|

عروج، زیبا اما غریب است...

بنا بر ضرورتی اجتماعی جا دارد در مورد تندیس عروج (که گویا نام آن از همین ابتدا به آزادی تغییر کرده) کاری از هنرمند هادی ضیاءالدینی که برای یکی از میدان‌های بانه ساخته‌شده و منتظر پرده‌برداری است، نکاتی را بیان کنم: ابتدا به این نکته توجه کنیم که ماهیت تندیس و یا مجسمه که در اماکن عمومی شهر قرار می‌گیرند، چیست؟ زیرا تندیس نه‌تنها به جهت بصری بلکه به جهت مفهومی نیز کاربردی سمبلیک اعمال می‌کند که کاربرد مجسمه از دیرباز به حول نمادها و سمبل‌های آن مکان و منطقه برپا می‌شود. پس بااین‌حال ممکن نیست که بدون در نظر گرفتن سمبل‌ها و نمادهای مکان واقع از خود تندیس تکاپوی نمادگرایی کنیم.
شهرستان بانه باسابقه تاریخی که به پیش از اسلام برمی‌گردد از دیرباز شهری باسابقه و عقبه هنری و ادبی با چهره‌های شاخص و نامدار بوده است و اگر اکنون را هم اشاره‌گر شویم شهری است فرهنگی و اقتصادی که همچون سایر شهرهای دیگر دارای نمادها و نشانه‌های قومی و بومی است.
در ساخت هر تندیسی برای این شهر می‌بایست در درجه اول در راستای نماد و نشانه‌های قومی و بومی این خطه حرکت کرد نه اینکه خالق اثر بر مبنای رأی شخصی خویش در جایگاه نماینده فکری و سمبلیک مردم و شهر از خود عمل و نماد گزاری کند.
در هر جامعه و مکانی تندیس می‌بایست بر محور نماد شناسی و نشانه‌های قومی آن ملت که خود دارای هویت ملی و جغرافیایی که حاوی پیام‌های تاریخی و افکار ملت خویش است، بنا گردد.
تجربه محسوس به ما نشان می‌دهد که رابطه میان تندیس و فرهنگ شباهتی کامل داشته و مجسمه باید زبان نامحدود نمادهای دیرینه خود آن ملت باشد.همه هنرها از قوانین تخالف و تناسبی که بر زبان حاکم‌اند پیروی می‌کنند و در مجسمه و تندیس،خطوط،قالب‌ها و حجم‌های اثر حاصل شکل حجمی آن است که همه این مجموعه‌ها در خود طیفی از احجام و خطوط هستند نه مفهوم.
در هر اثری گذار از محسوس به معقول نه درون اثر بلکه برون آن تحقق می‌یابد و مفهوم در یک جهان غیر بصری باز می‌شود. همه آثار بصری به‌جامانده از تمدن‌ها جدا از آثار صرفاً زینتی و زیورآلاتی و یا آثار کاربردی دوران مدرن، از دو جنبه برخوردارند: یکی جنبه بصری به معنای خاص کلمه و دیگری جنبه غیر بصری، که جنبه دوم باید حول مفاهیم و معانی دربرگیرنده حیطه خود باشد.
تندیس یک شی است ، شی‌ء یعنی آنچه در برابر چشمان ما قرارگرفته و هرگز آن‌گونه که هست برای یکایک اشخاص بیننده، خود را بازنمی‌نمایاند، زیرا وجود نا دیدنیست و ما ناچاریم از خلال جامه‌ای نمادین بر آن بنگریم. ناچاریم زیرا شکل، پیدایی حضور همان بازنمایی است و اینجا بازنمایی فاصله‌ای هست میان حضور آکنده و نگاه‌ها و ارتباط آن با تصور باطنی . بازنمایی نباید بطلان ارتباط بین مجسمه و نماد باشد، که به‌رغم نگارنده عدم تحقیق و مطالعه لازم و نبود شناخت کامل از فرهنگ بومی این دیار، از شایسته دیدن این مجسمه آن‌هم در مکانی حساس همچون ورودی شهر کاسته است.
