|

تجربه‌های چلچراغی

از کجا شروع نکنیم؟

فریدون عموزاده‌خلیلی . مدیرمسئول مجله چلچراغ

از کجا شروع کنیم؟ این اولین پرسش مقدر هر نشریه‌ای است که قرار است منتشر شود، اما ما با این سؤال شروع نکردیم. سؤال اول ما این بود که از کجا شروع نکنیم؟ در نتیجه چند ورق کاغذ نداشتیم که رویش اسم بخش‌ها و ستون‌های محتوم یک نشریه را نوشته باشیم. اولین نقطه شروع‌نکردن، همین چند ورق کاغذ با اسم صفحه‌ها و ستون‌ها بود. نقطه بعدی شروع‌نکردن‌ها، برگزارنکردن جلسه‌های رسمی طرح و برنامه برای شروع چلچراغ بود. به جایش یک جلسه دورهمی گذاشتیم با گروهی از جوان‌هایی که هیچ‌کدامشان روزنامه‌نگاری نخوانده بودند...؛ دانشجوهای مهندسی برق و مکانیک از دانشگاه شریف یا امیرکبیر، دانشجوهای فیزیک و ریاضی دانشگاه تهران و بهشتی و علم و صنعت، دانشجوهای تئاتر، سینما و پزشکی....اغلبشان را نمی‌شناسید، البته نه الان، آن موقع نمی‌شناختید. الان شاید آدم‌های مشهوری شده باشند، آن‌قدر که چندین و چند نشریه جدی را همان‌ها دارند اداره می‌کنند. بعد فکر کردیم حالا سراغ چه کسانی برویم؟ این دومین سؤال مقدر همه کسانی است که نشریه‌ای را راه‌اندازی می‌کنند. ولی ما فکر کردیم سراغ چه کسانی نرویم. ما با احترام به همه بزرگان، سراغ اسم‌و‌رسم‌دارها نرفتیم... به جایش سراغ جوان‌ها رفتیم. بعدش فکر کردیم سراغ چه الگوهایی نرویم؟ کدام نشریه‌ها، کدام مجله‌ها، کدام رسانه‌ها؟ بهترین کار این بود که سراغ هیچ کدام نرویم. نرفتیم، به جایش سراغ جوان‌ها رفتیم. به جای آنکه دنبال نشریات جوان بگردیم، دنبال جوان‌ها گشتیم و به نتایج‌ شگفتی رسیدیم. مثلا اینکه در همه آن سال‌ها که ما مشغول الگوسازی و کلیشه‌پردازی برای جوان‌ها بوده‌ایم، جوان‌ها خودشان، کلیشه‌های تازه‌ای بنا کرده‌ بودند... زبان تازه‌ای که در آن سال‌ها انگار خودشان می‌فهمیدنشان... زبان مخفی خودشان را و فهمیدیم که اگر قرار است نشریه‌ای برای جوان‌ها منتشر شود، باید این لحن و زبان را فهمیده باشد... و فهمیدیم که نشریه را باید با مدل خود جوان‌ها بنا کنیم. هم مغرور، هم خاکی... اگر در گرافیک آوانگارد و کلیشه‌شکنیم، چه عیبی دارد کاغذمان کاهی باشد.
هم یاغی، هم نجیب... اگر به چارچوب‌هایی تن می‌دهیم به برخی بایدها و نبایدها، چه عیبی دارد گاهی یاغی شویم در فرم و مضمون و ساختار و شکل. هم متفکر، هم کول... هم متعهد، هم رها... هم اندوه‌زده، هم شاد و سرخوش و... . حالا بعد از 15 سال و انتشار نزدیک به 700 شماره چلچراغ، اگر کسی از من بپرسد مهم‌ترین سؤال برای انتشار یک نشریه جوان چیست، بی‌تردید می‌گویم این سؤال که از چه نقطه‌ای نباید شروع کنیم؟... .

از کجا شروع کنیم؟ این اولین پرسش مقدر هر نشریه‌ای است که قرار است منتشر شود، اما ما با این سؤال شروع نکردیم. سؤال اول ما این بود که از کجا شروع نکنیم؟ در نتیجه چند ورق کاغذ نداشتیم که رویش اسم بخش‌ها و ستون‌های محتوم یک نشریه را نوشته باشیم. اولین نقطه شروع‌نکردن، همین چند ورق کاغذ با اسم صفحه‌ها و ستون‌ها بود. نقطه بعدی شروع‌نکردن‌ها، برگزارنکردن جلسه‌های رسمی طرح و برنامه برای شروع چلچراغ بود. به جایش یک جلسه دورهمی گذاشتیم با گروهی از جوان‌هایی که هیچ‌کدامشان روزنامه‌نگاری نخوانده بودند...؛ دانشجوهای مهندسی برق و مکانیک از دانشگاه شریف یا امیرکبیر، دانشجوهای فیزیک و ریاضی دانشگاه تهران و بهشتی و علم و صنعت، دانشجوهای تئاتر، سینما و پزشکی....اغلبشان را نمی‌شناسید، البته نه الان، آن موقع نمی‌شناختید. الان شاید آدم‌های مشهوری شده باشند، آن‌قدر که چندین و چند نشریه جدی را همان‌ها دارند اداره می‌کنند. بعد فکر کردیم حالا سراغ چه کسانی برویم؟ این دومین سؤال مقدر همه کسانی است که نشریه‌ای را راه‌اندازی می‌کنند. ولی ما فکر کردیم سراغ چه کسانی نرویم. ما با احترام به همه بزرگان، سراغ اسم‌و‌رسم‌دارها نرفتیم... به جایش سراغ جوان‌ها رفتیم. بعدش فکر کردیم سراغ چه الگوهایی نرویم؟ کدام نشریه‌ها، کدام مجله‌ها، کدام رسانه‌ها؟ بهترین کار این بود که سراغ هیچ کدام نرویم. نرفتیم، به جایش سراغ جوان‌ها رفتیم. به جای آنکه دنبال نشریات جوان بگردیم، دنبال جوان‌ها گشتیم و به نتایج‌ شگفتی رسیدیم. مثلا اینکه در همه آن سال‌ها که ما مشغول الگوسازی و کلیشه‌پردازی برای جوان‌ها بوده‌ایم، جوان‌ها خودشان، کلیشه‌های تازه‌ای بنا کرده‌ بودند... زبان تازه‌ای که در آن سال‌ها انگار خودشان می‌فهمیدنشان... زبان مخفی خودشان را و فهمیدیم که اگر قرار است نشریه‌ای برای جوان‌ها منتشر شود، باید این لحن و زبان را فهمیده باشد... و فهمیدیم که نشریه را باید با مدل خود جوان‌ها بنا کنیم. هم مغرور، هم خاکی... اگر در گرافیک آوانگارد و کلیشه‌شکنیم، چه عیبی دارد کاغذمان کاهی باشد.
هم یاغی، هم نجیب... اگر به چارچوب‌هایی تن می‌دهیم به برخی بایدها و نبایدها، چه عیبی دارد گاهی یاغی شویم در فرم و مضمون و ساختار و شکل. هم متفکر، هم کول... هم متعهد، هم رها... هم اندوه‌زده، هم شاد و سرخوش و... . حالا بعد از 15 سال و انتشار نزدیک به 700 شماره چلچراغ، اگر کسی از من بپرسد مهم‌ترین سؤال برای انتشار یک نشریه جوان چیست، بی‌تردید می‌گویم این سؤال که از چه نقطه‌ای نباید شروع کنیم؟... .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.