معرفی کتاب مدیریت کاربردی مهدهای کودک و مراکز پیشدبستانی
تألیف: دکتر حسین فکرآزاد، مینا نجفی
انتشارات: دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی
مقدمه
ظهور سازمانهای اجتماعی و گسترش روزافزون آنها یکی از خصیصههای بارز تمدن بشری است. به این ترتیب و با توجه به عوامل گوناگون مکانی و زمانی، ویژگیها و نیازهای خاص هر جامعه، هر روز بر تکامل و توسعه این سازمانها بهویژه نهادهای تربیتی و آموزشی افزوده میشود. در رویکردی جامعتر شاید بتوانیم مدیریت اینگونه از نهادها را یکی از مهمترین فعالیتهای زندگی اجتماعی بشر امروز قلمداد کنیم. در عصر حاضر به مدد این فعالیتهاست که مأموریتها و هدفهای سازمانها تحقق مییابد، از منابع و امکانات موجود بهرهبرداری میشود، تواناییها و استعداد انسانها بهخصوص کودکان رشد و توسعه مییابد. مدیران مهدهای کودک در انجام وظایف خود فرایندی را دنبال میکنند که شامل عناصری مانند برنامهریزی، سازماندهی، نظارت و کنترل، انگیزش، ارتباطات، هدایت و تصمیمگیری است. مجموعه این فعالیتهاست که مدیریت را شکل میدهد و هماهنگی و نیل به هدفهای مهدکودک را میسر میکند. افزون بر این، نهادهای تربیتی و آموزشی بهدلیل ماهیت و کارکرد خود از جایگاه خاصی برخوردارند، چون فرایند تعلیم و تربیت با کودکان و نوجوانان سروکار دارد و انسان هم موجودی پیچیده است،
از این رو، نظام آموزشی و کارورزان آن به ایفای دشوارترین و پرمسئولیتترین وظایف اجتماعی اشتغال دارند. در هر نظام آموزشی سنجیده و عقلانی که دارای هدفهای روشن و برنامه مشخصی است، وظایف و فعالیتهای پرورشی و هدایت آنها باید به مدیران شایسته و صاحب صلاحیت سپرده شود. تعجبآور نیست که در نیمقرن اخیر، بر اثر ضرورت توجه به جوانب کیفی تعلیم و تربیت، برنامهریزی و مدیریت آموزشگاهی که در گذشته، مسائلی پیشپاافتاده تلقی میشدند، به موضوعاتی مهم و درخوراعتنا بدل شدهاند و در نتیجه، رشد و تربیت مدیران شایسته و اثربخش برای سطوح آموزشی مختلف مورد تأکید روزافزون قرار گرفته است. در پاسخ به این مهم و با وجود حساسیتها و ویژگیهای تربیتی و آموزشی مبتلابه کودکان سنین قبل از دبستان، منابع محدودی درخصوص مدیریت مهدهای کودک و مراکز پیشدبستانی ترجمه شده است و کتاب جامع و کاملی در این ارتباط به رشته تحریر درنیامده است. کتاب اخیر، از سوی جمعیت هلالاحمر و در پاسخ به این نیاز اصلی به مؤلفان پیشنهاد شد. دستاندرکاران جمعیت هلالاحمر بر این باورند که شکلگیری هرگونه رفتار جمعی و بشردوستانه افراد جامعه را میتوان در آموختههای دوران
کودکی و نوجوانی آنها جستوجو کرد و به تبع آن معتقد هستند تصمیمگیران و برنامهریزان نظام آموزشی کشور باید با عنایت بیشتری نقش و کارکرد مهدهای کودک و مراکز پیشدبستانی را برای تربیت نسل سالم، آگاه و توانمند مدنظر قرار دهند. نسلی که بتواند در ارتباطات فرهنگی و اجتماعی، هوشمندانه عمل کند، در تعاملات اقتصادی و سیاسی با تدبیر تصمیم بگیرد و در زمان بروز حوادث و بلایا و سوانح، آگاهانه در فعالیتهای امدادی و بشردوستانه مشارکت داشته باشد. کتاب مدیریت مهدهای کودک و مراکز پیشدبستانی با تأثیرپذیری از این اندیشه و رویکرد، در 16 فصل به رشته تحریر درآمده است. با این ملاحظات و به نظر مؤلفان، مدیر هر یک از مهدهای کودک و مراکز پیشدبستانی، علاوه بر دانایی و توانایی در زمینههای فنی و انسانی کار خود، باید از مهارت ادراکی لازم برخوردار باشد. مهارت ادراکی به توانایی درک و تشخیص پیچیدگیهای کار در فضای کلی مهدکودک اشاره میکند. این کتاب سعی کرده است مطالب موردنیاز مدیران و مربیان را براساس گروه سنی کودکان و ناظر بر ویژگیهای رشد آنها ارائه دهد و در طراحی آن، مجموعه فرایندهای نگهداری، مراقبت، پرورش و آموزش کودکان را مدنظر داشته
باشد. همچنین رویکرد کلی و موضوعهای اصلی کتاب را با توجه به نیازهای نظری و اجرائی مدیران مهدهای کودک و مراکز پیشدبستانی تنظیم کند و بیشتر بر اداره امور مهدکودک و هدایت نیروها براساس مبانی، اصول و مهارتهای مدیریتی تأکید داشته باشد و مطالب هر فصل را به اختصار و با روند قیاسی (از کل به جزء) ارائه دهد تا امکان برنامهریزی و پیادهسازی هرگونه فعالیتی به آسانی فراهم شود.
