|

نوآوري در ایجاد اشتغال

تجاری‌سازی دانش، کاربردی‌کردن آن، کمک به تحقق اقتصاد دانش‌بنیان و تکمیل زنجیره ایده تا بازار، چهار هدفی است که بر عهده صندوق نوآوری و شکوفایی گذاشته شده است تا با کمکی که به شرکت‌های دانش‌بنیان می‌کند، استقلال آن‌ها را تضمين كند در اين زمينه با بهزاد سلطانی، رئیس هیئت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی پيرامون چگونگي رشد و شكوفايي و برنامه‌هاي صندوق نوآوري به گفت وگو نشسته‌ايم.

‌ مأموریت صندوق نوآوری و شکوفایی برای تأثیرگذاری در اقتصاد چیست؟
ما در صندوق مأموریت توانمندکردن شرکت‌های دانش‌بنیان را داریم. پول توزیع نمی‌کنیم اما شرکت‌ها را تقویت می‌کنیم، به آنها آموزش می‌دهیم و کمکشان می‌کنیم تا ایزو بگیرند و استاندارد شوند. مشارکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر، تأمین و ارائه خدمات مالی، تنظیم‌گری صندوق‌های پژوهش و فناوری، هدایت سرمایه‌های ملی به سمت توسعه فناوری و ایجاد مزیت رقابتی بین شرکت‌های دانش‌بنیان نیز از دیگر مأموریت‌های صندوق نوآوری و شکوفایی است. هر طرحی از هر شرکتی که می‌آید اول بازارش را بررسی می‌کنیم و اگر بازار نداشته باشد، به بحث فنی آن وارد نمی‌شویم.
ما آمدیم که در اقتصاد تأثیرگذار و در تولید ناخالص ملی مطرح باشیم. دنیا دارد به سمتی می‌رود که تولید ثروت از دانش و از فناوری است اما در ایران هنوز داریم از فروش فولاد و نفت این کار را انجام می‌دهیم.
‌ چگونه صندوق نوآوری و شکوفایی می‌تواند بر اقتصاد تأثیر بگذارد یا اشتغال‌زایی ایجاد کند؟
در کشور ما سالانه حدود یک‌‌میلیون‌و 200 هزار نفر به بی‌کاران اضافه می‌شود که عمده آنها هم بی‌کاران دانش‌آموخته دانشگاه‌های کشورمان هستند. دولت اگر همه توانمندی‌اش را به کار بیندازد، می‌تواند حداکثر سالی 700‌ هزار شغل ایجاد کند، به عبارتی هر سال 500‌ هزار بی‌کار به جامعه اضافه می‌شود که راهکار آن بحث دانش‌بنیان است. به جای اینکه دولت با پول سنگین یک کارخانه بخرد تا صد شغل ایجاد کند، ایجاد شغل پایدار از سوی شرکت دانش‌بنیان انجام می‌شود. این شرکت‌ها خودشان ایده می‌دهند، بازار پیدا می‌کنند و نه‌تنها خودشان به کار گرفته می‌شوند بلکه چهار نفر دیگر مانند خودشان را هم استخدام می‌کنند؛ هیچ راهی برای کشور در بحث اشتغال نیست مگر اینکه این اتفاق بیفتد. بالاترین مزیت ما در کشور، مزیت نیروی انسانی است که بالاتر از نفت است، این را دنیا بهتر از ما می‌فهمد. اگر اشتغال را در 10 سال آینده نگاه کنیم، راهی غیر از ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان نداریم.
