|

جوان امروزی یک رسانه است

محمد سلطانی‌فر.مدیرگروه علوم ارتباطات واحد علوم و تحقیقات

ما اهالی رسانه‌های قدیمی که در فضای مدرن تنفس می‌کردیم، به لحاظ سلیقه، تفکر و چارچوب‌ها فاصله کمتری با پدران و نسل‌های گذشته خود داشتیم. شکاف ذهنی نسل جوان پست‌مدرن امروز با نسل گذشته خود که ما باشیم، کیلومترها و کیلومترهاست. امروزه، دیگر نمی‌توان جوان علاقه‌مند به فعالیت و کسب‌وکار را با ایجاد محدودیت‌هایی مانند ورود و خروج به محیط کار در زمان مقرر یا اعمال چارچوب‌های سخت شغلی به ادامه مسیر مجاب یا از آن منع کرد. بستر کاری در قرن پیش‌رو فضای مجازی است که به‌طور شبانه‌روزی در حال فعالیت است. زمان و مکان نمی‌شناسد. به دلیل نوآوری لحظه به لحظه و ارائه ایده‌های جدید هیچ‌گونه محدودیت و چارچوبی را پذیرا نیست. مرز، نژاد، رنگ، مذهب، ملیت و اندیشه نمی‌شناسد. انسان‌ها از اقصی‌نقاط کره زمین به گونه‌ای با هم در ارتباط هستند و همکاری می‌کنند که گویی کنار هم نشسته‌اند. در واقع جوان‌ هزاره سوم در بستر رسانه خود زندگی می‌کند. در گذشته و با درنظر‌گرفتن رسانه‌های سنتی مانند رادیو، تلویزیون، مطبوعات و... می‌شد برای سبد مصرفی جوان سهمی را برای رسانه اندازه‌گیری کرد اما در فضای نوین، این رسانه تبدیل به زیستگاه اصلی بشر شده و خود تعیین‌کننده سهم سایر پدیده‌ها در سبد مصرفی انسان‌هاست. بنابراین برای چنین زندگی جدیدی، نگاه سنتی سیاست‌گذاری حوزه رسانه هم دیگر جواب نمی‌دهد. چراکه اساسا رسانه‌های سنتی باید جایگزینی خود را با رسانه‌های نوین مانند فیس‌بوک، تلگرام و ... بپذیرند. دیگر نمی‌توان با عینک بدبینانه و امنیتی مانند آنچه نسبت به راه‌اندازی یک شبکه تلویزیونی یا ورود یک مجله به پیشخوان کیوسک‌های مطبوعات وجود داشت، به ظهور اپلیکیشن‌های مجازی نگریست. نمی‌توان انباشت ثروت ایجادشده ناشی از ابداعات و تحقق ایده‌های جدید در فضای مجازی را با وضع قوانین و محدودیت‌های مختلف از صاحبانشان بازستاند. با جلوگیری از ارائه امکانات و اجتناب از سرمایه‌گذاری‌های کلان روی خلاقیت‌ها نمی‌توان مانع از تحقق نوآوری‌ها شد. چراکه ایده مهاجرت به سرزمین‌های دیگر بالاخره راه ظهور خود را پیدا می‌کند. دو مثال مشهور آن، یکی تلگرام و دیگری فیس‌بوک است. مؤسس تلگرام که با محدودیت‌ها و چالش‌های زیادی در کشور خود، روسیه، مواجه بود، بار سفر بست و مانند یک جهانگرد کشور به کشور نقل مکان کرد و با یک لپ‌تاپ، امپراتوری عظیم خود را هدایت می‌کند. اما درباره فیس‌بوک این‌گونه نشد. سال 2004، مارک زاکربرگ در اتاق خود در خوابگاه دانشگاه هاروارد، هر شب تا 97 درصد پهنای باند دانشگاه را برای فعالیت روی ایده خود اشغال می‌کرد. حراست دانشگاه او را احضار کرد. فکر می‌کنید چه برخوردی با وی شد؟ پس از شنیدن کلیات طرح و ایده‌اش و اهدافی که دنبال می‌کرد، نه‌تنها محدودش نکردند، بلکه علاوه بر پهنای باند، امکانات بیشتری را نیز در اختیارش قرار دادند. در نهایت، سال 2006، پدیده‌ای ظهور کرد که همه ما به‌خوبی آن را می‌شناسیم. اخیرا، به او پیشنهاد فروش فیس‌بوک را به مبلغ 50‌ میلیون دلار داده‌اند. پاسخ داد، حتی اگر 10 برابر آن را بپردازید، نمی‌فروشم. من رئیس‌جمهور بزرگ‌ترین کشور روی زمین هستم. نمونه شرقی آن، سایت علی‌بابا در چین است که با نگاه باز و حمایتی دولت و احترام کامل به حقوق مالکیت صاحبش، نه‌تنها در قله ثروتمندان این کشور قرار گرفته بلکه تأثیرات بسزایی بر اقتصاد جهان و رقابت کشور‌ها در تجارت الکترونیک گذاشته است.
