|

روزنامه مال اوست

سودابه زیارتی‌.‌روزنامه‌نگار

ساعت هشت‌ونیم صبح روز دوشنبه؛ دیوار را تکیه‌گاه قرار داده، گاری و جارویش نیز کنار همان دیوار، منتظرند تا روزنامه‌اش را بخواند و بقیه کوچه را تمیز کند. یک برگ روزنامه که رفتگر محل را آنچنان در خودش غرق کرده که فراموش می‌کنم چقدر برای رسیدن به‌موقع به دفتر عجله دارم. دو قدم هم دور می‌شوم اما برمی‌گردم. نمی‌توانم از این منظره که شاید تکرار دوباره‌اش در این دوره‌زمانه نخواندن‌های ما سخت باشد، بگذرم. حالا تقریبا در چندقدمی او قرار دارم اما انگار مرا نمی‌بیند. باور کنید نه غلو است و نه بزرگ‌نمایی برای اینکه شما را وادار به خواندن ادامه این ماجرا کنم. اصلا نه متوجه من است و نه هیچ چیز دیگر. از همان فاصله‌ای که ایستاده بودم یک عکس از این لحظه ناب گرفتم. اما بازهم متوجه حضورم نشد. فقط یک لحظه که سنگینی سایه‌ام را روی روزنامه‌اش متوجه می‌شود، سر بلند می‌کند و نگاه متعجب‌اش وادارم می‌کند بگویم: «‌سلام! نمی‌خواستم مزاحم خواندنت بشم. اگه اشکال نداره می‌خوام ازت عکس بگیرم» می‌ترسم ناراحتش کرده باشم اما با روی خوش اجازه می‌دهد و من همانموقع اعتراف می‌کنم که: «چند لحظه پیش هم عکس گرفتم ازت اما متوجه نشدی» می‌گوید: «بگیری! چه اشکالی دارد؟» نگاهی به برگه روزنامه می‌کنم. نیم‌تای بالایی آن حسابی خیس است و کمی هم کثیف شده. مشخص است که حین تمیز کردن کوچه آنرا به‌دست آورده. نمی‌دانم اما تاریخش هم مربوط به 30 آذرماه، شب یلداست. اما او با علاقه تمام می‌خواند. با گفتن اینکه: «همیشه روزنامه می‌خوانی؟» سر صحبت را باز می‌کنم و روبه‌رویش می‌نشینم. می‌گوید: «هروقت گیرم بیاید، می‌خوانم.» خواندن را دوست دارد و فکر می‌کند همیشه چیزهایی در روزنامه نوشته می‌شود که باید به آن فکر کرد. در پاسخ من که می‌پرسم: « مثلا چه چیزهایی؟!» برایم چند مثال می‌زند. می‌گوید: «مثلا ببین این صفحه‌ای که الان باز است، صفحه حوادث است. به نظر تو نباید به اتفاقاتی که اینجا نوشتند، فکر کرد؟ مثلا همین خبر که دو کارگر که برای تعمیرات به اداره‌ای رفتند و اونجا به‌خاطر نشت گاز، مسموم شدند و مردند. کی مقصره؟ فکر می‌کنی اینارو چرا می‌نویسند! خب میخوان که ما بخونیم، مسئولان بخونند و عبرت بگیریم. یا اینجا که نوشته تصادف در جاده کرج چهار کشته داشته و...» او همینطور برایم توضیح می‌دهد و من لذت می‌برم. برای اولین بار سرشار از لذت می‌شوم که یک جایی در این گوشۀ کشورم، یک نفر اینقدر عمیق روزنامه می‌خواند. یک لحظه با خودم فکر می‌کنم که شاید به صفحه حوادث علاقه دارد. از او می‌پرسم. می‌گوید: «نه! همه صفحه‌ها را می‌خوانم.» صفحه اول را باز می‌کند و خبر منشور حقوق شهروندی رئیس جمهور را نشانم می‌دهد. و عقیده دارد که: «حقوق شهروندی اگر رعایت شود به نفع همه کشور است، به نفع همه مردم است. اگر هرکسی حقوق خودش را بداند، خیلی از مشکلات حل می‌شود» او همینطور ادامه می‌دهد و من حالا تمام وجودم گوش است. سال تولدش را می‌پرسم؛ 33ساله است اما نقش‌بستن چروک‌هایی روی دست و صورتش، حکایت از مردی دارد که سختی کار پیرش کرده. نان‌آور یک خانواده چهارنفره است. از بیست سالگی کار کرده. اشتباهی برایش سه سال و نیم، بیمه منظور کرده‌اند و او در حال دوندگی است تا حق بیمه‌اش را درست کند و کامل بگیرد.