‌ با فرض اینکه دانش‌آموختگان دانشگاهی ایده‌ای برای تولید یک محصول یا ارائه یک خدمت دارند، چگونه باید شرکت دانش‌بنیان تأسیس و از کجا باید شروع کنند؟
اول اینکه ما شعاری در سطح شهر در بیلبوردهایمان نوشته‌ و گفته‌ایم هر 10 دانش‌آموخته دانشگاهی یک شرکت دانش‌بنیان است. پس ما باید این جریان را راه بیندازیم. جریان اول این است که تعداد شرکت زایشی از دانش‌آموختگان دانشگاهی ما زیاد شود، مثلا هر 10 دانش‌آموخته یک شرکت ایجاد کنند، تعداد زیادی از اینها شکست می‌خورند، ما می‌توانیم آنها را پشتیبانی کنیم تا بتوانند محصولشان را توسعه دهند و بتوانند به بازار بروند، وام بگیرند و سرمایه‌گذاری کنند.
‌ شرایط همکاری با صندوق نوآوری و شکوفایی چیست و اصولا شرکت‌های دانش‌بنیان باید چه شرایطی داشته باشند؟
باید 1+5 شرط داشته باشد. اول اینکه شرکت یا مؤسسه باشد، دوم خصوصی یا تعاونی باشد، سوم دانش‌بنیان شده باشد و وقتی این شرایط را کسب کند، صندوق نوآوری و شکوفایی به سراغش می‌رود که طرح را بیاورند. طرح که آمد، دو خط‌قرمز داریم که همان 1+5 است. سه مورد را گفتیم؛ مورد چهارم این است که طرحش دانش‌بنیان باشد، چون شرکت ممکن است سه محصول دانش‌بنیان و پنج محصول غیردانش‌بنیان داشته باشد. شرط پنجم این است که آن محصول اقتصادی و بازار داشته باشد.
‌ برای کمک به شرکت‌های دانش‌بنیان برای توانمند‌سازی، کف و سقفی هم در نظر گرفتید؟
کف که نه ولی سقف داریم، از 20‌ میلیون تومان تا 23‌ میلیارد تومان تاکنون به شرکت‌ها پرداخت شده است. سه نوع شرکت دانش‌بنیان داریم؛ نوپا، تولیدی و صنعتی، اگر نوپا باشد، سقف تسهیلاتی که به آن تعلق می‌گیرد، 300‌ میلیون تومان است.
‌ چند شرکت دانش‌بنیان در این سه سال فعالیت صندوق نوآوری و شکوفایی تأسیس شدند و با چند طرح؟
بیش از دو‌هزار و 900 شرکت دانش‌بنیان است که از این شرکت‌ها سه‌‌هزارو 301 طرح دریافت کردیم. 83 درصد این طرح‌ها تعیین تکلیف شدند و 547 طرح در حالی بررسی است. از مجموع طرح‌های تعیین‌تکلیف‌شده یک‌‌هزارو 811 طرح با هزارو 12 میلیارد تومان مصوب شده است؛ یعنی 65 درصد طرح‌های تعیین‌تکلیف‌شده در این سه سال تصویب شده‌اند.
‌ بودجه صندوق نوآوری و شکوفایی تاکنون به چه میزان بوده است؟
آقای روحانی با علاقه عمیقی که به بحث اشتغال و حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان دارد، حمایت خوبی از این صندوق دارد و با وجود فشار اقتصادی در این سه سال از سه‌ هزار‌ میلیارد تومان، هزارو 500 میلیارد به صندوق پرداخت شده است و تا آخر سال هم به حدود دو‌ هزار‌ میلیارد تومان می‌رسد. چراکه امروز جنگ دنیا فقط جنگ دفاعی نیست، امروز جنگ اقتصادی حرف اول را در بین جنگ‌های تمدن‌ها و دولت‌ها می‌زند؛ بنابراین ما باید توانمندی‌هایمان را در ظرف اقتصاد بریزیم. چراکه ما می‌گوییم شرکت دانش‌بنیان شرکتی است که از طریق دانش، تولید ثروت می‌کند و افراد را هم به لحاظ دانش ارضا می‌کند که کاری برای مملکت و کشورشان کردند.
