|

استراتژی اعتماد

جوانان در کشاکش درگیری‌های حزبی

مهدی شیخ . عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی


جوانان بزرگ‌ترین سرمایه جوامع برای توسعه کشورها محسوب می‌شوند. سرمایه‌گذاری روی جوانان مهم‌ترین و مؤثرترین اقدام هر کشوری است که آینده خود را به امروزش ترجیح می‌دهد و نگاه راهبردی و بلندمدت بر آن حاکم است. سرمایه‌گذاری روی جوانان ابعاد متفاوتی دارد. اولین بعد آن آشنایی جوانان با هویت فرهنگی و تاریخی خود و احساس مباهات به هویت خود است که از مهم‌ترین این زمینه‌هاست. از دیگر ابعاد این سرمایه‌گذاری، آمادگی جوانان برای پذیرش مسئولیت‌های مدیریتی است که کم‌کم جوانان را آماده پذیرش جایگاه‌های رفیع می‌کند. چراکه آینده بدون داشتن مدیران پرورش‌یافته، آینده‌ای نگران‌کننده و هراسناک است. این مسئله در کشور ما مدت‌هاست که مطرح شده، شاید حدود سه دهه. البته به این دلیل که بعد از انقلاب اسلامی سکان‌داران نظام را عموما جوانان تشکیل می‌دادند؛ بنابراین توجه به این مسئله با تأخیر شروع شد و متأسفانه بعد از آن هم آن‌گونه که باید به آن پرداخته نشده است. درخصوص ورود جوانان به عرصه سیاست چند نکته را باید در نظر داشت؛ نخست آنکه جوانان در جریان انقلاب نقشی کلیدی داشتند و حرکت آنها سبب شده بود که آمادگی کار سیاسی- اعتقادی و حتی نظامی در آنها ایجاد شود و در دوران انقلاب اسلامی توانستند از این سرمایه استفاده کنند. گرچه در ابتدای انقلاب اسلامی، جوانان ما فاقد آمادگی لازم برای حضور در عرصه‌های مدیریتی و اقتصادی بودند و همین آمادگی‌نداشتن سبب سعی و خطای مدیریتی شد که برای کشور هزینه‌هایی در بر داشت اما پس از مدتی آزمون و موفقیت و شکست و تحصیل رشته‌های علمی گوناگون اقتصادی، مدیریتی و سیاسی توانستند تا حدودی این خلأ را رفع کنند.
دوم آنکه در جریان انتخابات در کشور ما و دست‌به‌دست‌شدن دولت‌ها و مجالس و مناصب، فرصتی هرچند اندک برای حضور و بروز جوانان مهیا شد. اگرچه در این فرصت‌ها حضور جوانان بیشتر جنبه عملیاتی داشت و نه جنبه راهبردی و استراتژیک و همین‌طور این فرصت به صورت متوالی برای آنها تداوم نمی‌یافت که توانایی آنها دائما رشد کند. بنابراین، همین امر سبب شد انتقال سیاست از نسل اول به نسل‌های بعد از انقلاب با خدشه مواجه شود و آن انتظاری که از نقش‌آفرینی جوانان می‌رفت تحقق نپذیرفت.
