مدل مردمي كردن اقتصاد: كرمان
اقتصاد مقاومتی، مشارکت مردم، تمرکززدایی،قوانین مزاحم، توسعه کشور و عباراتی از این دست، ممکن است هر روز از زبان بسیاری از مسئولان کشور شنیده شود. اما مردم استان کرمان از ابتدای دولت حسن روحانی تاکنون بارهاوبارها این کلمات را از زبان استاندار کرمان شنیدهاند. علیرضا رزمحسینی از روزی که بر سر کار آمده، ایده مثلث توسعه را در این استان مطرح کرده است. مثلثی که قرار است ناجی اقتصاد باشد. مثلثی که قرار است با ترسیم آن، پای مردم به معنای عملی به اقتصاد باز شودو زمینه مشارکت آنها برای «توسعه و آبادانی» استان فراهم شود. توسعه و آبادانی هم ترکیب موردعلاقه رزمحسینی است. دولت، سرمایهگذاران و نمایندگان مجلس سه ضلع مثلث موردعلاقه استاندار کرمان هستند. رزمحسینی مثلث توسعه اقتصادی را یک مدل مدیریتی معرفی میکند که قرار است میان ارکان حکومت برای توسعه اقتصادی و اجرای اقتصاد مقاومتی همافزایی ایجاد کند. او بارها در سخنانش و از جمله در گفتوگوی مفصلش با ویژهنامه «شرق» تأکید کرده که کارآفرین زالوصفت نیست و چنین نگاهی باید در کشور کنار برود. از همین روست که کارآفرینان، یک ضلع مثلث توسعه هستند. یک رأس مدل مثلث توسعه اقتصادی، نمایندگان مجلس هستند که به عقیده وی باید از ظرفیت آنها با هر گرایش سیاسی استفاده شود و رأس دیگر هم کارگزاران حکومت هستند. رزمحسینی عقیده دارد ائمه جمعه هم بهعنوان ناظر میتوانند برای بهنتیجهرسیدن مثلث توسعه مؤثر باشند: «ائمه جمعه میتوانند گفتمان اقتصاد مقاومتی را تقویت کنند. چه کسی باید به مردم بگوید کار منزلت است و بیکاری و یارانهگرفتن منزلت نیست؟ آنها تریبون آزاد دارند و هر هفته میتوانند صحبت کنند. برای همین ظرفیت ائمه جمعه را بهعنوان یک رکن مهم در این طرح لحاظ کردیم».استاندار کرمان سرش شلوغ است. دائم در پی برگزاری جلساتی است که باید در آنها پروژههای اقتصاد مقاومتی در استان پیگیری شود. در میان همین شلوغیها دو، سه نوبت را هم به ما داد تا با او درباره برنامههایش برای توسعه استان گفتوگو کنیم.
آقای استاندار! سخنان شما در مدت حضورتان در استانداری کرمان نشان میدهد که بیش از هر چیزی دغدغه توسعه دارید و بارها بر لزوم جدیگرفتن مبحث اقتصاد مقاومتی تأکید کردهاید. به عقیده شما اقتصاد مقاومتی و توسعه با چه چالشهایی در کشور روبهروست؟
چند چالش جدی در توسعه و پیشرفت کشور وجود دارد؛ کسی هم تابهحال به خودش جرئت این را نداده که دست به این کار بزند. البته تنها جرئت نیست؛ مثلا عدم هماهنگیها هم باعث شده این کار انجام نشود. اولین آفتی که ما در کشور داریم، اختلافات سیاسی است. این به این معنی نیست که ما درباره مسائل سیاسی فعالیت نکنیم یا حزب نداشته باشیم؛ خیر. بحث سر این است که ما اصول سیاسی را بلد نیستیم و منافع ملی را در نظر نمیگیریم. قواعد بازی سیاسی را بلد نیستیم. زمانی که کشورهای جهان اول به سرعت رشد و توسعه مییابند، ما هنوز درگیر مسائل سیاسی و اختلافات سیاسی هستیم. این نکته کلیدی است. ما در استان کرمان نخواستیم درگیر بازیهای سیاسی و باندبازیها و حاشیههای سیاسی شویم. من هم در شیوه مدیریت کلان و هم در اجرا این شیوه را دارم. رئیسجمهوری فرمودند دولت روحانی خط اعتدال دارد و هیچ جناحی نباید حذف شود و در سمیناری فرمودند برای ما خوب نیست که حتی یک مخالف هم داشته باشیم. این یک راهبرد است. در تعویض استانداران و فرمانداران نباید جناح سیاسی دخالت کند. ما هم در حد توان سعی کردیم همین راهبرد را در پیش بگیریم. مرحوم آیتالله هاشمیرفسنجانی و حضرت
آیتالله موحدیکرمانی بهعنوان لیدرهای دو جناح در استان خیلی نگاه مثبتی داشتند و همیشه بر وحدت تأکید میکردند. تاریخ هم نشان داده که دولت اول آقای هاشمی در ایجاد زیرساختهای کشور بعد از جنگ بسیار موفق بود. زیرا ایشان هم نگاهشان همین بود. در دولت ایشان بیشترین وفاق و هماهنگی میان نیروها وجود داشت.
چالش دوم ما عدم انسجام ارکان حکومت است. ارکان حکومت در بحث توسعه اقتصادی و اقتصاد مقاومتی انسجام لازم را ندارند. باید یک نظام واحد مدیریتی در اقتصاد مقاومتی به وجود بیاید. چالش سوم نبود اختیار متناسب با مسئولیتهاست. به یک مسئول مسئولیت میدهید اما اختیار نمیدهید. وقتی از مسئول میپرسید چرا این کار را انجام ندادید، میگوید من اختیارش را نداشتم. اگر ما اقتصاد مقاومتی پایدار میخواهیم، باید سیاست پایدار داشته باشیم چون اقتصاد مقاومتی پایدار برای یک سال یا دو سال نیست؛ همیشگی و دائمی است. در برنامه سوم، چهارم، پنجم و ششم بر تمرکززدایی تأکید شده است. نهتنها این اتفاق نیفتاده بلکه روز به روز بر تمرکزگرایی افزوده و بیشتر شده است. براساس آمار میگویم اختیارات استانداران دولت اول انقلاب بیشتر از استانداران زمان حال بوده است. شما در قرن بیستویکم زندگی میکنید اما بوروکراسی اداری شما برای قرن نوزدهم است. کسی سرمایهگذاری نمیکند و مجبور به رشوهدادن میشود تا در سیستم اداری کارش راه بیفتد. چالش ما به قول آیتالله هاشمیرفسنجانی بوروکراسی نحس اداری است.
