همهچیز سفيد نیست
زمانیقمی، استاندار مرکزی در تعریف خود از اقتصاد مقاومتی میگوید: اقتصاد مقاومتی این نیست که ما یک دیوار دور خودمان بکشیم. بخشی از اقتصاد، تعامل با دنیای بیرون است که این خود نشاندهنده یک اقتصاد فعال و پویاست. ما باید با جهان مراوده داشته باشیم، منتها در این مراوده باید انتقال تکنولوژی صورت بگیرد و عزت و استقلال کشور در نظر گرفته شود. من نمیخواهم بگویم همه چیز در استان مرکزی سفید است، میخواهم بگویم همه چیز سیاه نیست، من نمیخواهم بگویم همه چیز در دولت درست شده ولی میخواهم بگویم بخشهایی از آن درست شده است که نباید آنها را نادیده گرفت.
بهعنوان اولین سؤال از شرایط استان مرکزی از زمانی که مسئولیت استانداری مرکزی را تحویل گرفتید و وضعیت عمومی استان بگویید؟
استان مرکزی بهعنوان یکی از قطبهای صنعتی کشور از جایگاه ویژهای در توسعه، تولید ملی و اقتصاد کشور برخوردار است. نقش استان مرکزی در تولید و اقتصاد ملی نقش زیادی است؛ بدون شک تجمیع بسیاری از صنایع کشور در استان از قبیل کارخانجات ماشینسازی اراک، ایرالکو یا آلومینیوم اراک، هپکو، کارخانه واگنسازی پارس و صنایع پتروشیمی و وجود کارخانجات متعدد دیگر بخش خصوصی چهرهای صنعتی از استان ارائه میدهد که نظیر آن در کمترجایی از کشور دیده میشود.
بهطور مثال فقط «پالایشگاه شازند» 16 میلیون لیتر بنزین مصرفی کشور را تأمین میکند. صنایع ریلی مانند واگن پارس که یک برند بینالمللی است و منابع معدنی فراوان از قبیل معادن سنگ تراوارتن که 60 درصد ذخیره کشور را شامل میشود، در شهرستان محلات قرار دارد. متنوعترین محصولات پتروشیمی ایران برای اراک است. وجود این خوشههای صنعتی بزرگ در استان سبب شده است رغبت برای سرمایهگذاری و کار صنعتی در استان جدی باشد. بدون شک وجود چنین سرمایههایی در استان موقعیتی خاص و استراتژیک بهعنوان قطب صنعتی به آن داده است.
با توجه به شمای کلی که از وضعیت صنعت استان ارائه شد، میتوان گفت در صورت مدیریت و سرمایهگذاریهای هدفمند استان تا 10 سال آینده جزء صنعتیترین و پیشرفتهترین مناطق کشور خواهد بود. وجود این شرایط ویژه و موقعیت خاص ما را در شرایط خوبی برای جذب سرمایه قرار داده است.
اما متأسفانه در چند سال گذشته به دلیل جدال تحریمی که علیه کشور صورت گرفت و از طرفی سیاستهای نادرست اقتصادی، بسیاری از صنایع استان تحتتأثیر قرار گرفت و موجب اخلال در این صنایع شد. درواقع صنایع ما آن آمادگی لازم را برای مقابله با چنین شرایطی نداشتند و متأسفانه بسیار آسیب دیدند. در این شرایط استان مرکزی به دلیل وجود صنایع بزرگ مادر در آن صدمات بسیار زیادی دید، چراکه برخی از این صنایع بهطور مستقیم تحریم شدند. این تحریم عملا مانع از این شد که این شرکت بتواند با شرکای خارجی خودش ادامه همکاری دهد و آثار زیانباری به همراه داشت.
این شرایط در کنار بسیاری از سوءمدیریتها و تصمیمات خلقالساعه و بدون برنامهریزی دولت قبل موازی با تحریمها آثار زیانباری بر جای گذاشته است. بهعنوان مثال کارخانه واگنسازی پارس قراردادی را با کوبا امضا میکند و اینها براساس سفارشات کوبا شروع به ساخت و تولید میکنند، با توجه به نوع قرارداد طرف کوبایی به صورت ناگهانی و بهعنوان ناتوانی در پرداخت و به علت وضع بد اقتصادیاش، به دستور دولت قبل و به صورت یکطرفه قرارداد را لغو میکند. در نتیجه با همین سوءمدیریت کارخانه 66 میلیارد تومان زیان میبینید که اگر شما این پول را با سود بانکی محاسبه کنید، در مییابید چقدر ضرر کرده است! درحالحاضر بدهی این کارخانه به بانک و بحرانی که دارد دقیقا معادل آن صدمهای است که تصمیم خلقالساعه دولت وقت گرفته است.
در بُعد واحدهای صنعتی متوسط و کوچک هم مشکلاتی داشته و داریم. بهطورکلی استان مرکزی دارای حدود 3000 هزار واحد صنعتی کوچک و متوسط است. همه اینها چند مشکل مشترک داشتند؛ به تأمین اجتماعی، به سازمان امور مالیاتی و به بانکها بدهکار هستند، سرمایه در گردش و بازار فروش هم نداشتند. البته در این مورد واحدهایی نیز وجود دارند که بانشاط به کار خود ادامه میدادند و درحالحاضر هم فعال هستند.
