|

صحنه حادثه و صحنه شبکه‌های اجتماعی

خسرو دهقانی . مدرس دانشگاه

شرق: در ایالت انتاریوی کانادا، سالی دو بار در تمام مدارس، ساختمان‌های مسکونی، اداره‌جات و مراکز خرید تمرین «سناریوی آتش‌سوزی» اجرا می‌شود. در این تمرین به‌طور ناگهانی و غیرمنتظره آژیر خطر به صدا در‌می‌آید و همه افراد حاضر در ساختمان موظف‌اند که در مدت‌زمان مشخصی خودشان را به یک مکان امن در خیابان و با چند متر فاصله‌ از ساختمان برسانند و همواره راه نیروهای آتش‌نشانی و امدادرسان را باز نگه‌دارند.
تکرار مداوم این تمرینات در طول سال‌ها متمادی از سنین پایین، علاوه بر آموزش اجباری مبانی ایمنی «Fire code» به تمام صاحبان املاک تجاری و مسئولین مدارس و اداره‌جات، و هم‌چنین صدور جرائم سنگین برای هرگونه تخطی از قوانین و آئین‌نامه‌های ایمنی؛ باعث شده که شهروندان این ایالت باوجود پیشینه‌های فرهنگی متنوع، به‌خوبی می‌دانند که در شرایط حادثه چگونه به بهتر عمل کنند.
اما در ایران؛ باوجود تجربه ۸ سال جنگ و برخورداری از رتبه ششم جهان در وقوع حوادث طبیعی و قرار داشتن اکثر مناطق کشور بر گسل‌های زمین‌لرزه و متراکم بودن جمعیت در شهرهای بزرگ و کمبود امکانات امدادرسانی؛ هیچ‌گونه تمرین و آموزش سیستماتیک شهروندان در برابر حوادث ناگوار وجود ندارد.
اگر امروز بسیاری از شهروندان ایرانی در صحنه‌های حوادث واکنش‌های نامعقولی از خود نشان می‌دهند و دچار سردرگمی می‌شوند و نکات ایمنی را نقض می‌کنند و حساسیتی نسبت به دستورالعمل‌های نیروهای امدادرسانی ندارند؛ دلیلش چیزی نیست جز فقدان یک آموزش‌ سیستماتیک برای آماده‌سازی آن‌ها برای چنین شرایطی.
اما واکنش‌های احساسی و نامعقول و فقدان مدیریت عاطفی در مواجهه با حوادث غیرمترقبه محدود به صحنه‌ی حادثه نمی‌شود.
چه‌بهتر بود که واکنش‌های جمعی در برابر چنین حوادث دل‌خراشی تقویت «هم‌بستگی» و «نوع‌دوستی» و برنامه‌ریزی برای حمایت از قربانیان و اصلاح نواقص ایمنی موجود بود.
رعایت نکات ایمنی در مواجهه با حوادث غیرمترقبه را می‌توان با برنامه‌ریزی‌‌ها و سیاست‌گذاری‌‌های دقیق از طریق «نهاد‌های رسمی» آموزش داد - همان‌طور که مثلاً در سال‌های گذشته در مورد «بستن کمربند ایمنی» یا «حفاظت از محیط‌زیست» تولید آگاهی و ایجاد حساسیت مناسبی صورت گرفته است - اما اصلاح رفتارهای جمعی در شبکه‌های اجتماعی نیازمند همت کردن برای «یک‌قدم» فاصله گرفتن از خود و بازنگری واکنش‌های لحظه‌ای و مدیریت درست عواطف و احساسات خود است. و این‌یک مسئولیت فردی است .

شرق: در ایالت انتاریوی کانادا، سالی دو بار در تمام مدارس، ساختمان‌های مسکونی، اداره‌جات و مراکز خرید تمرین «سناریوی آتش‌سوزی» اجرا می‌شود. در این تمرین به‌طور ناگهانی و غیرمنتظره آژیر خطر به صدا در‌می‌آید و همه افراد حاضر در ساختمان موظف‌اند که در مدت‌زمان مشخصی خودشان را به یک مکان امن در خیابان و با چند متر فاصله‌ از ساختمان برسانند و همواره راه نیروهای آتش‌نشانی و امدادرسان را باز نگه‌دارند.
تکرار مداوم این تمرینات در طول سال‌ها متمادی از سنین پایین، علاوه بر آموزش اجباری مبانی ایمنی «Fire code» به تمام صاحبان املاک تجاری و مسئولین مدارس و اداره‌جات، و هم‌چنین صدور جرائم سنگین برای هرگونه تخطی از قوانین و آئین‌نامه‌های ایمنی؛ باعث شده که شهروندان این ایالت باوجود پیشینه‌های فرهنگی متنوع، به‌خوبی می‌دانند که در شرایط حادثه چگونه به بهتر عمل کنند.
اما در ایران؛ باوجود تجربه ۸ سال جنگ و برخورداری از رتبه ششم جهان در وقوع حوادث طبیعی و قرار داشتن اکثر مناطق کشور بر گسل‌های زمین‌لرزه و متراکم بودن جمعیت در شهرهای بزرگ و کمبود امکانات امدادرسانی؛ هیچ‌گونه تمرین و آموزش سیستماتیک شهروندان در برابر حوادث ناگوار وجود ندارد.
اگر امروز بسیاری از شهروندان ایرانی در صحنه‌های حوادث واکنش‌های نامعقولی از خود نشان می‌دهند و دچار سردرگمی می‌شوند و نکات ایمنی را نقض می‌کنند و حساسیتی نسبت به دستورالعمل‌های نیروهای امدادرسانی ندارند؛ دلیلش چیزی نیست جز فقدان یک آموزش‌ سیستماتیک برای آماده‌سازی آن‌ها برای چنین شرایطی.
اما واکنش‌های احساسی و نامعقول و فقدان مدیریت عاطفی در مواجهه با حوادث غیرمترقبه محدود به صحنه‌ی حادثه نمی‌شود.
چه‌بهتر بود که واکنش‌های جمعی در برابر چنین حوادث دل‌خراشی تقویت «هم‌بستگی» و «نوع‌دوستی» و برنامه‌ریزی برای حمایت از قربانیان و اصلاح نواقص ایمنی موجود بود.
رعایت نکات ایمنی در مواجهه با حوادث غیرمترقبه را می‌توان با برنامه‌ریزی‌‌ها و سیاست‌گذاری‌‌های دقیق از طریق «نهاد‌های رسمی» آموزش داد - همان‌طور که مثلاً در سال‌های گذشته در مورد «بستن کمربند ایمنی» یا «حفاظت از محیط‌زیست» تولید آگاهی و ایجاد حساسیت مناسبی صورت گرفته است - اما اصلاح رفتارهای جمعی در شبکه‌های اجتماعی نیازمند همت کردن برای «یک‌قدم» فاصله گرفتن از خود و بازنگری واکنش‌های لحظه‌ای و مدیریت درست عواطف و احساسات خود است. و این‌یک مسئولیت فردی است .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.