|

روشنفکران کرد و آری به روحانی

فریا یونسی‌‌.سردبیر

بدون شک آنچه همیشه نقطه ثقل و تداوم جوامع بوده، مسئله زبان است. زبان مادری یکی از موارد ریشه‌ای هر روشنفکری است که تداوم و بقای آن، جزء جدایی ناپذیری از مقوله روشنفکری در میان جوامع مختلف است. نکته‌ای که بارها توسط اندیشمندان کرد به آن اشاره شده و چه بسا یکی از نکات مهمی است که می‌تواند دریچه‌ای به آزادی ذهنی هر یک از ما باشد، این است که: چرا مصری‌های باستان با آن تمدن درخشانی که بر روی سنگ و خاک سرزمینشان منقوش است و پرده‌ای از افتخارات آنان است، نتوانستند به این سوی تمدن گام بردارند و مکتوباتشان را به دست نسل‌های بعد از خود برسانند؟ چرا زبان قبطی که یکی از زبان‌های بزرگ آن روزگار مصریان بوده، هیچ ردی از خود به جا نگذاشته و تقریبا می‌توان گفت، هیچ‌کس دیگر با این زبان سخن نمی‌گوید؛ اما زبان کردی توانسته خود را تا اینجای تاریخ بکشاند و همواره در حال بازآفرینی و آفرینش آثار و مکتوبات ادبی هنری باشد؟ بدون شک در جواب این سوال به بسیاری از جواب‌ها دست خواهیم یافت كه یکی از آن‌ها همزیستی زبان ما با زبان‌هایی است که دارای ساختاری عظیم و آثاری فاخر بوده و هستند، همین بستری که به نزدیکی این چند زبان در این منطقه جغرافیایی جهان می‌انجامد و یکی از این زبان‌ها و به جرأت باید گفت اصلی‌ترین این زبان‌ها، زبان فارسی است. زبانی که هر روشنفکر و نویسنده کردی، چنان خود را مدیون آن می‌داند که این دین، در هر یک از ما تبدیل به نوعی تعصب شده و به جایی رسیده که هرگز با این دو زبان (فارسی و کردی) حاضر نیستیم هیچ‌گونه الویت‌بندی انجام دهیم. چراکه زیباترین و بزرگ‌ترین شاهکارهای جهان را با این زبان (فارسی) خوانده‌ایم و در واقع توسط همین زبان دیرین و فاخر بشری است که توانسته‌ایم به زبان مادری خود نقب‌هایی فلسفی-ادبی بزنیم و ساختاری نو برای خود برپا کنیم. سخن از مقایسه دو زبان نیست و اصل این یادداشت بر آن است که اتفاقی را که در دو سال گذشته در کردستان روی داد، وا بکاود و این واکاوی میسر نیست، مگر با نشان دادن وفاداریمان، نه تنها به یک زبان، بلکه به تمام زبان‌هایی که موجب زمختی و استخوان‌داری ساختار زبان ما شده‌اند. من فکر می‌کنم در مقوله زبان، نباید اجازه دهیم هیچ نگرشی سیاسی ورود کند و در واقع زبان با آن تفسیر هایدیگری که آن را خانه وجود می‌دانست، می‌تواند منشأ بسیاری از حکمت‌ها و روایات دلنشین بشری باشد و برای هر پذیرای زبانی، ساطع کننده امواجی است که به راحتی می‌شود گفت راه به اعماق وجود دارد. همین نگرش‌ها و نگرانی‌های نویسندگان و روشنفکران کرد، می‌تواند نشان از آن باشد که ساختاری علمی را در این زبان (کردی) کشف کرده‌اند که اینک اینچنین دلسوزانه در غم بازپرداخت آن برای نسل‌های آینده خود هستند. و حقا که باید اعتراف کرد، دولت روحانی، به دور از موضع‌گیری‌های سیاسی و تنها بر اساس وعده‌ای که در سال ٩٢ به عده‌ای از همین روشنفکران کرد داد، توانست این مسیر سنگلاخ را هموارتر کند و جالب است بدانیم که در بازتاب تأسیس این شاخه در دانشگاه کردستان و استقبال دانشجویانی چند در همان گام‌های اولیه، می‌توان نتیجه گرفت که این اقدام دکتر روحانی، از دو سو تولید جهشی کوانتومی داشته است: یکی اینکه موجب شده با جهشی کوانتومی نسل‌های دورگشته ما به سرعت به سوی زبان مادری خود بازگردند و چون رشته‌ای که از سوی دولت برای دانشگاه تعبیه شده است، زبان و ادبیات کردی است؛ همه دارند تلاش می‌کنند تحلیل‌ها و تصویرها را در ساختار زبان مادری‌شان بازجویند و این تبعات چنان مفیدی در بر خواهد داشت که کمترین آن افزایش تیراژ کتاب‌های نویسندگان ما از ٥٠٠ نسخه و هزار نسخه به ٢٠٠٠ و بالاتر است، و از دیگر سو اینکه همین حرکت و اقدام روحانی که نشان از سعه‌صدر و وفای به عهد اوست، موجب شده تمام روشنفکران کرد، بدون آنکه به مواضع دیگری در مورد او فکر کنند و بخواهند در موارد دیگری او را مورد بازخواست قرار دهند، به سرعت هرچه تمام‌تر وارد جبهه او شده و برای هرگونه حمایتی اعلام آمادگی کنند. اگرچه ممکن است عده زیادی، بنا به دلایلی در خفا با او باشند؛ اما همه روشنفکران و نویسندگان ما به زودی نشان خواهند داد، که به معجزه‌گر زبانشان، آری خواهند گفت.

