|

نگاهی گذرا به وضعیت و مشکلات ترنس ‌ها در کردستان

زندگی برزخی

بیان عزیزی

بار‌‌ها مردم به‌ ما حمله‌ کرده‌اند‌. تفاوتی هم ندارد که‌ زن باشند یا مرد. حتی چند بار خود زن‌‌ها و بخصوص زن‌‌های مسن از پشت محکم توی سر ما زده‌اند یا ما را به‌ داخل جوی خیابان یا جلوی ماشین‌‌ها پرتاب کرده‌اند‌. وسایل‌مان را از ما می‌گیرند‌، به‌ ما حمله‌ می‌کنند و انواع صفت‌‌های بد و غیر اخلاقی را به‌ ما نسبت می‌دهند.ظاهر زمخت من موجب خنده‌ و تمسخر مرد‌‌هاست همیشه‌‌. صدایم‌، مو‌‌ها و اندامی‌که‌ مثل سایر دختر‌‌ها نیست‌. در روستای ما من انگشت‌نما بودم‌. بسیاری از اوقات به‌ دلیل آنچه‌ عدم ظرافت دخترانه‌ و رفتار مردانه‌ است مورد تشویق و تحسین قرار می‌گرفتم اما بزرگ‌تر که‌ شدم از طرف مرد‌‌ها طرد شدم و کسی خوا‌‌هان ازدواج با من نبود‌. همه‌ خواهر‌‌هایم رفتند و تمام کار‌‌های سنگین خانه‌ و مزرعه‌ و امورات بر دوش من بود‌. الان هم نگهداری از مادر زمینگیرم بر عهده‌ من است‌. نام و شناسنامه‌ من دخترانه‌ است‌، هیچ سهمی‌از ارث پدرم نبردم‌، بسیاری از اوقات نتوانسته‌ام بدون اجازه‌ جایی بروم‌، اما پوششم در روستا مردانه‌ است و سخت‌ترین کار‌‌ها را انجام می‌دهم‌. دلم می‌خواهد یک روز که‌ از خواب بیدار شدم ببینم که‌ یک مرد کامل هستم و از این برزخ نجات پیدا کرده‌ام‌.مجبور شدم دانشگاه را ر‌‌ها کنم‌. تمام سال‌های تحصیل دبیرستان را با مشقت و سختی و انواع آزار‌ها و خشونت‌های جسمی‌ و روحی به‌ پایان بردم‌. فکر می‌کردم که‌ در دانشگاه این کابوس‌ها به‌ اتمام می‌رسد اما اوضاع بدتر شد‌. در خوابگاه امنیت نداشتم و بار‌ها اتاقم را عوض می‌کردم‌. عاقبت مجاب شدم که‌ هزینه‌ پایان کارشناسی برای من جسمی‌و روحی و اخلاقی خواهد بود‌. دانشگاه را ر‌ها کردم و کار‌های مختلف و پراکنده‌ انجام دادم‌.همه‌ چیز ما مورد تمسخر و تحقیر قرار می‌گیرد‌. از فرم لباس پوشیدن گرفته‌ تا صحبت کردن و راه رفتن و حتی برنامه‌ و اهدافی که‌ برای آن تلاش می‌کنیم‌. مسأله‌ اجبار هم در میان است‌، اجبار به‌ پوشش و انجام کار‌هایی که‌ از طرف خانواده‌ تحمیل می‌شود و کوچک‌ترین احترامی ‌برای نگاه شخصی وجود ندارد و حتی به‌ ضرب و شتم نیز می‌رسد‌.
این جملات بخشی از گفته‌‌های چهار «ترنس سکشوال» در کردستان است که‌ همچون بسیاری از ترنس‌‌های دیگر مشکلات فراوانی دارند‌. مسائل و گرفتاری‌های این دسته‌ از افراد در حاشیه‌ مشکلات کلان اقتصادی‌، سیاسی و اجتماعی قرار می‌گیرد و بیشتر اوقات نیز فراموش می‌شود‌. از طرف دیگر نگاه ناسیونالیستی در کردستان نسبت به‌ معضلات و آسیب‌‌های اجتماعی که‌ این گونه‌ مسائل را همچون قبح و ضعف فردی و اجتماعی تلقی می‌کند‌، راه را بر بیان و حل این موضوع می‌بندد‌. این نگاه یک فیگور مشخص از هویت كرد را می‌پسندد و آن را تشدید و تکثیر می‌کند و همین موجب می‌شود که‌ پژوهشگران حوزه‌ اجتماعی نتوانند یا نخواهند به‌ آسانی این تصویر را بشکنند و بسیاری از هویت‌های حاشیه‌ای را مورد بحث و مطالعه‌ قرار دهند‌. ترنس سکشوال‌ها از جمله‌ گروه‌هایی هستند که‌ مورد خشونت‌های مختلف خانوادگی و اجتماعی و فرهنگی قرار می‌گیرند‌. برخورد افراد مختلف در جامعه‌ به‌ دلیل عدم شناخت‌، تنفر یا نادیده‌ گرفتن آنها بسیاری از اوقات برخوردی غیرانسانی است‌. سیستم آموزشی‌، رسانه‌‌های جمعی و فرهنگ عامه‌ جامعه‌ یا هیچ سخنی دراین باره‌ نمی‌گوید و یا این که‌ با دیدی تحقیرآمیز به‌ آن می‌نگرند‌. خود اين افراد نیز دارای مشکلات جسمانی و روحی روانی بسیاری هستند که‌ نمی‌توانند یا نمی‌خواهند درباره‌ خود صحبت کنند یا از هویت و بودن‌شان دفاع کنند‌.
