|

دولت باید منع سرمایه‌گذاری شود

ابویی مهریزی از همان آدم‌هایی است که به گفته خود کارش را از صفر شروع کرده است. با خریدوفروش پروفیل، دامداری، گندم‌کاری و کشاورزی آغاز کرده و بعد وارد حیطه بازرگانی شده است، حیطه‌ای که ماندن و شکوفاشدن در آن فرازونشیب‌های فراوانی داشته است. او که صاحب پنج واحد صنعتی است، در 10 سال گذشته صادرکننده نمونه کشوری و استانی بوده است. از دولت، شفافیت اقتصادی، باور بخش خصوصی و حمایت سالم و صادقانه را طلب می‌کند.

‌ فولادیاران چگونه شکل گرفت؟
در سال 72 به بخش بازرگانی یعنی صنعت لوله و پروفیل وارد شدم و از صفر تا صد را ساختیم تا واحد به بهره‌برداری رسید، آن روزها در شرایط جنگی و رقابتی قرار داشتیم و کار سخت بود. ابتدا این شرکت را در جاده قم برای یک انبار بازرگانی گرفتیم و کم‌کم کار گسترش پیدا کرد تا آنجا که امروز تبدیل به یکی از واحدهای موفق صادراتی شده است.
‌ درحال‌حاضر شما صاحب فولادصنعت مهدی و آریامولیبدن کسری یزد هستید. این شرکت‌ها چگونه متولد شدند؟
زمانی که در «فولادیاران» فعالیت می‌کردیم، واحد هم‌جوار ما دچار مشکلات اقتصادی شد، بنابراین با دانش و تخصصی که وجود داشت، توانستیم این شرکت را مدیریت و فولادصنعت مهدی را احیا کنیم. پس از آن در شهرستان یزد که زادگاه پدری و مادری‌ام است، دو واحد دچار مشکل شده بودند، یکی از آنها به نام «آریامولیبدن کسری یزد» ورشکسته و دیگری با مشکلات بانکی شدیدی مواجه شده بود، اما با وجود مشکلات، شرکت «آریامولیبدن» توانست تقریبا در همه سال‌ها صادرکننده نمونه استانی و کشوری شود و 90 درصد تولیدات خود را به اروپا صادر کند.
‌ پلیمر طلایی را چه کردید؟
شرکت «پلیمر طلایی یزد» با هدف دستیابی به تکنولوژی تولید ورق‌های پلی‌کربنات و اکریلیک و شکوفاکردن این صنعت در داخل کشور، در سال 1381 در شهرک صنعتی تفت واقع در استان یزد تأسیس شد. در ابتدا ما اصلا تخصصی در زمینه پلیمر نداشتیم و بیش از چهار سال با سختی این واحد را اداره کردیم. چهار سال متوالی زیان می‌دادیم، اما کم‌کم تخصص این صنعت را پیدا کردیم و خوشبختانه در پنج سال گذشته، واحد موفق و رو به رشد است و در مجموع از این پنج شرکت که ما سرمایه‌گذاری و مدیریت کردیم، حدود هزارو 800 نفر اشتغال‌زایی برای کشور ایجاد شده است.
‌ درباره طرح فولاد بافق هم توضیحاتی بفرمایید؟
درواقع این طرح با یک ذهنیت دولتی در سال 90 آغاز به کار کرد اما عقبه، مؤخره و مقدمه‌اش دیده نشده بود. ابتدا طرح را شامل فولادسازی، ذوب و احیا در نظر گرفتیم اما متوجه شدیم پیش‌نیاز این اقدامات تأمین گندله است و پس از آن تکمیل نورد که این مورد هم تأمین نشده بود. همچنین برق هم دیده نشده بود. بنابراین قرار شد صنعت کناردستی که سنگ آهن هم‌جوار ما بود، کنسانتره را به ما تحویل دهد اما بعد که وارد شدیم، دیدیم زمینی که به ما فروختند اصلا مالکیت نداشته است و به طرح ما راه نمی‌دهند. آب و برق ما را قطع کردند و همان مسئول دولتی که قرار بود حمایت کند، شروع به سنگ‌اندازی کرد و کسی هم پیگیر این موضوع نمی‌شود. جالب است استاندار، فرماندار، نماینده مجلس و مردم همه باور دارند که ما می‌خواهیم کار کنیم و حمایت می‌کنند اما چون آن طرح دولتی است، قدرت‌هایی پشت آن است که جنگ با آنها بسیار سخت است.