تقریبا چند درصد واحدها تعطیل و نیمهفعال بودند؟
حدود 40 درصد از واحدهای تولیدی فعال بودند، یعنی 40 درصد از بخش صنعت استان کار میکرد و بقیه دچار مشکل بودند.
بیکاری چقدر بود؟
وضعیت بیکاری در استان مرکزی با توجه به صنعتیبودن استان حتی در بدترین شرایط از میانگین کشور پایینتر بوده است. در ابتدای شروع به کار دولت در استان نرخ بیکاری استان حدود 8.9 بود ولی درحالحاضر با اقدامات صورتگرفته حدود 6.7 است که پایینترین نرخ بیکاری در کشور است.
بهعنوان رئیس ستاد اقتصاد مقاومتی استان مركزي تعریف و تحلیل شما از اقتصاد مقاومتی چیست؟
به نظر من اقتصاد مقاومتی یعنی بهرهگیری از همه فرصتهای ریز و درشت پیشرو. اقتصاد مقاومتی یعنی داشتن تفکر جهادی در اقتصاد. بهرهگیری از پتانسیلها در راستای توانمندسازی اقتصادی. مدیریت منابع بهویژه در حیطه منابع انسانی. بدون شک یکی از مهمترین داشتههای ما در کشور، وجود نیروی انسانی کارآمدی است که حداقل نسبت به منطقه بینظیر است. امری که از آن در راستای پویایی کشور نتوانستهایم به خوبی استفاده کنیم. همچنین در دیگر مسائل هم به همین شکل بودهایم؛ بهطور مثال ما در سرنگونی صدام و رژیم بعث از کشورهای تأثیرگذار بودهایم اما در شرایط بعدی آن و استفاده از بازار بهوجودآمده به نسبت نقشی که ایفا کردهایم بسیار ضعیف عمل کردهایم.
یعنی ما هر نوع کمک انسانی که میتوانستیم، برای سرپاشدن عراق انجام دادهایم ولی واقعا سؤال من این است: از این فرصتی که پیش آمد، چقدر استفاده کردهایم؟ درحالحاضر بازار کردستان عراق در دست چه کسانی است؟ بازار سرمایهگذاری عراق در دست چه کسانی است؟ اگر بررسی کنیم، سهم ایران بسیار ناچیز است، حضور بخش خصوصی و بخش اقتصادی ایران به معنای مردمی آن در عراق بسیار کمرنگ است؛ درباره افغانستان و مناطق دیگر هم به همین نحو عملکردمان ضعیف بوده است. بنابراین بحث اصلی در اقتصاد مقاومتی بهرهگیری از فرصتها و تواناییهاست.
از مهمترین مباحث اقتصاد مقاومتی که باید به آن توجه ویژه شود، مسئله خصوصیسازی و مردمیکردن اقتصاد است. از دید من اقتصاد مقاومتی سازگاری زیادی با اقتصاد دولتی ندارد. بحث مردمیکردن اقتصاد، درونزایی اقتصاد و تعاونیها و دانشبنیانبودن، همه در گرو کوچکشدن سهم دولت در اقتصاد است. اقتصاد مقاومتی یعنی اینکه در عرض و طول کشور در برابر تکانههای اقتصادی، کشور بتواند تابآوری کند. این امر در گرو مردمیشدن اقتصاد است.
در این مورد بحث ما مجموعه حاکمیت است نهفقط دولت در معنای قوه مجریه. وقتی میگوییم دولت نباید در اقتصاد دخالت کند، منظور دولت در مفهوم کلان آن است. ممکن است بگوییم دولت به معنای قوه مجریه دخالتش را کم کند، بعد فرض کنیم نهادهای اقتصادی درست کنیم که اینها زیرمجموعه دولت نباشند، همه اقتصاد را بدهیم به اینها، هیچ تفاوتی ندارد؛ یعنی شما باز انحصار و کنترل اقتصاد را در اختیار يك مجموعه قرار دادهاید، چه یک نهاد این کار را بکند، چه وزارت صنعت و معدن، فرقی نمیکند؛ خصوصیسازی فرایندی است طبیعی که باید در واقعیتهای اقتصادی به صورت حقیقی خود را نشان دهد.
استان مرکزی در حوزه استفاده از پتانسیلهای گردشگری چه کرده است؟
استان مرکزی استان مشاهیر و بزرگان است. بزرگان مصلحی از امیرکبیر گرفته تا قائممقام فراهانی و حضرت امام خمینی (ره) که بزرگترین مصلح تاریخ معاصر است و دانشمندان و بزرگان دیگری که هرکدام نهتنها چهرههایی ملی و اسلامی هستند که بعضا دارای وجهه جهانی هم بودهاند؛ وجود این بزرگان برای ما منشأ خیر و برکت است و پتانسیل خوبی را در جذب گردشگر در این زمینه به ما میدهد.