سعی می‌کنم او را دوباره به فضای روزنامه‌خوانی بر‌گردانم. شاید نمی‌خواهم لذت دیدن خواندنش را از خودم بگیرم. اما او سر درد‌دلش باز شده. می‌گوید: «هزینه‌های زندگی سرسام‌آور است. روزگار عوض شده و خواسته‌های بچه‌ها هم همینطور. می‌خواهند که خوب زندگی کنند و خوب در جامعه دیده شوند. من هم وظیفه دارم تامینشان کنم. اگر مسوولان حقوق‌ها را افزایش دهند، ما هم کمی نفس می‌کشیم.» دوباره صفحه اول روزنامه را نشانم می‌دهد و می‌گوید: «اینجا نوشته که سفیر روسیه در ترکیه کشته شد. ما دنبال صلحیم. همه آدما برای صلح اومدن اما همه جا جنگه.» در همان نیم‌تای خیس بالای روزنامه هم گزارش میدانی خبرنگار روزنامه از بازار کار منتشر شده. انگشتش را روی همان مطلب می‌گذارد و می‌گوید: «یک روز در جستجوی کار... اما خیلیها سالهاست که در جستجوی کارند.» همینجور می‌خواند و من با اینکه دلم می‌خواهد همانجا بنشینم و تحلیل‌های ساده اما عمیقش را گوش دهم، اما ترجیح می‌دهم که بیشتر مزاحمش نشوم. باید روزنامه‌اش را می‌خواند و بقیه کارش را ادامه می‌داد.
برایش آرزوی سلامتی کرده و برخاستم. خداحافظی کردم، او هم همانطور که نشسته بود، گفت: «ببخشید که سرت را درد آوردم...»
در مسیر رسیدن به دفتر با خودم فکر می‌کردم چقدر به نخواندن روزنامه و کتاب عادت کردیم. شاید روزهای اولی که شروع به نخواندن کردیم، برایمان سخت بود و حتما کمی هم عذاب وجدان داشتیم. اما مثل خیلی چیزهای دیگر که کم‌کم فراموشمان می‌شود و به فراموش‌کردنشان عادت می‌کنیم، نخواندن‌ها برایمان عادت شده. سطحی و عمیق نخواندن هم عادی شده. یاد جمله‌ای می‌افتم که در مصاحبه اخیرم، دکتر امانی‌فر(جامعه‌شناس) گفت؛ «جهان، جهان متوسط‌هاست» و چقدر ما متوسط و سطحی شدیم. رفتگر محل با آن همه کار سخت و زمان اندکی که دارد در فاصله‌ای که استراحت می‌‌کند تا دوباره کارش را شروع کند، روزنامه‌ای را که ما با بی‌رحمی تمام دور انداختیم، او با تمام عشقش تمیز می‌کند و می‌خواند و چقدر عمیق هم می‌خواند. روزنامه مال اوست نه مال ما. ما که نه خودمان می‌خوانیم و نه فکر می‌کنیم می‌شود آنرا به کسانی هدیه دهیم که مشتاق دانستن هستند. همان‌ها که اهل آشتی و صلح هستند و روزنامه‌خواندن را قاتق نان حلالشان می‌کنند. همانها که وجودشان لبالب عشق است و عشق...