‌ با مشکلاتی که وجود دارد، فضای کسب‌وکار ایران را درحال‌حاضر چگونه ارزیابی می‌کنید؟
در سه سال گذشته آرامش ذهنی ایجاد شده است اما هنوز چالش بوروکراسی سنگین اداری داریم. مردم‌باوری‌مان کم شده و علت آن هم این است که برخی مدیران هنوز از پتانسیل‌های تشکل‌ها و مردم استفاده نمی‌کنند. به نظرم در کشاورزی که از پتانسیل مردمی استفاده شده است، موفق بوده‌ایم اما بیشتر صنایعی که دولت ایجاد کرده، فاقد توجیه اقتصادی است. از یک طرف دولت، فشار اخذ عوارض و مالیات را بر گردن تولیدکننده انداخته و از طرف دیگر رفتار بانکی بزرگ‌ترین چالش کسب‌وکار است. ما به مردم می‌گوییم کار نکنید، پولتان را در بانک بگذارید، مدیر بانک هم محترمانه به شما سلام می‌کند و محترمانه به شما سود هم می‌دهد، اداره دارایی با شما کاری ندارد، بیمه و عوارض ندارید ولی اگر کار کردید و یک‌دوم آن سود را به دست آوردید، مورد سؤال و خطاب واقع می‌شوید. بنابراین تولید هنوز در داخل کشور شعار است و تولید‌کنندگان تکریم نمی‌شوند و تمام تولیدکنندگان هم همین وضع را دارند.
‌ رئیس کل بانک مرکزی معتقد است بخشی از مشکلات تولید به دلیل مدیریت است و همه مشکلات به خاطر پول نیست، شما چقدر این نظر را قبول دارید؟
قسمتی از حرف آقای سیف را تأیید می‌کنم. ما نباید به پول بانک به‌عنوان سرمایه نگاه کنیم بلکه باید به‌عنوان پشتیبان نگاه کنیم. بعضی از سرمایه‌گذاران ما از اول تا آخر فقط روی بهره‌وری پولی که از بانک‌ها می‌گیرند، حساب می‌کنند و می‌خواهند بهره‌ای روی این داشته باشند، گاهی نرخ بهره تولید از همان نرخ تورم گرفته می‌شود. با قسمتی از صحبت‌های ایشان هم مخالف هستم؛ اینکه عنوان می‌کنند رشد اقتصادی کشور هفت درصد و تورم هشت درصد است، وقتی تحت عناوین مختلف تا 25 درصد بهره از صنعتگر گرفته می‌شود، این نشان می‌دهد اقتصاد بانکی ما مریض است و این سودگرفتن و بهره‌دادن بانک‌ها به صنعت و کار صدمه وارد کرده است.
‌ به‌نظرتان سنگ‌اندازی‌هایی که در مسیر شرکت‌های تولیدی وجود دارد، از قبل برنامه‌ریزی شده است؟
شاید برنامه‌ریزی شده باشد. به این دلیل که ما هنوز ظرفیت بخش خصوصی را باور نداریم. اگر اصل 44 به‌درستی اجرا و به بخش خصوصی واقعی واگذار می‌شد، بسیاری از مشکلات حل می‌شد. به طور مثال برای اینکه یک شرکت را از دست سازمان بازرسی و نظارت عالیه بیرون بیاوریم، به روش دیگر واگذار کردیم. مدیران همان هستند که به دولت وابستگی دارند. وقتی وابستگی به دولت هست، اگر کسی اعتراض کند، دولت اوضاع را آرام می‌کند، چه بخواهیم و چه نخواهیم، این رانت است.
