دانش در خدمت کشاورزی
شرکت تعاونی دانشبنیان پیشگامان توسعه گیاهان قندی در سال 1392، از سوی تعدادی از اعضای هیئتعلمی و کارشناسان مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندر قند تأسیس شد. از همان ابتدا این شرکت مأموریت خود را حضور در صنعت قند کشور به منظور بهرهگیری از تمامی توانمندیهای علمی بالقوه تعریف کرد. استفاده از نوآوری، بهرهگیری از فناوری روز و ارائه خدمات فنی و مهندسی موردنیاز محیطهای علمی، باعث شد شرکت توسعه گیاهان قندی به سرعت رشد کند و سهم خود را در بازار افزایش دهد. درحالحاضر این شرکت تنها شرکت دانشبنیانی است که در زمینه تولید بذر چغندرقند تمامی مجوزهای مربوطه را از وزارت جهاد کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری برای فعالیت کسب کرده است. در زمینه اصلاح و تولید بذر مرغوب و قابل رقابت با بذرهای خارجی چغندرقند موفق بوده است. شرکت دانشبنیان توسعه گیاهان قندی با اتکا به نیروهای متخصص خود شرکتی پیشرو و باتجربه در صنعت تولید چغندرقند، قند و شکر است، بهطوریکه بخش وسیعی از قابلیتهایی که در صنعت قند کشور وجود دارد، به وسیله متخصصان این شرکت ارائه شده است. گوهری مدیرعامل این
شرکت پیرامون فعالیت، چگونگی انتقال دانش به اقتصاد، تجارب و نوع کارکرد عملیاتی شرکت توضیح میدهد.
جناب گوهری بهعنوان اولین سؤال درباره پیشینه و اقدامات شرکت زیرمجموعه خود و فلسفه وجودی این مجموعه دانشبنیان توضیح دهید؟
پیرامون فلسفه وجودی شرکت و چرایی تشکیل آن باید بگویم بنگاه چغندرقند در 80 سال پیش با هدف تولید بذر مناسب کشت در ایران ایجاد شد و وظایف خود را بهخوبی انجام داد، ولی در روند کار و در پروسه زمانی با ایجاد مشکلاتی پیرامون نبود بذر مقاوم در برابر آلودگی اراضی که متأسفانه از خارج وارد شده بود، کمکم احساس نیاز برای حل آن در کشور به وجود آمد. در این زمینه باید عرض کنم هر بذری را نمیتوان در هر جایی استفاده کرد. اولین بار در منطقه خوزستان که کشت پاییزه به راه افتاد، بنگاه چغندرقند بذر مقاوم و خاص آن منطقه را نداشت و تصمیم گرفته شد از خارج بذر تهیه شود. متأسفانه با آمدن بذرهای جدید خارجی به مرور، امراض و آلودگیهای جدید هم وارد کشور و آلودگی اراضی شدید شد. متأسفانه بذرهای ایرانی هم جواب نمیداد، بنابراین آرامآرام از خارج بذر مقاوم وارد کردند، منتها برای اینکه تولید داخل هم تعطیل نشود، مکانیسمهایی با اختیارات دولت ایجاد شد؛ مثلا میگفتند کسانی که میخواهند بذر خارجی مصرف و کشت کنند، باید یک واحد بذر داخلی را نیز بخرند، این امر ادامه داشت تا در سالهای 1391 و 1392 که دولت در وزارت کشاورزی معتقد بود بذر یکی از
مهمترین نهادهای کشاورزی است و شرکتهای تولیدکننده داخلی باید توان رقابت با شرکتهای خارجی را داشته باشند. بذر نهاده است و باید بهترین نهاده در اختیار کشاورز قرار گیرد. اگر شرکتهای داخلی میتوانند، رقابت کنند و اگر نمیتوانند، هیچگونه سهمیهبندی نباید باشد و واردات باید آزاد شود و هر زارعی هر بذری خواست بیاورد و تنها شرط ورود بذر آن است که در مؤسسه تحقیقات ثبت ایران، ثبت ملی شده باشد. این وضعیت مشکلات و چالشهای زیادی را برای مؤسسه به وجود آورد چون توان مالی و رقابتی مؤسسه نسبت به رقبای خارجی کم بود. بهطوریکه دیگر تولید بذر داخل تحلیل میرفت، تا اینکه به صورت بنیادی به این فکر افتادیم دانش محققان و پژوهشگران خودمان را در این راستا به کار بگیریم. با طرح موضوع شرکتهای دانشبنیان و تصویب آن در مجلس، این فرصت در اختیار ما قرار گرفت تا به این سمت پیش برویم. درست است که ایران در منطقه از نظر تولید علم، مقام فوقالعاده بالایی دارد، ولی عمدتا اغلب مقالات ما میشود کاغذ و کتاب و در قفسههای کتابخانهها میماند. سالانه حدود پنج تا 10 هزار طرح تحقیقاتی فقط در سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی انجام میشود،
