|

بزرگان و چالش فرهنگ اساطیری انتقام

چالش بزرگی که جامعه جوان ما را تهدید می کند، گسترش کنش‌های انتقام گیری است. هنگامی که این روزها ،چینش سخنان برخی نمایندگان را در رسانه های پی گیری می کنید چنین برداشت می‌شود که گروهی خواسته و ناخواسته در حال گسترش فرهنگ انتقام از دایره قومی و قبیله ای به حوزه مديريت و قوای كشور هستند. اگر اندکی هم چنین برداشتی واقعیت داشته باشد ، فرهنگ انتقام‌گیری چنان فراگیر خواهد شد، که گفتمان قانون‌مداری و حقوق شهروندی به حاشیه رانده شود . ترویج این باور ناپسند در رسانه‌‌‌ها و گروه های مجازی، به ویژه در مناطقی از کشور که تنوع قومی دارند و هنوز هم به کنش انتقام بها می‌دهند بسیار مشکل‌ساز خواهد بود . زیرا در اینگونه مناطق هنوز قانون نتوانسته است که جایگزین فرهنگ انتقام قومی و قبیله‌ای شود. داستان های اساطیری سرزمین ما در بیش تر موارد زمینه ای برگرفته از انتقام دارد. افراسیاب به تحریک حسودان دستور می دهد که سر سیاووش را چون گوسفندی ببرند. ایرانیان به انتقام برمی خیزند و فرزند رشید و زیبای او و چندین جوان دیگر را همانند سیاووش سر می برند. اَرجاسب به ایران می تازد و دختران گشتاسپ را به اسارت می برد. اسفندیار برای رهایی خواهران از هفتخوان می گذرد و به توران می رود و سر ارجاسپ را از تن جدا می کند و نزدیکانش را برای انتقام به اسارت می گیرد . به گفته فردوسی؛ زپوشیده رویان اَرجاسپ پنج/ ببردند با مویه و درد و رنج/ دو خواهر دو دختر یکی مادرش/ پر از درد و با سوک و خسته برش.
اگر در جناج بندی ها و اختلاف نظرها انتقام از نوع سیاسی آن نیز افزوده شود، مدیران دولتی ، قانونگذاران ، مجریان قانون و مردم با چالشی بزرگ رو به رو خواهند شد. در چنین شرایطی هر اشتباه کوچکی از طرف مسئولان بالاتر ، مدیران دستگاه های وابسته و پیوسته و فعالین سیاسی و اجتماعی می تواند وسیله ای برای انتقام گیری و ایجاد شکاف اجتماعی شود. تردیدی نیست که انسان در هر سن و سال و مقام و منزلتی که باشد، گاهی ناخواسته دچار اشتباهاتی می‌شود. در فرهنگ انتقام گیری چنین اشتباهاتی می‌‌تواند تا جایی مورد بهره برداری قرار گیرد که زندگی مقامات بلندپایه ، مدیران میانی و فعالین اجتماعی و سیاسی را تحت تاثير قرار دهد
در فرهنگ انتقام بزرگنمایی اتفاقات امری بسیار عادی است. لیکن این نگرانی زمانی بیش تر می شود که مقامات کشوری و بزرگان جامعه را هم به شکلی درگیر خود کند و شور و شوق را از عرصه سیاسی و انتخابات ، اقتصاد و سرمایه گذاری و بالندگی نسل جوان برباید. در چنین هنگامه ای ، دامنه انتقام گیری به حوزه های پایین جامعه کشیده شده و استانداران، مدیران دستگاه های اداری ، نیروهای شاغل در دستگاه‌هاي مختلف را نیز درگیر و فرهنگ انتقام جای قانون ، حقوق شهروندی و انجام وظیفه را می گیرد.
