|

انتخابات، مشارکت بیشتر و آگاهانه‌تر

سید عبدالرزاق موسوی.مدیر کل حقوقی و املاک وزارت آموزش و پرورش دولت اصلاحات و کاندیدای پنجمین دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهر شیراز - ائتلاف امید (اصلاح طلبان)

در بند هشتم اصل سوم قانون اساسی، یکی از وظایف دولت به مفهوم عام تأمین مشارکت عامه‌ی مردم در تعیین سرنوشت خویش قرارداده شده است. دراصل ششم آمده است که در جمهوری اسلامی ایران امور کشور باید به اتکاء آراء عمومی اداره شود، آنهم از راه انتخابات: انتخاب رئیس جمهور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اعضای شوراها و نظایر این‌ها یا از راه همه‌پرسی در مواردی که دراصول دیگر این قانون ‌معین می گردد. در اصل هفتم نیز آمده است که مجلس شورای اسلامی، شورای استان، شهرستان، شهر، محل، بخش، روستا و نظایر این‌ها از ارکان تصمیم‌گیری و اداره امورکشورند. دراصل ۵۹ بر مراجعه عمومی به رأی مردم برای مسائل بسیار مهم اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و قانونگذاری مستقیم توسط مردم و در اصل ۶۲ بر انتخاب نمایندگان مجلس شورای اسلامی به طور مستقیم توسط مردم و با رأی مخفی تصریح شده است. در اصل ۸۴ نمایندگان مجلس شورای اسلامی در مقابل ملت مسئول شناخته شده اند. در اصل 110 بر انتخاب رهبری توسط نمایندگان منتخب ملت، در اصل ۱۰۰ بر انتخاب اعضای شورای شهر و روستا و در اصل 114 به انتخاب مستقیم رئیس جمهور توسط مردم برای مدت چهارسال اشاره شده است.
این اصول به خوبی بیان‌کننده‌ی جمهوریت نظام هستند. بنابراین در قانون اساسی که قانون مادر است، بر نقش مردم به روشنی در اداره کشور و تعیین سرنوشت خود تأکید شده؛ به علاوه در اندیشه امام به عنوان بنیانگذار این نظام نیز نقش مردم به خوبی در جمهوری اسلامی تبیین شده است:
"حکومت اسلامی یک حکومت مبتنی بر عدل است". "شكل حكومت ما جمهوری است، جمهوری به معنای اینكه متكی به آرای مردم است". "عزل مقامات جمهوری اسلامی به دست مردم است. برخلاف نظام سلطنتی مقامات مادام‌العمر نیست، طول مسئولیت هر یك از مقامات محدود و موقت است. یعنی مقامات ادواری است، هر چند سال عوض می‌شود. اگر هم هر مقامی یكی از شرایطش را از دست داد، ساقط می‌شود". ایران به یک نظام دموکراسی‌ تبدیل خواهد شد که موجب ثبات منطقه می‌گردد". "قانون این است. عقل این است. حقوق بشر این است که سرنوشت هر آدمی باید به دست خودش باشد". "باید اختیارات دست مردم باشد. این یك مسأله‌ی عقلی است. هر عاقلی این مطلب را قبول دارد كه مقدرات هركسی باید دست خودش باشد". "حكومت اسلامی بر حقوقِ بشر و ملاحظه‌ی‌ آن است. هیچ سازمانی و حكومتی به ‌اندازه‌ اسلام ملاحظه‌‌ی حقوق بشر را نكرده است. آزادی و دموكراسی به ‌تمام معنا در حكومت اسلامی است، شخص اوّل حكومت اسلامی با آخرین فرد در امور مساوی است ". "اسلام، هم حقوق بشر را محترم می شمارد و هم عمل می كند. حقّى را از هیچ‌كس نمی گیرد. حق آزادى را از هیچ‌كس نمی‌گیرد. اجازه نمی‌دهد كه كسانى بر او سلطه پیدا كنند كه حقّ آزادى را به اسم آزادى از آنها سلب كند". "ما که می‌‌گوییم حکومت اسلامی می‌خواهیم جلوی این هرزه‌ها گرفته شود، نه ‌اینکه برگردیم به 1400 سال پیش. ما می‌خواهیم به عدالت 1400 سال پیشش برگردیم. همۀ مظاهر تمدن را هم با آغوش باز قبول داریم".
همه موارد فوق در همین جهت است. مهم‌ترین نماد جمهوریت در نظام‌های سیاسی نحوه و چگونگی اعمال حاکمیت رأی و اراده مردم درکشور است که مردمی ترین شکل آن انتخابات و آنهم به طور مستقیم است؛ البته این انتخابات دارای شرایطی است که بسیار مهم است. حوزه فعالیت منتخبین، نحوه انتخاب آنان، میزان مشارکت مردم، آزاد بودن انتخابات و... اینها همگی تعیین-کننده است. یکی ازکارکردهای مهم احزاب در جهان کارکرد انتخاباتی است که از آن به بهار احزاب نام می برند. درقانون جدید فعالیت احزاب که به تازگی ابلاغ شده است یکی از وظایف سه گانه احزاب فعالیت انتخاباتی تعیین شده است.
باید به دنبال مشارکت هر چه بیشتر و آگاهانه‌تر باشیم. مشارکت دارای ویژگی‌ها و شرایطی است که باید به آن توجه شود. ما باید با مبانی حقوقی نقش مردم در اداره کشور به خوبی آشنا باشیم و مردم را نسبت به حقوق خودشان دراین زمینه آگاه سازیم و نیز از فرصت اعمال اراده و رأی خود به صورت حداکثری استفاده کرده و بر آن پای فشاریم.