نکته سوم و مهم دیگر، اعتمادی است که نسل اول انقلاب باید برای ورود جوانان به عرصه‌های سیاسی داشته باشد. گرچه در موارد محدودی شاهد این توجه بودیم. اما نظام‌مندی و ابتنای آن بر برنامه‌ریزی راهبردی مورد سؤال است. هنگامی که میانگین سنی مسئولان کشور را بررسی می‌کنیم متوجه ضرورت این موضوع می‌شویم. اما درباره سن مناسب ورود جوانان به عرصه سیاست در کشور، باید آن را با توجه به شرایط و زیرساخت‌های حقوقی، قانونی، ساختاری و رفتاری در کشور سنجید و بدون توجه به این موارد نمی‌توان سن دقیقی برای آن مشخص کرد. اگر این زیرساخت‌های موردنیاز وجود نداشته باشد، امکان دارد جوانان هنگام ورود به عرصه سیاست با مخاطراتی مواجه شوند که تا پایان عمر گریبان‌گیر آنان باشد و جامعه و کشور را از بهره‌گیری از ظرفیت‌های آنان محروم کند. شخصا جوانان نیک‌سیرت و توانمندی را می‌شناسم که به دلیل نبود زیرساخت‌های مناسب حقوقی، قانونی و... فرصت‌های خدمت و رشد از آنها دریغ شده است.
اما اگر عمر افراد را بسان یک ساعت تشبیه کنیم، باید این ورود در دهه دوم با شیب ملایم و در دهه سوم سریع‌تر دنبال شود که آمادگی لازم در افراد به وجود‌ آید تا کشور بتواند از توانمندی‌های آنان در دهه‌های پنجم و ششم زندگی‌شان بهره ببرد. دهه‌های پنجم و ششم زندگی انسان‌ها دهه‌های بهره‌گیری کشورها از ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های آنان است. بنابراین به‌نظر می‌رسد اگر ساختارهای موجود بهبود یابد، می‌توان از دوران دانشگاه کم‌کم دانشجویان را با عرصه عمومی و سیاسی کشور آشنا کرد و سپس در ساختار‌های حزبی نقش جدی‌تری را در دهه سوم زندگی ایفا کنند و در دهه‌های بعدی نقش عنصر سیاسی- اجتماعی را به‌درستی بر عهده بگیرند. نگاهی به زندگی بزرگان انقلاب که در جریان آن تأثیر‌گذار بودند نیز شاهد خوبی بر این مدعاست و تجربه افراد و جریاناتی که زودتر یا با تأخیر وارد این حوزه شدند، نشان از غلبه هیجان بر عقلانیت یا خمودی و رکود در اندیشه و عمل دارد. باید سوگمندانه عرض کنم اقدامات تصادفی بوده و برنامه‌ریزی‌شده و هدفمند نبوده و عمدتا مبتنی بر سلایق گروهی و جناحی انجام شده و منافع ملی کمتر در آن مورد توجه قرار گرفته است. جوانان به صورت طبیعی و در کشاکش درگیری‌های سیاسی و پس از آسیب‌های فراوان رشد می‌کنند. در این شرایط، طبیعی است که به جای ترجیح عنصر منافع ملی بیشتر به منافع شخصی روی آورند چراکه سرمایه‌گذاران با این نیت‌ها آنها را پرورش می‌دهند و بعدها مراحل رشد آنها بیشتر از حفظ و حراست از منافع ملی به رعایت منافع جناحی و فردی از سوی آنها وابسته است. به همین سبب درخصوص ورود نسل جوان ما به سیاست نگرانی ایجاد می‌شود و به جای حل این مشکلات و زمینه‌ها به ایجاد محدودیت برای جوانان می‌اندیشیم.
بنابراین در جمع‌بندی می‌توان نتیجه گرفت که اقدامات انجام‌شده ناکافی، تصادفی و بدون توجه به منافع ملی بوده است و باید اقدامات مناسبی در این زمینه با بهره‌گیری از ظرفیت‌های کارشناسی کشور و با رویکرد حفظ منافع ملی طراحی و اجرا شود.


