط زیست در کشور ما نهاد متولی محیط زیست می باشد که رئیس سازمان معاون رئیس جمهور نیز می باشد. در دولت اول احمدی نژاد، خانم دکتر واعظ جوادی تصدی سازمان را بعهده داشت که هر چند یک زن تحصیل کرده و سیاسی کار نیز بود اما بدلیل عدم داشتن یک ذهنیت محیط زیستی نتوانست برای محیط زیست ایران مفید واقع شود. یکی از اقدامات غلط ایشان در آن زمان ایجاد سایت های تکثیر حیات وحش در اسارت بود که علیرغم هزینه های میلیاردی در آن زمان، به جرأت می توان گفت از ابتدا یک طرح شکست خورده بود. این در حالی است که در دولت تدبیر و امید هم سکان سازمان حفاظت محیط زیست به دستان معصومه ابتکار سپرده شده ولی ایشان بدلیل اینکه تفکر و نگرش محیط زیستی دارد اقدامات بسیاری در این حوزه انجام داده که می توان ادعا کرد قریب به اکثریت آنها موفقیت آمیز بوده است. از جمله این موارد حذف بنزن از بنزین و خارج کردن بنزین های تولید پتروشیمی از چرخه عرضه سوخت و جایگزینی آن با بنزین یورو٤ می باشد که سهم عمده ایی در کاهش شدت و غلظت
آلاینده های هوا خواهد داشت. می توان گفت اگر زنانی باشند که در فرآیندهای تصمیم سازی و تصمیم گیری در سطح دولت حضور فعالی داشته و مهمتر از هر چیز دارای شناخت منطقی و واقعی از مولفه های محیط زیست باشند بدون تردید میزان خسارت های وارده به محیط زیست نیز کاهش خواهد یافت. اما اگر زنان فاقد بینش محیط زیستی باشند حتی در صورت اشتغال به امورات خانه داری به میزان زیادی به محیط زیست آسیب خواهند رساند.
در مورد اقدامات عملی و تشکیلاتی برای حفاظت از محیط زیست توسط زنان، در استان کردستان توضیح دهید.
بطور کلی اقدامات زنان برای حفاظت از محیط زیست در تمام دنیا می تواند از یک مدل کلی پیروی نماید. بعنوان مثال وجود زنانی همچون املین پنکهرست در اروپا (فعال حوزه زنان) و راشل کارلسون در آمریکا (نویسنده کتاب بهار خاموش) منجر به ایجاد تحولات شگرفی در حوزه آزادی زنان و کسب حق رای برای آنان و همچنین ایجاد جنبشهای محیط زیستی نه تنها در آمریکا بلکه تمام دنیا گردید. متأسفانه اغلب افراد جامعه ما (هم زنان و هم مردان) هنوز هم تعریف جامع و کاملی از محیط زیست نداشته و محیط زیست را با طبیعت برابر می دانند این نگاهی تقلیل گرایانه به موضوع می باشد چرا که طبیعت جزئی از محیط زیست می باشد. حتی در مواردی تشکل های محیط زیستی هم که چندان با این مقوله آشنایی ندارند در زمینه اقدامات محیط زیستی به بیراهه رفته و حفظ محیط زیست را تا حد جمع آوری زباله و یا دادن گوشت و قیمه به پرندگان شکاری آسیب دیده تنزل داده اند که این نوع نگرش هم مینیاتوریزه کردن مسائل و مشکلات محیط زیست می باشد چون که محیط زیست بستر زندگی بوده و تمام جنبه های حیات مادی ما در این بستر اتفاق می افتد. ما باید به این نکته واقف باشیم که بسیاری از موارد در حوزه اختیارات و
مسئولیت دولتها بوده و شهروندان صرفاً با انتخاب دولت های حامی محیط زیست قادر به تأثیرگذاری در آنها هستند. به عنوان مثال در حال حاضر منطقه خاورمیانه هیچگونه ثبات سیاسی ندارد و شعله های جنگ اغلب کشورها را بصورت مستقیم یا غیر مستقیم در بر گرفته است. کشور ترکیه به منظور ایجاد فشار به کشورهای منطقه اقدام به تغییر رژیم هیدروگرافی و چرخه های هیدرولوژیکی نموده و فقط در قالب پروژه گاپ حدود 200 میلیارد متر مکعب آب را در پشت سدها جمع آوری نموده است. تمامی این موارد منجر به آسیب رساندن به محیط زیست می شود که از جمله این آسیب ها می توان بروز پدیده گرد و غبار و نیز تغییرات میکروکلیمایی و ماکروکلیمایی را نام برد. در این موارد نقش کشور ما به عنوان یک قدرت منطقه ایی که در معادلات جهانی نیز تأثیرگذار است در ایجاد آرامش و همزیستی مسالمت آمیز بین کشورهای منطقه بسیار حیاتی خواهد بود. حال اگر دولتی همانند دولت احمدی نژاد این حساسیت را به درستی درک نکند ایران را در جهت گرفتار شدن در باتلاق انزوا و در نهایت جنگ پیش خواهد برد که می توان نتایج وحشتناک آن را حدس زد. در حالی که در دولت تدبیر و امید ضمن ایجاد ثبات در منطقه و حتی در سطح