عمدتا جلد میشود و به گوشه کتابخانهها میرود و متأسفانه درصد خیلی کمی از آنها هم اجرائی نمیشود و به تولید نمیرسند! در صورتی که در دنیا خبری که از یک دانشگاه منتشر میشود، بعد از مدت کوتاهی محصولش بیرون میآید. اما ما سعی کردیم این پتانسیل را به فعل در آوریم. با تصویب ایجاد و حمایت از شرکتهای دانشبنیان ما نیز از فرصتی که در کشور ایجاد شده بود، استفاده بهینه کرده و شرکت را تأسیس کردیم.
با حضور کلیه اعضای هیئتعلمی، کارکنان و کارشناسان مؤسسه تحقیقات چغندرقند و حتی بازنشستگان هیئتعلمی مؤسسه، زمینه کارمان را فرستادیم به معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری و دانشبنیان ارزیابی شدیم و کارمان را تقریبا در سال 92 با ثبت شرکت و در سال 93 به صورت اجرائی شروع کردیم. روند کار به این شکل است که مواد اولیهای را که حاصل دانش تحقیقاتی است، از مؤسسه تحقیقات میگیریم و این را با استانداردهای بینالمللی تطبیق میدهیم و آزمایش میکنیم؛ اگر خصوصیات لازم را داشته باشد، قرارداد میبندیم.
همزمان با دریافت مواد اولیه حدود 18 طرح و پروژه اجرائی و علمی تعریف کردیم که شامل طرحهای تولید بذر، فراوری، آیندهپژوهشی، ارتباط با سازمانهای مختلف و ارتباطات بینالمللی است؛ بهویژه یک بخش تحقیق و توسعه داریم که حدود پنج تا هفت درصد کل فروشمان را گذاشتهایم برای آن تا به این وسیله مرتبا تحقیقاتمان را بهروز کنیم و محصولمان را توسعه دهیم. سفارش تحقیقات را به مؤسسات پژوهشی و دانشگاهها میدهیم. در این زمینهها اگر تحقیقات انجام شده باشد، در حیطه کاری شرکت، آن را خریداری میکنیم. متأسفانه باید بگویم در کشور فراوری بذر وضعیت نامطلوبی دارد، ما پتانسیل تولید و فراوری بالایی داریم و میتوانیم کل بذر مصرفی کشور را تأمین کنیم ولی باید بازار را توسعه دهیم. امسال حدود 30 هزار واحد بذر در مزارع کشت شده و زارعان خیلی راضی هستند، بذرهایی که به بهترین وجه رنگآمیزی شده، ضدعفونی شده، با تنظیمکنندههای رشد فراوری و حتی غنیسازی شده و با کیفیت بسیار مناسب آماده میشود. در نمایشگاهها هم مورد استقبال واقع شد. این فرایند برای بذرهای سایر گیاهان هم در حال اجراست، اما حمایتهای لازم پیرامون آن صورت نمیگیرد یا کمتر صورت
میگیرد. در ادامه باید بگویم مرحله دیگر کار شرکت، چگونگی توزیع بذر است. سیستم بذر چغندرقند با گیاهان دیگر مقداری تفاوت دارد و علتش هم این است که چغندرقند را کارخانجات قند خریداری میکنند. کارخانههای قند بذر را میخرند و با زارع قرارداد میبندند. بذر را تا مرحله برداشت محصول، رایگان تحویل زارع میدهند، بعد از برداشت محصول، زارع هزینه کارخانه را میدهد و کارخانه با ما تسویهحساب میکند. برای همین شرکت در یک فرایند یکساله دچار کمبود بودجه میشود. این مرحله خیلی حساس است، حداقل در سالهای اولیه؛ در سالهای بعد وضعیت با توجه به نوع سیستم مدیریتیمان، بهبود پیدا میکند. بهویژه اینکه ما باید یک ذخیره استراتژیک بذر هم داشته باشیم. اینجاست که به شدت نیازمند حمایت مالی هستیم.