مفهوم و شناخت اختلال
یکی از مهم‌ترین وجوه هویت انسانی‌، هویت جنسی است‌. این که انسانی زن نامیده شود یا مرد. پس از هستی و حیات او، مهم‌ترین وجه شناسایی و ارزش‌گذاری هر فرد توسط خود و محیط پیرامون آن فرد است‌. گاهی این شناخت دچار مشکل می‌شود و فرد در تشخیص هویت جنسی خود با دوگانگی مواجه‌ می‌شود‌.اختلال در هویت جنسی Gender Identity Disorder پیش از این توسط انجمن روان‌پزشکی آمریکا به‌ نام اختلال «دگرجنس پنداری» یا ترانس سکشوالیسم (Transsexualism) نامیده شده‌ بود‌. این مفهوم بعد‌ها به «اختلال هویت جنسی» تغییر نام داده شد و هسته مرکزی این‌، مفهوم را نارضایتی از جنسیت زیستی‌، ناراحتی از نقش جنسی تعیین شده و نیاز به همانندسازی با جنس مقابل(داشتن بدن جنس مقابل/ پذیرفته شدن به عنوان فردی از جنس مقابل) معرفی کرده است‌. این اختلال به‌ اختصار T. S نامیده می‌شود که‌ تا اوایل قرن بیستم از لحاظ علمی‌تعریف نشده بود‌. مشخصه‌ اختلال هویت جنسی همانند سازی مداوم و شدید با جنس مقابل و نیز رنج مداوم از جنسیت خود است‌. از تظاهرات این اختلال تمایل به‌ داشتن خصایص جنس مقابل‌، زندگی کردن یا رفتار همانند جنس مخالف و نیز تلاش برای تبدیل شدن به‌ جنس مقابل است‌. این افراد همواره‌ تاکید دارند که‌ احساسات و واکنش‌های جنس مخالف را دارا هستند. (شاخص A فرهنگ تشخیصی و آماری اختلالات روانی چهارم DSM-IV).
افراد دارای اختلال هویت جنسی یا ترنس‌ها را نباید با بیماران دوجنسه اشتباه گرفت‌. آنچه در جامعه ما موجب آشفتگی بیشتر می‌شود این است که‌ افراد نمی‌توانند میان آنها تفاوت قائل شوند‌. در واقع بیماران دوجنسه بیماران «هرمافرودیت» هستند که در فیزیک بدن‌شان درجاتی از جنس مخالف و موافق توأمان دیده می‌شود؛ اما آن چیزی که در جامعه امروز ما به عنوان ترنس سکشوال شناخته می‌شوند‌، کسانی هستند که اختلال هویت جنسی دارند؛ یعنی از نظر روانی احساس جنس مخالف را دارند ولی بدنشان مثل جنس موافق است و به طور دقیق‌تر کسانی که بدن زنانه‌ دارند‌، ولی روحیات و روان مردانه‌ و از آن طرف کسانی که بدن مردانه‌ دارند و روحیات و روان زنانه‌ که‌ به عنوان بیماران اختلال هویت جنسی معرفی می‌شوند‌.براساس آمار‌های سازمان بهداشت جهانی از هر ۱۲ هزار مرد یک نفر و از هر ۳۰ هزار زن یک زن ممکن است مبتلا به ملال جنسیتی باشد. همچنین در بسیاری از مواقع این افراد را با کسانی که‌ همجنس‌گرا هستند و این گرایش جنسی را به‌ میل خود انتخاب کرده‌اند‌، اشتباه می‌گیرند و مورد توهین و تهدید قرار می‌دهند‌. ترنس‌ها نیاز به‌ شناخت دقیق و همراهی و شرایط انسانی برای زیستن دارند و دارای مشکلات ویژه‌ خود هستند‌..
ترنس‌ها در کردستان
همچنان که پیشتر اشاره‌ شد ترنس سکشوال‌ها در جامعه‌ ما با مشکلات بسیاری روبرو هستند‌. در واقع روند حقوقی و حمایت‌های دولتی از آنها در تقابل با معضلات فرهنگی و اجتماعی و در بسیاری از موارد خشونت‌های خانگی علیه‌ آنها قرار می‌گیرد‌. از موارد معدود تضاد میان قوانین مکتوب و فرهنگ و عرف اجتماعی‌، مورد ترنس‌ها در جامعه‌ است به‌ این معنا که‌ قوانینی که‌ از آنها حمایت می‌کند پیشرفته‌تر از درک اجتماعی مردم از هویت و موقعیت آنهاست‌.
