|

تربیت شهروند جهانی در برنامه درسی

مقدمه: یکی از دستاوردهای مهم دولت روحانی تدوین متن حقوق شهروندی بود که البته در شعار های تبلیغاتی وی نیز قول آن داده شده بود. درست است که در قانون اساسی و در فصل حقوق ملت نگاه ویژه ای به حقوق شهروندی شده است اما این نافی آن نیست که ما مجدد در شرایط مختلف زمانی و مکانی در قالب قواعد و بخشنامه ها یا دستورالعمل هایی بر آن تاکید نکنیم.
نفس وجود منشور حقوق شهروندی تکمیل کننده حقوق ملت و زنده کردن حقوق مصرح در قانون اساسی است.
با توجه به اینکه تاکید ملت جزو شعارهای انتخاباتی رئیس جمهوری بوده است، تاکید بر آن میثاق، و نوعی بازگشت به آن از حقوق ملت است که باید مبنای اداره جامعه باشد.
این منشور مردم را به حقوق حقه خود آشنا می کند. باید نگاهی بلند مدت به آن داشت که نقطه شروع خوبی است و البته در کوتاه مدت ممکن است به بسیاری از مواد ذکر شده در آن دست نیابیم.
بدون تردید اجرای این منشور حرکتی پلکانی، مستمر و درون زا است که همزمان با تغییرات در دل جامعه صورت می گیرد.
رونمایی از منشور حقوق شهروندی بسیاری از نویسندگان و پژوهشگران را بر آن داشت تا به مسائل مرتبط به حقوق شهروندی ، وظایف و مسئولیت های شهروندی و حتی تربیت شهروند توجه نشان دهند و در این میدان قلم بزنند.

یادداشت : دکتر خلیل میرزایی
تربیت شهروندی چیست و ضرورت آموزش
تعمیق تنوع قومی در درون دولت ملت ها و تلاش توسط گروه های مختلف برای به رسمیت شناختن و احترام به حقوق فرهنگی، دولتها را وادار به ساختن مفاهیم مربوط به شهروند جهانی و به چالش کشیدن مفاهیم آسیمله شدن می نماید. تعادل ظریف وحدت و تنوع باید یک هدف اساسی، از آموزش شهروندی در ایالات و جوامع چند فرهنگی باشد. آموزش شهروندی باید به دانش آموزان برای توسعه متفکر و هویت روشن نسبت به جوامع فرهنگی، دولتها، ملتها، و جامعه جهانی کمک نماید. و نیز باید آنها را قادر سازد دانش، نگرش، و مهارت های مورد نیاز دموکراسی و عدالت خواهی بدست آورند(بنکس،2005 ). در یادگیری چگونگی شهروند فعال و خوب، مطلع و مسئولیت‌پذیر، آموزش شهروندی یا آموزش برای شهروندی می‌باشد. به این معنی که تمام اشکال آموزش، ازجمله آموزش غیر رسمی در خانه یا محل کار تا انواع بسیار رسمی آموزش در مدارس، دانشکده‌ها، دانشگاه‌ها یا سازمان‌های آموزش و محل‌های کار را در بر می‌گیرد. منظور از آموزش شهروندی عبارت است از فرآیند انتقال دانش‌ها، ارزش‌ها و نگرش‌های لازم برای مشارکت و ثبات سیاسی جامعه از یک نسل به نسل دیگر. این انتقال شامل موارد مختلفی نظیر آگاهی از تاریخ و ساختار نهاد‌های سیاسی، احساس وفاداری به ملت ، نگرش مثبت نسبت به اقتدار سیاسی ، باور به ارزش‌ها‌ی بنیادی(مانند حاکمیت قانون و تساهل و تسامح)، علاقه به مشارکت سیاسی و کسب مهارت‌های لازم برای فهم سیاست‌های عمومی و نظارت بر آن‌ها می‌شود. بدین ترتیب هدف اساسی آموزش شهروندی در هر جامعه‌ای انتقال مجمو‌عه‌ای از دانش‌ها، ارزش‌ها و جهت‌گیری‌های رفتاری ضروری برای دوام و رفاه آن جامعه به نسل جوان است لذا آموزش شهروندی به دنبال جلب حمایت جوانان از فرهنگ مدنی جامعه است که این امر از طریق فرآیند‌های آموزش تحقق می‌یابد (شارع‌پور، 1388). این مهم با آموزش، شکلی جدی و رسمی بخود گرفته و هدفمند می شود. معمولا هدف و روشهای تعلیم و تربیت، بستگی به ماهیت جامعه، خصوصا در مکانها اجرایی است. اهداف این آموزش ها برنامه درسی و انتظام است که معمولا مرتبط با موقعیت و شرایط زندگی است. به همین منظور باید مطابق با نیازهای اجتماعی وجسمانی از جامعه باشد. چرا که جهانی شدن نیازمند تغییراتی در زمینه اقتصادی - اجتماعی است. از اینرو سیستم آموزشی با کیفیت، همراه با برنامه های انعطافی ونیز فرایندی از اشتراکات یادگیری وتوسعه ای است(پندی ،2002) .