جهانی، از یک دیپلماسی توانمند در جهت رفع این موارد بهره برده ایم. قدر مسلم آنکه اگر شهروندان جامعهای مطالبه گر باشند یقیناً دولت ها نیز ناچار به اتخاذ راهکارهای مناسب جهت حفاظت از محیط زیست خواهند بود.
در استان کردستان اگر بخواهیم در بحث حفاظت از محیط زیست نقشی برای زنان قائل باشیم ضمن تاکید موکد بر حضور در عرصه های اجتماعی، سیاسی و ...، پرهیز از مصرف گرایی و آموزش (هم خودشان و هم فرزندانشان) که در سوالات قبلی به آنها اشاره کردم، بر این باور هستم که زنان با آموزش زبان مادری به فرزندان خویش و حفظ آداب و سنن و ارزشها که همگی در تعریف فرهنگ جای می گیرند می توانند نقش مهمی در حفظ تنوع فرهنگی داشته باشند. لازم به ذکر است که موضوع تنوع فرهنگی بعنوان یکی از سطوح تنوع زیستی (Biodiversity) در معاهده 2005 پاریس موسوم به CBD مورد تاکید قرار گرفته است. همچنین رعایت نمودن استانداردهای لازم برای داشتن یک زندگی بهتر و سالمتر تا حد ممکن، بهترین راهکار عملی برای داشتن محیط زیستی سالم می باشد که زنان نسبت به مردان می توانند نقش پررنگتری در این زمینه بازی کنند. بعنوان مثال هر اندازه در پیشگیری از ابتلای به بیماری تلاش کنیم به همان اندازه به حفظ محیط زیست کمک کرده ایم. اگر در تربیت فرزندان بیشتر دقت کنیم تا در آینده افراد مسئولیت پذیر و سالمی باشند ضمن جلوگیری از هدررفت منابع و سرمایه ها، کمک فراوانی به رشد، توسعه و
پیشرفت جامعه نموده ایم.
وجود تشکلهای مردم نهاد مانند (جمعیت کردستان سبز)، (انجمن هوازو)، (انجمن حفظ محیط زیست)، (انجمن زنان زمین) که توسط زنان در کردستان بنیانگذاری شده، چه نقشی در توسعه پایدار محیط زیست کردستان دارد؟
تکثر و تنوع تشکل های مدنی یا همان سازمان های مردم نهاد (پلورالیسم) در هر جامعه ایی نشان از رشد و توسعه فکری و فرهنگی آن جامعه دارد. این موضوع که تعدادی از زنان پیش قراول متشکل نمودن جامعه کردستان در حوزه حفاظت از محیط زیست هستند یعنی زنان ما ضمن اهمیت دادن به این حوزه، مشکلات و معضلات آن را نیز درک کرده اند که این موضوع جای خوشحالی دارد و از این روست که در حال حاضر تشکل هایی بسیار قدرتمند در اغلب شهرهای استان در حوزه محیط زیست فعال هستند. این پویایی مدیون زنان بزرگواری است که در این راه متحمل زحمات بسیاری شده اند و می توان به نسل های آینده امیدواری بیشتری داشت چرا که امروز موضوعی بنام محیط زیست به یک موضوع فراگیر در سطح جامعه تبدیل شده است هر چند که بخشی از آن متاثر از جنبش های جهانی برای حفظ محیط زیست و به تبع آن بیداری روح محیط زیست در جامعه ایرانی می باشد. در هر صورت پای کار آمدن این زنان و این تشکل ها می تواند به حفظ زیست بوم کردستان که هنوز هم مناطق بکر و دست نخورده ایی را دارد منجر شود. البته این نکته را نیز بایستی در نظر داشت که در این عرصه هم هستند زنانی که با شومن بازی و سواستفاده از موضوع در صدد
جلب توجه و بدست آوردن موقعیت های اجتماعی برای خویش هستند که در صورت عدم هوشیاری و عدم برخورد با آنان، ممکن است اثرات و تبعات زیانباری به دنبال داشته باشد که از آن جمله می توان به بی اعتمادی جامعه به تشکل ها اشاره کرد.