ساعت هشت‌ونیم صبح روز دوشنبه؛ دیوار را تکیه‌گاه قرار داده، گاری و جارویش نیز کنار همان دیوار، منتظرند تا روزنامه‌اش را بخواند و بقیه کوچه را تمیز کند. یک برگ روزنامه که رفتگر محل را آنچنان در خودش غرق کرده که فراموش می‌کنم چقدر برای رسیدن به‌موقع به دفتر عجله دارم. دو قدم هم دور می‌شوم اما برمی‌گردم. نمی‌توانم از این منظره که شاید تکرار دوباره‌اش در این دوره‌زمانه نخواندن‌های ما سخت باشد، بگذرم. حالا تقریبا در چندقدمی او قرار دارم اما انگار مرا نمی‌بیند. باور کنید نه غلو است و نه بزرگ‌نمایی برای اینکه شما را وادار به خواندن ادامه این ماجرا کنم. اصلا نه متوجه من است و نه هیچ چیز دیگر. از همان فاصله‌ای که ایستاده بودم یک عکس از این لحظه ناب گرفتم. اما بازهم متوجه حضورم نشد. فقط یک لحظه که سنگینی سایه‌ام را روی روزنامه‌اش متوجه می‌شود، سر بلند می‌کند و نگاه متعجب‌اش وادارم می‌کند بگویم: «‌سلام! نمی‌خواستم مزاحم خواندنت بشم. اگه اشکال نداره می‌خوام ازت عکس بگیرم» می‌ترسم ناراحتش کرده باشم اما با روی خوش اجازه می‌دهد و من همانموقع اعتراف می‌کنم که: «چند لحظه پیش هم عکس گرفتم ازت اما متوجه نشدی» می‌گوید: «بگیری! چه اشکالی دارد؟» نگاهی به برگه روزنامه می‌کنم. نیم‌تای بالایی آن حسابی خیس است و کمی هم کثیف شده. مشخص است که حین تمیز کردن کوچه آنرا به‌دست آورده. نمی‌دانم اما تاریخش هم مربوط به 30 آذرماه، شب یلداست. اما او با علاقه تمام می‌خواند. با گفتن اینکه: «همیشه روزنامه می‌خوانی؟» سر صحبت را باز می‌کنم و روبه‌رویش می‌نشینم. می‌گوید: «هروقت گیرم بیاید، می‌خوانم.» خواندن را دوست دارد و فکر می‌کند همیشه چیزهایی در روزنامه نوشته می‌شود که باید به آن فکر کرد. در پاسخ من که می‌پرسم: « مثلا چه چیزهایی؟!» برایم چند مثال می‌زند. می‌گوید: «مثلا ببین این صفحه‌ای که الان باز است، صفحه حوادث است. به نظر تو نباید به اتفاقاتی که اینجا نوشتند، فکر کرد؟ مثلا همین خبر که دو کارگر که برای تعمیرات به اداره‌ای رفتند و اونجا به‌خاطر نشت گاز، مسموم شدند و مردند. کی مقصره؟ فکر می‌کنی اینارو چرا می‌نویسند! خب میخوان که ما بخونیم، مسئولان بخونند و عبرت بگیریم. یا اینجا که نوشته تصادف در جاده کرج چهار کشته داشته و...» او همینطور برایم توضیح می‌دهد و من لذت می‌برم. برای اولین بار سرشار از لذت می‌شوم که یک جایی در این گوشۀ کشورم، یک نفر اینقدر عمیق روزنامه می‌خواند. یک لحظه با خودم فکر می‌کنم که شاید به صفحه حوادث علاقه دارد. از او می‌پرسم. می‌گوید: «نه! همه صفحه‌ها را می‌خوانم.» صفحه اول را باز می‌کند و خبر منشور حقوق شهروندی رئیس جمهور را نشانم می‌دهد. و عقیده دارد که: «حقوق شهروندی اگر رعایت شود به نفع همه کشور است، به نفع همه مردم است. اگر هرکسی حقوق خودش را بداند، خیلی از مشکلات حل می‌شود» او همینطور ادامه می‌دهد و من حالا تمام وجودم گوش است. سال تولدش را می‌پرسم؛ 33ساله است اما نقش‌بستن چروک‌هایی روی دست و صورتش، حکایت از مردی دارد که سختی کار پیرش کرده. نان‌آور یک خانواده چهارنفره است. از بیست سالگی کار کرده. اشتباهی برایش سه سال و نیم، بیمه منظور کرده‌اند و او در حال دوندگی است تا حق بیمه‌اش را درست کند و کامل بگیرد.