در بند هشتم اصل سوم قانون اساسی، یکی از وظایف دولت به مفهوم عام تأمین مشارکت عامه‌ی مردم در تعیین سرنوشت خویش قرارداده شده است. دراصل ششم آمده است که در جمهوری اسلامی ایران امور کشور باید به اتکاء آراء عمومی اداره شود، آنهم از راه انتخابات: انتخاب رئیس جمهور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اعضای شوراها و نظایر این‌ها یا از راه همه‌پرسی در مواردی که دراصول دیگر این قانون ‌معین می گردد. در اصل هفتم نیز آمده است که مجلس شورای اسلامی، شورای استان، شهرستان، شهر، محل، بخش، روستا و نظایر این‌ها از ارکان تصمیم‌گیری و اداره امورکشورند. دراصل ۵۹ بر مراجعه عمومی به رأی مردم برای مسائل بسیار مهم اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و قانونگذاری مستقیم توسط مردم و در اصل ۶۲ بر انتخاب نمایندگان مجلس شورای اسلامی به طور مستقیم توسط مردم و با رأی مخفی تصریح شده است. در اصل ۸۴ نمایندگان مجلس شورای اسلامی در مقابل ملت مسئول شناخته شده اند. در اصل 110 بر انتخاب رهبری توسط نمایندگان منتخب ملت، در اصل ۱۰۰ بر انتخاب اعضای شورای شهر و روستا و در اصل 114 به انتخاب مستقیم رئیس جمهور توسط مردم برای مدت چهارسال اشاره شده است.
این اصول به خوبی بیان‌کننده‌ی جمهوریت نظام هستند. بنابراین در قانون اساسی که قانون مادر است، بر نقش مردم به روشنی در اداره کشور و تعیین سرنوشت خود تأکید شده؛ به علاوه در اندیشه امام به عنوان بنیانگذار این نظام نیز نقش مردم به خوبی در جمهوری اسلامی تبیین شده است:
"حکومت اسلامی یک حکومت مبتنی بر عدل است". "شكل حكومت ما جمهوری است، جمهوری به معنای اینكه متكی به آرای مردم است". "عزل مقامات جمهوری اسلامی به دست مردم است. برخلاف نظام سلطنتی مقامات مادام‌العمر نیست، طول مسئولیت هر یك از مقامات محدود و موقت است. یعنی مقامات ادواری است، هر چند سال عوض می‌شود. اگر هم هر مقامی یكی از شرایطش را از دست داد، ساقط می‌شود". ایران به یک نظام دموکراسی‌ تبدیل خواهد شد که موجب ثبات منطقه می‌گردد". "قانون این است. عقل این است. حقوق بشر این است که سرنوشت هر آدمی باید به دست خودش باشد". "باید اختیارات دست مردم باشد. این یك مسأله‌ی عقلی است. هر عاقلی این مطلب را قبول دارد كه مقدرات هركسی باید دست خودش باشد". "حكومت اسلامی بر حقوقِ بشر و ملاحظه‌ی‌ آن است. هیچ سازمانی و حكومتی به ‌اندازه‌ اسلام ملاحظه‌‌ی حقوق بشر را نكرده است. آزادی و دموكراسی به ‌تمام معنا در حكومت اسلامی است، شخص اوّل حكومت اسلامی با آخرین فرد در امور مساوی است ". "اسلام، هم حقوق بشر را محترم می شمارد و هم عمل می كند. حقّى را از هیچ‌كس نمی گیرد. حق آزادى را از هیچ‌كس نمی‌گیرد. اجازه نمی‌دهد كه كسانى بر او سلطه پیدا كنند كه حقّ آزادى را به اسم آزادى از آنها سلب كند". "ما که می‌‌گوییم حکومت اسلامی می‌خواهیم جلوی این هرزه‌ها گرفته شود، نه ‌اینکه برگردیم به 1400 سال پیش. ما می‌خواهیم به عدالت 1400 سال پیشش برگردیم. همۀ مظاهر تمدن را هم با آغوش باز قبول داریم".
همه موارد فوق در همین جهت است. مهم‌ترین نماد جمهوریت در نظام‌های سیاسی نحوه و چگونگی اعمال حاکمیت رأی و اراده مردم درکشور است که مردمی ترین شکل آن انتخابات و آنهم به طور مستقیم است؛ البته این انتخابات دارای شرایطی است که بسیار مهم است. حوزه فعالیت منتخبین، نحوه انتخاب آنان، میزان مشارکت مردم، آزاد بودن انتخابات و... اینها همگی تعیین-کننده است. یکی ازکارکردهای مهم احزاب در جهان کارکرد انتخاباتی است که از آن به بهار احزاب نام می برند. درقانون جدید فعالیت احزاب که به تازگی ابلاغ شده است یکی از وظایف سه گانه احزاب فعالیت انتخاباتی تعیین شده است.
باید به دنبال مشارکت هر چه بیشتر و آگاهانه‌تر باشیم. مشارکت دارای ویژگی‌ها و شرایطی است که باید به آن توجه شود. ما باید با مبانی حقوقی نقش مردم در اداره کشور به خوبی آشنا باشیم و مردم را نسبت به حقوق خودشان دراین زمینه آگاه سازیم و نیز از فرصت اعمال اراده و رأی خود به صورت حداکثری استفاده کرده و بر آن پای فشاریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.