|

تأمین نابهنگام مالی

اسماعیل صادقی، مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیره شرکت صنایع کشتی‌سازی عظیم‌گسترش هرمز، می‌گوید تمام سیاست‌گذاری‌های شرکت عظیم‌گسترش بر این پایه است که بتواند عملکرد رقابتی داشته باشد؛ اینکه ما همه فعالیت‌هایمان را برون‌سپاری خواهیم کرد و هر جایی که لازم باشد از صاحبان تکنولوژی استفاده خواهیم کرد. به عبارتی شرایطی برای کسب‌وکار در عظیم‌گسترش فراهم می‌کنیم که برندهای معتبر دنیا، برندهایی که سازنده تجهیزات هستند، تمایل پیدا کنند در داخل مجموعه عظیم‌گسترش دفتری ایجاد کنند و خدماتی ارائه دهند، درست همان مدلی که در کشتی‌سازی‌های بزرگ دنیا اتفاق می‌افتد.

‌ایده راه‌اندازی شرکت عظیم‌گسترش از کجا آمد؟
کشتی‌سازی کشور بدون شرکت عظیم‌گسترش یک خلأ ظرفیتی داشت. در واقع مجموعه کشتی‌سازی‌هایی که داخل کشور هستند، حداکثر تناژی را که قابلیت ساخت و تعمیر داشتند، بدون احتساب عظیم‌گسترش حداکثر 50‌‌ هزار تن بود. برای اینکه بتوانیم کشتی‌هایی با ظرفیت و کانتینر‌های بزرگ‌تر تولید کنیم یا توانایی برای تعمیرات کشتی‌های غول‌پیکر با تناژ بالا در کشور داشته باشیم، طرح توسعه ایزوایکو آغاز شد.
قسمت عمده طرح و پروژه ما دو داک خشک یا به اصطلاح دو حوضچه خشک است؛ یکی به طول 375 متر و دیگری به طول 475 متر که بناست در این دو حوض، کار ساخت و تعمیر کشتی‌های خیلی بزرگ انجام شود و این ظرفیتی است که پیش از بهره‌برداری عظیم‌گسترش در کشور وجود نداشت.
با توجه به اینکه ما دو ناوگان بزرگ کشتی داخل کشور داریم، به‌ویژه ناوگانِ شرکت ملی نفت‌کش که تعداد زیادی از نفت‌کش‌های آن وی‌ال‌سی‌سی هستند و تانکرهایی با ظرفیت بالا دارند، وجود شرکت عظیم‌گسترش این پتانسیل را برای کشور ایجاد می‌کند که تعمیرات دوره‌ای این نفت‌کش‌ها و سرویس‌های دوره‌ای آنها داخل کشور انجام شود.
‌محل استقرار پروژه شما کجاست؟
محل استقرار پروژه 37کیلومتری غرب بندرعباس است در منطقه ویژه اقتصادی کشتی‌سازی خلیج فارس.
‌تاکنون برای این پروژه چقدر هزینه و سرمایه‌گذاری شده است و چرا دولت و مشخصا سازمان گسترش به این موضوع وارد شد؟
این پروژه بسیار بزرگی است و از دو درای داک یا به اصطلاح ساده‌تر حوض تشکیل شده است. این پروژه از دو حوض تشکیل شده است، یک پمپ‌خانه که متشکل از سه پمپ است که هر کدام 24‌‌ هزار مترمکعب در ساعت دِبی دارند و هر کدام دو مگابات برق مصرف می‌کنند. پمپ‌های بسیار بزرگی هستند که می‌توانند در 4.5 ساعت حوض کوچک ما را تخلیه کنند.
آنچه امروز اجرا شده است به بهره‌برداری رسيده، ساختمان خود حوض‌ها، جرثقیل‌ها و در حوض‌هاست که با استاندارد‌های کشور آلمان ساخته شده است. با این شرایط می‌توانیم کشتی‌های تا 120‌‌ هزار تن را داخل مجموعه تعمیر و سرویس کنیم. درحالی‌که قبلا در ایزوایکو حداکثر ظرفیت 50‌‌ هزار تن بود. در فاصله کوتاهی از آغاز بهره‌برداری با لایروبی‌کردن حوضچه می‌توانیم کشتی‌های بزرگ‌تر با ظرفیت‌های بیشتر را پذیرش کنیم و ظرفیتمان به 300‌‌ هزار تن می‌رسد. ظرفیت 300‌‌ هزار تن معنی‌اش این است که قابلیت پذیرش تمام کشتی‌های تجاری در دنیا را خواهیم داشت.
