|

حکایت خط‌خطی جوان

امین مویدي.سردبیر سابق و از بنیان‌گذاران ماهنامه طنز و کارتون خط‌خطی

اواخر سال 1389 در بدترین شرایط سیاسی و اقتصادی حاکم بر مطبوعات، زمانی که کارتونیست‌ها و طنزپردازان، عناصر نامطلوب و خانمان‌برانداز مطبوعات کشور به حساب می‌آمدند و اکثر روزنامه‌ها به عمد و از سر مصلحت‌جویی و عافیت‌طلبی جایی برای ارائه طنز نداشتند، عده‌ای جوان آرمان‌خواه از مجلات طنز و کاریکاتور و «گل‌آقا»، «گروه مجلات همشهری» و «چلچراغ» گرد هم آمدند و بدون هیچ حمایت مالی و سیاسی، ماهنامه طنز و کارتون خط‌خطی را راه‌اندازی کردند. همت و حوصله و سخت‌کوشی این جوانان در سخت‌ترین سال‌های کار مطبوعاتی، خط‌خطی را یار بود و آن را از گردنه‌های پرخطر و مراحل صعب و مواجهه با مشکلات بزرگی مانند گرانی وحشتناک و یکباره کاغذ و چاپ عبور داد و خط‌خطی را به مجله‌ای پرتیراژ، تأثیرگذار و معتبر تبدیل کرد.
همدلی تیم جوان، خوش‌قریحه و باانگیزه خط‌خطی توانست تأثیرات، برکات و نتایج مثبت و ارزنده‌ای را به همراه داشته باشد که به اجمال به اهم آن اشاره می‌شود.
ابتدا شناسایی و آموزش جوانان جویای نام و خوش‌ذوقی که پس از معرفی بلافاصله مورد اقبال و استقبال مخاطبان و صاحبان رسانه‌ها قرار گرفتند.
دوم ارائه سبکی جدید از طنز و کارتون که علاوه بر استفاده از تجربیات قبلی، کپی صرف نبود و گویش تازه‌ای را در طنز ارائه می‌کرد که در مجموع شبیه هیچ‌کدام از تجربیات قبلی نبود و درعین‌حال بهره‌ای از آن داشت.
سوم ایجاد اطمینان در مدیران رسانه‌ها و جلب‌نظر ایشان و تفهیم تأثیر و جذابیت طنز و کارتون که در مدت کوتاهی منجر به راه‌اندازی ستون‌ها، صفحات و ویژه‌نامه‌های طنز و کارتون و حتی تولد مجلات جدید شد که عمدتا، به وسیله همان همکاران جوان و آینده‌دار خط‌خطی اداره می‌شد.
چهارم یکی از مهم‌ترین امتیازات خط‌خطی؛ استقلال است. مدیران جوان خط‌خطی با وجود همه فشارها و مضایق، مخصوصا مشکلات مالی هیچ‌گاه وابستگی‌های سیاسی و مالی را نپذیرفتند و گلیم خویش را با همدلی و سخت‌جانی از آب بالا کشیدند. کسانی که با فضای فعلی مطبوعات آشنایی دارند، به خوبی می‌دانند که این ویژگی، بسیار خاص و ستودنی است.
پنجم اداره و تصمیم‌گیری شورای خط‌خطی با سازوکارهای متفاوت از قبیل شورای سیاست‌گذاری یا شورای نویسندگان و طراحان که سیاست‌گذاری و راهبری مجله را نه به یک نفر بلکه به جمعی از نخبگان عمدتا جوان واگذار می‌کرد.