در حقیقت هدف تعلیم و تربیت برای این مهم باید تعیین شود. یک هدف کلی برای تعلیم و تربیت شهروندی، چه در بعد ملی چه فراملی آن وجود دارد، پرورش شهروندان خوب، این هدف کلی قابلیت تبدیل به اهداف جزئی را دارا می‌باشد اما آن مستلزم کسب شناخت از مفهوم شهروند خوب و همچنین مؤلفه‌های آن است. به عبارت دیگر در گام نخست باید دست اندرکاران تعلیم و تربیت بدانند شهروند خوب کیست؟ و مؤلفه‌های تربیت شهروندی کدام است.
تربیت شهروند جهانی:
شهروند جهانی دارای دانشی از قانون جهانی، بصورت اجتماعی وجسمی است که در درک اشخاص، فرهنگ وتفاوتهای فرهنگی آنها موثر است که می تواند به آنالیز موضوعات جهانی از تنوع دید، منظر، و حصول عقیده جدید درباره جهان بپردازد، اولاً شهروند جهانی باید دارای مجموعه ای رشد یافته برای توانایی های شناختی باشد. ثانیاً شرایط شهروند جهانی یک حس رشد یافته از خود جهانی است و بدون داشتن جزء سازنده ای از خود جهانی، توانایی شناختی شهروند جهانی امکانپذیر ناست. ویژگیهای الزامات شهروند جهانی عبارتند از انگیزش و مهارتی از دانش و درک فعالیت ها که مکمل همدیگر می باشند . شهروند جهانی فعال دارای خصوصیاتی هستند مانند، نفع عموم را در نظر بگیرد، در فعالیت های حقوق بشر شرکت کند، به مباحث مربوط به مشکلات و رویدادهای کشور و جهان حساس بوده، احساس تعهد داشته و آگاهی داشته باشد و در مقابل قوانین غیر عادلانه انتقاد سازنده کند(پندی ،2002). از نظر براونیل ، شهروندی جهانی بیشتر از یادگیری موضوعات جهانی ظاهراً پیچیده مثل پیشرفت با ثبات، نزاع و تجارت جهانی می‌باشد، از آن جا که این ها مهم هستند. همچنین در باره جنبه جهانی به موضوعات محلی هم هستند که به مقدار زیاد در زندگی ها، بومی گرایی ها و جوامع حضور دارند(داوایز ،2010 ).
همچنین هالک توصیه می کند برای روبرو شدن با چالش های جهانی، نیازاست به طور واقعی افراد برای کار کارگاهی و مسئولیت هایی که پیوسته تغییر می کنند آماده شوند. جاییکه مدیریت از بالا به پایین به وسیله شبکه تغییر یافته است، جایی که دیگر اطلاعات از طریق کانال های چند گانه و غیر رسمی عبور می کنند، فعالیتهای نوآورانه از اطاعت بسیار مهم تر تلقی می شود، راهبردها دارای پیچیدگی خاصی هستند، قلمرو بازارها از عرصه های ملی فراتر رفته است پس باید آموزش و پرورش به افراد کمک کند (1998، IIEP ).