بههرحال ما روی پای خودمان ایستادیم و همزمان چون نمیخواهیم تکمحصولی باشیم، داریم محصولاتمان را تنوع میدهیم. پس از برجام شرکت هماکنون با یک شرکت اروپایی معتبر برای توسعه محصول و انتقال تکنولوژی قرارداد همکاری بسته که در حال اجراست ولی کماکان شرکتهای دانشبنیان آن چنان که باید مورد حمایت قرار نمیگیرند. سرمایههای سرگردان به این بخش نیامده است و برای تقویت این شرکتها تسهیلات ارزانقیمت و حمایت مشابه کشورهای اروپایی ضرورت دارد.
همکاری کشاورزان با شما چگونه است؟
استقبال آنها خوب است، اما باید سیاستگذاریها در این زمینه اصلاح شود. همانطور که عرض کردم در یک دوره زمانی شرکتهای خارجی تبلیغات گسترده داشتند ولی مؤسسه بهناچار مصوب کرده بود که شما یک واحد بذر ایرانی بخرید تا یک واحد بذر خارجی هم بتوانید بخرید، این یک مقاومت در زارع ایجاد میکرد. بعضی وقتها این بذر را که میخریدند، اصلا نمیکاشتند و اطمینان نداشتند؛ برای اینکه مؤسسه تحقیقات چغندرقند خودش بذر تولید میکرد، به شکایتها رسیدگی، نظارت و تأیید میکرد. طبیعی است که با وجود رقیب خارجی، مقاومت صورت بگیرد. دولت تاجر خوبی نیست؛ این یک اصل است در اقتصاد. اما به مرور زمان به صورت عملیاتی بذر ایرانی خوب معرفی شد و استفاده کردند و تجربه آن برایشان مثبت بود. این روند تغییر پیدا کرد. الان اعتماد زیادی بین طرفین ایجاد شده است. هرچند کماکان مشکلاتی در این زمینه وجود دارد. امیدواریم با سیاستگذاری و برنامهریزیهای دقیق در این زمینه وضعیت باز هم بهتر شود. بهویژه با بهبود روزافزون کیفیت بذور تولیدی شرکت.