شما برای کاستن از این مشکلات در استان کرمان چه کردید؟
ما تنها استانی هستیم که توانستهایم ۵۲ دستگاه اجرائی در بحث مثلث توسعه اقتصادی را دور هم جمع کنیم. بحث عدم انسجام را با مثلث توسعه اقتصادی حل کردیم و این مدل توانسته انسجام را تا حدی در استان به وجود آورد. نتیجهاش یک کارنامه درخشان است. بر مبنای مدل مثلث توسعه ۷۶ هزار میلیارد تومان موافقت سرمایهگذاری داشتیم. ما فکر کردیم در کرمان چه مدلی را دنبال کنیم که هم بتواند اختلافات را حل کند و همه ارکان حکومت بیایند در فعالیت توسعه اقتصادی و برای اجرای اقتصاد مقاومتی باید مدلی را تعریف کنیم که بتوانیم همه ارکان حکومت را روی اقتصاد مقاومتی متمرکز کنیم و آنهم یک مدل تحت عنوان «مثلث توسعه اقتصادی» است.
در این مدل سرمایهگذاران و کارآفرینان، نمایندگان مجلس و کارگزاران حکومت سه ضلع مثلث را تشکیل میدهند و ائمه محترم جمعه هم نقش ناظر را دارند، به این دلیل که سخنان آنها بر افکار عمومی اثر میگذارد. امروز در چارچوب همین کارهایی که در استان کرمان صورت گرفته، اتحاد استانی برای کار وجود دارد، اصولگرایان، اصلاحطلبان و اعتدالگرایان زمانی کارشان منزلت دارد که در خدمت تولید، توسعه و اخلاق جامعه باشند، اگر ما درگیری ایجاد میکردیم و مدیران حاشیه ایجاد میکردند، فرصت کار ایجاد نمیشد، اینها مقدمات کار برای اقتصاد مقاومتی است.
برای اجرائیکردن ایده مثلث توسعه اقتصادی چه کردید؟
من ۱۶ آذر 92 معرفی شدم و در همان ماههای نخست یک بازدید از قلعهگنج داشتم، قلعهگنج، شهرستانی است در جنوبیترین نقطه کرمان. نزدیک ۸۰ هزار نفر جمعیت دارد و وقتی برای بازدید رفتم واقعا پی بردم در آنجا گنج وجود دارد ولی مردم در رنج و فقر زندگی میکنند. چطور میشود ما یک گنج داشته باشیم، ولی مردم فقیر باشند؟! دولتها بعد از انقلاب جاده کشیدهاند خیلی عالی است، اکثر روستاها در آن منطقه تقریبا جاده آسفالته دارند، آبرسانی کردیم، قبل از انقلاب اینها اصلا آب آشامیدنی نداشتند، الان شبکههای آب آشامیدنی و بهداشتی دارند. خط گاز صلح از خاک این منطقه عبور کرده و اکثر روستاها هم برق دارند. آن منطقه ۴۲۰ میلیون مترمکعب آب شیرین دارد. معادن کشفنشده زیادی در منطقه وجود دارد. پس چرا مردم فقیرند؟! کارنامه دولتهای بعد از انقلاب و حتی قبل از انقلاب نشان داده که دولتها میتوانند جاده بسازند ولی نمیتوانند مردم را توسعهیافته کنند، اگر میتوانستند این کار را میکردند! چرا باید ۱۵ میلیون حاشیهنشین داشته باشیم و آسیبهای اجتماعی رشد فزاینده داشته باشد؟! چرا ۱۰ درصد جامعه ایران تحت پوشش کمیته امداد هستند و عده زیادی هم در
نوبت باشند. در همان بازدید، فکری به ذهنم خطور کرد که اگر این شهرستان در اختیار من بود، بهعنوان بخش خصوصی چطور آن را اداره میکردم؟ این تفکر به وجود آمد که شهرستان را بدهیم به بخش غیردولتی تا اداره کند، این ایده را نوشتم و فکر کردم، هر شهری مانند شرکت من بود، چه باید میکردم؟ رابطه این شهرستان با شهرستان بعدی و قبلی چگونه میشود و چه اقدامی میخواهیم در منطقه انجام دهیم.
بعد از بررسیهای شما، برای قلعهگنج چه اتفاقی افتاد؟
به یک ایده رسیدم که اگر ما شهرستان را واگذار کنیم به بخش غیردولتی، بهتر اداره میکند. حالا شرایط کشور هنوز شرایطی نیست که ما بتوانیم این کار را انجام دهیم. من رفتم خدمت وزیر محترم کشور آقای دکتر رحمانیفضلی و پیشنهاد دادم که من حاضرم فرمانداری با اختیارات حکومتی شما در قلعهگنج باشم اما استاندار بیاختیار نباشم، یک ریال هم از دولت پول نمیخواهم، من آنجا را میسازم. ایشان فرمودند من اختیار قوه مجریه را هم نمیتوانم به تو بدهم چه برسد به اختیارات حکومت، ولی ایشان اصل ایده را پسندید و تشویق کردند و نظرات خوبی ارائه فرمودند. رفتم خدمت آیتالله هاشمیرفسنجانی، جلسه نیمساعت ما تبدیل شد به حدود دو ساعت. بحث این بود که بعد از انقلاب، خیلی خدمات انجام شده است به طوری که آمار در حوزههای مختلف با قبل از انقلاب قابل قیاس نیست، اما جامعه روستایی ما لطمه خورده است، سهم روستاییان ما از اقتصاد روز به روز کاهش پیدا کرده و مهاجرت فزاینده شده است. به ایشان عرض کردم به نظر شما ما اگر بخواهیم روستا را به بخش خصوصی بدهیم، از نظر حکومت امکانپذیر است؟! ایشان توضیحات بیشتری خواستند و بنده در حدی که میدانستم پاسخ دادم ولی عرض
کردم این ایده خام است، حضرت آیتالله با هوش سرشاری که داشتند سؤالات متعددی پرسیدند که برای برخی از آنها پاسخی نداشتم و به هر صورت بعد از حدود دو ساعت ایشان قانع شدند و فرمودند ایده بسیار خوبی است، اما چگونه میخواهید انجام دهید؟ و کدام شهرستان؟ بنده مشخصات شهرستان قلعهگنج را به ایشان عرض کردم و گفتم میخواهیم این شهرستان را بدهیم به بخش غیردولتی.
