|

انفال زخمی بر پیکر تاریخ کرد

روایت حقوق بین‌الملل پروسه انفال کردستان عراق، نام کتابی است که نویسنده آن سعی داشته تا با خوانش حقوقی جدید، مخاطب امروز را با این فاجعه بزرگ بشری آشنا کند.
این اثر با مقدمه دو استاد حقوق بین‌الملل، دکتر سید قاسم زمانی و دکتر اسعد اردلان توسط انتشارات خرسندی به چاپ رسیده است. عملیات انفال در کردستان عراق، که در فاصله زمانی ۲۳ فوریه تا ۶ دسامبر۱۹۸۸ توسط رژیم بعث عراق به اجرا درآمد و طی آن ۴۵۰۰ روستا و شهر تخریب شدند و موجب مرگ ۱۸۲۰۰۰ نفر انسان بی‌گناه گشت، از منظر حقوق بین‌الملل مورد بازخوانی قرارگرفته است و تلاش شده تا در کتاب مزبور، عملیات انفال در قالب حقوق بین‌الملل و در سه زیرشاخه، جرم‌شناسی بین‌المللی، آیین دادرسی دادگاه ویژه صدام و همچنین مسئله غرامت و جبران خسارت قربانیان انفال بررسی شود و نویسنده در آن سعی نموده با نگاهی تازه‌تر، این فاجعه بزرگ بشری را در روایتی حقوقی و علمی به مخاطبان عرضه کند.
روز پنجشنبه 20 آبان ماه در جلسه‌ای با حضور جمعی از اساتید حقوق بین‌الملل، پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان این حوزه، در سالن حکمت کتابخانه ملی تهران، طی مراسمی از این کتاب رونمایی شد.
در ابتدای جلسه ناظم دباغ، نماینده اقلیم کردستان عراق با تأکید بر اینکه عملیات نسل‌کشی کرد ها توسط صدام نه‌تنها منجر به کشتار هزاران تن شد، بلکه 437 روستا و شهر را در معرض نابودی قرارداد.
وی ادامه داد: رژیم بعث تحت عنوان پروژه انفال تلاش کرد، کردها را نابود کند اما همگان دیدند، این او بود که نماند.
دباغ گفت: کاری که صدام و رژیم بعث با بشریت کرد هیچ‌وقت از یاد انسان فراموش نخواهد شد و وجدان تاریخ این درد را در ذهن خود حمل خواهد کرد. کسی نیست که انفال را بشناسد و گریه نکرده باشد، کسی نیست که معنای ژینوساید را فهمیده، اما در برابر این فاجعه، دژخیمان را نفرین نکرده باشد.
وی تصریح کرد: این‌چنین کارهایی که سعی دارند انفال را به جهانیان بشناسانند قابل‌تقدیر است و این رویداد نه‌تنها متعلق به کردها بلکه مربوط به همه آزادی خواهان جهان است و ما بسیار خوشحالیم که این درد مشترک توسط همه شما عزیزان یادآوری می‌شود.
در آخر خاطرنشان کرد: امروزه باید عواملی که برای ارتکاب این جنایت سلاح شیمیایی در اختیار صدام قراردادند، مجازات و محاکمه شوند.
در ادامه جلسه سید قاسم زمانی، استاد حقوق بین‌الملل گفت: دلیل اینکه امروز همه ما در این مکان جمع شده‌ایم، درد مشترکی است که باید در تاریخ فریاد زد، دردی است که مظلومیت کردهایی را که در طول سال‌ها در کشورهای مختلف قربانی جنایات بین‌المللی بوده‌اند، جنایاتی از حلبجه تا سردشت و کوبانی و همچنان ادامه دارد.
وی بابیان اینکه: عملیات انفال در عراق ظرف یک دهه هزاران کرد را قربانی کرد. جنایتی که توسط رژیم بعث صورت گرفت تنها بخش ناچیزی از جنایاتی است که علیه کردها ارتکاب یافته و همچنان ادامه دارد.