اعتقادم بر این است که در همه عرصه‌ها، به غیر از عرصه نظامی و استراتژیک، کشور، دولت و خصولتی‌ها باید منع سرمایه‌گذاری شوند. متأسفانه این منع اجرا نمی‌شود و هر روز هم قوانین و دستورالعمل‌هایمان حتی با تغییر یک مدیرکل تغییر می‌کند. بنابراین درخواست من از دولت، شفافیت اقتصادی، باور بخش خصوصی و حمایت صادقانه و سالم از بخش سالم اقتصادی است. حرف و کلام را هم باید کنار بگذاریم و باور کنیم و با اعمال قانون سخت با متخلفان چه بخش خصوصی و چه دولتی برخورد شود. متأسفانه آن‌قدر که به بانک‌ها بها داده می‌شود، به کار بهایی داده نمی‌شود.
‌ با وجود این مشکلات نقش اجرای سیاست‌های اصل 44 را چه می‌دانید؟
اولین نکته در اقتصاد مقاومتی، خودباوری است. دوم در مقابل مشکلات کم‌نیاوردن و به داشته‌ها باورداشتن است. همچنین کالای کیفی و مورد درخواست مردم تولیدکردن از دیگر نکات مربوط به اقتصاد مقاومتی است. اینکه هر کالایی را تولید کنیم و به مردم بگوییم تحت عنوان اقتصاد مقاومتی باید بخرید، این تضییع حقوق مردم است. نباید فشار اقتصاد مقاومتی بر دوش مردم و منافع آن برای ما باشد. این انحراف از منویاتی است که در اقتصاد مقاومتی وجود دارد. به نظر کارشناسی بسیار دقیق و عمیقی پشت اقتصاد مقاومتی وجود دارد ولی با وجود این کارشناسی‌های عمیق، این باور هنوز تا عمل فاصله زیادی دارد.
‌ یکی از پروژه‌هایی که ذیل اقتصاد مقاومتی تعریف شد، بحث وام‌های تبصره‌ای تحت عنوان سامانه بهین‌یاب بود که سرمایه در گردش دادند؛ شما این پروژه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
در دنیا در سال 2002، بیش از 200 بانک آمریکایی ورشکست شدند، ورشکستگی چیز بدی نیست چراکه واحدی که نمی‌تواند روی پای خودش بایستد و رقابت کند، محکوم به شکست است، بنابراین این وام‌ها باید توجیه داشته باشد. با این عدم توجیهات من نکته مثبتی در این وام‌های تبصره‌ای نمی‌‌بینم و معتقدم باز هم بیشتر از پنج درصد از این وام‌ها به هدف اصابت نمی‌کند و هدفی که پشت‌ آن است، اجرائی نمی‌ شود.
‌ درحال‌حاضر ظرفیت فولاد کشور حدود 30‌ میلیون تن است و فولاد مبارکه برای صادرات به اروپا مجبور شده است. به نظر شما پشت این جهت‌گیری و هدف‌گذاری‌ها نگاه کارشناسی بوده یا نگاه پوپولیستی احساساتی؟
من دو دید در فولاد می‌بینم؛ یک دید واحدهای دولتی هستند که در افق 1404 و به‌ویژه در این دولت، کاملا مشهود است. هفت طرح استانی را دولت به‌طور‌کامل در دست گرفته است، اسما واگذار شده‌اند ولی در حقیقت خصولتی و دولتی هستند. در واقع صادرات فولادی که سال گذشته انجام شده، منافع ملی را به خطر انداخته و از بین برده است و آمار گمرک هم همین را نشان می‌دهد و به نظر می‌رسد قسمت دیگر مشکل یک‌سری نگاه پوپولیستی است. منطقه‌ای است که بخشی از آن را نمایندگان برای اشتغال موضعی ایجاد کردند.
توصیه آخرم این است که اولا دروغ نگوییم، بعد مشاوری صادق باشیم و ابتدا ملی فکر کنیم، بعد تشکلی و سپس شخصی، چون اگر ملی فکر کنیم، منافع شخصی‌مان هم در آن است، اگر ملی فکر کنیم، منافع تشکل و بخش خصوصی‌مان هم در آن وارد می‌شود. اگر به این بعد نگاه کنیم و تشکل‌های ما هم ملی‌محور شوند، کشوری آباد داریم و کشور در امنیت است و امنیت هم فقط نظامی نیست؛ امنیت فکری، روانی و امنیت کار و اشتغال است.