چند ماه بعد از این اتفاقات آقای سعیدیکیا به عنوان رئیس بنیاد مستضعفان منصوب شدند. اولین کسی بودم که رفتم خدمت ایشان و این ایده را توضیح دادم. ایشان پذیرفت، با هم دست دادیم و هفته بعد یا ۱۰ روز بعدش آمدند به شهرستان قلعهگنج و برای مشارکت اعلام آمادگی کردند. ایشان فرمودند چند نفر از وزرا هم باید امضا کنند. بنده شرایطی را فراهم کردم که وزرای محترم صنعت و معدن، جهاد کشاورزی، نیرو، کشور و معاونت توسعه روستایی ریاستجمهوری هم قرارداد را در مهرماه سال ۹۳ امضا کردند. عنوان طرح را هم گذاشتیم «شهر نمونه اقتصاد مقاومتی». طرح بسیار موفق بوده است. اثرات امنیتی و فرهنگی در کنار فعالیتهای اقتصادی که در آن منطقه انجام شده، ملموس است. بالغ بر ۷۰ درصد شاخصهای امنیتی ما در آنجا بهبود پیدا کرده، در سال ۹۲ ما شش خودکشی در سال داشتیم، امروز این آمار به یک نفر کاهش یافته است. مردم فقیر آنجا تاکنون یکمیلیاردونیم پولهای خرد خود را در ۶۰ صندوق محلی که به وسیله خودشان اداره میشود، ریختهاند و وام برای کارهای خرد و مشاغل خانگی میگیرند به نحوی که یک قسط عقبافتاده ندارند. اگر آقای سعیدیکیا این همت را نمیکرد و بنیاد
مستضعفان نبود، شاید این مدل موفق نمیشد، خیلی از مدلهای موفق به دلیل عدم اجرای مناسب ناکام مانده و بعد هم از بین رفته است. وقتی که مطرح شد، استان کرمان توانست جزء سه استان پایلوت کشوری در اجرای اقتصاد مقاومتی باشد.
گزارشهای استانداری نشان میدهد که شما در هشت نقطه استان کرمان بحث اقتصاد مقاومتی را دنبال میکنید و سرمایهگذاران را به این مناطق دعوت کردهاید؛ دراینباره بیشتر توضیح دهید؟
ما فکر کردیم مدل قلعهگنج را میتوانیم به کل استان کرمان تعمیم دهیم. در این مدل نقشه کرمان به هشت منطقه جغرافیایی اقتصادی تقسیم شده است، این تقسیمبندی براساس ظرفیتهای محلی رخ داده است. ما تا امروز از ۱۸ مؤسسه ملی و استانی توانمند دعوت و مسئولیت اجرای اقتصاد مقاومتی مردمی شهرستانهای استان را به آنها واگذار کردهایم. مثلا مسئولیت اقتصاد مقاومتی شهر گلباف را به بانک رسالت سپردیم. بانک رسالت موضوع مشاغل خانگی را بهصورت جدی دنبال کرده و در صد روز در ۱۰۶ خانه، مشاغل خانگی شکل گرفت. در برآوردی که کردهاند اگر ۵۰۰ کسبوکار خانگی شکل بگیرد بیکاری از بین میرود و مهاجرت معکوس به وجود میآید.
متأسفانه ما از گذشته برای شرکتهای اقتصادی مسئولیت اجتماعی تعریف نکردهایم. سالهاست که کارخانه زغال سنگ مشغول فعالیت است، ولی چه کرده است؟! در دنیا شرکتهای توسعهگرا تعریف شدهاند. شرکتهای توسعهگرا مرکز پیرامونی دارند، خودشان در مرکز هستند و پیرامون خودشان توسعهیافتگی را انجام میدهند، بعد از مدتی که کار معدن تمام میشود، مردم روستاهای آنجا را تخلیه نمیکنند، بگویند ما بیکار شدیم و شغلی نداریم، پیرامونش هم توسعهیافته است.
میخواهید بگویید در مدل توسعهای شما بخش خصوصی به مسئولیتهای اجتماعیاش واقف است و عمل میکند؟
بله، در این مدل مردم به مشارکت گرفته میشوند و سرمایهگذار هم در چرخه بوروکراسی اداری تحقیر نمیشود چون ما معتقدیم باید برای سرمایهگذار فرش قرمز پهن کنیم. شما میتوانید بروید به شهرستانهایی که در آنها این مدل پیاده شده. قلعهگنج، بردسیر، گلباف و... این کارها در کنار اقدامات کلان اقتصاد مقاومتی است. مثلا سه هزار واحد صنعتی و معدنی در استان کرمان بهعنوان اقتصاد مقاومتی تعریف شده و پیشرفتهایش هم بسیار خوب است. یا مثلا شرکت ملی گاز میخواهد سهم روستایی گاز در استان کرمان را از ۷۰ درصد به ۸۵ درصد تبدیل کند. پروژههایش را داریم اجرا میکنیم، برق هم همینطور.
یکی از اقدامات خوبی که در بحث اقتصاد مقاومتی در کشور انجام شده این بوده که دراینباره برنامه کلان تهیه شده و ما هم پروژههایی را در استان در راستای سیاستهای ابلاغی اقتصاد مقاومتی اجرا میکنیم. در استان کرمان در کنار این اقدامات، مرکز کنترل و نظارت پروژه اقتصاد مقاومتی هم ایجاد کردیم. شما میتوانید بروید و در سایت ببینید؛ دستگاههای دولتی و غیردولتی درصد پیشرفت طرحهای خودشان را در این سایت ثبت میکنند.