از طرفی وجود زیستبوم و جغرافیای خاص منطقه به لحاظ بومگردی و اکوتوریسم شرایط ویژهای را برای استان فراهم کرده است. در این زمینه، عمدتا ما در حوزه مثلا بومگردی گردشگری، سرمایهگذاران خیلی خوبی پیدا کردهایم که درحالحاضر مشغول انجام پروژههایشان هستند؛ بهطور مثال در استان مرکزی غار نخجیر را داریم که در نوع خود بینظیر و محل خوبی برای جذب گردشگر است در این حوزه با سرمایهگذاران بسیار داخلی و خارجی در حال مذاکره و گفتوگو هستیم، ولی واقعا باید تصریح کنم در این حوزه ما موانع جدی زیادی پیشرو داریم.
امروز توریسم در جهان یک صنعت است و شرایط حرفهای خود را طلب میکند؛ متأسفانه وجود برخی نگاهها در کشور به این مسئله موجب شده با وجود پتانسیلهای زیاد در این حیطه، نتوانیم از آن در راستای بهرهوری اقتصادی کشور استفاده کنیم. این در حالی است که کشورهایی با یکدهم داشتههای ایران در این زمینه درآمد ارزی بالایی داشته و حتی پایههای اقتصادی خود را بر آن بنا کردهاند. به هر صورت اگر بخواهیم در صنعت توریسم در دنیا حرفی برای گفتن داشته باشیم، باید در برنامهریزیها و سیاستگذاریهای کلان کشور در این مورد به صورت جدی عمل کرده و برنامه داشته باشیم.
اقدامات شما در حیطه دستورالعمل اقتصاد مقاومتی و دستاوردهایتان در این زمینه چه بوده است؟
در این زمینه برای برقراری نظم و ایجاد هماهنگی و شناخت و رصد مشکلات و چالشها و ارائه و اجرای راهکارهای ارائهشده، جلسات منظمی درباره اقتصاد مقاومتی برگزار میشود؛ برای نمونه از ابتدای سال تاکنون بیش از 38 جلسه در حیطه اقتصاد مقاومتی برگزار شده است.
اولین جلسهمان را در اولین روز کاری در یکی از کارخانجات دوهزارنفری استان در شهرستان ساوه تشکیل دادیم. کارخانه لوله صفا بزرگترین کارخانه تولید لوله در ایران است که متأسفانه با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم میکند و با وجود داشتن دو هزار نیروی کار، تعطیل شده بود که این مسئله جدای از بحرانی که در حوزه اشتغال ایجاد میکند، برای ما میتواند پیامدهای دیگری هم در حوزههای اجتماعی داشته باشد. امروز خوشبختانه با تمهیدات بخش خصوصی و دولت این واحد کاملا فعال شده و همه کارگران مشغول کار هستند.
مهمترین اقدامات ما در حوزه صنعت، اول کمک به واحدهای صنعتی فعالی است که بتوانیم آنها را سر پا نگه داریم تا بتوانند به کار خود ادامه دهند. دوم کمک به واحدهایی است که به صورت زیانده و صورت نیمهفعال هستند و کمک به احیای واحدهایی است که تعطیل و از مدار اقتصادی خارج شدهاند. در این زمینه در جلسات مرتبط با اقتصاد مقاومتی مدام در حال پیگیری و رصد و گفتوگو با فعالان اقتصادی در زمینههای گوناگون هستیم. درباره همین کارخانه با توجه به تعداد پرسنل آن، وارد مذاکره با نهادها و افراد و شرکتهایی نظیر تأمین اجتماعی و بانکها شدیم و توانستیم آن را در مدار اقتصادی قرار دهیم و راهاندازی کنیم.
همین مدل را درباره موارد مشابه دیگر بهعنوان الگو قرار دادیم؛ یعنی کارخانههای بزرگ و مادر را یکییکی رصد کردیم، جلسه ستاد اقتصاد مقاومتی را بردیم به آن کارخانه، ابتدا بازدید میکردیم، بعد شروع میکردیم به تصمیمگیری در راستای حل مشکل؛ قاعدتا بعضی از تصمیمات در حوزه استان بود که ما تصمیمگیری و بعد عمل میکردیم. بعضی از تصمیمگیریها در حوزه مرکز است که با دولت و وزارتخانههای مرتبط در این زمینه وارد مذاکره میشویم تا بتوانیم به راهحلی در این ارتباط برسیم. در این ارتباط آقای نعمتزاده، معین استان در جلسات اقتصاد مقاومتی از طرف آقای جهانگیری معرفی شدهاند که کمک زیادی در ارتباط با مشکلاتی هستند که بیشتر باید در حوزه ملی برای حل آنها عمل شود. در حوزه صنایع کوچک و متوسط، 693 میلیارد تومان وام به 992 واحد صنعتی پرداخت شده است تا بتوانند در زمینه احیا و بازآفرینی کار خود استفاده شوند. برای اینکه این وامها هدر نرود، مدام در حال رصد تأثیر این وامها در حوزههای پرداختی آنها هستیم.