زمانی گفت: کتاب عملیات انفال کردستان عراق که توسط شایان سید احمدی به نگارش در آمده است، کاری است بزرگ اما بسیار کوچک. بزرگ بودن از این حیث که متأسفانه تاکنون کار چندانی در ادبیات حقوق بین‌الملل دراین‌باره صورت نپذیرفته و باید این کار را به فال نیک بگیریم و کوچک بودن از این حیث، در مقایسه با جنایاتی که علیه خلق مظلوم کرد انجام‌گرفته، جای کار بسیار دارد.
در انتها زمانی تأکید کرد: متأسفانه افتخار این را نداشتم که یک کرد باشم، اما از همه شما استدعا می‌کنم، در مورد مستندسازی جنایت ارتکابی توسط کردها از هیچ تلاشی دریغ نورزید.
اسعد اردلان استاد حقوق بین‌الملل در ادامه جلسه گفت: عملیات انفال درد مشترک کردها و مردم دیگر نقاط جهان است، و حمله صدام حسین به حلبچه با استفاده از قدرت برهنه یعنی سقوط اخلاق در جنگ صورت گرفت و دستاورد آن غارت، کشتار و نقض حقوق بشر بود.

اردلان درباره چگونگی اجرایی شدن عملیات انفال گفت: انفال نام مجموعه عملیاتی بود که به کشتار فیزیکی و دسته‌جمعی مردم، انتقال اجباری کردها از سرزمین مادری باهدف نابودی ساختارهای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی تخریب روستاها و سکونت‌ها و انهدام نشانه‌های هویتی آنان به‌عنوان بخشی از سیاست‌های تعریب در پاییز سال 1987 آغاز و تا تابستان 1989 ادامه یافت.
وی در ادامه در خصوص تلاش نویسنده برای نگارش این اثر گفت: نیت نگارنده بر این نیست که کلیت این سیاست را به رادیکالیسم سیاسی و شونیستی عربی وابسته کند، اما انکار آن‌هم با توجه به بنیادی‌ترین رکن حزب بعث عراق که تنها اعراب را شایسته صیانت از دین اسلام می‌داند، غیرممکن است.
وی تصریح کرد: اگرچه ممکن است عملیات انفال و رویدادهای دهشت‌بار بمباران شیمیایی عراق علیه نیروهای نظامی در جبهه‌های جنگ تحمیلی و حملات به مناطق روستایی کردستان و کرمانشاه و شهرهای سردشت و حلبچه را رویدادی متعلق به گذشته بدانیم و بهانه‌ای برای یادآوری گرفتار شدن حقوق انسانی مردم در چنگال جنایت‌کارانی چون صدام حسین، اما نه سازمان منع سلاح‌های شیمیایی با همه صلابت و نظارت و پشتوانه‌های خود می‌تواند آرامش خاطر لازم را برای تأمین امنیت انسانی اقلیت‌ها در جنگ ایجاد کند و نه کسانی که همه اصول اخلاقی و انسانی را قربانی سیاست و کسب قدرت می‌کنند به معیارهای قانونی و بین‌المللی پایبند می‌مانند.ازاین‌رو نگرانی نسبت به تکرار انفال و حلبچه آن‌گونه که در 4 سال اخیر در جنگ داخلی سوریه بارها از سلاح شیمیایی استفاده شد و در حملات اخیر نیروهای دولت ترکیه علیه شهروندان کرد خود، جنبه‌هایی از ژنوساید دیده می‌شود و نگرانی‌هایی که حکایت از استفاده گروه‌های تروریستی از سلاح‌های کشتارجمعی دارد، همچنان پایدار است.
در پایان جلسه شایان سید احمدی نویسنده کتاب ضمن تشکر از اساتیدی که وی را در نوشتن کتاب یاری داده‌اند، گفت: اگر بهانه پرداختن به مسئله انفال نمی‌بود هیچ‌گاه کارشناسی ارشد در حقوق بین‌الملل نمی‌خواندم.
وی با یادآوری تاریخ شوم کشتار و نسل‌کشی کردها در (حلبچه و درسیم و شنگال و کوبانی و...) تأکید کرد: متجاوزان و جانیان تاریخ بدانند که سرنوشت آن‌ها نابودی است و این مردم کرد و همه آزادی خواهان هستند که جاودان خواهند ماند.