‌تاکنون تا چه میزان سرمایه‌گذاری شده است؟
اگر حجم سرمایه‌گذاری‌ها را به دلار حساب کنیم، تقریبا 500‌‌ میلیون دلار خواهد بود.
اینکه چرا سازمان‌ گسترش و دولت وارد شده‌اند؛ باید بگویم صنعت ساخت و تعمیر کشتی یک صنعت استراتژیک و یک زنجیره ارزش است که در بالاترین سطحش حمل‌ونقل کالا و کشتی‌های کشتی‌رانی قرار گرفته‌اند و اگر یک قدم این زنجیره را به عقب برگردانیم، کشتی‌سازی‌ها و تولیدکننده‌های کشتی و مراکز تعمیرات کشتی قرار می‌گیرند. ما سال‌های سخت تحریم را چشیدیم و دیدیم در این سال‌ها نه برای تعمیر کشتی‌های ما را می‌پذیرفتند و نه کالا به کشتی‌های ما برای حمل‌ونقل می‌دادند. به ‌همین ‌دلیل در این صنعت استراتژیک ما باید حداقل‌ها را در کشور داشته باشیم. این بعد استراتژیک قضیه است. از بُعد اقتصادی، تعمیر کشتی صنعتی است که حداقل 30 تا 35 درصد ارزش‌افزوده ایجاد می‌کند و به نسبت تجارت خوبی است. بعد دیگر بحث اشتغال است؛ کشتی‌سازی صنعتی است که پایه‌اش بر کارکرد نیروی انسانی است، بنابراین می‌تواند سطح گسترده‌ای از اشتغال را داشته باشد، غیر از آن صنعت کشتی‌سازی می‌تواند موتور محرکی برای صنایع پایین‌دستی خود باشد. از تولید فولاد، آهن، پروفیل، ورق لوله و اتصالات، انواع پمپ گرفته تا تجهیزات مربوط به پشم شیشه، پشم سنگ و کابل که مجموعه وسیعی از نیازمندی‌ها از کشتی‌سازی است که می‌تواند صنایع پایین‌دستی خود را هم فعال نگه دارد.
‌پروژه‌تان الان در چه مرحله‌ای است؟
درحال‌حاضر اولین شناور را جذب کرده‌ایم. یک سکوی حفاری است که کنار اسکله پهلو گرفته است. تعمیرات روی آبی آن را انجام می‌دهیم و به فاصله یک ماه داخل درای‌داک می‌آید و تعمیرات داخل‌آبی آن انجام می‌شود. این اولین سازه دریایی بزرگی است که وارد این حوض خواهد شد. این قابلیت بزرگی برای صنایع کشتی‌سازی کشور است.
‌در مسیر اجرائی این پروژه چه مشکلاتی داشتید؟
اگر بخواهم در یک جمله و به مهم‌ترین آن اشاره کنم، بحث تأمین منابع مالی یا به عبارت بهتر بگویم تأمین بهنگام منابع مالی است؛ این پروژه و شاید بسیاری از پروژه‌های دیگر در داخل کشورمان با مسئله تأمین مالی به‌موقع، دست‌وپنجه نرم می‌کنند. منابعی که برای این طرح در نظر گرفته شده بود، از چند منبع مختلف بود؛ یکی منابع داخلی سازمان گسترش و نوسازی بود که آنها به تعهداتشان عمل کردند. قسمت دوم منابعی بود که از بانک توسعه اسلامی دریافت شده است. قسمت سوم نیز تأمین منابع مالی از خرید دارایی‌های سرمایه‌ای بود که از محل بودجه دولت بود. محل چهارم تسهیلاتی بود که از بانک صادرات اخذ شده است. منبع پنجم تسهیلاتی بود که قرار بود از بانک صنعت و معدن اخذ شود که به نتیجه نرسید و در واقع می‌توانم بگویم شاید نصف آن چیزی که باید تأمین می‌شد، تأمین نشد و پروژه در اینجا با چالش روبه‌رو شده است.