‌ وضعیت استان‌ها برای فعالیت در صندوق چگونه است و آیا این استان‌ها مشارکت در صندوق و تأسیس شرکت ‌بنیان داشته‌اند؟
ما استان‌ها را به استان‌های فعال در فناوری، نیمه‌فعال و با فعالیت کم تقسیم کردیم. هفت استان فعال داریم که بیش از 50 طرح دارند. 17 استان‌ نیمه‌فعال هستند که بین 20 تا 50 طرح داشتند و هفت استان کمترفعال داریم. هرچند این استان‌ها به فعال، نیمه‌فعال و کم‌فعالیت تقسیم‌بندی شده‌اند اما در مجموع یک موج بزرگ دانش‌بنیان در کشور راه افتاده است؛ هرچند این موج را کسی نمی‌بیند، چون طرح‌ها سه یا چهار ساله هستند. از یک‌‌هزارو 811 طرح 370 طرح خاتمه‌یافته موفق داریم، مابقی سال آینده و سال بعد تمام می‌شود. موج بزرگ دانش‌بنیانی در کشور به راه افتاده است که یکی، ‌دو سال دیگر دیده می‌شوند و من شک ندارم که وضعیت کشور تا سه سال دیگر، به شدت متفاوت می‌شود و همه به سمت فناوری حرکت می‌کنند؛ اول فناوری‌های مبتنی بر خدمات و آی‌تی، آی‌تی‌بیس، سرویس‌بیس و بعد فناوری‌های سخت. این مسیر جلو می‌رود و امیدواریم بتوانیم از پس مشکلات و چالش‌هایمان برآییم و مسائل را سیاسی نبینیم. موضوع دانش‌بنیان ملی است اما بعضی به آن نگاه جناحی دارند.
‌ موضوع تهیه دفاتر کاری چگونه به وسیله صندوق انجام می‌شود؟
اگر 10 شرکت دانش‌بنیان از صندوق، دفتر کار تقاضا کنند، برای آنها دفتر کاری می‌خریم و به صورت اجاره به شرط تملیک در اختیارشان قرار می‌دهیم و تاکنون هم چندین ساختمان خریداری کرده‌ایم.

تجاری‌سازی دانش، کاربردی‌کردن آن، کمک به تحقق اقتصاد دانش‌بنیان و تکمیل زنجیره ایده تا بازار، چهار هدفی است که بر عهده صندوق نوآوری و شکوفایی گذاشته شده است تا با کمکی که به شرکت‌های دانش‌بنیان می‌کند، استقلال آن‌ها را تضمين كند در اين زمينه با بهزاد سلطانی، رئیس هیئت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی پيرامون چگونگي رشد و شكوفايي و برنامه‌هاي صندوق نوآوري به گفت وگو نشسته‌ايم.

‌ مأموریت صندوق نوآوری و شکوفایی برای تأثیرگذاری در اقتصاد چیست؟
ما در صندوق مأموریت توانمندکردن شرکت‌های دانش‌بنیان را داریم. پول توزیع نمی‌کنیم اما شرکت‌ها را تقویت می‌کنیم، به آنها آموزش می‌دهیم و کمکشان می‌کنیم تا ایزو بگیرند و استاندارد شوند. مشارکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر، تأمین و ارائه خدمات مالی، تنظیم‌گری صندوق‌های پژوهش و فناوری، هدایت سرمایه‌های ملی به سمت توسعه فناوری و ایجاد مزیت رقابتی بین شرکت‌های دانش‌بنیان نیز از دیگر مأموریت‌های صندوق نوآوری و شکوفایی است. هر طرحی از هر شرکتی که می‌آید اول بازارش را بررسی می‌کنیم و اگر بازار نداشته باشد، به بحث فنی آن وارد نمی‌شویم.
ما آمدیم که در اقتصاد تأثیرگذار و در تولید ناخالص ملی مطرح باشیم. دنیا دارد به سمتی می‌رود که تولید ثروت از دانش و از فناوری است اما در ایران هنوز داریم از فروش فولاد و نفت این کار را انجام می‌دهیم.