«م.ت» ترنس مردی که‌ خود را دارای هویت جنسی زنانه‌ یا MTF می‌داند، بیست و سه‌ سال دارد و می‌گوید: «من تنها پسر خانواده‌ هستم و بعد از چهار دختر به‌ دنیا آمدم‌. از کودکی پدرم بزرگ‌ترین فشار‌ها را بر من تحمیل می‌کرد‌. سال‌های نوجوانی برای من بدترین سال‌های عمرم بوده‌‌. آنچه‌ خانواده‌ و به‌ خصوص پدرم از من انتظار داشت سیما و رفتاریک مرد بود‌. جثه‌ ضعیف من و صدا و رفتار‌هایم موجب تحقیرو شکنجه‌ من بود‌. بار‌ها از پدرم کتک خوردم چون به‌ گفته‌ او «زن‌صفت و زنانه‌» هستم و موجب ننگ او‌. مادرم گریه‌ می‌کرد و می‌گفت کاش تو هم یک دختر بودی شبیه‌ خواهر‌هایت دردم کمتر می‌شد‌. دیگر در مناسبت‌ها و مهمانی حاضر نمی‌شدم و در انزوا ماندم‌. من مقاومتی در برابر آنها نشان نمی‌دادم. در واقع از بودن و هویتم خسته‌ و ناامید شدم‌. هر چه‌ می‌دادند می‌پوشیدم و هر چه‌ می‌گفتند انجام می‌دادم اما نتیجه‌ همیشه‌ باعث ناامیدی بود‌. صورت و رفتار و صدایم برایشان تحقیر آمیز و مایه‌ ننگ بود‌. بار‌ها پدرم با کمربند و مشت و لگد به‌ جانم افتاد و بدترین صفت‌ها را به‌ من داد و فکر می‌کرد من همجنس‌گرا هستم یا کسی که‌ از من سواستفاده‌ جنسی می‌شود و من خودم این طور خواسته‌ام‌. الان مدت‌هاست مثل یک سایه‌ زندگی می‌کنم‌.
«ل.ک» ترنس زنی که‌ خود را دارای هویت جنسی مردانه‌ یا FTM می‌داند، می‌گوید: «اندام و صدای من و رفتار‌های من یک حفاظ امنیتی به‌ دور من کشیده‌ است‌. بار‌ها مورد تشویق قرار گرفته‌ام که‌ رفتار‌های مردانه‌ دارم و به‌ اصطلاح اهل «بزک دوزک» نیستم‌. هیچ مردی خوا‌هان ازدواج با من نیست و موجب بیزاری و طرد آنهااز خودم می‌شوم و در جمع‌های زنانه‌ جایی ندارم‌. می‌خواهم جراحی کنم و تغییر جسنیت بدهم‌. اما این روند آنقدر طاقت‌فرسا و طولانی و دشوار است که‌ هم خودم می‌ترسم و هم از خانواده‌ هیچ حمایتی دریافت نکرده‌ام‌. انگار باید به‌ یک مکان دورافتاده‌ بروم و مثل جذامی‌‌ها زندگی کنم تا وقتی که‌ همه‌ چیز تمام شده‌ و من در سیمای یک مرد به‌ خانواده‌ برگردم‌. اما من نه‌ توان مالی دارم و نه‌ می‌توانم این همه‌ ماه و چه‌ بسا سال را به‌ تنهایی سپری کنم.ایران یکی از کشور‌های پیشرو در عرصه صدور جواز و انجام عمل جراحی تغییر جنسیت در جهان است‌. افراد مبتلا از دیگر کشور‌های منطقه نظیر عربستان و عراق برای انجام عمل جراحی به ایران سفر می‌کنند زیرا در کشور‌های دیگر منطقه‏‏‏‌، تغییر جنسیت مجاز نبوده و عمل جراحی مربوطه انجام نمی‌شود‌. در همین حال درمان و جراحی تغییر جنسیت این افراد از زن به‌ مرد و بالعکس بسیار سنگین است و هزینه‌‌های غیرقابل تصور و هنگفتی را به خانواده‌‌ها تحمیل می‌کند‌. به‌ همین دلیل وزارت بهداشت مکلف به رسیدگی این امر شده است. به استناد ماده واحده لایحه قانونی راجع به تشکیل سازمان بهزیستی کشور مصوب مورخ ۵۹/۳/۲۴ شورای انقلاب و آیین نامه اجرایی مصوب هیأت وزیران به شماره ۶۰۶۱۵ / ت / ۸۵/ه مورخ ۷۱/۳/۳ در رابطه با افراد در معرض آسیب اجتماعی که مسؤولیت آنها به سازمان بهزیستی واگذار گردیده است‌، وظیفه سازمان بهزیستی در حوزه‌‌های پشتیبانی در ارتباط با تسهیلات‌، اسکان‌، مسائل بیمه‌های درمان تعیین ودر حال حاضر تمام هزینه‌‌های این افراد است‌. اشکال کار آنجاست که‌ خدمات جراحی آنان شامل بیمه‌های پزشکی سازمان تامین اجتماعی نمی‌شود و بیماران پس از مطالعات و سرگردانی زیاد به یک مرکز جراحی معرفی می‌شوند که بعضاً این جراحی‌‌ها موثر نبوده و نیاز به‌ تمدید یا ترمیم دارند‌. جراحی‌ها متعدد است و چندین مرحله‌ دارد و گاهی باید چندین بار انجام گیرد‌. همچنین تمام این افراد نیاز به‌ مشاوره‌‌های روانی و خدمات روان‌شناختی دارند که‌ در بسیاری موارد انجام نمی‌شود‌. خانواده‌‌های زیادی از این جراحی‌ها وحشت دارند و حتی با وجود حمایت‌های مالی دولتی در کنار فرزندان ترنس خود نمی‌مانند و او را تنها ر‌ها می‌کنند‌. به‌ طوری که‌ آنها از جراحی پشیمان می‌شوند یا به‌ تنهایی اقدام به‌ این کار خطیر و طاقت فرسا می‌کنند.