‌جایگاه اقتصاد مقاومتی در پروژه‌های شما در کجا قرار دارد؟
این پروژه به نظر من یکی از مثال‌های خوب اقتصاد مقاومتی است. در این پروژه که یک مناقصه بین‌المللی برای آن برگزار شده است، یارد عظیم‌گسترش به عنوان تنها یارد ایرانی شرکت‌کننده در مناقصه پیروز شد. رقبای ما «دبی‌دری‌داک» و «درای‌داک عمان (ODC)» بودند.
‌با توجه به توضیحات شما پروژه یکی از مصداق‌های بارز اقتصاد مقاومتی است؛ تولید د‌رون‌زا و برون‌نگر؛ وقتی این پروژه راه‌اندازی شود، انتظارات چه حمایت‌هایی را دارید؟
من پاسخ این را در دو فیلد مختلف می‌دهم: در زمینه تعمیرات این وظیفه ماست که شرایط خوبی را از نظر زمان و کیفیت ایجاد کنیم که این دو ناوگان بزرگ که مشتری بالقوه ما هستند، تمایل داشته باشند کارهایشان را به داخل واگذار کنند. تمام سیاست‌گذاری‌های شرکت عظیم‌گسترش بر این پایه است که بتواند عملکرد رقابتی داشته باشد. اینکه ما همه فعالیت‌هایمان را برون‌سپاری خواهیم کرد و هر جایی که لازم باشد، از صاحبان تکنولوژی استفاده خواهیم کرد. به عبارتی شرایطی برای کسب‌وکار در عظیم‌گسترش فراهم می‌کنیم که برندهای معتبر دنیا، برندهایی که سازنده تجهیزات هستند، تمایل پیدا کنند در داخل مجموعه عظیم‌گسترش دفتری ایجاد کنند و خدماتی ارائه دهند، درست همان مدلی که در کشتی‌سازی‌های بزرگ دنیا اتفاق می‌افتد.
این شرایط را مطمئنا فراهم می‌کنیم اما نکته‌ای را می‌خواهم بگویم و آن این است؛ برای اینکه کشتی‌سازی رونق پیدا کند، باید شرایطی فراهم شود که پیمانکاران و تأمین‌کنندگان قوی و بِرندهای اصلی دنیا تمایل پیدا کنند که بیایند اینجا و نمایندگی داشته باشند.
این مهم زمانی اتفاق می‌افتد که بازاری در داخل کشور داشته باشیم. وجود این بازار باعث می‌شود تأمین‌کنندگان بزرگ وارد شوند و یک چرخه بهینه ایجاد شود. اگر صنایع، برای چند فروند اول، به ما اعتماد و کار واگذار کنند، این واگذاری کار تعمیرات، شرایط کسب‌وکار را در داخل مجموعه ایجاد می‌کند، چون یک مجموعه درای‌داک فقط خودش کار انجام نمی‌دهد، درواقع فضایی برای کسب‌وکار است.
در زمینه نوسازی باید به سه موضوع اشاره کنم و بعد از آن نتیجه می‌گیرم. در بحث نوسازی سه مؤلفه مهم وجود دارد؛ یکی بحث نمودارهای یادگیری است، Learning curves، مطمئنا اولین کار یک کشتی‌سازی هم از نظر زمان و کیفیت و هم از نظر هزینه تمام‌شده با هم قابل مقایسه نیستند، بنابراین باید این فرصت‌های اول برای جاهای جدیدالتأسیس، این ریسک را بپذیرند و فرصت‌های اول را به کشتی‌سازی‌ها بدهند، مطمئن باشند که در طول زمان، پروژه‌های بعدی با پروژه‌های ابتدایی قابل مقایسه نیستند، امروز متأسفانه کل مجموعه ایزوایکو را از دید اولین پروژه‌ها می‌بینند؛ مثلا فرض کنید ایران‌اراک را به عنوان مثال می‌گویند 10 سال طول کشید، درست است که پروژه اول 10 سال طول کشید ولی پروژه دوم به فاصله دو سال بعد از آن تحویل داده شد.