بدون شک آنچه همیشه نقطه ثقل و تداوم جوامع بوده، مسئله زبان است. زبان مادری یکی از موارد ریشه‌ای هر روشنفکری است که تداوم و بقای آن، جزء جدایی ناپذیری از مقوله روشنفکری در میان جوامع مختلف است. نکته‌ای که بارها توسط اندیشمندان کرد به آن اشاره شده و چه بسا یکی از نکات مهمی است که می‌تواند دریچه‌ای به آزادی ذهنی هر یک از ما باشد، این است که: چرا مصری‌های باستان با آن تمدن درخشانی که بر روی سنگ و خاک سرزمینشان منقوش است و پرده‌ای از افتخارات آنان است، نتوانستند به این سوی تمدن گام بردارند و مکتوباتشان را به دست نسل‌های بعد از خود برسانند؟ چرا زبان قبطی که یکی از زبان‌های بزرگ آن روزگار مصریان بوده، هیچ ردی از خود به جا نگذاشته و تقریبا می‌توان گفت، هیچ‌کس دیگر با این زبان سخن نمی‌گوید؛ اما زبان کردی توانسته خود را تا اینجای تاریخ بکشاند و همواره در حال بازآفرینی و آفرینش آثار و مکتوبات ادبی هنری باشد؟ بدون شک در جواب این سوال به بسیاری از جواب‌ها دست خواهیم یافت كه یکی از آن‌ها همزیستی زبان ما با زبان‌هایی است که دارای ساختاری عظیم و آثاری فاخر بوده و هستند، همین بستری که به نزدیکی این چند زبان در این منطقه جغرافیایی جهان می‌انجامد و یکی از این زبان‌ها و به جرأت باید گفت اصلی‌ترین این زبان‌ها، زبان فارسی است. زبانی که هر روشنفکر و نویسنده کردی، چنان خود را مدیون آن می‌داند که این دین، در هر یک از ما تبدیل به نوعی تعصب شده و به جایی رسیده که هرگز با این دو زبان (فارسی و کردی) حاضر نیستیم هیچ‌گونه الویت‌بندی انجام دهیم. چراکه زیباترین و بزرگ‌ترین شاهکارهای جهان را با این زبان (فارسی) خوانده‌ایم و در واقع توسط همین زبان دیرین و فاخر بشری است که توانسته‌ایم به زبان مادری خود نقب‌هایی فلسفی-ادبی بزنیم و ساختاری نو برای خود برپا کنیم. سخن از مقایسه دو زبان نیست و اصل این یادداشت بر آن است که اتفاقی را که در دو سال گذشته در کردستان روی داد، وا بکاود و این واکاوی میسر نیست، مگر با نشان دادن وفاداریمان، نه تنها به یک زبان، بلکه به تمام زبان‌هایی که موجب زمختی و استخوان‌داری ساختار زبان ما شده‌اند. من فکر می‌کنم در مقوله زبان، نباید اجازه دهیم هیچ نگرشی سیاسی ورود کند و در واقع زبان با آن تفسیر هایدیگری که آن را خانه وجود می‌دانست، می‌تواند منشأ بسیاری از حکمت‌ها و روایات دلنشین بشری باشد و برای هر پذیرای زبانی، ساطع کننده امواجی است که به راحتی می‌شود گفت راه به اعماق وجود دارد. همین نگرش‌ها و نگرانی‌های نویسندگان و روشنفکران کرد، می‌تواند نشان از آن باشد که ساختاری علمی را در این زبان (کردی) کشف کرده‌اند که اینک اینچنین دلسوزانه در غم بازپرداخت آن برای نسل‌های آینده خود هستند. و حقا که باید اعتراف کرد، دولت روحانی، به دور از موضع‌گیری‌های سیاسی و تنها بر اساس وعده‌ای که در سال ٩٢ به عده‌ای از همین روشنفکران کرد داد، توانست این مسیر سنگلاخ را هموارتر کند و جالب است بدانیم که در بازتاب تأسیس این شاخه در دانشگاه کردستان و استقبال دانشجویانی چند در همان گام‌های اولیه، می‌توان نتیجه گرفت که این اقدام دکتر روحانی، از دو سو تولید جهشی کوانتومی داشته است: یکی اینکه موجب شده با جهشی کوانتومی نسل‌های دورگشته ما به سرعت به سوی زبان مادری خود بازگردند و چون رشته‌ای که از سوی دولت برای دانشگاه تعبیه شده است، زبان و ادبیات کردی است؛ همه دارند تلاش می‌کنند تحلیل‌ها و تصویرها را در ساختار زبان مادری‌شان بازجویند و این تبعات چنان مفیدی در بر خواهد داشت که کمترین آن افزایش تیراژ کتاب‌های نویسندگان ما از ٥٠٠ نسخه و هزار نسخه به ٢٠٠٠ و بالاتر است، و از دیگر سو اینکه همین حرکت و اقدام روحانی که نشان از سعه‌صدر و وفای به عهد اوست، موجب شده تمام روشنفکران کرد، بدون آنکه به مواضع دیگری در مورد او فکر کنند و بخواهند در موارد دیگری او را مورد بازخواست قرار دهند، به سرعت هرچه تمام‌تر وارد جبهه او شده و برای هرگونه حمایتی اعلام آمادگی کنند. اگرچه ممکن است عده زیادی، بنا به دلایلی در خفا با او باشند؛ اما همه روشنفکران و نویسندگان ما به زودی نشان خواهند داد، که به معجزه‌گر زبانشان، آری خواهند گفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.