هدف از این مدل این است که بخشی از بوروکراسی اداری و بخشی از قوانین مزاحم در مسیر اجرا تا حدی کم شود.
به جز همکاری بنیاد مستضعفان و بانک رسالت به سایر قراردادهای اقتصادی سایر نقاط استان هم اشاره کنید؟
براساس تقسیمبندی هشتگانه جغرافیای اقتصادی استان، برای اولین بار دانشگاه در توسعه، نقش پیدا کرده است و دانشگاه آزاد اسلامی شهرستان کوهبنان معین اقتصاد مقاومتی را بر عهده گرفته است. با کرمانخودرو، دانشگاه آزاد اسلامی، مؤسسه مالی و اعتباری ملل، ستاد اجرائی فرمان حضرت امام (ره)، بانک گردشگری، شرکت مس، شرکت گلگهر، قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا، اتاق بازرگانی و شرکتهای دیگر قرارداد همکاری داریم. این منطقهبندی و ورود مؤسسات توسعهگرا معنیاش این است که توسعه را از گرفتاری دولت آزاد کنیم. دولت براساس سیاستهای اقتصاد مقاومتی و براساس اصل ۴۴ قانون اساسی باید روزبهروز نسبت به آزادسازی اقتصاد از گرفتاری بوروکراسی اقدام کند.
شما با مراکز بزرگ اقتصادی قرارداد همکاری دارید. مردم چگونه در این قراردادها نقشآفرینی میکنند؟
مهم این است که شما از هیچ مؤسسهای برای توسعه تقاضا یا انتظار هزینه نداشته باشید. اینکه ما فکر کنیم مؤسسهای پول بلاعوض بدهد، وام بلاعوض بدهد، اصلا این موضوع مطرح نیست، ما از این مؤسسات خواستیم مدیریت توسعه را انجام دهند. مثالی میزنم. شما فکر کردید مردم بیپول هستند؟! اتفاقا وضع مالی مردم خوب است، این اعتماد بین مردم و دولت است که در این سالها لطمه خورده! مردم به اقتصاد ایران اعتماد ندارند، سیاستهای باثبات اقتصادی را نمیبینند، میگویند ما چگونه اعتماد کنیم و بیاییم این کار را انجام دهیم؟ ولی رئیس بنیاد مستضعفان ممکن است پنج سال رئیس آنجا باشد. بنگاههای خصوصی و ...، مدیرانی داریم که ۲۰ سال مدیر هستند، مثلا در شرکت ماهان بیش از ۲۰ سال است که مدیریت مجموعه تغییر نکرده و الان مسئولیت شهرستان کرمان را بر عهده گرفته است و اتفاقا کارهای خوبی انجام میدهد. مردم کمکم اعتماد میکنند و از طریق صندوقهای خرد پولهایشان را میآورند در اقتصاد. ما پیشبینی کردیم تا پایان سال ۵۷۰ صندوق خرد روستایی در استان کرمان راهاندازی کنیم.
خلاصه بگویم؛ ما در استان کرمان ۱۸ استاندار داریم، از استاندار هم قویتر هستند، در حد وزیر هستند. آقای سعیدیکیا الان استاندار ما در قلعهگنج است، سردار عبداللهی، فرمانده قرارگاه خاتمالانبیا استاندار رودبار جنوب است و .. . هیچکدام از این مؤسسات دستوری نیامدند؛ همه آنها داوطلبانه و با دل و جان آمدهاند. همه این مؤسسات قرار است سرمایهگذاری کنند تا از منطقه پول خارج نشود، یعنی قرار نیست ثروتی تولید و بعد خارج کنند، مثلا مؤسسهای مانند بنیاد، هر کارخانهای تأسیس کند، بعدا به مردم همان منطقه واگذار میکند تا خودشان کار کنند. بانک اقتصاد نوین مسئولیت شهرستان را بر عهده گرفته، بانک گردشگری شهرستان بافت را بر عهده گرفته، شرکت میدکو در شهرستان زرند سرمایهگذاری کرده است. اما اینگونه نیست که اینها بعد از مدتی رها کنند و بروند. این شرکتها توسعه را نهادینه میکنند و به آن متعهد خواهند بود.
این اتفاقات در میان مسئولان ارشد کشور با استقبال روبهرو شده است؟
مقام معظم رهبری در دو ماه گذشته در رابطه با شورای اجتماعی کشور با مسئولان جلسهای داشتند و آنجا دو بار این را فرمودهاند که مدل قلعهگنج را ببینید و از این مدل برای کل کشور استفاده کنید. جناب آقای روحانی، رئیسجمهوری محترم هم نگاهشان همواره به موضوع اقتصاد مقاومتی راهبردی و راهگشا بوده است. آقای دکتر جهانگیری، معاون اول محترم رئیسجمهور هم تشریف آوردند و منطقه را بازدید کردند. وزیر محترم کشور با دغدغه خاص از طرحهای ما حمایت کردهاند. حضرت آیتالله هاشمیرفسنجانی در آخرین سخنرانیشان - چند روز قبل از درگذشتشان - در جمع مدیران اقتصاد مقاومتی استان در چهاردهم دیماه اظهار کردند که با مدل و ایده اقتصادی جدید استان موافق هستند. یکی از افتخارات ما حضور حضرت آیتالله جعفری امامجمعه کرمان در استان است که حامی گفتمان اعتدال هستند و از کوششهای اقتصاد مقاومتی حمایت میکنند.
بهعنوان فرمانده ستاد اقتصاد مقاومتی در استان کرمان درباره این اقدامات چه دیدگاهی دارید؟
هدف ما این است که در نهایت جلوی مهاجرت مردم را از شهرهای کوچک بگیریم. این کارها در درازمدت جواب میدهد و حداقل هر کدام از شرکتها باید 10 سال در منطقه کار کنند. این شروع یک مسیر تازه است.