سعی می‌کنم او را دوباره به فضای روزنامه‌خوانی بر‌گردانم. شاید نمی‌خواهم لذت دیدن خواندنش را از خودم بگیرم. اما او سر درد‌دلش باز شده. می‌گوید: «هزینه‌های زندگی سرسام‌آور است. روزگار عوض شده و خواسته‌های بچه‌ها هم همینطور. می‌خواهند که خوب زندگی کنند و خوب در جامعه دیده شوند. من هم وظیفه دارم تامینشان کنم. اگر مسوولان حقوق‌ها را افزایش دهند، ما هم کمی نفس می‌کشیم.» دوباره صفحه اول روزنامه را نشانم می‌دهد و می‌گوید: «اینجا نوشته که سفیر روسیه در ترکیه کشته شد. ما دنبال صلحیم. همه آدما برای صلح اومدن اما همه جا جنگه.» در همان نیم‌تای خیس بالای روزنامه هم گزارش میدانی خبرنگار روزنامه از بازار کار منتشر شده. انگشتش را روی همان مطلب می‌گذارد و می‌گوید: «یک روز در جستجوی کار... اما خیلیها سالهاست که در جستجوی کارند.» همینجور می‌خواند و من با اینکه دلم می‌خواهد همانجا بنشینم و تحلیل‌های ساده اما عمیقش را گوش دهم، اما ترجیح می‌دهم که بیشتر مزاحمش نشوم. باید روزنامه‌اش را می‌خواند و بقیه کارش را ادامه می‌داد.
برایش آرزوی سلامتی کرده و برخاستم. خداحافظی کردم، او هم همانطور که نشسته بود، گفت: «ببخشید که سرت را درد آوردم...»
در مسیر رسیدن به دفتر با خودم فکر می‌کردم چقدر به نخواندن روزنامه و کتاب عادت کردیم. شاید روزهای اولی که شروع به نخواندن کردیم، برایمان سخت بود و حتما کمی هم عذاب وجدان داشتیم. اما مثل خیلی چیزهای دیگر که کم‌کم فراموشمان می‌شود و به فراموش‌کردنشان عادت می‌کنیم، نخواندن‌ها برایمان عادت شده. سطحی و عمیق نخواندن هم عادی شده. یاد جمله‌ای می‌افتم که در مصاحبه اخیرم، دکتر امانی‌فر(جامعه‌شناس) گفت؛ «جهان، جهان متوسط‌هاست» و چقدر ما متوسط و سطحی شدیم. رفتگر محل با آن همه کار سخت و زمان اندکی که دارد در فاصله‌ای که استراحت می‌‌کند تا دوباره کارش را شروع کند، روزنامه‌ای را که ما با بی‌رحمی تمام دور انداختیم، او با تمام عشقش تمیز می‌کند و می‌خواند و چقدر عمیق هم می‌خواند. روزنامه مال اوست نه مال ما. ما که نه خودمان می‌خوانیم و نه فکر می‌کنیم می‌شود آنرا به کسانی هدیه دهیم که مشتاق دانستن هستند. همان‌ها که اهل آشتی و صلح هستند و روزنامه‌خواندن را قاتق نان حلالشان می‌کنند. همانها که وجودشان لبالب عشق است و عشق...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.