پس از رسالتی که مقام معظم رهبری برای حوزه اقتصاد مقاومتی برشمرده و تأکید کرده بودند روی صنایع کوچک و متوسط، ما به 992 واحد وام پرداخت کردهایم، 151 واحد هم در این زمینه فعال شدهاند. با پیگیری در این زمینه، قطعا در سال 96 آثار این وامها بیشتر خواهد بود.
در حوزه صادرات و واردات، هم استان در وضعیت خوبی بهسر میبرد و هم صادرات ما درحالحاضر 596 میلیون دلار است؛ البته این عددی است که در گمرک ثبت شده است چون بخشی از صادرات در گمرکات استان ثبت نمیشود و از سایر مبادی گمرکی صادر و آنجا ثبت میشود. حدودا 245 میلیون دلار واردات داشتهایم، با این حساب تراز تجاری ما مثبت است که در این زمینه در کشور بسیار خاص عمل کردهایم.
اقتصاد مقاومتی معنایش این نیست که ما یک دیوار دور خودمان بکشیم؛ بخشی از اقتصاد تعامل با دنیای بیرون است که این خود نشاندهنده یک اقتصاد فعال و پویاست. ما باید با جهان مراوده داشته باشیم، منتها در این مراوده باید انتقال تکنولوژی صورت بگیرد و عزت و استقلال کشور در نظر گرفته شود.
من نمیخواهم بگویم همهچیز در استان مرکزی سفید است، میخواهم بگویم همهچیز سیاه نیست، نمیخواهم بگویم همه چیز در دولت درست شده ولی میخواهم بگویم بخشهایی از آن درست شده است. بخش دیگری که در حوزه اقتصاد مقاومتی به آن توجه کردیم، فرصتسازی و جذب سرمایه و روانهکردن آن در اقتصاد و صنعت استان است. ما بلافاصله از فرصت پیشآمده بعد از توافق هستهای استفاده کردیم و جزء استانهای موفق برای سرمایهگذاری بودهایم. در این زمینه 14 شرکت ایرانی با طرف خارجی، جوینت شدند و سرمایهگذار آوردند و دارند به نتیجه میرسند که به بعضی از اینها اشاره میکنم: 1. نیروگاه سیکل ترکیبی با راندمان هزارو 200 مگاوات برق از سوی شرکت یونیت اینترنشنال بلژیک (International- unit) با طرف ایرانی در شهرستان ساوه که انشاءالله تا دو ماه دیگر عملیاتش شروع میشود. در این زمینه قراردادی به مبلغ یک میلیارد دلار منعقد و نهایی شده است.
مورد دیگر در زمینه احداث پالایشگاه خون زرند با مشارکت بخش خصوصی و سرمایهگذاری کرهایهاست. این مورد از موارد خاصی است که در ایران و خاورمیانه بیسابقه است.
هشت شرکت هم در حوزه پوشاک داریم که بیشتر برندهای مطرح جهانی هستند. حتی یک شهرک تخصصی پوشاک در یکی از شهرستانهای ما با مشارکت خارجیها در حال تأسیس است. در زمینه تولید ماشینآلات و کارخانه بازیافت فلز هم سرمایهگذاریهای خوبی با حضور سرمایهگذاران داخلی و خارجی در حال انجام است.
در این موارد مجموعا ما دو میلیارد دلار جذب سرمایه داشتهایم. اینها نمونهای کوچک از اقداماتی است که صورت گرفته؛ خوشبختانه بعد از توافق هستهای شرایط صنایع ما در استان و میزان تولیدات و صادرات آنها بهطور چشمگیری افزایش پیدا کرده است. اقتصاد مقاومتی در کنار تعامل جهانی فرصت بینظیری را به کشور میدهد تا بتوانیم اقتصادی پویا، فعال و پایدار داشته باشیم.
تأکید کنم عمل به سیاستهای اقتصاد مقاومتی در استان مرکزی کاملا موفق و چشمگیر بوده و ما سیوهشتمین جلسه ستاد استان را در یکی از روستاهای مستعد تشکیل دادیم و از آن به بعد تمرکز ستاد اقتصاد مقاومتی استان روی اشتغال خرد و کوچک است که طبیعتا روستاها را محور فعالیت خود قرار خواهد داد. در سال 95 تاکنون بیش از دو هزار شغل پایدار و کوچک در روستاهای استان ایجاد شده است.
جلسات ما تا اطلاع ثانوی در روستاهای با زمینههای اشتغال تشکیل خواهد شد؛ بنابراین اقدامات استان از حوزه واحدهای کوچک و متوسط شروع میشود و به واحدهای مادر و سرمایهگذاریهای جدید تسری مییابد و هماکنون به حوزه اشتغال خرد و کوچک ورود کرده است؛ بنابراین استان در تحقق منویات مقام معظم رهبری در حوزه سیاستهای اقتصاد مقاومتی، جهادی عمل کرده است.