چند سال پیش یکی از دوستان که در بخش خصوصی کار تولیدی می کرد، از من خواست که با هم به دیدارw رییس سازمان مربوطه برویم. بدون هیچ پیش داوری پذیرفتم و خدمت ایشان رفتیم. این دوست عزیز با رفتار و گفتاری تند به نقد آن رییس محترم که از دوستان و همکاران سابق بنده بود پرداخت. هنگام بازگشت رییس سازمان از اینکه ایشان را باخود آورده بودم به شدت ابراز گلایه نمود. زمانی نگذشت که کنش انتقام گیری ایشان به کار افتاد و مشکلی بزرگ را بر سر راه ادامه کار بنده قرار داد. چند ماه پس از آن، ایشان به پست معاونت وزیر منصوب شدند و احساس کردم که بی مهابا دارد زندگی ام را به نیستی می کشد. درست دو ماه پس از انتخابات سال 88 همسویی ایشان با استاندار وقت فرصت انتقام گیری از جنبه سیاسی را نیز فراهم نمود و دیگر راهی جز دادخواهی از مقامات عالي باقی نماند. اگر ایشان به فریاد دادخوهی‌ام نرسیده بودند، بازگشت به زندگی دوباره برایم سخت بود. سرانجام استانداری آن بزرگوار به پایان رسید و روز وداع خدمت ایشان رسیدم. با کنایه فرمودند ؛حالا شما هم انتقام بگیر و پشت سرما هرچه می خواهی بنویس!
هنوز هم آثارتخریب آن بزرگواران برجای است و دوستان اعتدال هم به درخواست برطرف ساختن عوارض آن تخریب ها کمکی نمی کنند. این تجارب و مراتب شخصی را به عنوان یک روزنامه نگار از آن باب عرض کردم که توجه مسئولان محترم را به زیان دیدگان آن روزگار جلب کرده و خطرات گسترش فرهنگ انتقام بر زندگی مردم را یاد آور شوم. گفتار و رفتار ملایم و دوستانه سران قوا با یکدیگر و حل اختلاف نظرها در جلسات خصوصی، مرهم و راه درمان آن زخم های کهنه و از میان برداشتن فرهنگ اساطیری انتقام است.

چالش بزرگی که جامعه جوان ما را تهدید می کند، گسترش کنش‌های انتقام گیری است. هنگامی که این روزها ،چینش سخنان برخی نمایندگان را در رسانه های پی گیری می کنید چنین برداشت می‌شود که گروهی خواسته و ناخواسته در حال گسترش فرهنگ انتقام از دایره قومی و قبیله ای به حوزه مديريت و قوای كشور هستند. اگر اندکی هم چنین برداشتی واقعیت داشته باشد ، فرهنگ انتقام‌گیری چنان فراگیر خواهد شد، که گفتمان قانون‌مداری و حقوق شهروندی به حاشیه رانده شود . ترویج این باور ناپسند در رسانه‌‌‌ها و گروه های مجازی، به ویژه در مناطقی از کشور که تنوع قومی دارند و هنوز هم به کنش انتقام بها می‌دهند بسیار مشکل‌ساز خواهد بود . زیرا در اینگونه مناطق هنوز قانون نتوانسته است که جایگزین فرهنگ انتقام قومی و قبیله‌ای شود. داستان های اساطیری سرزمین ما در بیش تر موارد زمینه ای برگرفته از انتقام دارد. افراسیاب به تحریک حسودان دستور می دهد که سر سیاووش را چون گوسفندی ببرند. ایرانیان به انتقام برمی خیزند و فرزند رشید و زیبای او و چندین جوان دیگر را همانند سیاووش سر می برند. اَرجاسب به ایران می تازد و دختران گشتاسپ را به اسارت می برد. اسفندیار برای رهایی خواهران از هفتخوان می گذرد و به توران می رود و سر ارجاسپ را از تن جدا می کند و نزدیکانش را برای انتقام به اسارت می گیرد . به گفته فردوسی؛ زپوشیده رویان اَرجاسپ پنج/ ببردند با مویه و درد و رنج/ دو خواهر دو دختر یکی مادرش/ پر از درد و با سوک و خسته برش.