دیگر نمی‌توانیم مثل قبل احساس کنیم که با دادن چند امتیاز به افراد خاص می‌توان برای جوانان رسانه تولید کرد و با سوءاستفاده از نام جوان، همان تفکرات سنتی را به آنها القا کرد. این راهکار قدیمی و از رده خارج است. امروز جوان خود رسانه است. اپلیکیشن‌های تولیدشده به وسیله جوان امروزی همه نسل‌ها را به دنبال خود کشانده و من به‌عنوان عضوی از نسل قدیم مجبور به تبعیت از آنها هستم. اگر پیروی نکنم، او رسانه خود را می‌یابد و هیچ وقعی به تعلل من نمی‌گذارد. همه دنیای جوان امروزی همانی است که ما به آن رسانه می‌گوییم. نباید مثل دوران گذشته با نشستن کنار یکدیگر و تصویب بودجه از جوان بخواهیم همان رفتاری را بروز دهد که ما از او می‌خواهیم. این بار جوان خود حرکت کرده و با رسانه و دنیای خودش می‌گوید:‌ «هرکس به دنبال من بیاید، حاضر به ارائه خدمات به او هستم، اگر نه، به راه خود ادامه می‌دهم و دنیا مجبور به تبعیت از من است». جوان امروز از رسانه دستوری پیروی نمی‌کند. او خود رسانه است. پیام تولید می‌کند و افراد زیادی را به دنبال خود می‌کشاند. به‌عنوان مثال ببینید؛ یک اپلیکیشن در حوزه خدمات تاکسی تلفنی چه تحولی در کشور ایجاد کرده است. وظیفه سازمان‌ها و نهادهای دولتی نه تعیین خط مشی برای او، بلکه فقط و فقط حمایت از ایده‌های اوست. چراکه نمی‌توان از بالا به پایین به جوان نگاه کرد. در دنیای امروز باید از پایین همراه جوان شد. او نیازی به رسانه ندارد، خودش رسانه است.

ما اهالی رسانه‌های قدیمی که در فضای مدرن تنفس می‌کردیم، به لحاظ سلیقه، تفکر و چارچوب‌ها فاصله کمتری با پدران و نسل‌های گذشته خود داشتیم. شکاف ذهنی نسل جوان پست‌مدرن امروز با نسل گذشته خود که ما باشیم، کیلومترها و کیلومترهاست. امروزه، دیگر نمی‌توان جوان علاقه‌مند به فعالیت و کسب‌وکار را با ایجاد محدودیت‌هایی مانند ورود و خروج به محیط کار در زمان مقرر یا اعمال چارچوب‌های سخت شغلی به ادامه مسیر مجاب یا از آن منع کرد. بستر کاری در قرن پیش‌رو فضای مجازی است که به‌طور شبانه‌روزی در حال فعالیت است. زمان و مکان نمی‌شناسد. به دلیل نوآوری لحظه به لحظه و ارائه ایده‌های جدید هیچ‌گونه محدودیت و چارچوبی را پذیرا نیست. مرز، نژاد، رنگ، مذهب، ملیت و اندیشه نمی‌شناسد. انسان‌ها از اقصی‌نقاط کره زمین به گونه‌ای با هم در ارتباط هستند و همکاری می‌کنند که گویی کنار هم نشسته‌اند. در واقع جوان‌ هزاره سوم در بستر رسانه خود زندگی می‌کند. در گذشته و با درنظر‌گرفتن رسانه‌های سنتی مانند رادیو، تلویزیون، مطبوعات و... می‌شد برای سبد مصرفی جوان سهمی را برای رسانه اندازه‌گیری کرد اما در فضای نوین، این رسانه تبدیل به زیستگاه اصلی بشر شده و خود تعیین‌کننده سهم سایر پدیده‌ها در سبد مصرفی انسان‌هاست. بنابراین برای چنین زندگی جدیدی، نگاه سنتی سیاست‌گذاری حوزه رسانه هم دیگر جواب نمی‌دهد. چراکه اساسا رسانه‌های سنتی باید جایگزینی خود را با رسانه‌های نوین مانند فیس‌بوک، تلگرام و ... بپذیرند. دیگر نمی‌توان با عینک بدبینانه و امنیتی مانند آنچه نسبت به راه‌اندازی یک شبکه تلویزیونی یا ورود یک مجله به پیشخوان کیوسک‌های مطبوعات وجود داشت، به ظهور اپلیکیشن‌های مجازی نگریست. نمی‌توان انباشت