ابویی مهریزی از همان آدم‌هایی است که به گفته خود کارش را از صفر شروع کرده است. با خریدوفروش پروفیل، دامداری، گندم‌کاری و کشاورزی آغاز کرده و بعد وارد حیطه بازرگانی شده است، حیطه‌ای که ماندن و شکوفاشدن در آن فرازونشیب‌های فراوانی داشته است. او که صاحب پنج واحد صنعتی است، در 10 سال گذشته صادرکننده نمونه کشوری و استانی بوده است. از دولت، شفافیت اقتصادی، باور بخش خصوصی و حمایت سالم و صادقانه را طلب می‌کند.

‌ فولادیاران چگونه شکل گرفت؟
در سال 72 به بخش بازرگانی یعنی صنعت لوله و پروفیل وارد شدم و از صفر تا صد را ساختیم تا واحد به بهره‌برداری رسید، آن روزها در شرایط جنگی و رقابتی قرار داشتیم و کار سخت بود. ابتدا این شرکت را در جاده قم برای یک انبار بازرگانی گرفتیم و کم‌کم کار گسترش پیدا کرد تا آنجا که امروز تبدیل به یکی از واحدهای موفق صادراتی شده است.
‌ درحال‌حاضر شما صاحب فولادصنعت مهدی و آریامولیبدن کسری یزد هستید. این شرکت‌ها چگونه متولد شدند؟
زمانی که در «فولادیاران» فعالیت می‌کردیم، واحد هم‌جوار ما دچار مشکلات اقتصادی شد، بنابراین با دانش و تخصصی که وجود داشت، توانستیم این شرکت را مدیریت و فولادصنعت مهدی را احیا کنیم. پس از آن در شهرستان یزد که زادگاه پدری و مادری‌ام است، دو واحد دچار مشکل شده بودند، یکی از آنها به نام «آریامولیبدن کسری یزد» ورشکسته و دیگری با مشکلات بانکی شدیدی مواجه شده بود، اما با وجود مشکلات، شرکت «آریامولیبدن» توانست تقریبا در همه سال‌ها صادرکننده نمونه استانی و کشوری شود و 90 درصد تولیدات خود را به اروپا صادر کند.
‌ پلیمر طلایی را چه کردید؟
شرکت «پلیمر طلایی یزد» با هدف دستیابی به تکنولوژی تولید ورق‌های پلی‌کربنات و اکریلیک و شکوفاکردن این صنعت در داخل کشور، در سال 1381 در شهرک صنعتی تفت واقع در استان یزد تأسیس شد. در ابتدا ما اصلا تخصصی در زمینه پلیمر نداشتیم و بیش از چهار سال با سختی این واحد را اداره کردیم. چهار سال متوالی زیان می‌دادیم، اما کم‌کم تخصص این صنعت را پیدا کردیم و خوشبختانه در پنج سال گذشته، واحد موفق و رو به رشد است و در مجموع از این پنج شرکت که ما سرمایه‌گذاری و مدیریت کردیم، حدود هزارو 800 نفر اشتغال‌زایی برای کشور ایجاد شده است.
‌ درباره طرح فولاد بافق هم توضیحاتی بفرمایید؟
درواقع این طرح با یک ذهنیت دولتی در سال 90 آغاز به کار کرد اما عقبه، مؤخره و مقدمه‌اش دیده نشده بود. ابتدا طرح را شامل فولادسازی، ذوب و احیا در نظر گرفتیم اما متوجه شدیم پیش‌نیاز این اقدامات تأمین گندله است و پس از آن تکمیل نورد که این مورد هم تأمین نشده بود. همچنین برق هم دیده نشده بود. بنابراین قرار شد صنعت کناردستی که سنگ آهن هم‌جوار ما بود، کنسانتره را به ما تحویل دهد اما بعد که وارد شدیم، دیدیم زمینی که به ما فروختند اصلا مالکیت نداشته است و به طرح ما راه نمی‌دهند. آب و برق ما را قطع کردند و همان مسئول دولتی که قرار بود حمایت کند، شروع به سنگ‌اندازی کرد و کسی هم پیگیر این موضوع نمی‌شود. جالب است استاندار، فرماندار، نماینده مجلس و مردم همه باور دارند که ما می‌خواهیم کار کنیم و حمایت می‌کنند اما چون آن طرح دولتی است، قدرت‌هایی پشت آن است که جنگ با آنها بسیار سخت است.