تألیف: دکتر حسین فکرآزاد، مینا نجفی
انتشارات: دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی
مقدمه
ظهور سازمانهای اجتماعی و گسترش روزافزون آنها یکی از خصیصههای بارز تمدن بشری است. به این ترتیب و با توجه به عوامل گوناگون مکانی و زمانی، ویژگیها و نیازهای خاص هر جامعه، هر روز بر تکامل و توسعه این سازمانها بهویژه نهادهای تربیتی و آموزشی افزوده میشود. در رویکردی جامعتر شاید بتوانیم مدیریت اینگونه از نهادها را یکی از مهمترین فعالیتهای زندگی اجتماعی بشر امروز قلمداد کنیم. در عصر حاضر به مدد این فعالیتهاست که مأموریتها و هدفهای سازمانها تحقق مییابد، از منابع و امکانات موجود بهرهبرداری میشود، تواناییها و استعداد انسانها بهخصوص کودکان رشد و توسعه مییابد. مدیران مهدهای کودک در انجام وظایف خود فرایندی را دنبال میکنند که شامل عناصری مانند برنامهریزی، سازماندهی، نظارت و کنترل، انگیزش، ارتباطات، هدایت و تصمیمگیری است. مجموعه این فعالیتهاست که مدیریت را شکل میدهد و هماهنگی و نیل به هدفهای مهدکودک را میسر میکند. افزون بر این، نهادهای تربیتی و آموزشی بهدلیل ماهیت و کارکرد خود از جایگاه خاصی برخوردارند، چون فرایند تعلیم و تربیت با کودکان و نوجوانان سروکار دارد و انسان هم موجودی پیچیده است،
از این رو، نظام آموزشی و کارورزان آن به ایفای دشوارترین و پرمسئولیتترین وظایف اجتماعی اشتغال دارند. در هر نظام آموزشی سنجیده و عقلانی که دارای هدفهای روشن و برنامه مشخصی است، وظایف و فعالیتهای پرورشی و هدایت آنها باید به مدیران شایسته و صاحب صلاحیت سپرده شود. تعجبآور نیست که در نیمقرن اخیر، بر اثر ضرورت توجه به جوانب کیفی تعلیم و تربیت، برنامهریزی و مدیریت آموزشگاهی که در گذشته، مسائلی پیشپاافتاده تلقی میشدند، به موضوعاتی مهم و درخوراعتنا بدل شدهاند و در نتیجه، رشد و تربیت مدیران شایسته و اثربخش برای سطوح آموزشی مختلف مورد تأکید روزافزون قرار گرفته است. در پاسخ به این مهم و با وجود حساسیتها و ویژگیهای تربیتی و آموزشی مبتلابه کودکان سنین قبل از دبستان، منابع محدودی درخصوص مدیریت مهدهای کودک و مراکز پیشدبستانی ترجمه شده است و کتاب جامع و کاملی در این ارتباط به رشته تحریر درنیامده است. کتاب اخیر، از سوی جمعیت هلالاحمر و در پاسخ به این نیاز اصلی به مؤلفان پیشنهاد شد. دستاندرکاران جمعیت هلالاحمر بر این باورند که شکلگیری هرگونه رفتار جمعی و بشردوستانه افراد جامعه را میتوان در آموختههای دوران
کودکی و نوجوانی آنها جستوجو کرد و به تبع آن معتقد هستند تصمیمگیران و برنامهریزان نظام آموزشی کشور باید با عنایت بیشتری نقش و کارکرد مهدهای کودک و مراکز پیشدبستانی را برای تربیت نسل سالم، آگاه و توانمند مدنظر قرار دهند. نسلی که بتواند در ارتباطات فرهنگی و اجتماعی، هوشمندانه عمل کند، در تعاملات اقتصادی و سیاسی با تدبیر تصمیم بگیرد و در زمان بروز حوادث و بلایا و سوانح، آگاهانه در فعالیتهای امدادی و بشردوستانه مشارکت داشته باشد. کتاب مدیریت مهدهای کودک و مراکز پیشدبستانی با تأثیرپذیری از این اندیشه و رویکرد، در 16 فصل به رشته تحریر درآمده است. با این ملاحظات و به نظر مؤلفان، مدیر هر یک از مهدهای کودک و مراکز پیشدبستانی، علاوه بر دانایی و توانایی در زمینههای فنی و انسانی کار خود، باید از مهارت ادراکی لازم برخوردار باشد. مهارت ادراکی به توانایی درک و تشخیص پیچیدگیهای کار در فضای کلی مهدکودک اشاره میکند. این کتاب سعی کرده است مطالب موردنیاز مدیران و مربیان را براساس گروه سنی کودکان و ناظر بر ویژگیهای رشد آنها ارائه دهد و در طراحی آن، مجموعه فرایندهای نگهداری، مراقبت، پرورش و آموزش کودکان را مدنظر داشته
باشد. همچنین رویکرد کلی و موضوعهای اصلی کتاب را با توجه به نیازهای نظری و اجرائی مدیران مهدهای کودک و مراکز پیشدبستانی تنظیم کند و بیشتر بر اداره امور مهدکودک و هدایت نیروها براساس مبانی، اصول و مهارتهای مدیریتی تأکید داشته باشد و مطالب هر فصل را به اختصار و با روند قیاسی (از کل به جزء) ارائه دهد تا امکان برنامهریزی و پیادهسازی هرگونه فعالیتی به آسانی فراهم شود.