اگر در جناج بندی ها و اختلاف نظرها انتقام از نوع سیاسی آن نیز افزوده شود، مدیران دولتی ، قانونگذاران ، مجریان قانون و مردم با چالشی بزرگ رو به رو خواهند شد. در چنین شرایطی هر اشتباه کوچکی از طرف مسئولان بالاتر ، مدیران دستگاه های وابسته و پیوسته و فعالین سیاسی و اجتماعی می تواند وسیله ای برای انتقام گیری و ایجاد شکاف اجتماعی شود. تردیدی نیست که انسان در هر سن و سال و مقام و منزلتی که باشد، گاهی ناخواسته دچار اشتباهاتی می‌شود. در فرهنگ انتقام گیری چنین اشتباهاتی می‌‌تواند تا جایی مورد بهره برداری قرار گیرد که زندگی مقامات بلندپایه ، مدیران میانی و فعالین اجتماعی و سیاسی را تحت تاثير قرار دهد
در فرهنگ انتقام بزرگنمایی اتفاقات امری بسیار عادی است. لیکن این نگرانی زمانی بیش تر می شود که مقامات کشوری و بزرگان جامعه را هم به شکلی درگیر خود کند و شور و شوق را از عرصه سیاسی و انتخابات ، اقتصاد و سرمایه گذاری و بالندگی نسل جوان برباید. در چنین هنگامه ای ، دامنه انتقام گیری به حوزه های پایین جامعه کشیده شده و استانداران، مدیران دستگاه های اداری ، نیروهای شاغل در دستگاه‌هاي مختلف را نیز درگیر و فرهنگ انتقام جای قانون ، حقوق شهروندی و انجام وظیفه را می گیرد.
چند سال پیش یکی از دوستان که در بخش خصوصی کار تولیدی می کرد، از من خواست که با هم به دیدارw رییس سازمان مربوطه برویم. بدون هیچ پیش داوری پذیرفتم و خدمت ایشان رفتیم. این دوست عزیز با رفتار و گفتاری تند به نقد آن رییس محترم که از دوستان و همکاران سابق بنده بود پرداخت. هنگام بازگشت رییس سازمان از اینکه ایشان را باخود آورده بودم به شدت ابراز گلایه نمود. زمانی نگذشت که کنش انتقام گیری ایشان به کار افتاد و مشکلی بزرگ را بر سر راه ادامه کار بنده قرار داد. چند ماه پس از آن، ایشان به پست معاونت وزیر منصوب شدند و احساس کردم که بی مهابا دارد زندگی ام را به نیستی می کشد. درست دو ماه پس از انتخابات سال 88 همسویی ایشان با استاندار وقت فرصت انتقام گیری از جنبه سیاسی را نیز فراهم نمود و دیگر راهی جز دادخواهی از مقامات عالي باقی نماند. اگر ایشان به فریاد دادخوهی‌ام نرسیده بودند، بازگشت به زندگی دوباره برایم سخت بود. سرانجام استانداری آن بزرگوار به پایان رسید و روز وداع خدمت ایشان رسیدم. با کنایه فرمودند ؛حالا شما هم انتقام بگیر و پشت سرما هرچه می خواهی بنویس!
هنوز هم آثارتخریب آن بزرگواران برجای است و دوستان اعتدال هم به درخواست برطرف ساختن عوارض آن تخریب ها کمکی نمی کنند. این تجارب و مراتب شخصی را به عنوان یک روزنامه نگار از آن باب عرض کردم که توجه مسئولان محترم را به زیان دیدگان آن روزگار جلب کرده و خطرات گسترش فرهنگ انتقام بر زندگی مردم را یاد آور شوم. گفتار و رفتار ملایم و دوستانه سران قوا با یکدیگر و حل اختلاف نظرها در جلسات خصوصی، مرهم و راه درمان آن زخم های کهنه و از میان برداشتن فرهنگ اساطیری انتقام است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.