«ش‌. الف» ترنس بیست ساله‌ می‌گوید: «من و دوستانم هرگز شب هنگام بیرون نمی‌مانیم‌. بار‌ها تجربه‌‌های بد و ناخوشایندی را از سر گذرانده‌ایم‌. این پوشش و هویت مردانه‌ برای ما هیچ امنیتی نداشته‌ است‌. یک بار برای انجام پروژه‌ دانشگاهی مجبور شدم با وجود تاریکی شب بیرون بمانم‌. هنگام ترک محل ماشینی من را تعقیب کرد مسیرم را عوض کردم‌. یکی از مرد‌ها از ماشین بیرون آمد و از من آدرس پرسید داشتم توضیح می‌دادم که‌ دو نفر به‌ سرعت بیرون آمدند و من را به‌ داخل ماشین انداختند‌. مسافت طولانی را تا اطراف خروجی شهر طی کردیم‌. موبایل و کارت پول و اوراق شناسایی من را گرفتند‌. هیچ کاری نمی‌توانستم انجام دهم‌. کتکم زدند و در آخر من را به‌ شهر برگرداندند‌. هیچ کاری نمی‌توانستم انجام دهم‌. تا چندین شب کابوس می‌دیدم و از خانه‌ بیرون نرفتم‌. در این مواقع نه‌ قانونی و نه‌ کسی هست که‌ از ما دفاع کند‌. در سکوت می‌گذرد و ترس از خشونت‌های ناگهانی دیگر‌.این گفته‌‌ها تنها بیان بخشی از خشونت‌های اجتماعی و خانوادگی علیه‌ ترنس‌هاست‌. کسانی که‌ به‌ دلیل آنچه‌ متفاوت بودن و اختلال هویت جنسی است تحقیر می‌شوند‌، طرد شده‌ و مورد خشونت جسمی‌، جنسی و روحی قرار می‌گیرند‌.چهار زیر کمیته حقوقی‌، درمانی‌، آموزشی‌، و پژوهش و آمار و اطلاع‌رسانی در سازمان بهزیستی از وضعیت ترنس‌ها اطلاع دارد و همچنین دفتر امور آسیب‌دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی کشور از آنها حمایت می‌کند و وظیفه‌ رسیدگی به‌ آنها را دارد‌. اوژانس اجتماعی وابسته‌ به‌ سازمان بهزیستی در مواقع اضطراری با تماس افراد‌، به‌ آنها کمک می‌کند‌. اما بسیاری از ترنس ‌ها هرگز تماس نمی‌گیرند چون به‌ صورت ناگهانی و اتفاقی مورد هجوم قرار می‌گیرند و یا آثار روانی به‌ جامانده‌ از این خشونت‌ها آنقدر سنگین است که‌ نمی‌توانند از آن حرفی بزنند‌. افراد ترنس همچنان از نظر مسائل درمانی‌، مشکلات شناسنامه‌ای و هویت ملی‌، سربازی‌، خوابگاه‌‌های دانشجویی و بسیاری از مسائل دیگر دچار مشکلات عدید‌ه‌ای هستند‌. افراد ترنس یا دچار اختلال هویت جنسی نیاز به‌ حمایت همه‌ جانبه‌ دارند تمام وجوه زندگی‌، کار‌، درمان‌، تحصیل‌، برخورد‌های قانونی‌، شناسنامه و هویت جامعه ترنس دارای مشکلات و معضلات بسیاری است‌. آنها تصور نمی‌کنند که‌ این جامعه‌ کنونی هویت آنها را بشناسد یا از تهدید و خشونت علیه‌ آنها دست بردارد‌. تجربه‌‌های آنان از تجاوز‌، تحقیر‌، طرد و خشونت‌های فیزیکی و روحی گویای این واقعیت است که‌ جامعه‌ در بسیاری از اوقات به‌ سرکوب و ارعاب هویت‌های ناهمگون می‌پردازد بدون آن که‌ از منظری انسانی‌، اخلاقی و حتی دینی به‌ آنها بنگرد‌. امر جدی و مهمی‌که‌ نیاز به‌ سال‌ها کار‌، آموزش و تغییر نگرش در خانواده‌ و دیگر نهادهای جامعه‌ دارد‌.