ششم مخالفت با تعریف رایج و تبلیغ‌شده کارتون از سوی نهادهای متولی و رسانه‌های وابسته به نهادهای مزبور و اصلاح دیدگاهی که آشکارا کارتون ژورنالیستی و ادیتوریال را غیرهنری و بی‌ارزش تلقی می‌کرد و ترویج و معرفی هنر کارتون متعهد مطبوعاتی و تشویق و هدایت بسیاری از کارتونیست‌های فعال و توانمند نمایشگاهی.
هفتم کمال‌گرایی و خودانتقادی بی‌رحمانه و تلاش برای خلاقیت و تغییر و بهبود مستمر.
هشتم، پافشاری بر مشی انتقادی و فرونرفتن در مرداب تملق و شیفتگی در دولت قبلی و در دولت فعلی.
نهم شجاعت و صراحت در بیان انتقاد و پرهیز از مصلحت‌اندیشی رایج در عین پایبندی به قواعد و قوانین.
دهم، تدوین مرام‌نامه برای مجله و ایجاد چارچوب سیاسی و فکری برای همکاران و مقابله با تعریف وارونه و نابجای حرفه‌ای‌گری که کارتونیست و طنز‌پرداز را کاسبانی می‌دانست که به سفارش و سلیقه کارفرما، محصول تولید می‌کنند و در قبال نتیجه سیاسی و اجتماعی آن کار و مسئولیتی ندارند و هر لحظه به سازهای بعضا متناقضی می‌رقصند؛ این رویه که با مخالفت زیادی هم مواجه شد، همکاران خط‌خطی را بین همکاری با خط‌خطی و خط فکر سیاسی مقابل مخیر می‌گذاشت چراکه بنیان‌گذاران خط‌خطی معتقد بودند کارتونیست‌ها یا طنزپردازان درواقع متفکران روشنفکری هستند که یک تفکر یا روش سیاسی یا اجتماعی را ترویج می‌کنند و نمی‌شود یک نفر هم‌زمان دو تفکر متفاوت را بنا بر سلیقه صاحب رسانه ارائه و تبلیغ کند. امتیازات پیش‌گفته تنها معدودی از امتیازات یک سازمان است که جوانان، بنیان‌گذار و راهبر و سرسلسله آن بوده‌اند. در یک جمله خط‌خطی نمونه موفق یک سازمان است که از مشخصات جوانان نظیر صراحت، شجاعت، خلاقیت، استقلال، آرمان‌گرایی، نارضایتی از وضعیت موجود، انرژی، سخت‌کوشی، انگیزه، امید و نشاط بهره‌مند بوده است.
خط‌خطی امروز یک سازمان کاملا جوان است؛ هم از لحاظ موقعیت سنی اداره‌کنندگان آن و هم ‌گذار از دوران کودکی و ورود به دوران بلوغ در چرخه عمر سازمان‌ها و این هر دو مشخصه علاوه بر اینکه یک فرصت است، تهدید نیز محسوب می‌شود. پیری زودرس در این مرحله خطر بزرگی است که اگر با آن مقابله نشود، منجر به مرگ زودرس سازمان می‌شود. نشانه‌ها و علائم و نقاط مثبت و منفی و بیماری هر مرحله سنی سازمان و راه‌های مقابله با آن در متون علم مدیریت مشخص شده است که تشریح آن در این مقال نمی‌گنجد، اما لازم است بنیان‌گذاران یک سازمان پویا از آن مطلع باشند و با علم به این نشانه‌ها و رفتارها با بیماری‌ها و تله‌های هر دوره مقابله کنند