روایت حقوق بین‌الملل پروسه انفال کردستان عراق، نام کتابی است که نویسنده آن سعی داشته تا با خوانش حقوقی جدید، مخاطب امروز را با این فاجعه بزرگ بشری آشنا کند.
این اثر با مقدمه دو استاد حقوق بین‌الملل، دکتر سید قاسم زمانی و دکتر اسعد اردلان توسط انتشارات خرسندی به چاپ رسیده است. عملیات انفال در کردستان عراق، که در فاصله زمانی ۲۳ فوریه تا ۶ دسامبر۱۹۸۸ توسط رژیم بعث عراق به اجرا درآمد و طی آن ۴۵۰۰ روستا و شهر تخریب شدند و موجب مرگ ۱۸۲۰۰۰ نفر انسان بی‌گناه گشت، از منظر حقوق بین‌الملل مورد بازخوانی قرارگرفته است و تلاش شده تا در کتاب مزبور، عملیات انفال در قالب حقوق بین‌الملل و در سه زیرشاخه، جرم‌شناسی بین‌المللی، آیین دادرسی دادگاه ویژه صدام و همچنین مسئله غرامت و جبران خسارت قربانیان انفال بررسی شود و نویسنده در آن سعی نموده با نگاهی تازه‌تر، این فاجعه بزرگ بشری را در روایتی حقوقی و علمی به مخاطبان عرضه کند.
روز پنجشنبه 20 آبان ماه در جلسه‌ای با حضور جمعی از اساتید حقوق بین‌الملل، پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان این حوزه، در سالن حکمت کتابخانه ملی تهران، طی مراسمی از این کتاب رونمایی شد.
در ابتدای جلسه ناظم دباغ، نماینده اقلیم کردستان عراق با تأکید بر اینکه عملیات نسل‌کشی کرد ها توسط صدام نه‌تنها منجر به کشتار هزاران تن شد، بلکه 437 روستا و شهر را در معرض نابودی قرارداد.
وی ادامه داد: رژیم بعث تحت عنوان پروژه انفال تلاش کرد، کردها را نابود کند اما همگان دیدند، این او بود که نماند.
دباغ گفت: کاری که صدام و رژیم بعث با بشریت کرد هیچ‌وقت از یاد انسان فراموش نخواهد شد و وجدان تاریخ این درد را در ذهن خود حمل خواهد کرد. کسی نیست که انفال را بشناسد و گریه نکرده باشد، کسی نیست که معنای ژینوساید را فهمیده، اما در برابر این فاجعه، دژخیمان را نفرین نکرده باشد.
وی تصریح کرد: این‌چنین کارهایی که سعی دارند انفال را به جهانیان بشناسانند قابل‌تقدیر است و این رویداد نه‌تنها متعلق به کردها بلکه مربوط به همه آزادی خواهان جهان است و ما بسیار خوشحالیم که این درد مشترک توسط همه شما عزیزان یادآوری می‌شود.
در آخر خاطرنشان کرد: امروزه باید عواملی که برای ارتکاب این جنایت سلاح شیمیایی در اختیار صدام قراردادند، مجازات و محاکمه شوند.
در ادامه جلسه سید قاسم زمانی، استاد حقوق بین‌الملل گفت: دلیل اینکه امروز همه ما در این مکان جمع شده‌ایم، درد مشترکی است که باید در تاریخ فریاد زد، دردی است که مظلومیت کردهایی را که در طول سال‌ها در کشورهای مختلف قربانی جنایات بین‌المللی بوده‌اند، جنایاتی از حلبجه تا سردشت و کوبانی و همچنان ادامه دارد.
وی بابیان اینکه: عملیات انفال در عراق ظرف یک دهه هزاران کرد را قربانی کرد. جنایتی که توسط رژیم بعث صورت گرفت تنها بخش ناچیزی از جنایاتی است که علیه کردها ارتکاب یافته و همچنان ادامه دارد.