بار‌‌ها مردم به‌ ما حمله‌ کرده‌اند‌. تفاوتی هم ندارد که‌ زن باشند یا مرد. حتی چند بار خود زن‌‌ها و بخصوص زن‌‌های مسن از پشت محکم توی سر ما زده‌اند یا ما را به‌ داخل جوی خیابان یا جلوی ماشین‌‌ها پرتاب کرده‌اند‌. وسایل‌مان را از ما می‌گیرند‌، به‌ ما حمله‌ می‌کنند و انواع صفت‌‌های بد و غیر اخلاقی را به‌ ما نسبت می‌دهند.ظاهر زمخت من موجب خنده‌ و تمسخر مرد‌‌هاست همیشه‌‌. صدایم‌، مو‌‌ها و اندامی‌که‌ مثل سایر دختر‌‌ها نیست‌. در روستای ما من انگشت‌نما بودم‌. بسیاری از اوقات به‌ دلیل آنچه‌ عدم ظرافت دخترانه‌ و رفتار مردانه‌ است مورد تشویق و تحسین قرار می‌گرفتم اما بزرگ‌تر که‌ شدم از طرف مرد‌‌ها طرد شدم و کسی خوا‌‌هان ازدواج با من نبود‌. همه‌ خواهر‌‌هایم رفتند و تمام کار‌‌های سنگین خانه‌ و مزرعه‌ و امورات بر دوش من بود‌. الان هم نگهداری از مادر زمینگیرم بر عهده‌ من است‌. نام و شناسنامه‌ من دخترانه‌ است‌، هیچ سهمی‌از ارث پدرم نبردم‌، بسیاری از اوقات نتوانسته‌ام بدون اجازه‌ جایی بروم‌، اما پوششم در روستا مردانه‌ است و سخت‌ترین کار‌‌ها را انجام می‌دهم‌. دلم می‌خواهد یک روز که‌ از خواب بیدار شدم ببینم که‌ یک مرد کامل هستم و از این برزخ نجات پیدا کرده‌ام‌.مجبور شدم دانشگاه را ر‌‌ها کنم‌. تمام سال‌های تحصیل دبیرستان را با مشقت و سختی و انواع آزار‌ها و خشونت‌های جسمی‌ و روحی به‌ پایان بردم‌. فکر می‌کردم که‌ در دانشگاه این کابوس‌ها به‌ اتمام می‌رسد اما اوضاع بدتر شد‌. در خوابگاه امنیت نداشتم و بار‌ها اتاقم را عوض می‌کردم‌. عاقبت مجاب شدم که‌ هزینه‌ پایان کارشناسی برای من جسمی‌و روحی و اخلاقی خواهد بود‌. دانشگاه را ر‌ها کردم و کار‌های مختلف و پراکنده‌ انجام دادم‌.همه‌ چیز ما مورد تمسخر و تحقیر قرار می‌گیرد‌. از فرم لباس پوشیدن گرفته‌ تا صحبت کردن و راه رفتن و حتی برنامه‌ و اهدافی که‌ برای آن تلاش می‌کنیم‌. مسأله‌ اجبار هم در میان است‌، اجبار به‌ پوشش و انجام کار‌هایی که‌ از طرف خانواده‌ تحمیل می‌شود و کوچک‌ترین احترامی ‌برای نگاه شخصی وجود ندارد و حتی به‌ ضرب و شتم نیز می‌رسد‌.
این جملات بخشی از گفته‌‌های چهار «ترنس سکشوال» در کردستان است که‌ همچون بسیاری از ترنس‌‌های دیگر مشکلات فراوانی دارند‌. مسائل و گرفتاری‌های این دسته‌ از افراد در حاشیه‌ مشکلات کلان اقتصادی‌، سیاسی و اجتماعی قرار می‌گیرد و بیشتر اوقات نیز فراموش می‌شود‌. از طرف دیگر نگاه ناسیونالیستی در کردستان نسبت به‌ معضلات و آسیب‌‌های اجتماعی که‌ این گونه‌ مسائل را همچون قبح و ضعف فردی و اجتماعی تلقی می‌کند‌، راه را بر بیان و حل این موضوع می‌بندد‌. این نگاه یک فیگور مشخص از هویت كرد را می‌پسندد و آن را تشدید و تکثیر می‌کند و همین موجب می‌شود که‌ پژوهشگران حوزه‌ اجتماعی نتوانند یا نخواهند به‌ آسانی این تصویر را بشکنند و بسیاری از هویت‌های حاشیه‌ای را مورد بحث و مطالعه‌ قرار دهند‌. ترنس سکشوال‌ها از جمله‌ گروه‌هایی هستند که‌ مورد خشونت‌های مختلف خانوادگی و اجتماعی و فرهنگی قرار می‌گیرند‌. برخورد افراد مختلف در جامعه‌ به‌ دلیل عدم شناخت‌، تنفر یا نادیده‌ گرفتن آنها بسیاری از اوقات برخوردی غیرانسانی است‌. سیستم آموزشی‌، رسانه‌‌های جمعی و فرهنگ عامه‌ جامعه‌ یا هیچ سخنی دراین باره‌ نمی‌گوید و یا این که‌ با دیدی تحقیرآمیز به‌ آن می‌نگرند‌. خود اين افراد نیز دارای مشکلات جسمانی و روحی روانی بسیاری هستند که‌ نمی‌توانند یا نمی‌خواهند درباره‌ خود صحبت کنند یا از هویت و بودن‌شان دفاع کنند‌.