اواخر سال 1389 در بدترین شرایط سیاسی و اقتصادی حاکم بر مطبوعات، زمانی که کارتونیست‌ها و طنزپردازان، عناصر نامطلوب و خانمان‌برانداز مطبوعات کشور به حساب می‌آمدند و اکثر روزنامه‌ها به عمد و از سر مصلحت‌جویی و عافیت‌طلبی جایی برای ارائه طنز نداشتند، عده‌ای جوان آرمان‌خواه از مجلات طنز و کاریکاتور و «گل‌آقا»، «گروه مجلات همشهری» و «چلچراغ» گرد هم آمدند و بدون هیچ حمایت مالی و سیاسی، ماهنامه طنز و کارتون خط‌خطی را راه‌اندازی کردند. همت و حوصله و سخت‌کوشی این جوانان در سخت‌ترین سال‌های کار مطبوعاتی، خط‌خطی را یار بود و آن را از گردنه‌های پرخطر و مراحل صعب و مواجهه با مشکلات بزرگی مانند گرانی وحشتناک و یکباره کاغذ و چاپ عبور داد و خط‌خطی را به مجله‌ای پرتیراژ، تأثیرگذار و معتبر تبدیل کرد.
همدلی تیم جوان، خوش‌قریحه و باانگیزه خط‌خطی توانست تأثیرات، برکات و نتایج مثبت و ارزنده‌ای را به همراه داشته باشد که به اجمال به اهم آن اشاره می‌شود.
ابتدا شناسایی و آموزش جوانان جویای نام و خوش‌ذوقی که پس از معرفی بلافاصله مورد اقبال و استقبال مخاطبان و صاحبان رسانه‌ها قرار گرفتند.
دوم ارائه سبکی جدید از طنز و کارتون که علاوه بر استفاده از تجربیات قبلی، کپی صرف نبود و گویش تازه‌ای را در طنز ارائه می‌کرد که در مجموع شبیه هیچ‌کدام از تجربیات قبلی نبود و درعین‌حال بهره‌ای از آن داشت.
سوم ایجاد اطمینان در مدیران رسانه‌ها و جلب‌نظر ایشان و تفهیم تأثیر و جذابیت طنز و کارتون که در مدت کوتاهی منجر به راه‌اندازی ستون‌ها، صفحات و ویژه‌نامه‌های طنز و کارتون و حتی تولد مجلات جدید شد که عمدتا، به وسیله همان همکاران جوان و آینده‌دار خط‌خطی اداره می‌شد.
چهارم یکی از مهم‌ترین امتیازات خط‌خطی؛ استقلال است. مدیران جوان خط‌خطی با وجود همه فشارها و مضایق، مخصوصا مشکلات مالی هیچ‌گاه وابستگی‌های سیاسی و مالی را نپذیرفتند و گلیم خویش را با همدلی و سخت‌جانی از آب بالا کشیدند. کسانی که با فضای فعلی مطبوعات آشنایی دارند، به خوبی می‌دانند که این ویژگی، بسیار خاص و ستودنی است.
پنجم اداره و تصمیم‌گیری شورای خط‌خطی با سازوکارهای متفاوت از قبیل شورای سیاست‌گذاری یا شورای نویسندگان و طراحان که سیاست‌گذاری و راهبری مجله را نه به یک نفر بلکه به جمعی از نخبگان عمدتا جوان واگذار می‌کرد.
ششم مخالفت با تعریف رایج و تبلیغ‌شده کارتون از سوی نهادهای متولی و رسانه‌های وابسته به نهادهای مزبور و اصلاح دیدگاهی که آشکارا کارتون ژورنالیستی و ادیتوریال را غیرهنری و بی‌ارزش تلقی می‌کرد و ترویج و معرفی هنر کارتون متعهد مطبوعاتی و تشویق و هدایت بسیاری از کارتونیست‌های فعال و توانمند نمایشگاهی.
هفتم کمال‌گرایی و خودانتقادی بی‌رحمانه و تلاش برای خلاقیت و تغییر و بهبود مستمر.
هشتم، پافشاری بر مشی انتقادی و فرونرفتن در مرداب تملق و شیفتگی در دولت قبلی و در دولت فعلی.
نهم شجاعت و صراحت در بیان انتقاد و پرهیز از مصلحت‌اندیشی رایج در عین پایبندی به قواعد و قوانین.
دهم، تدوین مرام‌نامه برای مجله و ایجاد چارچوب سیاسی و فکری برای همکاران و مقابله با تعریف وارونه و نابجای حرفه‌ای‌گری که کارتونیست و طنز‌پرداز را کاسبانی می‌دانست که به سفارش و سلیقه کارفرما، محصول تولید می‌کنند و در قبال نتیجه سیاسی و اجتماعی آن کار و مسئولیتی ندارند و هر لحظه به سازهای بعضا متناقضی می‌رقصند؛ این رویه که با مخالفت زیادی هم مواجه شد، همکاران خط‌خطی را بین همکاری با خط‌خطی و خط فکر سیاسی مقابل مخیر می‌گذاشت چراکه بنیان‌گذاران خط‌خطی معتقد بودند کارتونیست‌ها یا طنزپردازان درواقع متفکران روشنفکری هستند که یک تفکر یا روش سیاسی یا اجتماعی را ترویج می‌کنند و نمی‌شود یک نفر هم‌زمان دو تفکر متفاوت را بنا بر سلیقه صاحب رسانه ارائه و تبلیغ کند. امتیازات پیش‌گفته تنها معدودی از امتیازات یک سازمان است که جوانان، بنیان‌گذار و راهبر و سرسلسله آن بوده‌اند. در یک جمله خط‌خطی نمونه موفق یک سازمان است که از مشخصات جوانان نظیر صراحت، شجاعت، خلاقیت، استقلال، آرمان‌گرایی، نارضایتی از وضعیت موجود، انرژی، سخت‌کوشی، انگیزه، امید و نشاط بهره‌مند بوده است.
خط‌خطی امروز یک سازمان کاملا جوان است؛ هم از لحاظ موقعیت سنی اداره‌کنندگان آن و هم ‌گذار از دوران کودکی و ورود به دوران بلوغ در چرخه عمر سازمان‌ها و این هر دو مشخصه علاوه بر اینکه یک فرصت است، تهدید نیز محسوب می‌شود. پیری زودرس در این مرحله خطر بزرگی است که اگر با آن مقابله نشود، منجر به مرگ زودرس سازمان می‌شود. نشانه‌ها و علائم و نقاط مثبت و منفی و بیماری هر مرحله سنی سازمان و راه‌های مقابله با آن در متون علم مدیریت مشخص شده است که تشریح آن در این مقال نمی‌گنجد، اما لازم است بنیان‌گذاران یک سازمان پویا از آن مطلع باشند و با علم به این نشانه‌ها و رفتارها با بیماری‌ها و تله‌های هر دوره مقابله کنند

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.