زمانیقمی، استاندار مرکزی در تعریف خود از اقتصاد مقاومتی میگوید: اقتصاد مقاومتی این نیست که ما یک دیوار دور خودمان بکشیم. بخشی از اقتصاد، تعامل با دنیای بیرون است که این خود نشاندهنده یک اقتصاد فعال و پویاست. ما باید با جهان مراوده داشته باشیم، منتها در این مراوده باید انتقال تکنولوژی صورت بگیرد و عزت و استقلال کشور در نظر گرفته شود. من نمیخواهم بگویم همه چیز در استان مرکزی سفید است، میخواهم بگویم همه چیز سیاه نیست، من نمیخواهم بگویم همه چیز در دولت درست شده ولی میخواهم بگویم بخشهایی از آن درست شده است که نباید آنها را نادیده گرفت.
بهعنوان اولین سؤال از شرایط استان مرکزی از زمانی که مسئولیت استانداری مرکزی را تحویل گرفتید و وضعیت عمومی استان بگویید؟
استان مرکزی بهعنوان یکی از قطبهای صنعتی کشور از جایگاه ویژهای در توسعه، تولید ملی و اقتصاد کشور برخوردار است. نقش استان مرکزی در تولید و اقتصاد ملی نقش زیادی است؛ بدون شک تجمیع بسیاری از صنایع کشور در استان از قبیل کارخانجات ماشینسازی اراک، ایرالکو یا آلومینیوم اراک، هپکو، کارخانه واگنسازی پارس و صنایع پتروشیمی و وجود کارخانجات متعدد دیگر بخش خصوصی چهرهای صنعتی از استان ارائه میدهد که نظیر آن در کمترجایی از کشور دیده میشود.
بهطور مثال فقط «پالایشگاه شازند» 16 میلیون لیتر بنزین مصرفی کشور را تأمین میکند. صنایع ریلی مانند واگن پارس که یک برند بینالمللی است و منابع معدنی فراوان از قبیل معادن سنگ تراوارتن که 60 درصد ذخیره کشور را شامل میشود، در شهرستان محلات قرار دارد. متنوعترین محصولات پتروشیمی ایران برای اراک است. وجود این خوشههای صنعتی بزرگ در استان سبب شده است رغبت برای سرمایهگذاری و کار صنعتی در استان جدی باشد. بدون شک وجود چنین سرمایههایی در استان موقعیتی خاص و استراتژیک بهعنوان قطب صنعتی به آن داده است.
با توجه به شمای کلی که از وضعیت صنعت استان ارائه شد، میتوان گفت در صورت مدیریت و سرمایهگذاریهای هدفمند استان تا 10 سال آینده جزء صنعتیترین و پیشرفتهترین مناطق کشور خواهد بود. وجود این شرایط ویژه و موقعیت خاص ما را در شرایط خوبی برای جذب سرمایه قرار داده است.
اما متأسفانه در چند سال گذشته به دلیل جدال تحریمی که علیه کشور صورت گرفت و از طرفی سیاستهای نادرست اقتصادی، بسیاری از صنایع استان تحتتأثیر قرار گرفت و موجب اخلال در این صنایع شد. درواقع صنایع ما آن آمادگی لازم را برای مقابله با چنین شرایطی نداشتند و متأسفانه بسیار آسیب دیدند. در این شرایط استان مرکزی به دلیل وجود صنایع بزرگ مادر در آن صدمات بسیار زیادی دید، چراکه برخی از این صنایع بهطور مستقیم تحریم شدند. این تحریم عملا مانع از این شد که این شرکت بتواند با شرکای خارجی خودش ادامه همکاری دهد و آثار زیانباری به همراه داشت.
این شرایط در کنار بسیاری از سوءمدیریتها و تصمیمات خلقالساعه و بدون برنامهریزی دولت قبل موازی با تحریمها آثار زیانباری بر جای گذاشته است. بهعنوان مثال کارخانه واگنسازی پارس قراردادی را با کوبا امضا میکند و اینها براساس سفارشات کوبا شروع به ساخت و تولید میکنند، با توجه به نوع قرارداد طرف کوبایی به صورت ناگهانی و بهعنوان ناتوانی در پرداخت و به علت وضع بد اقتصادیاش، به دستور دولت قبل و به صورت یکطرفه قرارداد را لغو میکند. در نتیجه با همین سوءمدیریت کارخانه 66 میلیارد تومان زیان میبینید که اگر شما این پول را با سود بانکی محاسبه کنید، در مییابید چقدر ضرر کرده است! درحالحاضر بدهی این کارخانه به بانک و بحرانی که دارد دقیقا معادل آن صدمهای است که تصمیم خلقالساعه دولت وقت گرفته است.
در بُعد واحدهای صنعتی متوسط و کوچک هم مشکلاتی داشته و داریم. بهطورکلی استان مرکزی دارای حدود 3000 هزار واحد صنعتی کوچک و متوسط است. همه اینها چند مشکل مشترک داشتند؛ به تأمین اجتماعی، به سازمان امور مالیاتی و به بانکها بدهکار هستند، سرمایه در گردش و بازار فروش هم نداشتند. البته در این مورد واحدهایی نیز وجود دارند که بانشاط به کار خود ادامه میدادند و درحالحاضر هم فعال هستند.