اسماعیل صادقی، مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیره شرکت صنایع کشتی‌سازی عظیم‌گسترش هرمز، می‌گوید تمام سیاست‌گذاری‌های شرکت عظیم‌گسترش بر این پایه است که بتواند عملکرد رقابتی داشته باشد؛ اینکه ما همه فعالیت‌هایمان را برون‌سپاری خواهیم کرد و هر جایی که لازم باشد از صاحبان تکنولوژی استفاده خواهیم کرد. به عبارتی شرایطی برای کسب‌وکار در عظیم‌گسترش فراهم می‌کنیم که برندهای معتبر دنیا، برندهایی که سازنده تجهیزات هستند، تمایل پیدا کنند در داخل مجموعه عظیم‌گسترش دفتری ایجاد کنند و خدماتی ارائه دهند، درست همان مدلی که در کشتی‌سازی‌های بزرگ دنیا اتفاق می‌افتد.

‌ایده راه‌اندازی شرکت عظیم‌گسترش از کجا آمد؟
کشتی‌سازی کشور بدون شرکت عظیم‌گسترش یک خلأ ظرفیتی داشت. در واقع مجموعه کشتی‌سازی‌هایی که داخل کشور هستند، حداکثر تناژی را که قابلیت ساخت و تعمیر داشتند، بدون احتساب عظیم‌گسترش حداکثر 50‌‌ هزار تن بود. برای اینکه بتوانیم کشتی‌هایی با ظرفیت و کانتینر‌های بزرگ‌تر تولید کنیم یا توانایی برای تعمیرات کشتی‌های غول‌پیکر با تناژ بالا در کشور داشته باشیم، طرح توسعه ایزوایکو آغاز شد.
قسمت عمده طرح و پروژه ما دو داک خشک یا به اصطلاح دو حوضچه خشک است؛ یکی به طول 375 متر و دیگری به طول 475 متر که بناست در این دو حوض، کار ساخت و تعمیر کشتی‌های خیلی بزرگ انجام شود و این ظرفیتی است که پیش از بهره‌برداری عظیم‌گسترش در کشور وجود نداشت.
با توجه به اینکه ما دو ناوگان بزرگ کشتی داخل کشور داریم، به‌ویژه ناوگانِ شرکت ملی نفت‌کش که تعداد زیادی از نفت‌کش‌های آن وی‌ال‌سی‌سی هستند و تانکرهایی با ظرفیت بالا دارند، وجود شرکت عظیم‌گسترش این پتانسیل را برای کشور ایجاد می‌کند که تعمیرات دوره‌ای این نفت‌کش‌ها و سرویس‌های دوره‌ای آنها داخل کشور انجام شود.
‌محل استقرار پروژه شما کجاست؟
محل استقرار پروژه 37کیلومتری غرب بندرعباس است در منطقه ویژه اقتصادی کشتی‌سازی خلیج فارس.
‌تاکنون برای این پروژه چقدر هزینه و سرمایه‌گذاری شده است و چرا دولت و مشخصا سازمان گسترش به این موضوع وارد شد؟
این پروژه بسیار بزرگی است و از دو درای داک یا به اصطلاح ساده‌تر حوض تشکیل شده است. این پروژه از دو حوض تشکیل شده است، یک پمپ‌خانه که متشکل از سه پمپ است که هر کدام 24‌‌ هزار مترمکعب در ساعت دِبی دارند و هر کدام دو مگابات برق مصرف می‌کنند. پمپ‌های بسیار بزرگی هستند که می‌توانند در 4.5 ساعت حوض کوچک ما را تخلیه کنند.
آنچه امروز اجرا شده است به بهره‌برداری رسيده، ساختمان خود حوض‌ها، جرثقیل‌ها و در حوض‌هاست که با استاندارد‌های کشور آلمان ساخته شده است. با این شرایط می‌توانیم کشتی‌های تا 120‌‌ هزار تن را داخل مجموعه تعمیر و سرویس کنیم. درحالی‌که قبلا در ایزوایکو حداکثر ظرفیت 50‌‌ هزار تن بود. در فاصله کوتاهی از آغاز بهره‌برداری با لایروبی‌کردن حوضچه می‌توانیم کشتی‌های بزرگ‌تر با ظرفیت‌های بیشتر را پذیرش کنیم و ظرفیتمان به 300‌‌ هزار تن می‌رسد. ظرفیت 300‌‌ هزار تن معنی‌اش این است که قابلیت پذیرش تمام کشتی‌های تجاری در دنیا را خواهیم داشت.