شما برنامهای برای صادرات دارید یا خیر؟ اصلا به دنبال آن هستید؟
بله، تجاربی هم در این راستا وجود دارد. دو سال پیش برای ترکمنستان بذر فرستادیم، خوب هم بود، حدود 10 تن صادر کردیم. اما سازمانهای ناظر بر تولید و فروش بذر در جهان استانداردی گذاشتهاند برای کشورها. میگویند اگر قرار است از ایران بذر بخرید، ابتدا ایران باید رقمهایش را بفرستد به کشور شما، دو سال آزمایش کنید، اگر تأیید کردید، بعد بفرستند، آن سال بدون تأیید فرستادیم ولی سال گذشته در فراخوانی که داشتند برنده شدیم ولی گفتند رقمهای شما اینجا ثبت نشده است. فرایندها و مشکلات سیاسی هم وجود دارد؛ مانند گرفتن ویزا و... . اروپاییها در ایران نماینده دارند، آن نماینده بذر را به وزارت کشاورزی ما معرفی میکند، کشورهای هدف صادرات هم میگویند شما باید یک نماینده در داخل کشور ما داشته باشید تا ایشان رقمهای شما را به ما معرفی کند که ما تست کنیم و آن وقت شاید از شما بخریم که الان این کار در روسیه در حال انجام است و دارد تست میشود؛ در بلغارستان و تاجیکستان هم انجام میشود. در این راستا باید سفارت و رایزنهای اقتصادی و فرهنگی هم به ما کمک کنند. ما واقعا توان اینکه در چند کشور دفتر بزنیم، نداریم. این از همان نوع حمایتهایی
است که جدا از حمایتهای مالی باید از سوی دولت انجام شود.
در پایان باید بگویم وجود شرکتهای دانشبنیان میتواند هم در بخش اشتغال و هم در بحث ارزشافزوده، برای اقتصاد کشور بسیار مفید باشد. در واقع اینها همه یک نوع سرمایهگذاری است که میتواند در بحث اقتصاد مقاومتی بسیار نقش پررنگی داشته باشد.
با توجه به تأثیر بخش کشاورزی در اقتصاد ملی در سال گذشته باید دولت میزان سرمایهگذاری و تسهیلات در بخش کشاورزی را افزایش دهد. سرمایهگذاران بهویژه سرمایهگذاران خارجی را تشویق کنند که در بخش کشاورزی بهویژه تولید بذر مشارکت کنند چون ایران دارای اقلیم مناسب بوده و مخصوصا متخصصان و تحصیلکردگان خوبی دارد و برای تولید انواع بذور مناسب است.
شرکت تعاونی دانشبنیان پیشگامان توسعه گیاهان قندی در سال 1392، از سوی تعدادی از اعضای هیئتعلمی و کارشناسان مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندر قند تأسیس شد. از همان ابتدا این شرکت مأموریت خود را حضور در صنعت قند کشور به منظور بهرهگیری از تمامی توانمندیهای علمی بالقوه تعریف کرد. استفاده از نوآوری، بهرهگیری از فناوری روز و ارائه خدمات فنی و مهندسی موردنیاز محیطهای علمی، باعث شد شرکت توسعه گیاهان قندی به سرعت رشد کند و سهم خود را در بازار افزایش دهد. درحالحاضر این شرکت تنها شرکت دانشبنیانی است که در زمینه تولید بذر چغندرقند تمامی مجوزهای مربوطه را از وزارت جهاد کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری برای فعالیت کسب کرده است. در زمینه اصلاح و تولید بذر مرغوب و قابل رقابت با بذرهای خارجی چغندرقند موفق بوده است. شرکت دانشبنیان توسعه گیاهان قندی با اتکا به نیروهای متخصص خود شرکتی پیشرو و باتجربه در صنعت تولید چغندرقند، قند و شکر است، بهطوریکه بخش وسیعی از قابلیتهایی که در صنعت قند کشور وجود دارد، به وسیله متخصصان این شرکت ارائه شده است. گوهری مدیرعامل این
شرکت پیرامون فعالیت، چگونگی انتقال دانش به اقتصاد، تجارب و نوع کارکرد عملیاتی شرکت توضیح میدهد.