تقریبا چند درصد واحدها تعطیل و نیمهفعال بودند؟
حدود 40 درصد از واحدهای تولیدی فعال بودند، یعنی 40 درصد از بخش صنعت استان کار میکرد و بقیه دچار مشکل بودند.
بیکاری چقدر بود؟
وضعیت بیکاری در استان مرکزی با توجه به صنعتیبودن استان حتی در بدترین شرایط از میانگین کشور پایینتر بوده است. در ابتدای شروع به کار دولت در استان نرخ بیکاری استان حدود 8.9 بود ولی درحالحاضر با اقدامات صورتگرفته حدود 6.7 است که پایینترین نرخ بیکاری در کشور است.
بهعنوان رئیس ستاد اقتصاد مقاومتی استان مركزي تعریف و تحلیل شما از اقتصاد مقاومتی چیست؟
به نظر من اقتصاد مقاومتی یعنی بهرهگیری از همه فرصتهای ریز و درشت پیشرو. اقتصاد مقاومتی یعنی داشتن تفکر جهادی در اقتصاد. بهرهگیری از پتانسیلها در راستای توانمندسازی اقتصادی. مدیریت منابع بهویژه در حیطه منابع انسانی. بدون شک یکی از مهمترین داشتههای ما در کشور، وجود نیروی انسانی کارآمدی است که حداقل نسبت به منطقه بینظیر است. امری که از آن در راستای پویایی کشور نتوانستهایم به خوبی استفاده کنیم. همچنین در دیگر مسائل هم به همین شکل بودهایم؛ بهطور مثال ما در سرنگونی صدام و رژیم بعث از کشورهای تأثیرگذار بودهایم اما در شرایط بعدی آن و استفاده از بازار بهوجودآمده به نسبت نقشی که ایفا کردهایم بسیار ضعیف عمل کردهایم.
یعنی ما هر نوع کمک انسانی که میتوانستیم، برای سرپاشدن عراق انجام دادهایم ولی واقعا سؤال من این است: از این فرصتی که پیش آمد، چقدر استفاده کردهایم؟ درحالحاضر بازار کردستان عراق در دست چه کسانی است؟ بازار سرمایهگذاری عراق در دست چه کسانی است؟ اگر بررسی کنیم، سهم ایران بسیار ناچیز است، حضور بخش خصوصی و بخش اقتصادی ایران به معنای مردمی آن در عراق بسیار کمرنگ است؛ درباره افغانستان و مناطق دیگر هم به همین نحو عملکردمان ضعیف بوده است. بنابراین بحث اصلی در اقتصاد مقاومتی بهرهگیری از فرصتها و تواناییهاست.
از مهمترین مباحث اقتصاد مقاومتی که باید به آن توجه ویژه شود، مسئله خصوصیسازی و مردمیکردن اقتصاد است. از دید من اقتصاد مقاومتی سازگاری زیادی با اقتصاد دولتی ندارد. بحث مردمیکردن اقتصاد، درونزایی اقتصاد و تعاونیها و دانشبنیانبودن، همه در گرو کوچکشدن سهم دولت در اقتصاد است. اقتصاد مقاومتی یعنی اینکه در عرض و طول کشور در برابر تکانههای اقتصادی، کشور بتواند تابآوری کند. این امر در گرو مردمیشدن اقتصاد است.
در این مورد بحث ما مجموعه حاکمیت است نهفقط دولت در معنای قوه مجریه. وقتی میگوییم دولت نباید در اقتصاد دخالت کند، منظور دولت در مفهوم کلان آن است. ممکن است بگوییم دولت به معنای قوه مجریه دخالتش را کم کند، بعد فرض کنیم نهادهای اقتصادی درست کنیم که اینها زیرمجموعه دولت نباشند، همه اقتصاد را بدهیم به اینها، هیچ تفاوتی ندارد؛ یعنی شما باز انحصار و کنترل اقتصاد را در اختیار يك مجموعه قرار دادهاید، چه یک نهاد این کار را بکند، چه وزارت صنعت و معدن، فرقی نمیکند؛ خصوصیسازی فرایندی است طبیعی که باید در واقعیتهای اقتصادی به صورت حقیقی خود را نشان دهد.
استان مرکزی در حوزه استفاده از پتانسیلهای گردشگری چه کرده است؟
استان مرکزی استان مشاهیر و بزرگان است. بزرگان مصلحی از امیرکبیر گرفته تا قائممقام فراهانی و حضرت امام خمینی (ره) که بزرگترین مصلح تاریخ معاصر است و دانشمندان و بزرگان دیگری که هرکدام نهتنها چهرههایی ملی و اسلامی هستند که بعضا دارای وجهه جهانی هم بودهاند؛ وجود این بزرگان برای ما منشأ خیر و برکت است و پتانسیل خوبی را در جذب گردشگر در این زمینه به ما میدهد.