‌تاکنون تا چه میزان سرمایه‌گذاری شده است؟
اگر حجم سرمایه‌گذاری‌ها را به دلار حساب کنیم، تقریبا 500‌‌ میلیون دلار خواهد بود.
اینکه چرا سازمان‌ گسترش و دولت وارد شده‌اند؛ باید بگویم صنعت ساخت و تعمیر کشتی یک صنعت استراتژیک و یک زنجیره ارزش است که در بالاترین سطحش حمل‌ونقل کالا و کشتی‌های کشتی‌رانی قرار گرفته‌اند و اگر یک قدم این زنجیره را به عقب برگردانیم، کشتی‌سازی‌ها و تولیدکننده‌های کشتی و مراکز تعمیرات کشتی قرار می‌گیرند. ما سال‌های سخت تحریم را چشیدیم و دیدیم در این سال‌ها نه برای تعمیر کشتی‌های ما را می‌پذیرفتند و نه کالا به کشتی‌های ما برای حمل‌ونقل می‌دادند. به ‌همین ‌دلیل در این صنعت استراتژیک ما باید حداقل‌ها را در کشور داشته باشیم. این بعد استراتژیک قضیه است. از بُعد اقتصادی، تعمیر کشتی صنعتی است که حداقل 30 تا 35 درصد ارزش‌افزوده ایجاد می‌کند و به نسبت تجارت خوبی است. بعد دیگر بحث اشتغال است؛ کشتی‌سازی صنعتی است که پایه‌اش بر کارکرد نیروی انسانی است، بنابراین می‌تواند سطح گسترده‌ای از اشتغال را داشته باشد، غیر از آن صنعت کشتی‌سازی می‌تواند موتور محرکی برای صنایع پایین‌دستی خود باشد. از تولید فولاد، آهن، پروفیل، ورق لوله و اتصالات، انواع پمپ گرفته تا تجهیزات مربوط به پشم شیشه، پشم سنگ و کابل که مجموعه وسیعی از نیازمندی‌ها از کشتی‌سازی است که می‌تواند صنایع پایین‌دستی خود را هم فعال نگه دارد.
‌پروژه‌تان الان در چه مرحله‌ای است؟
درحال‌حاضر اولین شناور را جذب کرده‌ایم. یک سکوی حفاری است که کنار اسکله پهلو گرفته است. تعمیرات روی آبی آن را انجام می‌دهیم و به فاصله یک ماه داخل درای‌داک می‌آید و تعمیرات داخل‌آبی آن انجام می‌شود. این اولین سازه دریایی بزرگی است که وارد این حوض خواهد شد. این قابلیت بزرگی برای صنایع کشتی‌سازی کشور است.
‌در مسیر اجرائی این پروژه چه مشکلاتی داشتید؟
اگر بخواهم در یک جمله و به مهم‌ترین آن اشاره کنم، بحث تأمین منابع مالی یا به عبارت بهتر بگویم تأمین بهنگام منابع مالی است؛ این پروژه و شاید بسیاری از پروژه‌های دیگر در داخل کشورمان با مسئله تأمین مالی به‌موقع، دست‌وپنجه نرم می‌کنند. منابعی که برای این طرح در نظر گرفته شده بود، از چند منبع مختلف بود؛ یکی منابع داخلی سازمان گسترش و نوسازی بود که آنها به تعهداتشان عمل کردند. قسمت دوم منابعی بود که از بانک توسعه اسلامی دریافت شده است. قسمت سوم نیز تأمین منابع مالی از خرید دارایی‌های سرمایه‌ای بود که از محل بودجه دولت بود. محل چهارم تسهیلاتی بود که از بانک صادرات اخذ شده است. منبع پنجم تسهیلاتی بود که قرار بود از بانک صنعت و معدن اخذ شود که به نتیجه نرسید و در واقع می‌توانم بگویم شاید نصف آن چیزی که باید تأمین می‌شد، تأمین نشد و پروژه در اینجا با چالش روبه‌رو شده است.