حضور زنان در شوراها تا چه حد میتواند در توسعه پایدار محیط زیست تاثیرگذار باشد؟
مشکل اصلی در ارتباط با توسعهی محیط زیست عدم اعتقاد مسئولین، نمایندگان شورا و مجلس و حتی دولتمردان به این مولفه می باشد نه ترکیب جنسیتی. اینکه اگر زنان در کابینه دولت، یا مجلس و شورا حضور داشته باشند دیگر تمام مشکلات ما در این بخش حل خواهد شد نگرش غیر واقع بینانهای است. بعنوان مثال در دولت گذشته شورایعالی محیط زیست که وظیفه تصمیم گیری در خصوص مسائل مهم را بعهده داشت همچون بسیاری از نهادهای دیگر منحل شد. حتی در مجلس فعلی علیرغم گذشت دوماه از تقدیم لایحه حمایت از محیط بانان به مجلس محترم شورای اسلامی از طرف دولت دکتر روحانی، هنوز هم اعلام وصول نشده است. ولی روحانی اولین جلسه دولت را به احیای دریاچه ارومیه اختصاص می دهد. دولت هایی همچون احمدی نژاد و ترامپ به محیط زیست باور ندارند و آن را یک شوخی فانتزی قلمداد می کنند در حالی که دولت روحانی همراه با دیپلماسی وزارت خارجه، تلاش جدی برای یافتن راه حل های مناسب برای مشکلات و معضلات این حوزه اعم از خشکیدن تالابها، گرد و غبار و ... به کار گرفته است. وجود بستر مناسب فکری و اعتقاد به اینکه محیط زیست بستر توسعه است، پیش شرط لازم برای توسعه آن خواهد بود. یا مثلاً در
شورای قبلی شهر سنندج دو نفر خانم حضور داشتند که هر چند اداره کل حفاظت محیط زیست کردستان در راستای فعال نمودن کمیسیون سلامت و محیط زیست شورای شهر سنندج تلاشهای زیادی نمودند ولی متاسفانه این مهم اتفاق نیفتاد. این در حالی است که وقتی که دکتر روحانی دولت خویش را دولت محیط زیست اعلام می کند اقدامات فراوانی در این خصوص حتی توسط مردان صورت می گیرد مثلا در وزارت ورزش و جوانان توسط دکتر گودرزی دفتر محیط زیست و توسعه پایدار ایجاد می شود بنابراین قبل از جنسیت، ذهنیت لازمه انجام کار می باشد. البته با توجه به اینکه خوشبختانه دولت روحانی مصرانه از محیط زیست حمایت می کند جا دارد که شوراهای محترم شهر و روستا با بهره بردن از این موقعیت گرانبها در راستای توانمند سازی تشکل ها با محوریت زنان اقدام نماید تا انشالله شاهد رشد و ارتقای شاخصهای توسعه پایدار در استان کردستان و در سطح ایران باشیم.