‌ با مشکلاتی که وجود دارد، فضای کسب‌وکار ایران را درحال‌حاضر چگونه ارزیابی می‌کنید؟
در سه سال گذشته آرامش ذهنی ایجاد شده است اما هنوز چالش بوروکراسی سنگین اداری داریم. مردم‌باوری‌مان کم شده و علت آن هم این است که برخی مدیران هنوز از پتانسیل‌های تشکل‌ها و مردم استفاده نمی‌کنند. به نظرم در کشاورزی که از پتانسیل مردمی استفاده شده است، موفق بوده‌ایم اما بیشتر صنایعی که دولت ایجاد کرده، فاقد توجیه اقتصادی است. از یک طرف دولت، فشار اخذ عوارض و مالیات را بر گردن تولیدکننده انداخته و از طرف دیگر رفتار بانکی بزرگ‌ترین چالش کسب‌وکار است. ما به مردم می‌گوییم کار نکنید، پولتان را در بانک بگذارید، مدیر بانک هم محترمانه به شما سلام می‌کند و محترمانه به شما سود هم می‌دهد، اداره دارایی با شما کاری ندارد، بیمه و عوارض ندارید ولی اگر کار کردید و یک‌دوم آن سود را به دست آوردید، مورد سؤال و خطاب واقع می‌شوید. بنابراین تولید هنوز در داخل کشور شعار است و تولید‌کنندگان تکریم نمی‌شوند و تمام تولیدکنندگان هم همین وضع را دارند.
‌ رئیس کل بانک مرکزی معتقد است بخشی از مشکلات تولید به دلیل مدیریت است و همه مشکلات به خاطر پول نیست، شما چقدر این نظر را قبول دارید؟
قسمتی از حرف آقای سیف را تأیید می‌کنم. ما نباید به پول بانک به‌عنوان سرمایه نگاه کنیم بلکه باید به‌عنوان پشتیبان نگاه کنیم. بعضی از سرمایه‌گذاران ما از اول تا آخر فقط روی بهره‌وری پولی که از بانک‌ها می‌گیرند، حساب می‌کنند و می‌خواهند بهره‌ای روی این داشته باشند، گاهی نرخ بهره تولید از همان نرخ تورم گرفته می‌شود. با قسمتی از صحبت‌های ایشان هم مخالف هستم؛ اینکه عنوان می‌کنند رشد اقتصادی کشور هفت درصد و تورم هشت درصد است، وقتی تحت عناوین مختلف تا 25 درصد بهره از صنعتگر گرفته می‌شود، این نشان می‌دهد اقتصاد بانکی ما مریض است و این سودگرفتن و بهره‌دادن بانک‌ها به صنعت و کار صدمه وارد کرده است.
‌ به‌نظرتان سنگ‌اندازی‌هایی که در مسیر شرکت‌های تولیدی وجود دارد، از قبل برنامه‌ریزی شده است؟
شاید برنامه‌ریزی شده باشد. به این دلیل که ما هنوز ظرفیت بخش خصوصی را باور نداریم. اگر اصل 44 به‌درستی اجرا و به بخش خصوصی واقعی واگذار می‌شد، بسیاری از مشکلات حل می‌شد. به طور مثال برای اینکه یک شرکت را از دست سازمان بازرسی و نظارت عالیه بیرون بیاوریم، به روش دیگر واگذار کردیم. مدیران همان هستند که به دولت وابستگی دارند. وقتی وابستگی به دولت هست، اگر کسی اعتراض کند، دولت اوضاع را آرام می‌کند، چه بخواهیم و چه نخواهیم، این رانت است.