با توجه به عواملی مثل بسط حقوقی بشر و دموکراسی اکنون دولت ملت صورت انتزاعی‌تر و جدیدی از ادغام اجتماعی را در فراسوی مرزهای تبادی و زبان‌های ملی امکان پذیر ساخته است. فرآیندی از تصمیم سازی که بتواند از مرزهای ملی درگذرد مستلزم عوامل یگانگی بیشتری است (هابرماس، ترجمه پولادی، 1380 ص 41).
به نظرآکسفام شهروند جهانی به فردی اطلاق می‌شود که از جهان دنیای معاصر آگاهی کافی دارد با نقش خود به عنوان یک شهروند آشنا است متضمن احترام به ارزش‌ها و تنوع در تمام امور است و مشارکتی فعال در تمامی امور از سطح عالی تا جهانی دارد تربیت شهروند جهانی روشی است که دانش‌آموزان به توسعه افکارشان فراسوی مسائل و نیازهای محلی و کشورها تشویق می‌شوند. به هر حال تعریف اکسفام در جلب توجه به نقش فعال شهروندان جهانی مهم است. شعار فعلاً آشنای «بومی عمل کن، جهانی فکر کن»، تلاشی برای غلبه بر بعضی از این مشکلات در آن چیزی است که ممکن است یک مفهوم مجزا شده یا دورانداخته شده از شهروندی جهانی باشد. به علت همپوشانی ارتباطات بین المللی، ایده این است که عمل بومی(مثلاً توجه به آلودگی یا گزینه هایی که در گرمای جهانی نقش دارند)می‌تواند تأثیر گسترده تری داشته باشد.
آموزش و پرورش، و تربیت شهروند جهانی:
امروزه آماده کردن کودکان و نوجوانان به عنوان شهروندی ملی که در جامعه جهانی و در عصر جهانی شدن زندگی می‌کنند، تحکیم بخش امر پرورش است. چرا که جهانی شدن نه فقط بر اقتصاد و سیاست و مناسبات اجتماعی، بلکه بر فرهنگ‌ها و نظام‌های آموزش و هویت مردمان نیز تأثیر می‌گذارد. به همین دلیل برنامه‌ریزی ثمربخش و نوآوری در آموزش و پرورش، نمی‌تواند بدون توجه دقیق و عمیق بر تأثیرات جهانی شدن در تعلیم و تربیت کشورها و ملت‌ها صورت گیرد(‌ اسمعیل بیگی،1391). سیر جهانی شدن ایجاب می‌کند که طرز تلقی ما نسبت به جهان، انسان، علم، یادگیری و شیوه‌های آن و سایر عناصر مربوط به تعلیم و تربیت تغییر کرده دوباره توصیف شود. تعلیم و تربیت به علت ارتباط متقابل و عمیقی که با حوزه‌های مختلف معرفت و ارکان زندگی بشر دارد، ناگزیر از تأثیر است و باید مطابق با تحولات جامعه تجدید ساختار یافته تا بتواند پاسخگوی نیازها و خواسته‌های افراد جامعه بوده و جامعه را در جهت تعالی سوق دهد (عطاران، 1383). نکته مهم آن است که دانش آموزان باید حقوق شهروندی را قبول نمایند و نه در شهروندی یا درباره شهروندی، بلکه به عنوان شهروند آموزش ببینند. اینگونه است که هویت‌های جمعی باید ساخته شوند نه آن که یافته شوند. چنین هویتی از یگانگی ناهمگن‌ها ساخته می‌شود. شهروندانی که در حیات سیاسی شریک‌‌اند، دیگر یکدیگرند و حق دارند دیگر یکدیگر باقی بمانند. از همین رو باید برنامه‌های درسی مدارس فرصت‌هایی را فراهم کنند تا دانش‌آموزان بتوانند شناخت مختصری از مردمان سایر کشورها به دست آورند (قائدی 1385 ، ص 200). در حالیکه آموزش جهانی یا تحقیقات جهانی در مدارس و دانشکده‌های جهان از دهه 1970 مورد حمایت و اجرا قرار گرفته است آموزش شهروندی جهانی یک مفهوم نسبتاً تازه است. وارد کردن شهروندی در آموزش جهانی متضمن چیزی بیشتر یا متفاوت تر از مفاهیم قبلی است. سئوال مرتبط این است که آیا آموزش شهروندی جهانی فقط آموزش شهروندی بومی آگاهانه تر نیست؟ درحقیقت آموزش شهروندی جهانی معمولاً با عدالت اجتماعی ارتباط درد نه تفسیرهای کمینه گرا تر از آموزش جهانی که متمرکز بر"آگاهی بین المللی" یا " تبدیل شدن به یک شخص، خیلی شفاف تر می‌باشند(داوایز ،2010).