جناب گوهری بهعنوان اولین سؤال درباره پیشینه و اقدامات شرکت زیرمجموعه خود و فلسفه وجودی این مجموعه دانشبنیان توضیح دهید؟
پیرامون فلسفه وجودی شرکت و چرایی تشکیل آن باید بگویم بنگاه چغندرقند در 80 سال پیش با هدف تولید بذر مناسب کشت در ایران ایجاد شد و وظایف خود را بهخوبی انجام داد، ولی در روند کار و در پروسه زمانی با ایجاد مشکلاتی پیرامون نبود بذر مقاوم در برابر آلودگی اراضی که متأسفانه از خارج وارد شده بود، کمکم احساس نیاز برای حل آن در کشور به وجود آمد. در این زمینه باید عرض کنم هر بذری را نمیتوان در هر جایی استفاده کرد. اولین بار در منطقه خوزستان که کشت پاییزه به راه افتاد، بنگاه چغندرقند بذر مقاوم و خاص آن منطقه را نداشت و تصمیم گرفته شد از خارج بذر تهیه شود. متأسفانه با آمدن بذرهای جدید خارجی به مرور، امراض و آلودگیهای جدید هم وارد کشور و آلودگی اراضی شدید شد. متأسفانه بذرهای ایرانی هم جواب نمیداد، بنابراین آرامآرام از خارج بذر مقاوم وارد کردند، منتها برای اینکه تولید داخل هم تعطیل نشود، مکانیسمهایی با اختیارات دولت ایجاد شد؛ مثلا میگفتند کسانی که میخواهند بذر خارجی مصرف و کشت کنند، باید یک واحد بذر داخلی را نیز بخرند، این امر ادامه داشت تا در سالهای 1391 و 1392 که دولت در وزارت کشاورزی معتقد بود بذر یکی از
مهمترین نهادهای کشاورزی است و شرکتهای تولیدکننده داخلی باید توان رقابت با شرکتهای خارجی را داشته باشند. بذر نهاده است و باید بهترین نهاده در اختیار کشاورز قرار گیرد. اگر شرکتهای داخلی میتوانند، رقابت کنند و اگر نمیتوانند، هیچگونه سهمیهبندی نباید باشد و واردات باید آزاد شود و هر زارعی هر بذری خواست بیاورد و تنها شرط ورود بذر آن است که در مؤسسه تحقیقات ثبت ایران، ثبت ملی شده باشد. این وضعیت مشکلات و چالشهای زیادی را برای مؤسسه به وجود آورد چون توان مالی و رقابتی مؤسسه نسبت به رقبای خارجی کم بود. بهطوریکه دیگر تولید بذر داخل تحلیل میرفت، تا اینکه به صورت بنیادی به این فکر افتادیم دانش محققان و پژوهشگران خودمان را در این راستا به کار بگیریم. با طرح موضوع شرکتهای دانشبنیان و تصویب آن در مجلس، این فرصت در اختیار ما قرار گرفت تا به این سمت پیش برویم. درست است که ایران در منطقه از نظر تولید علم، مقام فوقالعاده بالایی دارد، ولی عمدتا اغلب مقالات ما میشود کاغذ و کتاب و در قفسههای کتابخانهها میماند. سالانه حدود پنج تا 10 هزار طرح تحقیقاتی فقط در سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی انجام میشود،
عمدتا جلد میشود و به گوشه کتابخانهها میرود و متأسفانه درصد خیلی کمی از آنها هم اجرائی نمیشود و به تولید نمیرسند! در صورتی که در دنیا خبری که از یک دانشگاه منتشر میشود، بعد از مدت کوتاهی محصولش بیرون میآید. اما ما سعی کردیم این پتانسیل را به فعل در آوریم. با تصویب ایجاد و حمایت از شرکتهای دانشبنیان ما نیز از فرصتی که در کشور ایجاد شده بود، استفاده بهینه کرده و شرکت را تأسیس کردیم.