‌ چگونه صندوق نوآوری و شکوفایی می‌تواند بر اقتصاد تأثیر بگذارد یا اشتغال‌زایی ایجاد کند؟
در کشور ما سالانه حدود یک‌‌میلیون‌و 200 هزار نفر به بی‌کاران اضافه می‌شود که عمده آنها هم بی‌کاران دانش‌آموخته دانشگاه‌های کشورمان هستند. دولت اگر همه توانمندی‌اش را به کار بیندازد، می‌تواند حداکثر سالی 700‌ هزار شغل ایجاد کند، به عبارتی هر سال 500‌ هزار بی‌کار به جامعه اضافه می‌شود که راهکار آن بحث دانش‌بنیان است. به جای اینکه دولت با پول سنگین یک کارخانه بخرد تا صد شغل ایجاد کند، ایجاد شغل پایدار از سوی شرکت دانش‌بنیان انجام می‌شود. این شرکت‌ها خودشان ایده می‌دهند، بازار پیدا می‌کنند و نه‌تنها خودشان به کار گرفته می‌شوند بلکه چهار نفر دیگر مانند خودشان را هم استخدام می‌کنند؛ هیچ راهی برای کشور در بحث اشتغال نیست مگر اینکه این اتفاق بیفتد. بالاترین مزیت ما در کشور، مزیت نیروی انسانی است که بالاتر از نفت است، این را دنیا بهتر از ما می‌فهمد. اگر اشتغال را در 10 سال آینده نگاه کنیم، راهی غیر از ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان نداریم.
‌ با فرض اینکه دانش‌آموختگان دانشگاهی ایده‌ای برای تولید یک محصول یا ارائه یک خدمت دارند، چگونه باید شرکت دانش‌بنیان تأسیس و از کجا باید شروع کنند؟
اول اینکه ما شعاری در سطح شهر در بیلبوردهایمان نوشته‌ و گفته‌ایم هر 10 دانش‌آموخته دانشگاهی یک شرکت دانش‌بنیان است. پس ما باید این جریان را راه بیندازیم. جریان اول این است که تعداد شرکت زایشی از دانش‌آموختگان دانشگاهی ما زیاد شود، مثلا هر 10 دانش‌آموخته یک شرکت ایجاد کنند، تعداد زیادی از اینها شکست می‌خورند، ما می‌توانیم آنها را پشتیبانی کنیم تا بتوانند محصولشان را توسعه دهند و بتوانند به بازار بروند، وام بگیرند و سرمایه‌گذاری کنند.
‌ شرایط همکاری با صندوق نوآوری و شکوفایی چیست و اصولا شرکت‌های دانش‌بنیان باید چه شرایطی داشته باشند؟
باید 1+5 شرط داشته باشد. اول اینکه شرکت یا مؤسسه باشد، دوم خصوصی یا تعاونی باشد، سوم دانش‌بنیان شده باشد و وقتی این شرایط را کسب کند، صندوق نوآوری و شکوفایی به سراغش می‌رود که طرح را بیاورند. طرح که آمد، دو خط‌قرمز داریم که همان 1+5 است. سه مورد را گفتیم؛ مورد چهارم این است که طرحش دانش‌بنیان باشد، چون شرکت ممکن است سه محصول دانش‌بنیان و پنج محصول غیردانش‌بنیان داشته باشد. شرط پنجم این است که آن محصول اقتصادی و بازار داشته باشد.
‌ برای کمک به شرکت‌های دانش‌بنیان برای توانمند‌سازی، کف و سقفی هم در نظر گرفتید؟
کف که نه ولی سقف داریم، از 20‌ میلیون تومان تا 23‌ میلیارد تومان تاکنون به شرکت‌ها پرداخت شده است. سه نوع شرکت دانش‌بنیان داریم؛ نوپا، تولیدی و صنعتی، اگر نوپا باشد، سقف تسهیلاتی که به آن تعلق می‌گیرد، 300‌ میلیون تومان است.