اقتصاد مقاومتی، مشارکت مردم، تمرکززدایی،قوانین مزاحم، توسعه کشور و عباراتی از این دست، ممکن است هر روز از زبان بسیاری از مسئولان کشور شنیده شود. اما مردم استان کرمان از ابتدای دولت حسن روحانی تاکنون بارهاوبارها این کلمات را از زبان استاندار کرمان شنیدهاند. علیرضا رزمحسینی از روزی که بر سر کار آمده، ایده مثلث توسعه را در این استان مطرح کرده است. مثلثی که قرار است ناجی اقتصاد باشد. مثلثی که قرار است با ترسیم آن، پای مردم به معنای عملی به اقتصاد باز شودو زمینه مشارکت آنها برای «توسعه و آبادانی» استان فراهم شود. توسعه و آبادانی هم ترکیب موردعلاقه رزمحسینی است. دولت، سرمایهگذاران و نمایندگان مجلس سه ضلع مثلث موردعلاقه استاندار کرمان هستند. رزمحسینی مثلث توسعه اقتصادی را یک مدل مدیریتی معرفی میکند که قرار است میان ارکان حکومت برای توسعه اقتصادی و اجرای اقتصاد مقاومتی همافزایی ایجاد کند. او بارها در سخنانش و از جمله در گفتوگوی مفصلش با ویژهنامه «شرق» تأکید کرده که کارآفرین زالوصفت نیست و چنین نگاهی باید در کشور کنار برود. از همین روست که کارآفرینان، یک ضلع مثلث توسعه هستند. یک رأس مدل مثلث توسعه اقتصادی، نمایندگان مجلس هستند که به عقیده وی باید از ظرفیت آنها با هر گرایش سیاسی استفاده شود و رأس دیگر هم کارگزاران حکومت هستند. رزمحسینی عقیده دارد ائمه جمعه هم بهعنوان ناظر میتوانند برای بهنتیجهرسیدن مثلث توسعه مؤثر باشند: «ائمه جمعه میتوانند گفتمان اقتصاد مقاومتی را تقویت کنند. چه کسی باید به مردم بگوید کار منزلت است و بیکاری و یارانهگرفتن منزلت نیست؟ آنها تریبون آزاد دارند و هر هفته میتوانند صحبت کنند. برای همین ظرفیت ائمه جمعه را بهعنوان یک رکن مهم در این طرح لحاظ کردیم».استاندار کرمان سرش شلوغ است. دائم در پی برگزاری جلساتی است که باید در آنها پروژههای اقتصاد مقاومتی در استان پیگیری شود. در میان همین شلوغیها دو، سه نوبت را هم به ما داد تا با او درباره برنامههایش برای توسعه استان گفتوگو کنیم.
آقای استاندار! سخنان شما در مدت حضورتان در استانداری کرمان نشان میدهد که بیش از هر چیزی دغدغه توسعه دارید و بارها بر لزوم جدیگرفتن مبحث اقتصاد مقاومتی تأکید کردهاید. به عقیده شما اقتصاد مقاومتی و توسعه با چه چالشهایی در کشور روبهروست؟
چند چالش جدی در توسعه و پیشرفت کشور وجود دارد؛ کسی هم تابهحال به خودش جرئت این را نداده که دست به این کار بزند. البته تنها جرئت نیست؛ مثلا عدم هماهنگیها هم باعث شده این کار انجام نشود. اولین آفتی که ما در کشور داریم، اختلافات سیاسی است. این به این معنی نیست که ما درباره مسائل سیاسی فعالیت نکنیم یا حزب نداشته باشیم؛ خیر. بحث سر این است که ما اصول سیاسی را بلد نیستیم و منافع ملی را در نظر نمیگیریم. قواعد بازی سیاسی را بلد نیستیم. زمانی که کشورهای جهان اول به سرعت رشد و توسعه مییابند، ما هنوز درگیر مسائل سیاسی و اختلافات سیاسی هستیم. این نکته کلیدی است. ما در استان کرمان نخواستیم درگیر بازیهای سیاسی و باندبازیها و حاشیههای سیاسی شویم. من هم در شیوه مدیریت کلان و هم در اجرا این شیوه را دارم. رئیسجمهوری فرمودند دولت روحانی خط اعتدال دارد و هیچ جناحی نباید حذف شود و در سمیناری فرمودند برای ما خوب نیست که حتی یک مخالف هم داشته باشیم. این یک راهبرد است. در تعویض استانداران و فرمانداران نباید جناح سیاسی دخالت کند. ما هم در حد توان سعی کردیم همین راهبرد را در پیش بگیریم. مرحوم آیتالله هاشمیرفسنجانی و حضرت
آیتالله موحدیکرمانی بهعنوان لیدرهای دو جناح در استان خیلی نگاه مثبتی داشتند و همیشه بر وحدت تأکید میکردند. تاریخ هم نشان داده که دولت اول آقای هاشمی در ایجاد زیرساختهای کشور بعد از جنگ بسیار موفق بود. زیرا ایشان هم نگاهشان همین بود. در دولت ایشان بیشترین وفاق و هماهنگی میان نیروها وجود داشت.
چالش دوم ما عدم انسجام ارکان حکومت است. ارکان حکومت در بحث توسعه اقتصادی و اقتصاد مقاومتی انسجام لازم را ندارند. باید یک نظام واحد مدیریتی در اقتصاد مقاومتی به وجود بیاید. چالش سوم نبود اختیار متناسب با مسئولیتهاست. به یک مسئول مسئولیت میدهید اما اختیار نمیدهید. وقتی از مسئول میپرسید چرا این کار را انجام ندادید، میگوید من اختیارش را نداشتم. اگر ما اقتصاد مقاومتی پایدار میخواهیم، باید سیاست پایدار داشته باشیم چون اقتصاد مقاومتی پایدار برای یک سال یا دو سال نیست؛ همیشگی و دائمی است. در برنامه سوم، چهارم، پنجم و ششم بر تمرکززدایی تأکید شده است. نهتنها این اتفاق نیفتاده بلکه روز به روز بر تمرکزگرایی افزوده و بیشتر شده است. براساس آمار میگویم اختیارات استانداران دولت اول انقلاب بیشتر از استانداران زمان حال بوده است. شما در قرن بیستویکم زندگی میکنید اما بوروکراسی اداری شما برای قرن نوزدهم است. کسی سرمایهگذاری نمیکند و مجبور به رشوهدادن میشود تا در سیستم اداری کارش راه بیفتد. چالش ما به قول آیتالله هاشمیرفسنجانی بوروکراسی نحس اداری است.