امید باتو روزنامه نگار، فعال سیاسی اصلاح طلب و دانش آموخته کارشناسی محیط زیست حدود ۱۵ سال سابقه کار در حفاظت محیط زیست کردستان که ریاست اداره حفاظت محیط زیست کامیاران، فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کردستان و ریاست اداره حفاظت محیط زیست شهرستان سنندج را در کارنامه کاری خود دارد
زنان در کشورهای در حال توسعه، یک عنصر کلیدی در زمینه محیطزیست هستند. نقش زنان در مدیریت منابع پایدار در کردستان چیست؟
البته زنان به عنوان نیمی از جامعه نه تنها در کشورهای در حال توسعه بلکه حتی در کشورهای پیشرفته نیز عناصر کلیدی برای حفاظت از محیط زیست می باشند. زنان پرورش دهنده فرزندان و در واقع مربیان آنها می باشند لذا می توان گفت هر جامعه ایی قدم در راه و منهجی میگذارد که زنان آن جامعه آن را به فرزندان خویش آموزش داده اند. در بحث محیط زیست، زنان اگر خود تحت آموزشهای لازم قرار بگیرند می توانند این میراث معنوی را به فرزندان خویش و در نتیجه به نسلهای بعدی انتقال دهند.
در موضوع مدیریت منابع، یکی از اصلی ترین و جدی ترین معضلات موجود در تمام دنیا مصرف گرایی است. زنان در هر صورت چه خانه دار باشند و چه شاغل، مدیریت خانه و خانواده را بعهده دارند لذا می توانند با کاهش مصرف در هر منبعی تا حد امکان، کمک شایانی به حفظ محیط زیست نمایند. زیرا صرفه جویی و کاهش مصرف هم از هدررفت منابع جلوگیری کرده و هم اینکه در نتیجه پسماندهای کمتری نیز تولید می شود. البته ذکر این مطالب به این معنا نیست که فقط باید شهروندان(زنان و مردان) مسئولیت حفاظت از محیط زیست را به دوش بکشند چرا که نقش و مسئولیت دولت یا نهادهای متولی اداره امور مملکت به مراتب جدی تر از شهروندان می باشد. به اعتقاد من، زنان (و در مقیاس بزرگتر خانوادهها) ضمن اینکه با پرهیز از مصرف گرایی می توانند به اندازه نقش خودشان به حفظ محیط زیست کمک کنند اگر بتوانند فرزندان مسئولیت پذیری تربیت کنند، یعنی آموزشگران خوبی برای فرزندان خویش باشند، تمامی مشکلات جامعه اعم از سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و ... که همگی در بستر محیط زیست اتفاق می افتد را مدیریت کرده اند.
رابطه میان حفظ منابع طبیعی، کاهش فقر و توانمند سازی زنان را چگونه توجیه میکنید؟
برای حفاظت از محیط زیست ما نیازمند دو مولفه قدرت و ثروت (زر و زور) هستیم. لذا یکی از راهکارهای بسیار مهم در حفاظت از محیطزیست توزیع عادلانه همان قدرت و ثروت در جامعه می باشد. چنانچه برخورداری افراد و گروهها از این دو گزاره ناعادلانه و نامتعارف باشد بدون شک زمینه بروز فساد فراهم میشود. اگر به شاخصها و نرم های جهانی عدم شفافیت و فساد نگاه کنیم کشورهای جهان سوم نسبت به کشورهای توسعهیافته وضعیت بسیار متفاوتی دارند در این کشورها فقر و فلاکت معمولا ابعاد بسیار وسیعی دارد لذا تخریب منابع طبیعی هم بسیار زیاد و مشکلات زنان نیز که رابطه مستقیمی با معضلات محیط زیست و منابع طبیعی دارد بسیار زیاد می باشد. از طرفی در همین جوامع حضور زنان در عرصه مشارکتهای اجتماعی و روند تصمیم گیری برای ادارهی امور جامعه، بسیار ضعیف می باشد لذا برای رفع این نقیصه در درجه اول باید زمینه حضور فعال زنان در زمینه های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و محیط زیست فراهم گردد که این مهم خود یک تعامل دو سویه بین جامعه مدنی و دولتهاست. از یک طرف بایستی جامعه خود مطالبه گر حضور و مشارکت زنان در حوزه های مختلف باشد و از طرف دیگر بایستی دولت یا
همان ساختارهای قدرت زمینه حضور فعال و در نتیجه بروز استعدادهای این طیف را در اداره امور فراهم نمایند.