اعتقادم بر این است که در همه عرصه‌ها، به غیر از عرصه نظامی و استراتژیک، کشور، دولت و خصولتی‌ها باید منع سرمایه‌گذاری شوند. متأسفانه این منع اجرا نمی‌شود و هر روز هم قوانین و دستورالعمل‌هایمان حتی با تغییر یک مدیرکل تغییر می‌کند. بنابراین درخواست من از دولت، شفافیت اقتصادی، باور بخش خصوصی و حمایت صادقانه و سالم از بخش سالم اقتصادی است. حرف و کلام را هم باید کنار بگذاریم و باور کنیم و با اعمال قانون سخت با متخلفان چه بخش خصوصی و چه دولتی برخورد شود. متأسفانه آن‌قدر که به بانک‌ها بها داده می‌شود، به کار بهایی داده نمی‌شود.
‌ با وجود این مشکلات نقش اجرای سیاست‌های اصل 44 را چه می‌دانید؟
اولین نکته در اقتصاد مقاومتی، خودباوری است. دوم در مقابل مشکلات کم‌نیاوردن و به داشته‌ها باورداشتن است. همچنین کالای کیفی و مورد درخواست مردم تولیدکردن از دیگر نکات مربوط به اقتصاد مقاومتی است. اینکه هر کالایی را تولید کنیم و به مردم بگوییم تحت عنوان اقتصاد مقاومتی باید بخرید، این تضییع حقوق مردم است. نباید فشار اقتصاد مقاومتی بر دوش مردم و منافع آن برای ما باشد. این انحراف از منویاتی است که در اقتصاد مقاومتی وجود دارد. به نظر کارشناسی بسیار دقیق و عمیقی پشت اقتصاد مقاومتی وجود دارد ولی با وجود این کارشناسی‌های عمیق، این باور هنوز تا عمل فاصله زیادی دارد.
‌ یکی از پروژه‌هایی که ذیل اقتصاد مقاومتی تعریف شد، بحث وام‌های تبصره‌ای تحت عنوان سامانه بهین‌یاب بود که سرمایه در گردش دادند؛ شما این پروژه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
در دنیا در سال 2002، بیش از 200 بانک آمریکایی ورشکست شدند، ورشکستگی چیز بدی نیست چراکه واحدی که نمی‌تواند روی پای خودش بایستد و رقابت کند، محکوم به شکست است، بنابراین این وام‌ها باید توجیه داشته باشد. با این عدم توجیهات من نکته مثبتی در این وام‌های تبصره‌ای نمی‌‌بینم و معتقدم باز هم بیشتر از پنج درصد از این وام‌ها به هدف اصابت نمی‌کند و هدفی که پشت‌ آن است، اجرائی نمی‌ شود.
‌ درحال‌حاضر ظرفیت فولاد کشور حدود 30‌ میلیون تن است و فولاد مبارکه برای صادرات به اروپا مجبور شده است. به نظر شما پشت این جهت‌گیری و هدف‌گذاری‌ها نگاه کارشناسی بوده یا نگاه پوپولیستی احساساتی؟
من دو دید در فولاد می‌بینم؛ یک دید واحدهای دولتی هستند که در افق 1404 و به‌ویژه در این دولت، کاملا مشهود است. هفت طرح استانی را دولت به‌طور‌کامل در دست گرفته است، اسما واگذار شده‌اند ولی در حقیقت خصولتی و دولتی هستند. در واقع صادرات فولادی که سال گذشته انجام شده، منافع ملی را به خطر انداخته و از بین برده است و آمار گمرک هم همین را نشان می‌دهد و به نظر می‌رسد قسمت دیگر مشکل یک‌سری نگاه پوپولیستی است. منطقه‌ای است که بخشی از آن را نمایندگان برای اشتغال موضعی ایجاد کردند.
توصیه آخرم این است که اولا دروغ نگوییم، بعد مشاوری صادق باشیم و ابتدا ملی فکر کنیم، بعد تشکلی و سپس شخصی، چون اگر ملی فکر کنیم، منافع شخصی‌مان هم در آن است، اگر ملی فکر کنیم، منافع تشکل و بخش خصوصی‌مان هم در آن وارد می‌شود. اگر به این بعد نگاه کنیم و تشکل‌های ما هم ملی‌محور شوند، کشوری آباد داریم و کشور در امنیت است و امنیت هم فقط نظامی نیست؛ امنیت فکری، روانی و امنیت کار و اشتغال است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.