هنرمند مترجم جهان‌شمول است و باید بر آن اصل خلق اثر کند که نماد دیرینه آن خطه یا شهر را همراه اثر وارد زمان حال کند و نه اینکه هنرمند نماینده و تصمیم‌گیرنده فکری یک ملت بلکه امانت‌دار فرهنگ و نمادهای آن ملت باشد.
این اثر بیشتر دگردیسی نامحسوس با جامعه و مکان پیرامون به بیننده القا می‌کند و عروج در نقطه‌نظر اول زیبا اما غریب و بدون مفاهیم نمادینی است که بیشتر القاکننده کالایی بصری برای مردم است نه تندیسی نمادین برای یک شهر. عروج نافی سمبل‌های اجتماعی این دیار و بیگانه‌ای میان مردم است.
همگان بر این واقف‌اند که هر اثر باید در رویارویی نگاه‌ها و سؤال‌ها پایدار بماند به جمع‌بندی تحلیل‌ها و نتیجه‌گیری‌ها کمک کرده و نیز هماهنگ‌کننده سمبل‌ها و پیکربندی خود باشد اما عروج ازنظر مفهومی در نگاه اول با این سؤال ساده که چرا عروج ، در هم می‌شکند زیرا عروج استحاله واقعیت نیست و ما در اینجا در برابر این اثر به سیر استعاره‌ای از هیچ نشسته اییم.
عروج یک شی زیبا با فرمی چشم‌نواز، اما نه یک اثر هنری و سمبلیک بلکه یک کالا که می‌توان حملش کرد و در هرجایی آن را بنا نهاد و در معرض دید عموم قرار داد زیرا هیچ‌گونه مشخصه سمبلیک و نمادین از مکان و یا فرهنگ مربوطه ندارد و هزینه این اثر که همه آن از مالیات و عوارض شهری این مردم جمع گردیده است، هزینه‌ای گزاف که آن روی سکه بانک‌ها است که شاید بعضی از هنرمندان، با نداشتن موضوعات جدی‌تر، به‌مثابه شغلی سودآور به ساخت اثر بپردازند.
در این مجسمه تنها مهارت به‌کاررفته نه شناخت فضای پیرامون. در هر اثری مهارت بدون شناخت، فانی است و اثر نمی‌تواند وزن جاودانگی را بر دوش بکشد و هیچ تعصبی هنری نسبت به اثر فراهم نمی‌سازد.عمر این اثر به‌اندازه عمر یک نگاه است چراکه هیچ نمود هوشمندانه‌ای میان اثر و مردم شهر وجود ندارد.
عروج تضادی است میان حضور و بازنمایی، میان تاریخ و اکنون، میان اثر و موضوع. اینجا هم یک عرضه مطرح است و هم یک مصرف، مصرف در نگاه اول تاریخش به انقضا می‌رسد و بدین ترتیب جدال مابین جاویدان و فانی در حضور تندیس پایان می‌پذیرد و این پرسش را پیش می‌کشد که آیا موضوع دیگری وجود نداشت؟
بنده به هدایت اصل تمثیل که خود اصل تضاد است، نخست این فرضیه را پیش می‌کشم که اثر در تمثیل موضوع خود اثری مطلوب است اما در تضاد با نمادها و نشانه‌های سمبلیک قرار می‌گیرد و اگر تندیس خود پاسخگوی سمبل‌های جامعه ماست لاجرم این توده اجتماع آیا تنها عروج را، عزیمتی به‌سوی کشف سمبل‌ها و نمادهای دیرینه یک جامعه می‌دانند؟ من می‌گویم کشف سمبل‌ها. زیرا در جامعه ما هنر مدلول‌ها را به ما عرضه می‌کند نه بازنمایی‌ها را، اینجاست که مفهوم، اثر هنری را می‌پذیرد و باید مفهوم حقیقی‌اش را بازگرداند زیرا پلی ست میان بیننده و حضور، حضوری که تندیس به آن اشاره دارد.
جایگزینی نمادین در این اثر کم‌لطفی در قبال مردم وبی اعتنایی به داشته‌ها و ریشه‌های تاریخی و فرهنگی آنان است.
عروج دچار تناقض گشته، تناقض میان حجم خود و سمبل‌های یک ملت.