افزایش حضور زنان در روندهای تصمیمسازی زیست محیطی چه رابطهای با موفقیت طرحهای حفاظت از محیط زیست دارد؟
مشکلات محیط زیست قبل از جنسیت به ذهنیت مربوط می شود. صرف وجود زنان در روندهای تصمیم سازی این مشکلات مرتفع نمی شوند. سازمان حفاظت محیط زیست در کشور ما نهاد متولی محیط زیست می باشد که رئیس سازمان معاون رئیس جمهور نیز می باشد. در دولت اول احمدی نژاد، خانم دکتر واعظ جوادی تصدی سازمان را بعهده داشت که هر چند یک زن تحصیل کرده و سیاسی کار نیز بود اما بدلیل عدم داشتن یک ذهنیت محیط زیستی نتوانست برای محیط زیست ایران مفید واقع شود. یکی از اقدامات غلط ایشان در آن زمان ایجاد سایت های تکثیر حیات وحش در اسارت بود که علیرغم هزینه های میلیاردی در آن زمان، به جرأت می توان گفت از ابتدا یک طرح شکست خورده بود. این در حالی است که در دولت تدبیر و امید هم سکان سازمان حفاظت محیط زیست به دستان معصومه ابتکار سپرده شده ولی ایشان بدلیل اینکه تفکر و نگرش محیط زیستی دارد اقدامات بسیاری در این حوزه انجام داده که می توان ادعا کرد قریب به اکثریت آنها موفقیت آمیز بوده است. از جمله این موارد حذف بنزن از بنزین و خارج کردن بنزین های تولید پتروشیمی از چرخه عرضه سوخت و جایگزینی آن با بنزین یورو٤ می باشد که سهم عمده ایی در کاهش شدت و غلظت
آلاینده های هوا خواهد داشت. می توان گفت اگر زنانی باشند که در فرآیندهای تصمیم سازی و تصمیم گیری در سطح دولت حضور فعالی داشته و مهمتر از هر چیز دارای شناخت منطقی و واقعی از مولفه های محیط زیست باشند بدون تردید میزان خسارت های وارده به محیط زیست نیز کاهش خواهد یافت. اما اگر زنان فاقد بینش محیط زیستی باشند حتی در صورت اشتغال به امورات خانه داری به میزان زیادی به محیط زیست آسیب خواهند رساند.
در مورد اقدامات عملی و تشکیلاتی برای حفاظت از محیط زیست توسط زنان، در استان کردستان توضیح دهید.
بطور کلی اقدامات زنان برای حفاظت از محیط زیست در تمام دنیا می تواند از یک مدل کلی پیروی نماید. بعنوان مثال وجود زنانی همچون املین پنکهرست در اروپا (فعال حوزه زنان) و راشل کارلسون در آمریکا (نویسنده کتاب بهار خاموش) منجر به ایجاد تحولات شگرفی در حوزه آزادی زنان و کسب حق رای برای آنان و همچنین ایجاد جنبشهای محیط زیستی نه تنها در آمریکا بلکه تمام دنیا گردید. متأسفانه اغلب افراد جامعه ما (هم زنان و هم مردان) هنوز هم تعریف جامع و کاملی از محیط زیست نداشته و محیط زیست را با طبیعت برابر می دانند این نگاهی تقلیل گرایانه به موضوع می باشد چرا که طبیعت جزئی از محیط زیست می باشد. حتی در مواردی تشکل های محیط زیستی هم که چندان با این مقوله آشنایی ندارند در زمینه اقدامات محیط زیستی به بیراهه رفته و حفظ محیط زیست را تا حد جمع آوری زباله و یا دادن گوشت و قیمه به پرندگان شکاری آسیب دیده تنزل داده اند که این نوع نگرش هم مینیاتوریزه کردن مسائل و مشکلات محیط زیست می باشد چون که محیط زیست بستر زندگی بوده و تمام جنبه های حیات مادی ما در این بستر اتفاق می افتد. ما باید به این نکته واقف باشیم که بسیاری از موارد در حوزه اختیارات و