مفهوم و شناخت اختلال
یکی از مهم‌ترین وجوه هویت انسانی‌، هویت جنسی است‌. این که انسانی زن نامیده شود یا مرد. پس از هستی و حیات او، مهم‌ترین وجه شناسایی و ارزش‌گذاری هر فرد توسط خود و محیط پیرامون آن فرد است‌. گاهی این شناخت دچار مشکل می‌شود و فرد در تشخیص هویت جنسی خود با دوگانگی مواجه‌ می‌شود‌.اختلال در هویت جنسی Gender Identity Disorder پیش از این توسط انجمن روان‌پزشکی آمریکا به‌ نام اختلال «دگرجنس پنداری» یا ترانس سکشوالیسم (Transsexualism) نامیده شده‌ بود‌. این مفهوم بعد‌ها به «اختلال هویت جنسی» تغییر نام داده شد و هسته مرکزی این‌، مفهوم را نارضایتی از جنسیت زیستی‌، ناراحتی از نقش جنسی تعیین شده و نیاز به همانندسازی با جنس مقابل(داشتن بدن جنس مقابل/ پذیرفته شدن به عنوان فردی از جنس مقابل) معرفی کرده است‌. این اختلال به‌ اختصار T. S نامیده می‌شود که‌ تا اوایل قرن بیستم از لحاظ علمی‌تعریف نشده بود‌. مشخصه‌ اختلال هویت جنسی همانند سازی مداوم و شدید با جنس مقابل و نیز رنج مداوم از جنسیت خود است‌. از تظاهرات این اختلال تمایل به‌ داشتن خصایص جنس مقابل‌، زندگی کردن یا رفتار همانند جنس مخالف و نیز تلاش برای تبدیل شدن به‌ جنس مقابل است‌. این افراد همواره‌ تاکید دارند که‌ احساسات و واکنش‌های جنس مخالف را دارا هستند. (شاخص A فرهنگ تشخیصی و آماری اختلالات روانی چهارم DSM-IV).
افراد دارای اختلال هویت جنسی یا ترنس‌ها را نباید با بیماران دوجنسه اشتباه گرفت‌. آنچه در جامعه ما موجب آشفتگی بیشتر می‌شود این است که‌ افراد نمی‌توانند میان آنها تفاوت قائل شوند‌. در واقع بیماران دوجنسه بیماران «هرمافرودیت» هستند که در فیزیک بدن‌شان درجاتی از جنس مخالف و موافق توأمان دیده می‌شود؛ اما آن چیزی که در جامعه امروز ما به عنوان ترنس سکشوال شناخته می‌شوند‌، کسانی هستند که اختلال هویت جنسی دارند؛ یعنی از نظر روانی احساس جنس مخالف را دارند ولی بدنشان مثل جنس موافق است و به طور دقیق‌تر کسانی که بدن زنانه‌ دارند‌، ولی روحیات و روان مردانه‌ و از آن طرف کسانی که بدن مردانه‌ دارند و روحیات و روان زنانه‌ که‌ به عنوان بیماران اختلال هویت جنسی معرفی می‌شوند‌.براساس آمار‌های سازمان بهداشت جهانی از هر ۱۲ هزار مرد یک نفر و از هر ۳۰ هزار زن یک زن ممکن است مبتلا به ملال جنسیتی باشد. همچنین در بسیاری از مواقع این افراد را با کسانی که‌ همجنس‌گرا هستند و این گرایش جنسی را به‌ میل خود انتخاب کرده‌اند‌، اشتباه می‌گیرند و مورد توهین و تهدید قرار می‌دهند‌. ترنس‌ها نیاز به‌ شناخت دقیق و همراهی و شرایط انسانی برای زیستن دارند و دارای مشکلات ویژه‌ خود هستند‌..
ترنس‌ها در کردستان
همچنان که پیشتر اشاره‌ شد ترنس سکشوال‌ها در جامعه‌ ما با مشکلات بسیاری روبرو هستند‌. در واقع روند حقوقی و حمایت‌های دولتی از آنها در تقابل با معضلات فرهنگی و اجتماعی و در بسیاری از موارد خشونت‌های خانگی علیه‌ آنها قرار می‌گیرد‌. از موارد معدود تضاد میان قوانین مکتوب و فرهنگ و عرف اجتماعی‌، مورد ترنس‌ها در جامعه‌ است به‌ این معنا که‌ قوانینی که‌ از آنها حمایت می‌کند پیشرفته‌تر از درک اجتماعی مردم از هویت و موقعیت آنهاست‌.
