نمایش درمانی؛
راهی برای آزادسازی ذهن
شرق: «نمایش درمانی راهی برای آزادسازی ذهن»، پانزدهمین کتاب مجید امرایی است که در زمینه تئاتر درمانی تالیف و در شش فصل بخشبندی شده است.
فصلهای مختلف این کتاب به موضوعاتی همچون تاریخچه و گونههای بومی انواع نمایشها با کاربرد درمانی، و آمیختگی برخی از آنان با موسیقی و رقص، ریشههای روانشناسی، نمایشهای گروهدرمانی، و روشهای گوناگون گروهدرمانی نمایشی در کشورهای غربی، انواع بازیهای نمایشی با رویکرد درمانی شامل انواع گونههای نمایشی برای گروههای مختلف سنی انواع نمایش مراجعمحور، خودپنداره، و همچنین انواع نمایش درمانیهای تیمی و گروهی شناخت انواع اختلالات روانی و روشهای نمایش درمانی پرداخته شده است.
اگرچه پيشينة هنر درماني به دهة 50 ميلادي يعني تقريباً 23 قرن قبل بازميگردد، اما، ردپاي هنردرماني به شيوه امروزي كه روشهاي مختلف هنردرماني و تحليل رواني را شامل ميشود، از دو قرن پيش قابل بررسي است. در سال 1942 دانشمندي بهنام ريد Read، استفاده از هنر به عنوان يك علم پايهاي در آموزش و پرورش را مورد تاكيد قرار داد. وي معتقد بود «هنر بايد پايه و اساس آموزش و پرورش را تشكيل دهد» همچنين: «در هركاري كه ما انجام ميدهيم، هنر براي ارضاء احساسات ما وجود دارد.» با اين وجود، دنيا هنوز به اهميت كاربرد هنر در رواندرماني، پي نبرده بود، تا اينكه در سال 1981 اين رشته علمي به عنوان يك روش درمان، رسماً پذيرفته شد و در بسياري از بيمارستانها، كلينيكها و مراكز آموزشي مطرح و بهكارگرفته شد. در سال 1989، ادواردز Edwards ، با توصيف وضع هنر و ديوانگي در قرون هيجده و نوزده ميلادي، نشان داد كه چگونه انديشهها و تصورات ديگر حوزهها از جمله سنتهاي مذهبي و انسانشناسي زمينة محكم و استادانهاي براي هنردرماني ايجاد ميكند. وي با بررسي تاريخ هنر و تاريخ روانپزشكي نتيجهميگيرد كه ريشههاي اين روش در نئوكلاسيسم قرن هيجده نهفته
است. در آن زمان بشر با روئت تصاوير ترسيمي به وضع روحي همنوع خود پيميبرده است.
هنردرماني شامل واسطههاي هنري است كه از طريق آن درمانجو ميتواند درون خود را آشكار نمايد و درمانگر نيز در مقابل، قادر است رفتار او را تجزيه و تحليل و ارزيابي ميكند. «هنر» ميتواند ظهور تجارب و احساسات دروني را سبب شود. تجارب و احساسات دروني كه گاه به شكل بينظم ممكن است ابراز شود؛ در فرآيند هنر، به شكل منظمتري خود را نشان ميدهند. مواد هنري، وسايل قابل لمسي را در اختيار ما ميگذارند كه جنبههاي آگاهانه و ناآگاهانة فرد را نشان ميدهند. اين واسطههاي هنري در واقع بهانهاي است كه درمانگر بتواند درمانجو را مورد مطالعه قرار دهد.
بيماران رواني، افراد معلول (جسمي و ذهني)، زندانيان، افرادي كه تحتتاثير آسيبهاي اجتماعي بودهاند و حتي افرادي كه شامل هيچيك از موارد فوق نميشوند، اما از زندگي خود رضايت ندارند. اين افراد ميتوانند تحت درمان توسط هنردرماني قرار گيرند.