وظیفه تعلیم وتربیت، آموزش مباحث مربوط به جهانی شدن وتفاوت برخی از دیدگاه هایی که بخاطر نفع خود و بمنظور سلطه بر دیگر کشورها وجوامع مباحث جهانی را مطرح نموده و از آن دفاع می کنند. باید تعلیم و تربیت به دانش آموز یاد دهد در مقابل جهانی شدن بحث جهانی سازی مطرح است که به دلیل افراطی بودن بیش‌ترین صدمات را به مردم عادی در کشورهای پیشرفته صنعتی و در کشورهای غیر پیشرفته وارد می‌کند. که باید آن‌ها را شناخت و جایگاه خود را در این میان کشف کرد. تربیت شهروند جهانی وقتی مسیر خواهد شد که این هر دو جهانی سازی که در نقطه مقابل جهان‌‌گرایی و ایران دوستی است به درستی به دانش‌آموزان شناسانده شود تا آن‌ها بتوانند اهمیت و ضرورت شهروند محلی، ملی جهانی و مفهوم درست آن را دریابند و به عنوان یک ایرانی و یک انسان متعلق به جامعه‌ی بشری نقش عضویت و مشارکت اجتماعی خود را به درستی ایفا کنند. و دیگر آنکه، موازنه‌ای بین تربیت شهروندی فرهنگی، ملی و جهانی ایجاد کنیم. و در آخر چگونگی تربیت شهروندی در برنامه‌های درسی آموزش همگانی و پشتوانه‌های علمی و پژوهشی آن‌ در آموزش عالی را روشن و مشخص سازیم و راه‌های ورود آن به کلاس‌ها و برنامه‌های مدارس را باز کنیم.

مقدمه: یکی از دستاوردهای مهم دولت روحانی تدوین متن حقوق شهروندی بود که البته در شعار های تبلیغاتی وی نیز قول آن داده شده بود. درست است که در قانون اساسی و در فصل حقوق ملت نگاه ویژه ای به حقوق شهروندی شده است اما این نافی آن نیست که ما مجدد در شرایط مختلف زمانی و مکانی در قالب قواعد و بخشنامه ها یا دستورالعمل هایی بر آن تاکید نکنیم.
نفس وجود منشور حقوق شهروندی تکمیل کننده حقوق ملت و زنده کردن حقوق مصرح در قانون اساسی است.
با توجه به اینکه تاکید ملت جزو شعارهای انتخاباتی رئیس جمهوری بوده است، تاکید بر آن میثاق، و نوعی بازگشت به آن از حقوق ملت است که باید مبنای اداره جامعه باشد.
این منشور مردم را به حقوق حقه خود آشنا می کند. باید نگاهی بلند مدت به آن داشت که نقطه شروع خوبی است و البته در کوتاه مدت ممکن است به بسیاری از مواد ذکر شده در آن دست نیابیم.
بدون تردید اجرای این منشور حرکتی پلکانی، مستمر و درون زا است که همزمان با تغییرات در دل جامعه صورت می گیرد.
رونمایی از منشور حقوق شهروندی بسیاری از نویسندگان و پژوهشگران را بر آن داشت تا به مسائل مرتبط به حقوق شهروندی ، وظایف و مسئولیت های شهروندی و حتی تربیت شهروند توجه نشان دهند و در این میدان قلم بزنند.