مسئولیت دولتها بوده و شهروندان صرفاً با انتخاب دولت های حامی محیط زیست قادر به تأثیرگذاری در آنها هستند. به عنوان مثال در حال حاضر منطقه خاورمیانه هیچگونه ثبات سیاسی ندارد و شعله های جنگ اغلب کشورها را بصورت مستقیم یا غیر مستقیم در بر گرفته است. کشور ترکیه به منظور ایجاد فشار به کشورهای منطقه اقدام به تغییر رژیم هیدروگرافی و چرخه های هیدرولوژیکی نموده و فقط در قالب پروژه گاپ حدود 200 میلیارد متر مکعب آب را در پشت سدها جمع آوری نموده است. تمامی این موارد منجر به آسیب رساندن به محیط زیست می شود که از جمله این آسیب ها می توان بروز پدیده گرد و غبار و نیز تغییرات میکروکلیمایی و ماکروکلیمایی را نام برد. در این موارد نقش کشور ما به عنوان یک قدرت منطقه ایی که در معادلات جهانی نیز تأثیرگذار است در ایجاد آرامش و همزیستی مسالمت آمیز بین کشورهای منطقه بسیار حیاتی خواهد بود. حال اگر دولتی همانند دولت احمدی نژاد این حساسیت را به درستی درک نکند ایران را در جهت گرفتار شدن در باتلاق انزوا و در نهایت جنگ پیش خواهد برد که می توان نتایج وحشتناک آن را حدس زد. در حالی که در دولت تدبیر و امید ضمن ایجاد ثبات در منطقه و حتی در سطح
جهانی، از یک دیپلماسی توانمند در جهت رفع این موارد بهره برده ایم. قدر مسلم آنکه اگر شهروندان جامعهای مطالبه گر باشند یقیناً دولت ها نیز ناچار به اتخاذ راهکارهای مناسب جهت حفاظت از محیط زیست خواهند بود.
در استان کردستان اگر بخواهیم در بحث حفاظت از محیط زیست نقشی برای زنان قائل باشیم ضمن تاکید موکد بر حضور در عرصه های اجتماعی، سیاسی و ...، پرهیز از مصرف گرایی و آموزش (هم خودشان و هم فرزندانشان) که در سوالات قبلی به آنها اشاره کردم، بر این باور هستم که زنان با آموزش زبان مادری به فرزندان خویش و حفظ آداب و سنن و ارزشها که همگی در تعریف فرهنگ جای می گیرند می توانند نقش مهمی در حفظ تنوع فرهنگی داشته باشند. لازم به ذکر است که موضوع تنوع فرهنگی بعنوان یکی از سطوح تنوع زیستی (Biodiversity) در معاهده 2005 پاریس موسوم به CBD مورد تاکید قرار گرفته است. همچنین رعایت نمودن استانداردهای لازم برای داشتن یک زندگی بهتر و سالمتر تا حد ممکن، بهترین راهکار عملی برای داشتن محیط زیستی سالم می باشد که زنان نسبت به مردان می توانند نقش پررنگتری در این زمینه بازی کنند. بعنوان مثال هر اندازه در پیشگیری از ابتلای به بیماری تلاش کنیم به همان اندازه به حفظ محیط زیست کمک کرده ایم. اگر در تربیت فرزندان بیشتر دقت کنیم تا در آینده افراد مسئولیت پذیر و سالمی باشند ضمن جلوگیری از هدررفت منابع و سرمایه ها، کمک فراوانی به رشد، توسعه و
پیشرفت جامعه نموده ایم.