شما برای کاستن از این مشکلات در استان کرمان چه کردید؟
ما تنها استانی هستیم که توانستهایم ۵۲ دستگاه اجرائی در بحث مثلث توسعه اقتصادی را دور هم جمع کنیم. بحث عدم انسجام را با مثلث توسعه اقتصادی حل کردیم و این مدل توانسته انسجام را تا حدی در استان به وجود آورد. نتیجهاش یک کارنامه درخشان است. بر مبنای مدل مثلث توسعه ۷۶ هزار میلیارد تومان موافقت سرمایهگذاری داشتیم. ما فکر کردیم در کرمان چه مدلی را دنبال کنیم که هم بتواند اختلافات را حل کند و همه ارکان حکومت بیایند در فعالیت توسعه اقتصادی و برای اجرای اقتصاد مقاومتی باید مدلی را تعریف کنیم که بتوانیم همه ارکان حکومت را روی اقتصاد مقاومتی متمرکز کنیم و آنهم یک مدل تحت عنوان «مثلث توسعه اقتصادی» است.
در این مدل سرمایهگذاران و کارآفرینان، نمایندگان مجلس و کارگزاران حکومت سه ضلع مثلث را تشکیل میدهند و ائمه محترم جمعه هم نقش ناظر را دارند، به این دلیل که سخنان آنها بر افکار عمومی اثر میگذارد. امروز در چارچوب همین کارهایی که در استان کرمان صورت گرفته، اتحاد استانی برای کار وجود دارد، اصولگرایان، اصلاحطلبان و اعتدالگرایان زمانی کارشان منزلت دارد که در خدمت تولید، توسعه و اخلاق جامعه باشند، اگر ما درگیری ایجاد میکردیم و مدیران حاشیه ایجاد میکردند، فرصت کار ایجاد نمیشد، اینها مقدمات کار برای اقتصاد مقاومتی است.
برای اجرائیکردن ایده مثلث توسعه اقتصادی چه کردید؟
من ۱۶ آذر 92 معرفی شدم و در همان ماههای نخست یک بازدید از قلعهگنج داشتم، قلعهگنج، شهرستانی است در جنوبیترین نقطه کرمان. نزدیک ۸۰ هزار نفر جمعیت دارد و وقتی برای بازدید رفتم واقعا پی بردم در آنجا گنج وجود دارد ولی مردم در رنج و فقر زندگی میکنند. چطور میشود ما یک گنج داشته باشیم، ولی مردم فقیر باشند؟! دولتها بعد از انقلاب جاده کشیدهاند خیلی عالی است، اکثر روستاها در آن منطقه تقریبا جاده آسفالته دارند، آبرسانی کردیم، قبل از انقلاب اینها اصلا آب آشامیدنی نداشتند، الان شبکههای آب آشامیدنی و بهداشتی دارند. خط گاز صلح از خاک این منطقه عبور کرده و اکثر روستاها هم برق دارند. آن منطقه ۴۲۰ میلیون مترمکعب آب شیرین دارد. معادن کشفنشده زیادی در منطقه وجود دارد. پس چرا مردم فقیرند؟! کارنامه دولتهای بعد از انقلاب و حتی قبل از انقلاب نشان داده که دولتها میتوانند جاده بسازند ولی نمیتوانند مردم را توسعهیافته کنند، اگر میتوانستند این کار را میکردند! چرا باید ۱۵ میلیون حاشیهنشین داشته باشیم و آسیبهای اجتماعی رشد فزاینده داشته باشد؟! چرا ۱۰ درصد جامعه ایران تحت پوشش کمیته امداد هستند و عده زیادی هم در
نوبت باشند. در همان بازدید، فکری به ذهنم خطور کرد که اگر این شهرستان در اختیار من بود، بهعنوان بخش خصوصی چطور آن را اداره میکردم؟ این تفکر به وجود آمد که شهرستان را بدهیم به بخش غیردولتی تا اداره کند، این ایده را نوشتم و فکر کردم، هر شهری مانند شرکت من بود، چه باید میکردم؟ رابطه این شهرستان با شهرستان بعدی و قبلی چگونه میشود و چه اقدامی میخواهیم در منطقه انجام دهیم.
بعد از بررسیهای شما، برای قلعهگنج چه اتفاقی افتاد؟
به یک ایده رسیدم که اگر ما شهرستان را واگذار کنیم به بخش غیردولتی، بهتر اداره میکند. حالا شرایط کشور هنوز شرایطی نیست که ما بتوانیم این کار را انجام دهیم. من رفتم خدمت وزیر محترم کشور آقای دکتر رحمانیفضلی و پیشنهاد دادم که من حاضرم فرمانداری با اختیارات حکومتی شما در قلعهگنج باشم اما استاندار بیاختیار نباشم، یک ریال هم از دولت پول نمیخواهم، من آنجا را میسازم. ایشان فرمودند من اختیار قوه مجریه را هم نمیتوانم به تو بدهم چه برسد به اختیارات حکومت، ولی ایشان اصل ایده را پسندید و تشویق کردند و نظرات خوبی ارائه فرمودند. رفتم خدمت آیتالله هاشمیرفسنجانی، جلسه نیمساعت ما تبدیل شد به حدود دو ساعت. بحث این بود که بعد از انقلاب، خیلی خدمات انجام شده است به طوری که آمار در حوزههای مختلف با قبل از انقلاب قابل قیاس نیست، اما جامعه روستایی ما لطمه خورده است، سهم روستاییان ما از اقتصاد روز به روز کاهش پیدا کرده و مهاجرت فزاینده شده است. به ایشان عرض کردم به نظر شما ما اگر بخواهیم روستا را به بخش خصوصی بدهیم، از نظر حکومت امکانپذیر است؟! ایشان توضیحات بیشتری خواستند و بنده در حدی که میدانستم پاسخ دادم ولی عرض
کردم این ایده خام است، حضرت آیتالله با هوش سرشاری که داشتند سؤالات متعددی پرسیدند که برای برخی از آنها پاسخی نداشتم و به هر صورت بعد از حدود دو ساعت ایشان قانع شدند و فرمودند ایده بسیار خوبی است، اما چگونه میخواهید انجام دهید؟ و کدام شهرستان؟ بنده مشخصات شهرستان قلعهگنج را به ایشان عرض کردم و گفتم میخواهیم این شهرستان را بدهیم به بخش غیردولتی.