یادداشت : دکتر خلیل میرزایی
تربیت شهروندی چیست و ضرورت آموزش
تعمیق تنوع قومی در درون دولت ملت ها و تلاش توسط گروه های مختلف برای به رسمیت شناختن و احترام به حقوق فرهنگی، دولتها را وادار به ساختن مفاهیم مربوط به شهروند جهانی و به چالش کشیدن مفاهیم آسیمله شدن می نماید. تعادل ظریف وحدت و تنوع باید یک هدف اساسی، از آموزش شهروندی در ایالات و جوامع چند فرهنگی باشد. آموزش شهروندی باید به دانش آموزان برای توسعه متفکر و هویت روشن نسبت به جوامع فرهنگی، دولتها، ملتها، و جامعه جهانی کمک نماید. و نیز باید آنها را قادر سازد دانش، نگرش، و مهارت های مورد نیاز دموکراسی و عدالت خواهی بدست آورند(بنکس،2005 ). در یادگیری چگونگی شهروند فعال و خوب، مطلع و مسئولیت‌پذیر، آموزش شهروندی یا آموزش برای شهروندی می‌باشد. به این معنی که تمام اشکال آموزش، ازجمله آموزش غیر رسمی در خانه یا محل کار تا انواع بسیار رسمی آموزش در مدارس، دانشکده‌ها، دانشگاه‌ها یا سازمان‌های آموزش و محل‌های کار را در بر می‌گیرد. منظور از آموزش شهروندی عبارت است از فرآیند انتقال دانش‌ها، ارزش‌ها و نگرش‌های لازم برای مشارکت و ثبات سیاسی جامعه از یک نسل به نسل دیگر. این انتقال شامل موارد مختلفی نظیر آگاهی از تاریخ و ساختار نهاد‌های سیاسی، احساس وفاداری به ملت ، نگرش مثبت نسبت به اقتدار سیاسی ، باور به ارزش‌ها‌ی بنیادی(مانند حاکمیت قانون و تساهل و تسامح)، علاقه به مشارکت سیاسی و کسب مهارت‌های لازم برای فهم سیاست‌های عمومی و نظارت بر آن‌ها می‌شود. بدین ترتیب هدف اساسی آموزش شهروندی در هر جامعه‌ای انتقال مجمو‌عه‌ای از دانش‌ها، ارزش‌ها و جهت‌گیری‌های رفتاری ضروری برای دوام و رفاه آن جامعه به نسل جوان است لذا آموزش شهروندی به دنبال جلب حمایت جوانان از فرهنگ مدنی جامعه است که این امر از طریق فرآیند‌های آموزش تحقق می‌یابد (شارع‌پور، 1388). این مهم با آموزش، شکلی جدی و رسمی بخود گرفته و هدفمند می شود. معمولا هدف و روشهای تعلیم و تربیت، بستگی به ماهیت جامعه، خصوصا در مکانها اجرایی است. اهداف این آموزش ها برنامه درسی و انتظام است که معمولا مرتبط با موقعیت و شرایط زندگی است. به همین منظور باید مطابق با نیازهای اجتماعی وجسمانی از جامعه باشد. چرا که جهانی شدن نیازمند تغییراتی در زمینه اقتصادی - اجتماعی است. از اینرو سیستم آموزشی با کیفیت، همراه با برنامه های انعطافی ونیز فرایندی از اشتراکات یادگیری وتوسعه ای است(پندی ،2002) .
در حقیقت هدف تعلیم و تربیت برای این مهم باید تعیین شود. یک هدف کلی برای تعلیم و تربیت شهروندی، چه در بعد ملی چه فراملی آن وجود دارد، پرورش شهروندان خوب، این هدف کلی قابلیت تبدیل به اهداف جزئی را دارا می‌باشد اما آن مستلزم کسب شناخت از مفهوم شهروند خوب و همچنین مؤلفه‌های آن است. به عبارت دیگر در گام نخست باید دست اندرکاران تعلیم و تربیت بدانند شهروند خوب کیست؟ و مؤلفه‌های تربیت شهروندی کدام است.