وجود تشکلهای مردم نهاد مانند (جمعیت کردستان سبز)، (انجمن هوازو)، (انجمن حفظ محیط زیست)، (انجمن زنان زمین) که توسط زنان در کردستان بنیانگذاری شده، چه نقشی در توسعه پایدار محیط زیست کردستان دارد؟
تکثر و تنوع تشکل های مدنی یا همان سازمان های مردم نهاد (پلورالیسم) در هر جامعه ایی نشان از رشد و توسعه فکری و فرهنگی آن جامعه دارد. این موضوع که تعدادی از زنان پیش قراول متشکل نمودن جامعه کردستان در حوزه حفاظت از محیط زیست هستند یعنی زنان ما ضمن اهمیت دادن به این حوزه، مشکلات و معضلات آن را نیز درک کرده اند که این موضوع جای خوشحالی دارد و از این روست که در حال حاضر تشکل هایی بسیار قدرتمند در اغلب شهرهای استان در حوزه محیط زیست فعال هستند. این پویایی مدیون زنان بزرگواری است که در این راه متحمل زحمات بسیاری شده اند و می توان به نسل های آینده امیدواری بیشتری داشت چرا که امروز موضوعی بنام محیط زیست به یک موضوع فراگیر در سطح جامعه تبدیل شده است هر چند که بخشی از آن متاثر از جنبش های جهانی برای حفظ محیط زیست و به تبع آن بیداری روح محیط زیست در جامعه ایرانی می باشد. در هر صورت پای کار آمدن این زنان و این تشکل ها می تواند به حفظ زیست بوم کردستان که هنوز هم مناطق بکر و دست نخورده ایی را دارد منجر شود. البته این نکته را نیز بایستی در نظر داشت که در این عرصه هم هستند زنانی که با شومن بازی و سواستفاده از موضوع در صدد
جلب توجه و بدست آوردن موقعیت های اجتماعی برای خویش هستند که در صورت عدم هوشیاری و عدم برخورد با آنان، ممکن است اثرات و تبعات زیانباری به دنبال داشته باشد که از آن جمله می توان به بی اعتمادی جامعه به تشکل ها اشاره کرد.
حضور زنان در شوراها تا چه حد میتواند در توسعه پایدار محیط زیست تاثیرگذار باشد؟
مشکل اصلی در ارتباط با توسعهی محیط زیست عدم اعتقاد مسئولین، نمایندگان شورا و مجلس و حتی دولتمردان به این مولفه می باشد نه ترکیب جنسیتی. اینکه اگر زنان در کابینه دولت، یا مجلس و شورا حضور داشته باشند دیگر تمام مشکلات ما در این بخش حل خواهد شد نگرش غیر واقع بینانهای است. بعنوان مثال در دولت گذشته شورایعالی محیط زیست که وظیفه تصمیم گیری در خصوص مسائل مهم را بعهده داشت همچون بسیاری از نهادهای دیگر منحل شد. حتی در مجلس فعلی علیرغم گذشت دوماه از تقدیم لایحه حمایت از محیط بانان به مجلس محترم شورای اسلامی از طرف دولت دکتر روحانی، هنوز هم اعلام وصول نشده است. ولی روحانی اولین جلسه دولت را به احیای دریاچه ارومیه اختصاص می دهد. دولت هایی همچون احمدی نژاد و ترامپ به محیط زیست باور ندارند و آن را یک شوخی فانتزی قلمداد می کنند در حالی که دولت روحانی همراه با دیپلماسی وزارت خارجه، تلاش جدی برای یافتن راه حل های مناسب برای مشکلات و معضلات این حوزه اعم از خشکیدن تالابها، گرد و غبار و ... به کار گرفته است. وجود بستر مناسب فکری و اعتقاد به اینکه محیط زیست بستر توسعه است، پیش شرط لازم برای توسعه آن خواهد بود. یا مثلاً در
شورای قبلی شهر سنندج دو نفر خانم حضور داشتند که هر چند اداره کل حفاظت محیط زیست کردستان در راستای فعال نمودن کمیسیون سلامت و محیط زیست شورای شهر سنندج تلاشهای زیادی نمودند ولی متاسفانه این مهم اتفاق نیفتاد. این در حالی است که وقتی که دکتر روحانی دولت خویش را دولت محیط زیست اعلام می کند اقدامات فراوانی در این خصوص حتی توسط مردان صورت می گیرد مثلا در وزارت ورزش و جوانان توسط دکتر گودرزی دفتر محیط زیست و توسعه پایدار ایجاد می شود بنابراین قبل از جنسیت، ذهنیت لازمه انجام کار می باشد. البته با توجه به اینکه خوشبختانه دولت روحانی مصرانه از محیط زیست حمایت می کند جا دارد که شوراهای محترم شهر و روستا با بهره بردن از این موقعیت گرانبها در راستای توانمند سازی تشکل ها با محوریت زنان اقدام نماید تا انشالله شاهد رشد و ارتقای شاخصهای توسعه پایدار در استان کردستان و در سطح ایران باشیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.