درمانگران علاوهبر اينكه آموزشهايي را بصورت آكادميك در علوم هنر و روانشناسي ديدهاند اطلاعات وسيعي در مورد اقوام مختلف و بافت سنتي اقشار مختلف جامعه، دارند. درمانگران عموماً متناسب با شرايط روحي و جسماني درمانجو و با لحاظ كردن سن و توانايي هاي او بهصورت فردي و در قالب تيم، يكي از روشهاي هنردرماني ( موسيقيدرماني، نقاشيدرماني، قصهدرماني، رنگدرماني، تئاتردرماني و…)را براي درمان انتخاب ميكنند. تئاتردرماني يكي از شيوههاي هنردرماني است كه زيرمجموع «گروه درماني»ها (گروههاي تحليل ارتباطمتقابل، گروههاي خودياري، روانكاوي،تئاتردرماني و موسيقيدرماني) قرار ميگيرد.اين شيوه از جمله روشهاي رواندرماني است كه داراي جذابيتهايي براي متخصصان رواندرماني و مددجوها است.
در ايران اولين ثمرة تئاتردرماني در سال 1382 به وقوع پيوست.«و…اما… انسان» اولين حركت نمايش درماني در كشور، به نويسندگي و كارگرداني ميركمال ميرنصيري و با همت و همياري آسايشگاه خيريه كهريزك موفق شد در جشنواره مهرآيين(تابستان 82) جايزه ويژة هيئت داوران را بهخاطر بكارگيري روشهاي دقيق تعليم و آفرينش اثري جذاب، اثرگذار و انساني را
بهخود اختصاص دهد. همچنين در اين جشنواره، ميركمال ميرنصيري جايزة اول كارگرداني را به خود اختصاص داد. و…اما… انسان اگرچه اولين حركت تئاتردرماني دركشور بود، اما در گام نخست خوش درخشيدو حركتي بديع و نو در عرصه بهداشت و درمان كشور محسوب ميشود.
روان نمايشگري به عنوان روشي براي تمرين زندگي بدون اشتباه كردن و مورد تنبيه واقع شدن تعريف شده است. اين اجرا در يك گروه اتفاق مي افتد و راهي است براي نگاه كردن به زندگي يك نفر چنان كه هست.
شرق: «نمایش درمانی راهی برای آزادسازی ذهن»، پانزدهمین کتاب مجید امرایی است که در زمینه تئاتر درمانی تالیف و در شش فصل بخشبندی شده است.
فصلهای مختلف این کتاب به موضوعاتی همچون تاریخچه و گونههای بومی انواع نمایشها با کاربرد درمانی، و آمیختگی برخی از آنان با موسیقی و رقص، ریشههای روانشناسی، نمایشهای گروهدرمانی، و روشهای گوناگون گروهدرمانی نمایشی در کشورهای غربی، انواع بازیهای نمایشی با رویکرد درمانی شامل انواع گونههای نمایشی برای گروههای مختلف سنی انواع نمایش مراجعمحور، خودپنداره، و همچنین انواع نمایش درمانیهای تیمی و گروهی شناخت انواع اختلالات روانی و روشهای نمایش درمانی پرداخته شده است.
اگرچه پيشينة هنر درماني به دهة 50 ميلادي يعني تقريباً 23 قرن قبل بازميگردد، اما، ردپاي هنردرماني به شيوه امروزي كه روشهاي مختلف هنردرماني و تحليل رواني را شامل ميشود، از دو قرن پيش قابل بررسي است. در سال 1942 دانشمندي بهنام ريد Read، استفاده از هنر به عنوان يك علم پايهاي در آموزش و پرورش را مورد تاكيد قرار داد. وي معتقد بود «هنر بايد پايه و اساس آموزش و پرورش را تشكيل دهد» همچنين: «در هركاري كه ما انجام ميدهيم، هنر براي ارضاء احساسات ما وجود دارد.» با اين وجود، دنيا هنوز به اهميت كاربرد هنر در رواندرماني، پي نبرده بود، تا اينكه در سال 1981 اين رشته علمي به عنوان يك روش درمان، رسماً پذيرفته شد و در بسياري از بيمارستانها، كلينيكها و مراكز آموزشي مطرح و بهكارگرفته شد. در سال 1989، ادواردز Edwards ، با توصيف وضع هنر و ديوانگي در قرون هيجده و نوزده ميلادي، نشان داد كه چگونه انديشهها و تصورات ديگر حوزهها از جمله سنتهاي مذهبي و انسانشناسي زمينة محكم و استادانهاي براي هنردرماني ايجاد ميكند. وي با بررسي تاريخ هنر و تاريخ روانپزشكي نتيجهميگيرد كه ريشههاي اين روش در نئوكلاسيسم قرن هيجده نهفته
است. در آن زمان بشر با روئت تصاوير ترسيمي به وضع روحي همنوع خود پيميبرده است.