از طرفی وجود زیستبوم و جغرافیای خاص منطقه به لحاظ بومگردی و اکوتوریسم شرایط ویژهای را برای استان فراهم کرده است. در این زمینه، عمدتا ما در حوزه مثلا بومگردی گردشگری، سرمایهگذاران خیلی خوبی پیدا کردهایم که درحالحاضر مشغول انجام پروژههایشان هستند؛ بهطور مثال در استان مرکزی غار نخجیر را داریم که در نوع خود بینظیر و محل خوبی برای جذب گردشگر است در این حوزه با سرمایهگذاران بسیار داخلی و خارجی در حال مذاکره و گفتوگو هستیم، ولی واقعا باید تصریح کنم در این حوزه ما موانع جدی زیادی پیشرو داریم.
امروز توریسم در جهان یک صنعت است و شرایط حرفهای خود را طلب میکند؛ متأسفانه وجود برخی نگاهها در کشور به این مسئله موجب شده با وجود پتانسیلهای زیاد در این حیطه، نتوانیم از آن در راستای بهرهوری اقتصادی کشور استفاده کنیم. این در حالی است که کشورهایی با یکدهم داشتههای ایران در این زمینه درآمد ارزی بالایی داشته و حتی پایههای اقتصادی خود را بر آن بنا کردهاند. به هر صورت اگر بخواهیم در صنعت توریسم در دنیا حرفی برای گفتن داشته باشیم، باید در برنامهریزیها و سیاستگذاریهای کلان کشور در این مورد به صورت جدی عمل کرده و برنامه داشته باشیم.
اقدامات شما در حیطه دستورالعمل اقتصاد مقاومتی و دستاوردهایتان در این زمینه چه بوده است؟
در این زمینه برای برقراری نظم و ایجاد هماهنگی و شناخت و رصد مشکلات و چالشها و ارائه و اجرای راهکارهای ارائهشده، جلسات منظمی درباره اقتصاد مقاومتی برگزار میشود؛ برای نمونه از ابتدای سال تاکنون بیش از 38 جلسه در حیطه اقتصاد مقاومتی برگزار شده است.
اولین جلسهمان را در اولین روز کاری در یکی از کارخانجات دوهزارنفری استان در شهرستان ساوه تشکیل دادیم. کارخانه لوله صفا بزرگترین کارخانه تولید لوله در ایران است که متأسفانه با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم میکند و با وجود داشتن دو هزار نیروی کار، تعطیل شده بود که این مسئله جدای از بحرانی که در حوزه اشتغال ایجاد میکند، برای ما میتواند پیامدهای دیگری هم در حوزههای اجتماعی داشته باشد. امروز خوشبختانه با تمهیدات بخش خصوصی و دولت این واحد کاملا فعال شده و همه کارگران مشغول کار هستند.
مهمترین اقدامات ما در حوزه صنعت، اول کمک به واحدهای صنعتی فعالی است که بتوانیم آنها را سر پا نگه داریم تا بتوانند به کار خود ادامه دهند. دوم کمک به واحدهایی است که به صورت زیانده و صورت نیمهفعال هستند و کمک به احیای واحدهایی است که تعطیل و از مدار اقتصادی خارج شدهاند. در این زمینه در جلسات مرتبط با اقتصاد مقاومتی مدام در حال پیگیری و رصد و گفتوگو با فعالان اقتصادی در زمینههای گوناگون هستیم. درباره همین کارخانه با توجه به تعداد پرسنل آن، وارد مذاکره با نهادها و افراد و شرکتهایی نظیر تأمین اجتماعی و بانکها شدیم و توانستیم آن را در مدار اقتصادی قرار دهیم و راهاندازی کنیم.
همین مدل را درباره موارد مشابه دیگر بهعنوان الگو قرار دادیم؛ یعنی کارخانههای بزرگ و مادر را یکییکی رصد کردیم، جلسه ستاد اقتصاد مقاومتی را بردیم به آن کارخانه، ابتدا بازدید میکردیم، بعد شروع میکردیم به تصمیمگیری در راستای حل مشکل؛ قاعدتا بعضی از تصمیمات در حوزه استان بود که ما تصمیمگیری و بعد عمل میکردیم. بعضی از تصمیمگیریها در حوزه مرکز است که با دولت و وزارتخانههای مرتبط در این زمینه وارد مذاکره میشویم تا بتوانیم به راهحلی در این ارتباط برسیم. در این ارتباط آقای نعمتزاده، معین استان در جلسات اقتصاد مقاومتی از طرف آقای جهانگیری معرفی شدهاند که کمک زیادی در ارتباط با مشکلاتی هستند که بیشتر باید در حوزه ملی برای حل آنها عمل شود. در حوزه صنایع کوچک و متوسط، 693 میلیارد تومان وام به 992 واحد صنعتی پرداخت شده است تا بتوانند در زمینه احیا و بازآفرینی کار خود استفاده شوند. برای اینکه این وامها هدر نرود، مدام در حال رصد تأثیر این وامها در حوزههای پرداختی آنها هستیم.