ثروت ایجادشده ناشی از ابداعات و تحقق ایده‌های جدید در فضای مجازی را با وضع قوانین و محدودیت‌های مختلف از صاحبانشان بازستاند. با جلوگیری از ارائه امکانات و اجتناب از سرمایه‌گذاری‌های کلان روی خلاقیت‌ها نمی‌توان مانع از تحقق نوآوری‌ها شد. چراکه ایده مهاجرت به سرزمین‌های دیگر بالاخره راه ظهور خود را پیدا می‌کند. دو مثال مشهور آن، یکی تلگرام و دیگری فیس‌بوک است. مؤسس تلگرام که با محدودیت‌ها و چالش‌های زیادی در کشور خود، روسیه، مواجه بود، بار سفر بست و مانند یک جهانگرد کشور به کشور نقل مکان کرد و با یک لپ‌تاپ، امپراتوری عظیم خود را هدایت می‌کند. اما درباره فیس‌بوک این‌گونه نشد. سال 2004، مارک زاکربرگ در اتاق خود در خوابگاه دانشگاه هاروارد، هر شب تا 97 درصد پهنای باند دانشگاه را برای فعالیت روی ایده خود اشغال می‌کرد. حراست دانشگاه او را احضار کرد. فکر می‌کنید چه برخوردی با وی شد؟ پس از شنیدن کلیات طرح و ایده‌اش و اهدافی که دنبال می‌کرد، نه‌تنها محدودش نکردند، بلکه علاوه بر پهنای باند، امکانات بیشتری را نیز در اختیارش قرار دادند. در نهایت، سال 2006، پدیده‌ای ظهور کرد که همه ما به‌خوبی آن را می‌شناسیم. اخیرا، به او پیشنهاد فروش فیس‌بوک را به مبلغ 50‌ میلیون دلار داده‌اند. پاسخ داد، حتی اگر 10 برابر آن را بپردازید، نمی‌فروشم. من رئیس‌جمهور بزرگ‌ترین کشور روی زمین هستم. نمونه شرقی آن، سایت علی‌بابا در چین است که با نگاه باز و حمایتی دولت و احترام کامل به حقوق مالکیت صاحبش، نه‌تنها در قله ثروتمندان این کشور قرار گرفته بلکه تأثیرات بسزایی بر اقتصاد جهان و رقابت کشور‌ها در تجارت الکترونیک گذاشته است.
دیگر نمی‌توانیم مثل قبل احساس کنیم که با دادن چند امتیاز به افراد خاص می‌توان برای جوانان رسانه تولید کرد و با سوءاستفاده از نام جوان، همان تفکرات سنتی را به آنها القا کرد. این راهکار قدیمی و از رده خارج است. امروز جوان خود رسانه است. اپلیکیشن‌های تولیدشده به وسیله جوان امروزی همه نسل‌ها را به دنبال خود کشانده و من به‌عنوان عضوی از نسل قدیم مجبور به تبعیت از آنها هستم. اگر پیروی نکنم، او رسانه خود را می‌یابد و هیچ وقعی به تعلل من نمی‌گذارد. همه دنیای جوان امروزی همانی است که ما به آن رسانه می‌گوییم. نباید مثل دوران گذشته با نشستن کنار یکدیگر و تصویب بودجه از جوان بخواهیم همان رفتاری را بروز دهد که ما از او می‌خواهیم. این بار جوان خود حرکت کرده و با رسانه و دنیای خودش می‌گوید:‌ «هرکس به دنبال من بیاید، حاضر به ارائه خدمات به او هستم، اگر نه، به راه خود ادامه می‌دهم و دنیا مجبور به تبعیت از من است». جوان امروز از رسانه دستوری پیروی نمی‌کند. او خود رسانه است. پیام تولید می‌کند و افراد زیادی را به دنبال خود می‌کشاند. به‌عنوان مثال ببینید؛ یک اپلیکیشن در حوزه خدمات تاکسی تلفنی چه تحولی در کشور ایجاد کرده است. وظیفه سازمان‌ها و نهادهای دولتی نه تعیین خط مشی برای او، بلکه فقط و فقط حمایت از ایده‌های اوست. چراکه نمی‌توان از بالا به پایین به جوان نگاه کرد. در دنیای امروز باید از پایین همراه جوان شد. او نیازی به رسانه ندارد، خودش رسانه است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.