با حضور کلیه اعضای هیئتعلمی، کارکنان و کارشناسان مؤسسه تحقیقات چغندرقند و حتی بازنشستگان هیئتعلمی مؤسسه، زمینه کارمان را فرستادیم به معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری و دانشبنیان ارزیابی شدیم و کارمان را تقریبا در سال 92 با ثبت شرکت و در سال 93 به صورت اجرائی شروع کردیم. روند کار به این شکل است که مواد اولیهای را که حاصل دانش تحقیقاتی است، از مؤسسه تحقیقات میگیریم و این را با استانداردهای بینالمللی تطبیق میدهیم و آزمایش میکنیم؛ اگر خصوصیات لازم را داشته باشد، قرارداد میبندیم.
همزمان با دریافت مواد اولیه حدود 18 طرح و پروژه اجرائی و علمی تعریف کردیم که شامل طرحهای تولید بذر، فراوری، آیندهپژوهشی، ارتباط با سازمانهای مختلف و ارتباطات بینالمللی است؛ بهویژه یک بخش تحقیق و توسعه داریم که حدود پنج تا هفت درصد کل فروشمان را گذاشتهایم برای آن تا به این وسیله مرتبا تحقیقاتمان را بهروز کنیم و محصولمان را توسعه دهیم. سفارش تحقیقات را به مؤسسات پژوهشی و دانشگاهها میدهیم. در این زمینهها اگر تحقیقات انجام شده باشد، در حیطه کاری شرکت، آن را خریداری میکنیم. متأسفانه باید بگویم در کشور فراوری بذر وضعیت نامطلوبی دارد، ما پتانسیل تولید و فراوری بالایی داریم و میتوانیم کل بذر مصرفی کشور را تأمین کنیم ولی باید بازار را توسعه دهیم. امسال حدود 30 هزار واحد بذر در مزارع کشت شده و زارعان خیلی راضی هستند، بذرهایی که به بهترین وجه رنگآمیزی شده، ضدعفونی شده، با تنظیمکنندههای رشد فراوری و حتی غنیسازی شده و با کیفیت بسیار مناسب آماده میشود. در نمایشگاهها هم مورد استقبال واقع شد. این فرایند برای بذرهای سایر گیاهان هم در حال اجراست، اما حمایتهای لازم پیرامون آن صورت نمیگیرد یا کمتر صورت
میگیرد. در ادامه باید بگویم مرحله دیگر کار شرکت، چگونگی توزیع بذر است. سیستم بذر چغندرقند با گیاهان دیگر مقداری تفاوت دارد و علتش هم این است که چغندرقند را کارخانجات قند خریداری میکنند. کارخانههای قند بذر را میخرند و با زارع قرارداد میبندند. بذر را تا مرحله برداشت محصول، رایگان تحویل زارع میدهند، بعد از برداشت محصول، زارع هزینه کارخانه را میدهد و کارخانه با ما تسویهحساب میکند. برای همین شرکت در یک فرایند یکساله دچار کمبود بودجه میشود. این مرحله خیلی حساس است، حداقل در سالهای اولیه؛ در سالهای بعد وضعیت با توجه به نوع سیستم مدیریتیمان، بهبود پیدا میکند. بهویژه اینکه ما باید یک ذخیره استراتژیک بذر هم داشته باشیم. اینجاست که به شدت نیازمند حمایت مالی هستیم.
بههرحال ما روی پای خودمان ایستادیم و همزمان چون نمیخواهیم تکمحصولی باشیم، داریم محصولاتمان را تنوع میدهیم. پس از برجام شرکت هماکنون با یک شرکت اروپایی معتبر برای توسعه محصول و انتقال تکنولوژی قرارداد همکاری بسته که در حال اجراست ولی کماکان شرکتهای دانشبنیان آن چنان که باید مورد حمایت قرار نمیگیرند. سرمایههای سرگردان به این بخش نیامده است و برای تقویت این شرکتها تسهیلات ارزانقیمت و حمایت مشابه کشورهای اروپایی ضرورت دارد.