تربیت شهروند جهانی:
شهروند جهانی دارای دانشی از قانون جهانی، بصورت اجتماعی وجسمی است که در درک اشخاص، فرهنگ وتفاوتهای فرهنگی آنها موثر است که می تواند به آنالیز موضوعات جهانی از تنوع دید، منظر، و حصول عقیده جدید درباره جهان بپردازد، اولاً شهروند جهانی باید دارای مجموعه ای رشد یافته برای توانایی های شناختی باشد. ثانیاً شرایط شهروند جهانی یک حس رشد یافته از خود جهانی است و بدون داشتن جزء سازنده ای از خود جهانی، توانایی شناختی شهروند جهانی امکانپذیر ناست. ویژگیهای الزامات شهروند جهانی عبارتند از انگیزش و مهارتی از دانش و درک فعالیت ها که مکمل همدیگر می باشند . شهروند جهانی فعال دارای خصوصیاتی هستند مانند، نفع عموم را در نظر بگیرد، در فعالیت های حقوق بشر شرکت کند، به مباحث مربوط به مشکلات و رویدادهای کشور و جهان حساس بوده، احساس تعهد داشته و آگاهی داشته باشد و در مقابل قوانین غیر عادلانه انتقاد سازنده کند(پندی ،2002). از نظر براونیل ، شهروندی جهانی بیشتر از یادگیری موضوعات جهانی ظاهراً پیچیده مثل پیشرفت با ثبات، نزاع و تجارت جهانی می‌باشد، از آن جا که این ها مهم هستند. همچنین در باره جنبه جهانی به موضوعات محلی هم هستند که به مقدار زیاد در زندگی ها، بومی گرایی ها و جوامع حضور دارند(داوایز ،2010 ).
همچنین هالک توصیه می کند برای روبرو شدن با چالش های جهانی، نیازاست به طور واقعی افراد برای کار کارگاهی و مسئولیت هایی که پیوسته تغییر می کنند آماده شوند. جاییکه مدیریت از بالا به پایین به وسیله شبکه تغییر یافته است، جایی که دیگر اطلاعات از طریق کانال های چند گانه و غیر رسمی عبور می کنند، فعالیتهای نوآورانه از اطاعت بسیار مهم تر تلقی می شود، راهبردها دارای پیچیدگی خاصی هستند، قلمرو بازارها از عرصه های ملی فراتر رفته است پس باید آموزش و پرورش به افراد کمک کند (1998، IIEP ).
با توجه به عواملی مثل بسط حقوقی بشر و دموکراسی اکنون دولت ملت صورت انتزاعی‌تر و جدیدی از ادغام اجتماعی را در فراسوی مرزهای تبادی و زبان‌های ملی امکان پذیر ساخته است. فرآیندی از تصمیم سازی که بتواند از مرزهای ملی درگذرد مستلزم عوامل یگانگی بیشتری است (هابرماس، ترجمه پولادی، 1380 ص 41).
به نظرآکسفام شهروند جهانی به فردی اطلاق می‌شود که از جهان دنیای معاصر آگاهی کافی دارد با نقش خود به عنوان یک شهروند آشنا است متضمن احترام به ارزش‌ها و تنوع در تمام امور است و مشارکتی فعال در تمامی امور از سطح عالی تا جهانی دارد تربیت شهروند جهانی روشی است که دانش‌آموزان به توسعه افکارشان فراسوی مسائل و نیازهای محلی و کشورها تشویق می‌شوند. به هر حال تعریف اکسفام در جلب توجه به نقش فعال شهروندان جهانی مهم است. شعار فعلاً آشنای «بومی عمل کن، جهانی فکر کن»، تلاشی برای غلبه بر بعضی از این مشکلات در آن چیزی است که ممکن است یک مفهوم مجزا شده یا دورانداخته شده از شهروندی جهانی باشد. به علت همپوشانی ارتباطات بین المللی، ایده این است که عمل بومی(مثلاً توجه به آلودگی یا گزینه هایی که در گرمای جهانی نقش دارند)می‌تواند تأثیر گسترده تری داشته باشد.