جوانان بزرگ‌ترین سرمایه جوامع برای توسعه کشورها محسوب می‌شوند. سرمایه‌گذاری روی جوانان مهم‌ترین و مؤثرترین اقدام هر کشوری است که آینده خود را به امروزش ترجیح می‌دهد و نگاه راهبردی و بلندمدت بر آن حاکم است. سرمایه‌گذاری روی جوانان ابعاد متفاوتی دارد. اولین بعد آن آشنایی جوانان با هویت فرهنگی و تاریخی خود و احساس مباهات به هویت خود است که از مهم‌ترین این زمینه‌هاست. از دیگر ابعاد این سرمایه‌گذاری، آمادگی جوانان برای پذیرش مسئولیت‌های مدیریتی است که کم‌کم جوانان را آماده پذیرش جایگاه‌های رفیع می‌کند. چراکه آینده بدون داشتن مدیران پرورش‌یافته، آینده‌ای نگران‌کننده و هراسناک است. این مسئله در کشور ما مدت‌هاست که مطرح شده، شاید حدود سه دهه. البته به این دلیل که بعد از انقلاب اسلامی سکان‌داران نظام را عموما جوانان تشکیل می‌دادند؛ بنابراین توجه به این مسئله با تأخیر شروع شد و متأسفانه بعد از آن هم آن‌گونه که باید به آن پرداخته نشده است. درخصوص ورود جوانان به عرصه سیاست چند نکته را باید در نظر داشت؛ نخست آنکه جوانان در جریان انقلاب نقشی کلیدی داشتند و حرکت آنها سبب شده بود که آمادگی کار سیاسی- اعتقادی و حتی نظامی در آنها ایجاد شود و در دوران انقلاب اسلامی توانستند از این سرمایه استفاده کنند. گرچه در ابتدای انقلاب اسلامی، جوانان ما فاقد آمادگی لازم برای حضور در عرصه‌های مدیریتی و اقتصادی بودند و همین آمادگی‌نداشتن سبب سعی و خطای مدیریتی شد که برای کشور هزینه‌هایی در بر داشت اما پس از مدتی آزمون و موفقیت و شکست و تحصیل رشته‌های علمی گوناگون اقتصادی، مدیریتی و سیاسی توانستند تا حدودی این خلأ را رفع کنند.
دوم آنکه در جریان انتخابات در کشور ما و دست‌به‌دست‌شدن دولت‌ها و مجالس و مناصب، فرصتی هرچند اندک برای حضور و بروز جوانان مهیا شد. اگرچه در این فرصت‌ها حضور جوانان بیشتر جنبه عملیاتی داشت و نه جنبه راهبردی و استراتژیک و همین‌طور این فرصت به صورت متوالی برای آنها تداوم نمی‌یافت که توانایی آنها دائما رشد کند. بنابراین، همین امر سبب شد انتقال سیاست از نسل اول به نسل‌های بعد از انقلاب با خدشه مواجه شود و آن انتظاری که از نقش‌آفرینی جوانان می‌رفت تحقق نپذیرفت.
نکته سوم و مهم دیگر، اعتمادی است که نسل اول انقلاب باید برای ورود جوانان به عرصه‌های سیاسی داشته باشد. گرچه در موارد محدودی شاهد این توجه بودیم. اما نظام‌مندی و ابتنای آن بر برنامه‌ریزی راهبردی مورد سؤال است. هنگامی که میانگین سنی مسئولان کشور را بررسی می‌کنیم متوجه ضرورت این موضوع می‌شویم. اما درباره سن مناسب ورود جوانان به عرصه سیاست در کشور، باید آن را با توجه به شرایط و زیرساخت‌های حقوقی، قانونی، ساختاری و رفتاری در کشور سنجید و بدون توجه به این موارد نمی‌توان سن دقیقی برای آن مشخص کرد. اگر این زیرساخت‌های موردنیاز وجود نداشته باشد، امکان دارد جوانان هنگام ورود به عرصه سیاست با مخاطراتی مواجه شوند که تا پایان عمر گریبان‌گیر آنان باشد و جامعه و کشور را از بهره‌گیری از ظرفیت‌های آنان محروم کند. شخصا جوانان نیک‌سیرت و توانمندی را می‌شناسم که به دلیل نبود زیرساخت‌های مناسب حقوقی، قانونی و... فرصت‌های خدمت و رشد از آنها دریغ شده است.
اما اگر عمر افراد را بسان یک ساعت تشبیه کنیم، باید این ورود در دهه دوم با شیب ملایم و در دهه سوم سریع‌تر دنبال شود که آمادگی لازم در افراد به وجود‌ آید تا کشور بتواند از توانمندی‌های آنان در دهه‌های پنجم و ششم زندگی‌شان بهره ببرد. دهه‌های پنجم و ششم زندگی انسان‌ها دهه‌های بهره‌گیری کشورها از ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های آنان است. بنابراین به‌نظر می‌رسد اگر ساختارهای موجود بهبود یابد، می‌توان از دوران دانشگاه کم‌کم دانشجویان را با عرصه عمومی و سیاسی کشور آشنا کرد و سپس در ساختار‌های حزبی نقش جدی‌تری را در دهه سوم زندگی ایفا کنند و در دهه‌های بعدی نقش عنصر سیاسی- اجتماعی را به‌درستی بر عهده بگیرند. نگاهی به زندگی بزرگان انقلاب که در جریان آن تأثیر‌گذار بودند نیز شاهد خوبی بر این مدعاست و تجربه افراد و جریاناتی که زودتر یا با تأخیر وارد این حوزه شدند، نشان از غلبه هیجان بر عقلانیت یا خمودی و رکود در اندیشه و عمل دارد. باید سوگمندانه عرض کنم اقدامات تصادفی بوده و برنامه‌ریزی‌شده و هدفمند نبوده و عمدتا مبتنی بر سلایق گروهی و جناحی انجام شده و منافع ملی کمتر در آن مورد توجه قرار گرفته است. جوانان به صورت طبیعی و در کشاکش درگیری‌های سیاسی و پس از آسیب‌های فراوان رشد می‌کنند. در این شرایط، طبیعی است که به جای ترجیح عنصر منافع ملی بیشتر به منافع شخصی روی آورند چراکه سرمایه‌گذاران با این نیت‌ها آنها را پرورش می‌دهند و بعدها مراحل رشد آنها بیشتر از حفظ و حراست از منافع ملی به رعایت منافع جناحی و فردی از سوی آنها وابسته است. به همین سبب درخصوص ورود نسل جوان ما به سیاست نگرانی ایجاد می‌شود و به جای حل این مشکلات و زمینه‌ها به ایجاد محدودیت برای جوانان می‌اندیشیم.
بنابراین در جمع‌بندی می‌توان نتیجه گرفت که اقدامات انجام‌شده ناکافی، تصادفی و بدون توجه به منافع ملی بوده است و باید اقدامات مناسبی در این زمینه با بهره‌گیری از ظرفیت‌های کارشناسی کشور و با رویکرد حفظ منافع ملی طراحی و اجرا شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.