«م.ت» ترنس مردی که‌ خود را دارای هویت جنسی زنانه‌ یا MTF می‌داند، بیست و سه‌ سال دارد و می‌گوید: «من تنها پسر خانواده‌ هستم و بعد از چهار دختر به‌ دنیا آمدم‌. از کودکی پدرم بزرگ‌ترین فشار‌ها را بر من تحمیل می‌کرد‌. سال‌های نوجوانی برای من بدترین سال‌های عمرم بوده‌‌. آنچه‌ خانواده‌ و به‌ خصوص پدرم از من انتظار داشت سیما و رفتاریک مرد بود‌. جثه‌ ضعیف من و صدا و رفتار‌هایم موجب تحقیرو شکنجه‌ من بود‌. بار‌ها از پدرم کتک خوردم چون به‌ گفته‌ او «زن‌صفت و زنانه‌» هستم و موجب ننگ او‌. مادرم گریه‌ می‌کرد و می‌گفت کاش تو هم یک دختر بودی شبیه‌ خواهر‌هایت دردم کمتر می‌شد‌. دیگر در مناسبت‌ها و مهمانی حاضر نمی‌شدم و در انزوا ماندم‌. من مقاومتی در برابر آنها نشان نمی‌دادم. در واقع از بودن و هویتم خسته‌ و ناامید شدم‌. هر چه‌ می‌دادند می‌پوشیدم و هر چه‌ می‌گفتند انجام می‌دادم اما نتیجه‌ همیشه‌ باعث ناامیدی بود‌. صورت و رفتار و صدایم برایشان تحقیر آمیز و مایه‌ ننگ بود‌. بار‌ها پدرم با کمربند و مشت و لگد به‌ جانم افتاد و بدترین صفت‌ها را به‌ من داد و فکر می‌کرد من همجنس‌گرا هستم یا کسی که‌ از من سواستفاده‌ جنسی می‌شود و من خودم این طور خواسته‌ام‌. الان مدت‌هاست مثل یک سایه‌ زندگی می‌کنم‌.
«ل.ک» ترنس زنی که‌ خود را دارای هویت جنسی مردانه‌ یا FTM می‌داند، می‌گوید: «اندام و صدای من و رفتار‌های من یک حفاظ امنیتی به‌ دور من کشیده‌ است‌. بار‌ها مورد تشویق قرار گرفته‌ام که‌ رفتار‌های مردانه‌ دارم و به‌ اصطلاح اهل «بزک دوزک» نیستم‌. هیچ مردی خوا‌هان ازدواج با من نیست و موجب بیزاری و طرد آنهااز خودم می‌شوم و در جمع‌های زنانه‌ جایی ندارم‌. می‌خواهم جراحی کنم و تغییر جسنیت بدهم‌. اما این روند آنقدر طاقت‌فرسا و طولانی و دشوار است که‌ هم خودم می‌ترسم و هم از خانواده‌ هیچ حمایتی دریافت نکرده‌ام‌. انگار باید به‌ یک مکان دورافتاده‌ بروم و مثل جذامی‌‌ها زندگی کنم تا وقتی که‌ همه‌ چیز تمام شده‌ و من در سیمای یک مرد به‌ خانواده‌ برگردم‌. اما من نه‌ توان مالی دارم و نه‌ می‌توانم این همه‌ ماه و چه‌ بسا سال را به‌ تنهایی سپری کنم.ایران یکی از کشور‌های پیشرو در عرصه صدور جواز و انجام عمل جراحی تغییر جنسیت در جهان است‌. افراد مبتلا از دیگر کشور‌های منطقه نظیر عربستان و عراق برای انجام عمل جراحی به ایران سفر می‌کنند زیرا در کشور‌های دیگر منطقه‏‏‏‌، تغییر جنسیت مجاز نبوده و عمل جراحی مربوطه انجام نمی‌شود‌. در همین حال درمان و جراحی تغییر جنسیت این افراد از زن به‌ مرد و بالعکس بسیار سنگین است و هزینه‌‌های غیرقابل تصور و هنگفتی را به خانواده‌‌ها تحمیل می‌کند‌. به‌ همین دلیل وزارت بهداشت مکلف به رسیدگی این امر شده است. به استناد ماده واحده لایحه قانونی راجع به تشکیل سازمان بهزیستی کشور مصوب مورخ ۵۹/۳/۲۴ شورای انقلاب و آیین نامه اجرایی مصوب هیأت وزیران به شماره ۶۰۶۱۵ / ت / ۸۵/ه مورخ ۷۱/۳/۳ در رابطه با افراد در معرض آسیب اجتماعی که مسؤولیت آنها به سازمان بهزیستی واگذار گردیده است‌، وظیفه سازمان بهزیستی در حوزه‌‌های پشتیبانی در ارتباط با تسهیلات‌، اسکان‌، مسائل بیمه‌های درمان تعیین ودر حال حاضر تمام هزینه‌‌های این افراد است‌. اشکال کار آنجاست که‌ خدمات جراحی آنان شامل بیمه‌های پزشکی سازمان تامین اجتماعی نمی‌شود و بیماران پس از مطالعات و سرگردانی زیاد به یک مرکز جراحی معرفی می‌شوند که بعضاً این جراحی‌‌ها موثر نبوده و نیاز به‌ تمدید یا ترمیم دارند‌. جراحی‌ها متعدد است و چندین مرحله‌ دارد و گاهی باید چندین بار انجام گیرد‌. همچنین تمام این افراد نیاز به‌ مشاوره‌‌های روانی و خدمات روان‌شناختی دارند که‌ در بسیاری موارد انجام نمی‌شود‌. خانواده‌‌های زیادی از این جراحی‌ها وحشت دارند و حتی با وجود حمایت‌های مالی دولتی در کنار فرزندان ترنس خود نمی‌مانند و او را تنها ر‌ها می‌کنند‌. به‌ طوری که‌ آنها از جراحی پشیمان می‌شوند یا به‌ تنهایی اقدام به‌ این کار خطیر و طاقت فرسا می‌کنند.