آموزش و پرورش، و تربیت شهروند جهانی:
امروزه آماده کردن کودکان و نوجوانان به عنوان شهروندی ملی که در جامعه جهانی و در عصر جهانی شدن زندگی می‌کنند، تحکیم بخش امر پرورش است. چرا که جهانی شدن نه فقط بر اقتصاد و سیاست و مناسبات اجتماعی، بلکه بر فرهنگ‌ها و نظام‌های آموزش و هویت مردمان نیز تأثیر می‌گذارد. به همین دلیل برنامه‌ریزی ثمربخش و نوآوری در آموزش و پرورش، نمی‌تواند بدون توجه دقیق و عمیق بر تأثیرات جهانی شدن در تعلیم و تربیت کشورها و ملت‌ها صورت گیرد(‌ اسمعیل بیگی،1391). سیر جهانی شدن ایجاب می‌کند که طرز تلقی ما نسبت به جهان، انسان، علم، یادگیری و شیوه‌های آن و سایر عناصر مربوط به تعلیم و تربیت تغییر کرده دوباره توصیف شود. تعلیم و تربیت به علت ارتباط متقابل و عمیقی که با حوزه‌های مختلف معرفت و ارکان زندگی بشر دارد، ناگزیر از تأثیر است و باید مطابق با تحولات جامعه تجدید ساختار یافته تا بتواند پاسخگوی نیازها و خواسته‌های افراد جامعه بوده و جامعه را در جهت تعالی سوق دهد (عطاران، 1383). نکته مهم آن است که دانش آموزان باید حقوق شهروندی را قبول نمایند و نه در شهروندی یا درباره شهروندی، بلکه به عنوان شهروند آموزش ببینند. اینگونه است که هویت‌های جمعی باید ساخته شوند نه آن که یافته شوند. چنین هویتی از یگانگی ناهمگن‌ها ساخته می‌شود. شهروندانی که در حیات سیاسی شریک‌‌اند، دیگر یکدیگرند و حق دارند دیگر یکدیگر باقی بمانند. از همین رو باید برنامه‌های درسی مدارس فرصت‌هایی را فراهم کنند تا دانش‌آموزان بتوانند شناخت مختصری از مردمان سایر کشورها به دست آورند (قائدی 1385 ، ص 200). در حالیکه آموزش جهانی یا تحقیقات جهانی در مدارس و دانشکده‌های جهان از دهه 1970 مورد حمایت و اجرا قرار گرفته است آموزش شهروندی جهانی یک مفهوم نسبتاً تازه است. وارد کردن شهروندی در آموزش جهانی متضمن چیزی بیشتر یا متفاوت تر از مفاهیم قبلی است. سئوال مرتبط این است که آیا آموزش شهروندی جهانی فقط آموزش شهروندی بومی آگاهانه تر نیست؟ درحقیقت آموزش شهروندی جهانی معمولاً با عدالت اجتماعی ارتباط درد نه تفسیرهای کمینه گرا تر از آموزش جهانی که متمرکز بر"آگاهی بین المللی" یا " تبدیل شدن به یک شخص، خیلی شفاف تر می‌باشند(داوایز ،2010).
وظیفه تعلیم وتربیت، آموزش مباحث مربوط به جهانی شدن وتفاوت برخی از دیدگاه هایی که بخاطر نفع خود و بمنظور سلطه بر دیگر کشورها وجوامع مباحث جهانی را مطرح نموده و از آن دفاع می کنند. باید تعلیم و تربیت به دانش آموز یاد دهد در مقابل جهانی شدن بحث جهانی سازی مطرح است که به دلیل افراطی بودن بیش‌ترین صدمات را به مردم عادی در کشورهای پیشرفته صنعتی و در کشورهای غیر پیشرفته وارد می‌کند. که باید آن‌ها را شناخت و جایگاه خود را در این میان کشف کرد. تربیت شهروند جهانی وقتی مسیر خواهد شد که این هر دو جهانی سازی که در نقطه مقابل جهان‌‌گرایی و ایران دوستی است به درستی به دانش‌آموزان شناسانده شود تا آن‌ها بتوانند اهمیت و ضرورت شهروند محلی، ملی جهانی و مفهوم درست آن را دریابند و به عنوان یک ایرانی و یک انسان متعلق به جامعه‌ی بشری نقش عضویت و مشارکت اجتماعی خود را به درستی ایفا کنند. و دیگر آنکه، موازنه‌ای بین تربیت شهروندی فرهنگی، ملی و جهانی ایجاد کنیم. و در آخر چگونگی تربیت شهروندی در برنامه‌های درسی آموزش همگانی و پشتوانه‌های علمی و پژوهشی آن‌ در آموزش عالی را روشن و مشخص سازیم و راه‌های ورود آن به کلاس‌ها و برنامه‌های مدارس را باز کنیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.