هنردرماني شامل واسطههاي هنري است كه از طريق آن درمانجو ميتواند درون خود را آشكار نمايد و درمانگر نيز در مقابل، قادر است رفتار او را تجزيه و تحليل و ارزيابي ميكند. «هنر» ميتواند ظهور تجارب و احساسات دروني را سبب شود. تجارب و احساسات دروني كه گاه به شكل بينظم ممكن است ابراز شود؛ در فرآيند هنر، به شكل منظمتري خود را نشان ميدهند. مواد هنري، وسايل قابل لمسي را در اختيار ما ميگذارند كه جنبههاي آگاهانه و ناآگاهانة فرد را نشان ميدهند. اين واسطههاي هنري در واقع بهانهاي است كه درمانگر بتواند درمانجو را مورد مطالعه قرار دهد.
بيماران رواني، افراد معلول (جسمي و ذهني)، زندانيان، افرادي كه تحتتاثير آسيبهاي اجتماعي بودهاند و حتي افرادي كه شامل هيچيك از موارد فوق نميشوند، اما از زندگي خود رضايت ندارند. اين افراد ميتوانند تحت درمان توسط هنردرماني قرار گيرند.
درمانگران علاوهبر اينكه آموزشهايي را بصورت آكادميك در علوم هنر و روانشناسي ديدهاند اطلاعات وسيعي در مورد اقوام مختلف و بافت سنتي اقشار مختلف جامعه، دارند. درمانگران عموماً متناسب با شرايط روحي و جسماني درمانجو و با لحاظ كردن سن و توانايي هاي او بهصورت فردي و در قالب تيم، يكي از روشهاي هنردرماني ( موسيقيدرماني، نقاشيدرماني، قصهدرماني، رنگدرماني، تئاتردرماني و…)را براي درمان انتخاب ميكنند. تئاتردرماني يكي از شيوههاي هنردرماني است كه زيرمجموع «گروه درماني»ها (گروههاي تحليل ارتباطمتقابل، گروههاي خودياري، روانكاوي،تئاتردرماني و موسيقيدرماني) قرار ميگيرد.اين شيوه از جمله روشهاي رواندرماني است كه داراي جذابيتهايي براي متخصصان رواندرماني و مددجوها است.
در ايران اولين ثمرة تئاتردرماني در سال 1382 به وقوع پيوست.«و…اما… انسان» اولين حركت نمايش درماني در كشور، به نويسندگي و كارگرداني ميركمال ميرنصيري و با همت و همياري آسايشگاه خيريه كهريزك موفق شد در جشنواره مهرآيين(تابستان 82) جايزه ويژة هيئت داوران را بهخاطر بكارگيري روشهاي دقيق تعليم و آفرينش اثري جذاب، اثرگذار و انساني را
بهخود اختصاص دهد. همچنين در اين جشنواره، ميركمال ميرنصيري جايزة اول كارگرداني را به خود اختصاص داد. و…اما… انسان اگرچه اولين حركت تئاتردرماني دركشور بود، اما در گام نخست خوش درخشيدو حركتي بديع و نو در عرصه بهداشت و درمان كشور محسوب ميشود.
روان نمايشگري به عنوان روشي براي تمرين زندگي بدون اشتباه كردن و مورد تنبيه واقع شدن تعريف شده است. اين اجرا در يك گروه اتفاق مي افتد و راهي است براي نگاه كردن به زندگي يك نفر چنان كه هست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.