‌ چند شرکت دانش‌بنیان در این سه سال فعالیت صندوق نوآوری و شکوفایی تأسیس شدند و با چند طرح؟
بیش از دو‌هزار و 900 شرکت دانش‌بنیان است که از این شرکت‌ها سه‌‌هزارو 301 طرح دریافت کردیم. 83 درصد این طرح‌ها تعیین تکلیف شدند و 547 طرح در حالی بررسی است. از مجموع طرح‌های تعیین‌تکلیف‌شده یک‌‌هزارو 811 طرح با هزارو 12 میلیارد تومان مصوب شده است؛ یعنی 65 درصد طرح‌های تعیین‌تکلیف‌شده در این سه سال تصویب شده‌اند.
‌ بودجه صندوق نوآوری و شکوفایی تاکنون به چه میزان بوده است؟
آقای روحانی با علاقه عمیقی که به بحث اشتغال و حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان دارد، حمایت خوبی از این صندوق دارد و با وجود فشار اقتصادی در این سه سال از سه‌ هزار‌ میلیارد تومان، هزارو 500 میلیارد به صندوق پرداخت شده است و تا آخر سال هم به حدود دو‌ هزار‌ میلیارد تومان می‌رسد. چراکه امروز جنگ دنیا فقط جنگ دفاعی نیست، امروز جنگ اقتصادی حرف اول را در بین جنگ‌های تمدن‌ها و دولت‌ها می‌زند؛ بنابراین ما باید توانمندی‌هایمان را در ظرف اقتصاد بریزیم. چراکه ما می‌گوییم شرکت دانش‌بنیان شرکتی است که از طریق دانش، تولید ثروت می‌کند و افراد را هم به لحاظ دانش ارضا می‌کند که کاری برای مملکت و کشورشان کردند.
‌ وضعیت استان‌ها برای فعالیت در صندوق چگونه است و آیا این استان‌ها مشارکت در صندوق و تأسیس شرکت ‌بنیان داشته‌اند؟
ما استان‌ها را به استان‌های فعال در فناوری، نیمه‌فعال و با فعالیت کم تقسیم کردیم. هفت استان فعال داریم که بیش از 50 طرح دارند. 17 استان‌ نیمه‌فعال هستند که بین 20 تا 50 طرح داشتند و هفت استان کمترفعال داریم. هرچند این استان‌ها به فعال، نیمه‌فعال و کم‌فعالیت تقسیم‌بندی شده‌اند اما در مجموع یک موج بزرگ دانش‌بنیان در کشور راه افتاده است؛ هرچند این موج را کسی نمی‌بیند، چون طرح‌ها سه یا چهار ساله هستند. از یک‌‌هزارو 811 طرح 370 طرح خاتمه‌یافته موفق داریم، مابقی سال آینده و سال بعد تمام می‌شود. موج بزرگ دانش‌بنیانی در کشور به راه افتاده است که یکی، ‌دو سال دیگر دیده می‌شوند و من شک ندارم که وضعیت کشور تا سه سال دیگر، به شدت متفاوت می‌شود و همه به سمت فناوری حرکت می‌کنند؛ اول فناوری‌های مبتنی بر خدمات و آی‌تی، آی‌تی‌بیس، سرویس‌بیس و بعد فناوری‌های سخت. این مسیر جلو می‌رود و امیدواریم بتوانیم از پس مشکلات و چالش‌هایمان برآییم و مسائل را سیاسی نبینیم. موضوع دانش‌بنیان ملی است اما بعضی به آن نگاه جناحی دارند.
‌ موضوع تهیه دفاتر کاری چگونه به وسیله صندوق انجام می‌شود؟
اگر 10 شرکت دانش‌بنیان از صندوق، دفتر کار تقاضا کنند، برای آنها دفتر کاری می‌خریم و به صورت اجاره به شرط تملیک در اختیارشان قرار می‌دهیم و تاکنون هم چندین ساختمان خریداری کرده‌ایم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.