زمانی گفت: کتاب عملیات انفال کردستان عراق که توسط شایان سید احمدی به نگارش در آمده است، کاری است بزرگ اما بسیار کوچک. بزرگ بودن از این حیث که متأسفانه تاکنون کار چندانی در ادبیات حقوق بین‌الملل دراین‌باره صورت نپذیرفته و باید این کار را به فال نیک بگیریم و کوچک بودن از این حیث، در مقایسه با جنایاتی که علیه خلق مظلوم کرد انجام‌گرفته، جای کار بسیار دارد.
در انتها زمانی تأکید کرد: متأسفانه افتخار این را نداشتم که یک کرد باشم، اما از همه شما استدعا می‌کنم، در مورد مستندسازی جنایت ارتکابی توسط کردها از هیچ تلاشی دریغ نورزید.
اسعد اردلان استاد حقوق بین‌الملل در ادامه جلسه گفت: عملیات انفال درد مشترک کردها و مردم دیگر نقاط جهان است، و حمله صدام حسین به حلبچه با استفاده از قدرت برهنه یعنی سقوط اخلاق در جنگ صورت گرفت و دستاورد آن غارت، کشتار و نقض حقوق بشر بود.

اردلان درباره چگونگی اجرایی شدن عملیات انفال گفت: انفال نام مجموعه عملیاتی بود که به کشتار فیزیکی و دسته‌جمعی مردم، انتقال اجباری کردها از سرزمین مادری باهدف نابودی ساختارهای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی تخریب روستاها و سکونت‌ها و انهدام نشانه‌های هویتی آنان به‌عنوان بخشی از سیاست‌های تعریب در پاییز سال 1987 آغاز و تا تابستان 1989 ادامه یافت.
وی در ادامه در خصوص تلاش نویسنده برای نگارش این اثر گفت: نیت نگارنده بر این نیست که کلیت این سیاست را به رادیکالیسم سیاسی و شونیستی عربی وابسته کند، اما انکار آن‌هم با توجه به بنیادی‌ترین رکن حزب بعث عراق که تنها اعراب را شایسته صیانت از دین اسلام می‌داند، غیرممکن است.
وی تصریح کرد: اگرچه ممکن است عملیات انفال و رویدادهای دهشت‌بار بمباران شیمیایی عراق علیه نیروهای نظامی در جبهه‌های جنگ تحمیلی و حملات به مناطق روستایی کردستان و کرمانشاه و شهرهای سردشت و حلبچه را رویدادی متعلق به گذشته بدانیم و بهانه‌ای برای یادآوری گرفتار شدن حقوق انسانی مردم در چنگال جنایت‌کارانی چون صدام حسین، اما نه سازمان منع سلاح‌های شیمیایی با همه صلابت و نظارت و پشتوانه‌های خود می‌تواند آرامش خاطر لازم را برای تأمین امنیت انسانی اقلیت‌ها در جنگ ایجاد کند و نه کسانی که همه اصول اخلاقی و انسانی را قربانی سیاست و کسب قدرت می‌کنند به معیارهای قانونی و بین‌المللی پایبند می‌مانند.ازاین‌رو نگرانی نسبت به تکرار انفال و حلبچه آن‌گونه که در 4 سال اخیر در جنگ داخلی سوریه بارها از سلاح شیمیایی استفاده شد و در حملات اخیر نیروهای دولت ترکیه علیه شهروندان کرد خود، جنبه‌هایی از ژنوساید دیده می‌شود و نگرانی‌هایی که حکایت از استفاده گروه‌های تروریستی از سلاح‌های کشتارجمعی دارد، همچنان پایدار است.
در پایان جلسه شایان سید احمدی نویسنده کتاب ضمن تشکر از اساتیدی که وی را در نوشتن کتاب یاری داده‌اند، گفت: اگر بهانه پرداختن به مسئله انفال نمی‌بود هیچ‌گاه کارشناسی ارشد در حقوق بین‌الملل نمی‌خواندم.
وی با یادآوری تاریخ شوم کشتار و نسل‌کشی کردها در (حلبچه و درسیم و شنگال و کوبانی و...) تأکید کرد: متجاوزان و جانیان تاریخ بدانند که سرنوشت آن‌ها نابودی است و این مردم کرد و همه آزادی خواهان هستند که جاودان خواهند ماند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.