چند ماه بعد از این اتفاقات آقای سعیدیکیا به عنوان رئیس بنیاد مستضعفان منصوب شدند. اولین کسی بودم که رفتم خدمت ایشان و این ایده را توضیح دادم. ایشان پذیرفت، با هم دست دادیم و هفته بعد یا ۱۰ روز بعدش آمدند به شهرستان قلعهگنج و برای مشارکت اعلام آمادگی کردند. ایشان فرمودند چند نفر از وزرا هم باید امضا کنند. بنده شرایطی را فراهم کردم که وزرای محترم صنعت و معدن، جهاد کشاورزی، نیرو، کشور و معاونت توسعه روستایی ریاستجمهوری هم قرارداد را در مهرماه سال ۹۳ امضا کردند. عنوان طرح را هم گذاشتیم «شهر نمونه اقتصاد مقاومتی». طرح بسیار موفق بوده است. اثرات امنیتی و فرهنگی در کنار فعالیتهای اقتصادی که در آن منطقه انجام شده، ملموس است. بالغ بر ۷۰ درصد شاخصهای امنیتی ما در آنجا بهبود پیدا کرده، در سال ۹۲ ما شش خودکشی در سال داشتیم، امروز این آمار به یک نفر کاهش یافته است. مردم فقیر آنجا تاکنون یکمیلیاردونیم پولهای خرد خود را در ۶۰ صندوق محلی که به وسیله خودشان اداره میشود، ریختهاند و وام برای کارهای خرد و مشاغل خانگی میگیرند به نحوی که یک قسط عقبافتاده ندارند. اگر آقای سعیدیکیا این همت را نمیکرد و بنیاد
مستضعفان نبود، شاید این مدل موفق نمیشد، خیلی از مدلهای موفق به دلیل عدم اجرای مناسب ناکام مانده و بعد هم از بین رفته است. وقتی که مطرح شد، استان کرمان توانست جزء سه استان پایلوت کشوری در اجرای اقتصاد مقاومتی باشد.
گزارشهای استانداری نشان میدهد که شما در هشت نقطه استان کرمان بحث اقتصاد مقاومتی را دنبال میکنید و سرمایهگذاران را به این مناطق دعوت کردهاید؛ دراینباره بیشتر توضیح دهید؟
ما فکر کردیم مدل قلعهگنج را میتوانیم به کل استان کرمان تعمیم دهیم. در این مدل نقشه کرمان به هشت منطقه جغرافیایی اقتصادی تقسیم شده است، این تقسیمبندی براساس ظرفیتهای محلی رخ داده است. ما تا امروز از ۱۸ مؤسسه ملی و استانی توانمند دعوت و مسئولیت اجرای اقتصاد مقاومتی مردمی شهرستانهای استان را به آنها واگذار کردهایم. مثلا مسئولیت اقتصاد مقاومتی شهر گلباف را به بانک رسالت سپردیم. بانک رسالت موضوع مشاغل خانگی را بهصورت جدی دنبال کرده و در صد روز در ۱۰۶ خانه، مشاغل خانگی شکل گرفت. در برآوردی که کردهاند اگر ۵۰۰ کسبوکار خانگی شکل بگیرد بیکاری از بین میرود و مهاجرت معکوس به وجود میآید.
متأسفانه ما از گذشته برای شرکتهای اقتصادی مسئولیت اجتماعی تعریف نکردهایم. سالهاست که کارخانه زغال سنگ مشغول فعالیت است، ولی چه کرده است؟! در دنیا شرکتهای توسعهگرا تعریف شدهاند. شرکتهای توسعهگرا مرکز پیرامونی دارند، خودشان در مرکز هستند و پیرامون خودشان توسعهیافتگی را انجام میدهند، بعد از مدتی که کار معدن تمام میشود، مردم روستاهای آنجا را تخلیه نمیکنند، بگویند ما بیکار شدیم و شغلی نداریم، پیرامونش هم توسعهیافته است.
میخواهید بگویید در مدل توسعهای شما بخش خصوصی به مسئولیتهای اجتماعیاش واقف است و عمل میکند؟
بله، در این مدل مردم به مشارکت گرفته میشوند و سرمایهگذار هم در چرخه بوروکراسی اداری تحقیر نمیشود چون ما معتقدیم باید برای سرمایهگذار فرش قرمز پهن کنیم. شما میتوانید بروید به شهرستانهایی که در آنها این مدل پیاده شده. قلعهگنج، بردسیر، گلباف و... این کارها در کنار اقدامات کلان اقتصاد مقاومتی است. مثلا سه هزار واحد صنعتی و معدنی در استان کرمان بهعنوان اقتصاد مقاومتی تعریف شده و پیشرفتهایش هم بسیار خوب است. یا مثلا شرکت ملی گاز میخواهد سهم روستایی گاز در استان کرمان را از ۷۰ درصد به ۸۵ درصد تبدیل کند. پروژههایش را داریم اجرا میکنیم، برق هم همینطور.
یکی از اقدامات خوبی که در بحث اقتصاد مقاومتی در کشور انجام شده این بوده که دراینباره برنامه کلان تهیه شده و ما هم پروژههایی را در استان در راستای سیاستهای ابلاغی اقتصاد مقاومتی اجرا میکنیم. در استان کرمان در کنار این اقدامات، مرکز کنترل و نظارت پروژه اقتصاد مقاومتی هم ایجاد کردیم. شما میتوانید بروید و در سایت ببینید؛ دستگاههای دولتی و غیردولتی درصد پیشرفت طرحهای خودشان را در این سایت ثبت میکنند.