پس از رسالتی که مقام معظم رهبری برای حوزه اقتصاد مقاومتی برشمرده و تأکید کرده بودند روی صنایع کوچک و متوسط، ما به 992 واحد وام پرداخت کردهایم، 151 واحد هم در این زمینه فعال شدهاند. با پیگیری در این زمینه، قطعا در سال 96 آثار این وامها بیشتر خواهد بود.
در حوزه صادرات و واردات، هم استان در وضعیت خوبی بهسر میبرد و هم صادرات ما درحالحاضر 596 میلیون دلار است؛ البته این عددی است که در گمرک ثبت شده است چون بخشی از صادرات در گمرکات استان ثبت نمیشود و از سایر مبادی گمرکی صادر و آنجا ثبت میشود. حدودا 245 میلیون دلار واردات داشتهایم، با این حساب تراز تجاری ما مثبت است که در این زمینه در کشور بسیار خاص عمل کردهایم.
اقتصاد مقاومتی معنایش این نیست که ما یک دیوار دور خودمان بکشیم؛ بخشی از اقتصاد تعامل با دنیای بیرون است که این خود نشاندهنده یک اقتصاد فعال و پویاست. ما باید با جهان مراوده داشته باشیم، منتها در این مراوده باید انتقال تکنولوژی صورت بگیرد و عزت و استقلال کشور در نظر گرفته شود.
من نمیخواهم بگویم همهچیز در استان مرکزی سفید است، میخواهم بگویم همهچیز سیاه نیست، نمیخواهم بگویم همه چیز در دولت درست شده ولی میخواهم بگویم بخشهایی از آن درست شده است. بخش دیگری که در حوزه اقتصاد مقاومتی به آن توجه کردیم، فرصتسازی و جذب سرمایه و روانهکردن آن در اقتصاد و صنعت استان است. ما بلافاصله از فرصت پیشآمده بعد از توافق هستهای استفاده کردیم و جزء استانهای موفق برای سرمایهگذاری بودهایم. در این زمینه 14 شرکت ایرانی با طرف خارجی، جوینت شدند و سرمایهگذار آوردند و دارند به نتیجه میرسند که به بعضی از اینها اشاره میکنم: 1. نیروگاه سیکل ترکیبی با راندمان هزارو 200 مگاوات برق از سوی شرکت یونیت اینترنشنال بلژیک (International- unit) با طرف ایرانی در شهرستان ساوه که انشاءالله تا دو ماه دیگر عملیاتش شروع میشود. در این زمینه قراردادی به مبلغ یک میلیارد دلار منعقد و نهایی شده است.
مورد دیگر در زمینه احداث پالایشگاه خون زرند با مشارکت بخش خصوصی و سرمایهگذاری کرهایهاست. این مورد از موارد خاصی است که در ایران و خاورمیانه بیسابقه است.
هشت شرکت هم در حوزه پوشاک داریم که بیشتر برندهای مطرح جهانی هستند. حتی یک شهرک تخصصی پوشاک در یکی از شهرستانهای ما با مشارکت خارجیها در حال تأسیس است. در زمینه تولید ماشینآلات و کارخانه بازیافت فلز هم سرمایهگذاریهای خوبی با حضور سرمایهگذاران داخلی و خارجی در حال انجام است.
در این موارد مجموعا ما دو میلیارد دلار جذب سرمایه داشتهایم. اینها نمونهای کوچک از اقداماتی است که صورت گرفته؛ خوشبختانه بعد از توافق هستهای شرایط صنایع ما در استان و میزان تولیدات و صادرات آنها بهطور چشمگیری افزایش پیدا کرده است. اقتصاد مقاومتی در کنار تعامل جهانی فرصت بینظیری را به کشور میدهد تا بتوانیم اقتصادی پویا، فعال و پایدار داشته باشیم.
تأکید کنم عمل به سیاستهای اقتصاد مقاومتی در استان مرکزی کاملا موفق و چشمگیر بوده و ما سیوهشتمین جلسه ستاد استان را در یکی از روستاهای مستعد تشکیل دادیم و از آن به بعد تمرکز ستاد اقتصاد مقاومتی استان روی اشتغال خرد و کوچک است که طبیعتا روستاها را محور فعالیت خود قرار خواهد داد. در سال 95 تاکنون بیش از دو هزار شغل پایدار و کوچک در روستاهای استان ایجاد شده است.
جلسات ما تا اطلاع ثانوی در روستاهای با زمینههای اشتغال تشکیل خواهد شد؛ بنابراین اقدامات استان از حوزه واحدهای کوچک و متوسط شروع میشود و به واحدهای مادر و سرمایهگذاریهای جدید تسری مییابد و هماکنون به حوزه اشتغال خرد و کوچک ورود کرده است؛ بنابراین استان در تحقق منویات مقام معظم رهبری در حوزه سیاستهای اقتصاد مقاومتی، جهادی عمل کرده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.