«ش‌. الف» ترنس بیست ساله‌ می‌گوید: «من و دوستانم هرگز شب هنگام بیرون نمی‌مانیم‌. بار‌ها تجربه‌‌های بد و ناخوشایندی را از سر گذرانده‌ایم‌. این پوشش و هویت مردانه‌ برای ما هیچ امنیتی نداشته‌ است‌. یک بار برای انجام پروژه‌ دانشگاهی مجبور شدم با وجود تاریکی شب بیرون بمانم‌. هنگام ترک محل ماشینی من را تعقیب کرد مسیرم را عوض کردم‌. یکی از مرد‌ها از ماشین بیرون آمد و از من آدرس پرسید داشتم توضیح می‌دادم که‌ دو نفر به‌ سرعت بیرون آمدند و من را به‌ داخل ماشین انداختند‌. مسافت طولانی را تا اطراف خروجی شهر طی کردیم‌. موبایل و کارت پول و اوراق شناسایی من را گرفتند‌. هیچ کاری نمی‌توانستم انجام دهم‌. کتکم زدند و در آخر من را به‌ شهر برگرداندند‌. هیچ کاری نمی‌توانستم انجام دهم‌. تا چندین شب کابوس می‌دیدم و از خانه‌ بیرون نرفتم‌. در این مواقع نه‌ قانونی و نه‌ کسی هست که‌ از ما دفاع کند‌. در سکوت می‌گذرد و ترس از خشونت‌های ناگهانی دیگر‌.این گفته‌‌ها تنها بیان بخشی از خشونت‌های اجتماعی و خانوادگی علیه‌ ترنس‌هاست‌. کسانی که‌ به‌ دلیل آنچه‌ متفاوت بودن و اختلال هویت جنسی است تحقیر می‌شوند‌، طرد شده‌ و مورد خشونت جسمی‌، جنسی و روحی قرار می‌گیرند‌.چهار زیر کمیته حقوقی‌، درمانی‌، آموزشی‌، و پژوهش و آمار و اطلاع‌رسانی در سازمان بهزیستی از وضعیت ترنس‌ها اطلاع دارد و همچنین دفتر امور آسیب‌دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی کشور از آنها حمایت می‌کند و وظیفه‌ رسیدگی به‌ آنها را دارد‌. اوژانس اجتماعی وابسته‌ به‌ سازمان بهزیستی در مواقع اضطراری با تماس افراد‌، به‌ آنها کمک می‌کند‌. اما بسیاری از ترنس ‌ها هرگز تماس نمی‌گیرند چون به‌ صورت ناگهانی و اتفاقی مورد هجوم قرار می‌گیرند و یا آثار روانی به‌ جامانده‌ از این خشونت‌ها آنقدر سنگین است که‌ نمی‌توانند از آن حرفی بزنند‌. افراد ترنس همچنان از نظر مسائل درمانی‌، مشکلات شناسنامه‌ای و هویت ملی‌، سربازی‌، خوابگاه‌‌های دانشجویی و بسیاری از مسائل دیگر دچار مشکلات عدید‌ه‌ای هستند‌. افراد ترنس یا دچار اختلال هویت جنسی نیاز به‌ حمایت همه‌ جانبه‌ دارند تمام وجوه زندگی‌، کار‌، درمان‌، تحصیل‌، برخورد‌های قانونی‌، شناسنامه و هویت جامعه ترنس دارای مشکلات و معضلات بسیاری است‌. آنها تصور نمی‌کنند که‌ این جامعه‌ کنونی هویت آنها را بشناسد یا از تهدید و خشونت علیه‌ آنها دست بردارد‌. تجربه‌‌های آنان از تجاوز‌، تحقیر‌، طرد و خشونت‌های فیزیکی و روحی گویای این واقعیت است که‌ جامعه‌ در بسیاری از اوقات به‌ سرکوب و ارعاب هویت‌های ناهمگون می‌پردازد بدون آن که‌ از منظری انسانی‌، اخلاقی و حتی دینی به‌ آنها بنگرد‌. امر جدی و مهمی‌که‌ نیاز به‌ سال‌ها کار‌، آموزش و تغییر نگرش در خانواده‌ و دیگر نهادهای جامعه‌ دارد‌.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.