بنا بر ضرورتی اجتماعی جا دارد در مورد تندیس عروج (که گویا نام آن از همین ابتدا به آزادی تغییر کرده) کاری از هنرمند هادی ضیاءالدینی که برای یکی از میدان‌های بانه ساخته‌شده و منتظر پرده‌برداری است، نکاتی را بیان کنم: ابتدا به این نکته توجه کنیم که ماهیت تندیس و یا مجسمه که در اماکن عمومی شهر قرار می‌گیرند، چیست؟ زیرا تندیس نه‌تنها به جهت بصری بلکه به جهت مفهومی نیز کاربردی سمبلیک اعمال می‌کند که کاربرد مجسمه از دیرباز به حول نمادها و سمبل‌های آن مکان و منطقه برپا می‌شود. پس بااین‌حال ممکن نیست که بدون در نظر گرفتن سمبل‌ها و نمادهای مکان واقع از خود تندیس تکاپوی نمادگرایی کنیم.
شهرستان بانه باسابقه تاریخی که به پیش از اسلام برمی‌گردد از دیرباز شهری باسابقه و عقبه هنری و ادبی با چهره‌های شاخص و نامدار بوده است و اگر اکنون را هم اشاره‌گر شویم شهری است فرهنگی و اقتصادی که همچون سایر شهرهای دیگر دارای نمادها و نشانه‌های قومی و بومی است.
در ساخت هر تندیسی برای این شهر می‌بایست در درجه اول در راستای نماد و نشانه‌های قومی و بومی این خطه حرکت کرد نه اینکه خالق اثر بر مبنای رأی شخصی خویش در جایگاه نماینده فکری و سمبلیک مردم و شهر از خود عمل و نماد گزاری کند.
در هر جامعه و مکانی تندیس می‌بایست بر محور نماد شناسی و نشانه‌های قومی آن ملت که خود دارای هویت ملی و جغرافیایی که حاوی پیام‌های تاریخی و افکار ملت خویش است، بنا گردد.
تجربه محسوس به ما نشان می‌دهد که رابطه میان تندیس و فرهنگ شباهتی کامل داشته و مجسمه باید زبان نامحدود نمادهای دیرینه خود آن ملت باشد.همه هنرها از قوانین تخالف و تناسبی که بر زبان حاکم‌اند پیروی می‌کنند و در مجسمه و تندیس،خطوط،قالب‌ها و حجم‌های اثر حاصل شکل حجمی آن است که همه این مجموعه‌ها در خود طیفی از احجام و خطوط هستند نه مفهوم.
در هر اثری گذار از محسوس به معقول نه درون اثر بلکه برون آن تحقق می‌یابد و مفهوم در یک جهان غیر بصری باز می‌شود. همه آثار بصری به‌جامانده از تمدن‌ها جدا از آثار صرفاً زینتی و زیورآلاتی و یا آثار کاربردی دوران مدرن، از دو جنبه برخوردارند: یکی جنبه بصری به معنای خاص کلمه و دیگری جنبه غیر بصری، که جنبه دوم باید حول مفاهیم و معانی دربرگیرنده حیطه خود باشد.
تندیس یک شی است ، شی‌ء یعنی آنچه در برابر چشمان ما قرارگرفته و هرگز آن‌گونه که هست برای یکایک اشخاص بیننده، خود را بازنمی‌نمایاند، زیرا وجود نا دیدنیست و ما ناچاریم از خلال جامه‌ای نمادین بر آن بنگریم. ناچاریم زیرا شکل، پیدایی حضور همان بازنمایی است و اینجا بازنمایی فاصله‌ای هست میان حضور آکنده و نگاه‌ها و ارتباط آن با تصور باطنی . بازنمایی نباید بطلان ارتباط بین مجسمه و نماد باشد، که به‌رغم نگارنده عدم تحقیق و مطالعه لازم و نبود شناخت کامل از فرهنگ بومی این دیار، از شایسته دیدن این مجسمه آن‌هم در مکانی حساس همچون ورودی شهر کاسته است.