هدف از این مدل این است که بخشی از بوروکراسی اداری و بخشی از قوانین مزاحم در مسیر اجرا تا حدی کم شود.
به جز همکاری بنیاد مستضعفان و بانک رسالت به سایر قراردادهای اقتصادی سایر نقاط استان هم اشاره کنید؟
براساس تقسیمبندی هشتگانه جغرافیای اقتصادی استان، برای اولین بار دانشگاه در توسعه، نقش پیدا کرده است و دانشگاه آزاد اسلامی شهرستان کوهبنان معین اقتصاد مقاومتی را بر عهده گرفته است. با کرمانخودرو، دانشگاه آزاد اسلامی، مؤسسه مالی و اعتباری ملل، ستاد اجرائی فرمان حضرت امام (ره)، بانک گردشگری، شرکت مس، شرکت گلگهر، قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا، اتاق بازرگانی و شرکتهای دیگر قرارداد همکاری داریم. این منطقهبندی و ورود مؤسسات توسعهگرا معنیاش این است که توسعه را از گرفتاری دولت آزاد کنیم. دولت براساس سیاستهای اقتصاد مقاومتی و براساس اصل ۴۴ قانون اساسی باید روزبهروز نسبت به آزادسازی اقتصاد از گرفتاری بوروکراسی اقدام کند.
شما با مراکز بزرگ اقتصادی قرارداد همکاری دارید. مردم چگونه در این قراردادها نقشآفرینی میکنند؟
مهم این است که شما از هیچ مؤسسهای برای توسعه تقاضا یا انتظار هزینه نداشته باشید. اینکه ما فکر کنیم مؤسسهای پول بلاعوض بدهد، وام بلاعوض بدهد، اصلا این موضوع مطرح نیست، ما از این مؤسسات خواستیم مدیریت توسعه را انجام دهند. مثالی میزنم. شما فکر کردید مردم بیپول هستند؟! اتفاقا وضع مالی مردم خوب است، این اعتماد بین مردم و دولت است که در این سالها لطمه خورده! مردم به اقتصاد ایران اعتماد ندارند، سیاستهای باثبات اقتصادی را نمیبینند، میگویند ما چگونه اعتماد کنیم و بیاییم این کار را انجام دهیم؟ ولی رئیس بنیاد مستضعفان ممکن است پنج سال رئیس آنجا باشد. بنگاههای خصوصی و ...، مدیرانی داریم که ۲۰ سال مدیر هستند، مثلا در شرکت ماهان بیش از ۲۰ سال است که مدیریت مجموعه تغییر نکرده و الان مسئولیت شهرستان کرمان را بر عهده گرفته است و اتفاقا کارهای خوبی انجام میدهد. مردم کمکم اعتماد میکنند و از طریق صندوقهای خرد پولهایشان را میآورند در اقتصاد. ما پیشبینی کردیم تا پایان سال ۵۷۰ صندوق خرد روستایی در استان کرمان راهاندازی کنیم.
خلاصه بگویم؛ ما در استان کرمان ۱۸ استاندار داریم، از استاندار هم قویتر هستند، در حد وزیر هستند. آقای سعیدیکیا الان استاندار ما در قلعهگنج است، سردار عبداللهی، فرمانده قرارگاه خاتمالانبیا استاندار رودبار جنوب است و .. . هیچکدام از این مؤسسات دستوری نیامدند؛ همه آنها داوطلبانه و با دل و جان آمدهاند. همه این مؤسسات قرار است سرمایهگذاری کنند تا از منطقه پول خارج نشود، یعنی قرار نیست ثروتی تولید و بعد خارج کنند، مثلا مؤسسهای مانند بنیاد، هر کارخانهای تأسیس کند، بعدا به مردم همان منطقه واگذار میکند تا خودشان کار کنند. بانک اقتصاد نوین مسئولیت شهرستان را بر عهده گرفته، بانک گردشگری شهرستان بافت را بر عهده گرفته، شرکت میدکو در شهرستان زرند سرمایهگذاری کرده است. اما اینگونه نیست که اینها بعد از مدتی رها کنند و بروند. این شرکتها توسعه را نهادینه میکنند و به آن متعهد خواهند بود.
این اتفاقات در میان مسئولان ارشد کشور با استقبال روبهرو شده است؟
مقام معظم رهبری در دو ماه گذشته در رابطه با شورای اجتماعی کشور با مسئولان جلسهای داشتند و آنجا دو بار این را فرمودهاند که مدل قلعهگنج را ببینید و از این مدل برای کل کشور استفاده کنید. جناب آقای روحانی، رئیسجمهوری محترم هم نگاهشان همواره به موضوع اقتصاد مقاومتی راهبردی و راهگشا بوده است. آقای دکتر جهانگیری، معاون اول محترم رئیسجمهور هم تشریف آوردند و منطقه را بازدید کردند. وزیر محترم کشور با دغدغه خاص از طرحهای ما حمایت کردهاند. حضرت آیتالله هاشمیرفسنجانی در آخرین سخنرانیشان - چند روز قبل از درگذشتشان - در جمع مدیران اقتصاد مقاومتی استان در چهاردهم دیماه اظهار کردند که با مدل و ایده اقتصادی جدید استان موافق هستند. یکی از افتخارات ما حضور حضرت آیتالله جعفری امامجمعه کرمان در استان است که حامی گفتمان اعتدال هستند و از کوششهای اقتصاد مقاومتی حمایت میکنند.
بهعنوان فرمانده ستاد اقتصاد مقاومتی در استان کرمان درباره این اقدامات چه دیدگاهی دارید؟
هدف ما این است که در نهایت جلوی مهاجرت مردم را از شهرهای کوچک بگیریم. این کارها در درازمدت جواب میدهد و حداقل هر کدام از شرکتها باید 10 سال در منطقه کار کنند. این شروع یک مسیر تازه است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.