‌جایگاه اقتصاد مقاومتی در پروژه‌های شما در کجا قرار دارد؟
این پروژه به نظر من یکی از مثال‌های خوب اقتصاد مقاومتی است. در این پروژه که یک مناقصه بین‌المللی برای آن برگزار شده است، یارد عظیم‌گسترش به عنوان تنها یارد ایرانی شرکت‌کننده در مناقصه پیروز شد. رقبای ما «دبی‌دری‌داک» و «درای‌داک عمان (ODC)» بودند.
‌با توجه به توضیحات شما پروژه یکی از مصداق‌های بارز اقتصاد مقاومتی است؛ تولید د‌رون‌زا و برون‌نگر؛ وقتی این پروژه راه‌اندازی شود، انتظارات چه حمایت‌هایی را دارید؟
من پاسخ این را در دو فیلد مختلف می‌دهم: در زمینه تعمیرات این وظیفه ماست که شرایط خوبی را از نظر زمان و کیفیت ایجاد کنیم که این دو ناوگان بزرگ که مشتری بالقوه ما هستند، تمایل داشته باشند کارهایشان را به داخل واگذار کنند. تمام سیاست‌گذاری‌های شرکت عظیم‌گسترش بر این پایه است که بتواند عملکرد رقابتی داشته باشد. اینکه ما همه فعالیت‌هایمان را برون‌سپاری خواهیم کرد و هر جایی که لازم باشد، از صاحبان تکنولوژی استفاده خواهیم کرد. به عبارتی شرایطی برای کسب‌وکار در عظیم‌گسترش فراهم می‌کنیم که برندهای معتبر دنیا، برندهایی که سازنده تجهیزات هستند، تمایل پیدا کنند در داخل مجموعه عظیم‌گسترش دفتری ایجاد کنند و خدماتی ارائه دهند، درست همان مدلی که در کشتی‌سازی‌های بزرگ دنیا اتفاق می‌افتد.
این شرایط را مطمئنا فراهم می‌کنیم اما نکته‌ای را می‌خواهم بگویم و آن این است؛ برای اینکه کشتی‌سازی رونق پیدا کند، باید شرایطی فراهم شود که پیمانکاران و تأمین‌کنندگان قوی و بِرندهای اصلی دنیا تمایل پیدا کنند که بیایند اینجا و نمایندگی داشته باشند.
این مهم زمانی اتفاق می‌افتد که بازاری در داخل کشور داشته باشیم. وجود این بازار باعث می‌شود تأمین‌کنندگان بزرگ وارد شوند و یک چرخه بهینه ایجاد شود. اگر صنایع، برای چند فروند اول، به ما اعتماد و کار واگذار کنند، این واگذاری کار تعمیرات، شرایط کسب‌وکار را در داخل مجموعه ایجاد می‌کند، چون یک مجموعه درای‌داک فقط خودش کار انجام نمی‌دهد، درواقع فضایی برای کسب‌وکار است.
در زمینه نوسازی باید به سه موضوع اشاره کنم و بعد از آن نتیجه می‌گیرم. در بحث نوسازی سه مؤلفه مهم وجود دارد؛ یکی بحث نمودارهای یادگیری است، Learning curves، مطمئنا اولین کار یک کشتی‌سازی هم از نظر زمان و کیفیت و هم از نظر هزینه تمام‌شده با هم قابل مقایسه نیستند، بنابراین باید این فرصت‌های اول برای جاهای جدیدالتأسیس، این ریسک را بپذیرند و فرصت‌های اول را به کشتی‌سازی‌ها بدهند، مطمئن باشند که در طول زمان، پروژه‌های بعدی با پروژه‌های ابتدایی قابل مقایسه نیستند، امروز متأسفانه کل مجموعه ایزوایکو را از دید اولین پروژه‌ها می‌بینند؛ مثلا فرض کنید ایران‌اراک را به عنوان مثال می‌گویند 10 سال طول کشید، درست است که پروژه اول 10 سال طول کشید ولی پروژه دوم به فاصله دو سال بعد از آن تحویل داده شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.