همکاری کشاورزان با شما چگونه است؟
استقبال آنها خوب است، اما باید سیاستگذاریها در این زمینه اصلاح شود. همانطور که عرض کردم در یک دوره زمانی شرکتهای خارجی تبلیغات گسترده داشتند ولی مؤسسه بهناچار مصوب کرده بود که شما یک واحد بذر ایرانی بخرید تا یک واحد بذر خارجی هم بتوانید بخرید، این یک مقاومت در زارع ایجاد میکرد. بعضی وقتها این بذر را که میخریدند، اصلا نمیکاشتند و اطمینان نداشتند؛ برای اینکه مؤسسه تحقیقات چغندرقند خودش بذر تولید میکرد، به شکایتها رسیدگی، نظارت و تأیید میکرد. طبیعی است که با وجود رقیب خارجی، مقاومت صورت بگیرد. دولت تاجر خوبی نیست؛ این یک اصل است در اقتصاد. اما به مرور زمان به صورت عملیاتی بذر ایرانی خوب معرفی شد و استفاده کردند و تجربه آن برایشان مثبت بود. این روند تغییر پیدا کرد. الان اعتماد زیادی بین طرفین ایجاد شده است. هرچند کماکان مشکلاتی در این زمینه وجود دارد. امیدواریم با سیاستگذاری و برنامهریزیهای دقیق در این زمینه وضعیت باز هم بهتر شود. بهویژه با بهبود روزافزون کیفیت بذور تولیدی شرکت.
شما برنامهای برای صادرات دارید یا خیر؟ اصلا به دنبال آن هستید؟
بله، تجاربی هم در این راستا وجود دارد. دو سال پیش برای ترکمنستان بذر فرستادیم، خوب هم بود، حدود 10 تن صادر کردیم. اما سازمانهای ناظر بر تولید و فروش بذر در جهان استانداردی گذاشتهاند برای کشورها. میگویند اگر قرار است از ایران بذر بخرید، ابتدا ایران باید رقمهایش را بفرستد به کشور شما، دو سال آزمایش کنید، اگر تأیید کردید، بعد بفرستند، آن سال بدون تأیید فرستادیم ولی سال گذشته در فراخوانی که داشتند برنده شدیم ولی گفتند رقمهای شما اینجا ثبت نشده است. فرایندها و مشکلات سیاسی هم وجود دارد؛ مانند گرفتن ویزا و... . اروپاییها در ایران نماینده دارند، آن نماینده بذر را به وزارت کشاورزی ما معرفی میکند، کشورهای هدف صادرات هم میگویند شما باید یک نماینده در داخل کشور ما داشته باشید تا ایشان رقمهای شما را به ما معرفی کند که ما تست کنیم و آن وقت شاید از شما بخریم که الان این کار در روسیه در حال انجام است و دارد تست میشود؛ در بلغارستان و تاجیکستان هم انجام میشود. در این راستا باید سفارت و رایزنهای اقتصادی و فرهنگی هم به ما کمک کنند. ما واقعا توان اینکه در چند کشور دفتر بزنیم، نداریم. این از همان نوع حمایتهایی
است که جدا از حمایتهای مالی باید از سوی دولت انجام شود.
در پایان باید بگویم وجود شرکتهای دانشبنیان میتواند هم در بخش اشتغال و هم در بحث ارزشافزوده، برای اقتصاد کشور بسیار مفید باشد. در واقع اینها همه یک نوع سرمایهگذاری است که میتواند در بحث اقتصاد مقاومتی بسیار نقش پررنگی داشته باشد.
با توجه به تأثیر بخش کشاورزی در اقتصاد ملی در سال گذشته باید دولت میزان سرمایهگذاری و تسهیلات در بخش کشاورزی را افزایش دهد. سرمایهگذاران بهویژه سرمایهگذاران خارجی را تشویق کنند که در بخش کشاورزی بهویژه تولید بذر مشارکت کنند چون ایران دارای اقلیم مناسب بوده و مخصوصا متخصصان و تحصیلکردگان خوبی دارد و برای تولید انواع بذور مناسب است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.