هنرمند مترجم جهان‌شمول است و باید بر آن اصل خلق اثر کند که نماد دیرینه آن خطه یا شهر را همراه اثر وارد زمان حال کند و نه اینکه هنرمند نماینده و تصمیم‌گیرنده فکری یک ملت بلکه امانت‌دار فرهنگ و نمادهای آن ملت باشد.
این اثر بیشتر دگردیسی نامحسوس با جامعه و مکان پیرامون به بیننده القا می‌کند و عروج در نقطه‌نظر اول زیبا اما غریب و بدون مفاهیم نمادینی است که بیشتر القاکننده کالایی بصری برای مردم است نه تندیسی نمادین برای یک شهر. عروج نافی سمبل‌های اجتماعی این دیار و بیگانه‌ای میان مردم است.
همگان بر این واقف‌اند که هر اثر باید در رویارویی نگاه‌ها و سؤال‌ها پایدار بماند به جمع‌بندی تحلیل‌ها و نتیجه‌گیری‌ها کمک کرده و نیز هماهنگ‌کننده سمبل‌ها و پیکربندی خود باشد اما عروج ازنظر مفهومی در نگاه اول با این سؤال ساده که چرا عروج ، در هم می‌شکند زیرا عروج استحاله واقعیت نیست و ما در اینجا در برابر این اثر به سیر استعاره‌ای از هیچ نشسته اییم.
عروج یک شی زیبا با فرمی چشم‌نواز، اما نه یک اثر هنری و سمبلیک بلکه یک کالا که می‌توان حملش کرد و در هرجایی آن را بنا نهاد و در معرض دید عموم قرار داد زیرا هیچ‌گونه مشخصه سمبلیک و نمادین از مکان و یا فرهنگ مربوطه ندارد و هزینه این اثر که همه آن از مالیات و عوارض شهری این مردم جمع گردیده است، هزینه‌ای گزاف که آن روی سکه بانک‌ها است که شاید بعضی از هنرمندان، با نداشتن موضوعات جدی‌تر، به‌مثابه شغلی سودآور به ساخت اثر بپردازند.
در این مجسمه تنها مهارت به‌کاررفته نه شناخت فضای پیرامون. در هر اثری مهارت بدون شناخت، فانی است و اثر نمی‌تواند وزن جاودانگی را بر دوش بکشد و هیچ تعصبی هنری نسبت به اثر فراهم نمی‌سازد.عمر این اثر به‌اندازه عمر یک نگاه است چراکه هیچ نمود هوشمندانه‌ای میان اثر و مردم شهر وجود ندارد.
عروج تضادی است میان حضور و بازنمایی، میان تاریخ و اکنون، میان اثر و موضوع. اینجا هم یک عرضه مطرح است و هم یک مصرف، مصرف در نگاه اول تاریخش به انقضا می‌رسد و بدین ترتیب جدال مابین جاویدان و فانی در حضور تندیس پایان می‌پذیرد و این پرسش را پیش می‌کشد که آیا موضوع دیگری وجود نداشت؟
بنده به هدایت اصل تمثیل که خود اصل تضاد است، نخست این فرضیه را پیش می‌کشم که اثر در تمثیل موضوع خود اثری مطلوب است اما در تضاد با نمادها و نشانه‌های سمبلیک قرار می‌گیرد و اگر تندیس خود پاسخگوی سمبل‌های جامعه ماست لاجرم این توده اجتماع آیا تنها عروج را، عزیمتی به‌سوی کشف سمبل‌ها و نمادهای دیرینه یک جامعه می‌دانند؟ من می‌گویم کشف سمبل‌ها. زیرا در جامعه ما هنر مدلول‌ها را به ما عرضه می‌کند نه بازنمایی‌ها را، اینجاست که مفهوم، اثر هنری را می‌پذیرد و باید مفهوم حقیقی‌اش را بازگرداند زیرا پلی ست میان بیننده و حضور، حضوری که تندیس به آن اشاره دارد.
جایگزینی نمادین در این اثر کم‌لطفی در قبال مردم وبی اعتنایی به داشته‌ها و ریشه‌های تاریخی و فرهنگی آنان است.
عروج دچار تناقض گشته، تناقض میان حجم خود و سمبل‌های یک ملت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.