|

فرهنگ مصرفی در بانه و تخریب محیط‌زیست

یکی دیگر از نظریات در مورد مصرف مربوط به بودریار است. این نظر بیشتر بر تأثیرات تبلیغات بر روان انسان در مصرف کردن تأثیر دارد. این امر به‌ویژه در سنین 15 سال به بالا رواج دارد. اکنون در بانه کم نیستند کسانی که کالاها و خدماتی را مصرف می‌کنند، بدون اینکه نیاز واقعی به مصرف این‌گونه کالا و خدمات داشته باشند. صرفاً به خاطر اینکه ازنظر روانی خود را با فرد دیگری همسان‌سازی می‌کنند و وجود خود را در قالب او جستجو می‌کنند، خواه هنرپیشه باشد یا ورزشکار، که از نوع آرایش موی سر و لباس پوشیدن آن‌ها کاملاً مشهود است.
به‌طورکلی در مورد مصرف تاکنون به چهار موضوع اشاره شد:
1- انسان به خاطر رفع نیازهای خود باید کالاها و خدماتی را مصرف کند.
2- تا حدود صدسال پیش مصرف انسان به خاطر رفع نیازهای اساسی و یا طبیعی بوده است.
3- الگوی مصرف انسان در طول زمان تغییریافته و متنوع شده است.
4- همه تغییرات در الگوی مصرف الزامی نبوده و تبلیغات نقش مؤثری در این تغییرات داشته است.
به‌طورکلی از سال 1950 میلادی به این‌طرف در اثر تبلیغات نظام سرمایه‌داری، مصرف انبوه شکل‌گرفته با ایجاد این مفهوم در اذهان که (معنای زندگی را باید در لذت خرید اشیای گوناگون جستجو کرد) بدون شک روی آوردن به مصرف بی‌رویه در میان ما هم گسترش‌یافته است، که خود موجب پیدا شدن دو نوع عارضه گشته است:
الف- ایجاد عدم تعادل روحی و روانی در بین شهروندان
ب- ایجاد عدم تعادل بین مصرف منابع بدون جایگزینی آن‌ها و تخریب هر چه بیشتر محیط‌زیست
به علت رواج بازرگانی در سال‌های اخیر، شغل‌های ناپایدار با درآمد ناپایدار ایجادشده است، که در مواردی موجبات به وجود آمدن آسیب‌های اجتماعی شده است. بد نیست به چند مورد از آن‌ها در بانه اشاره شود:
- کلاه‌برداری در بازار پول که هر از چند گاهی در شکلی تازه رخ می‌نماید و مال‌باختگان را دچار تنش‌های روانی می‌کند.
- افزایش پول در گردش که این پول‌های سرگردان صرف سرمایه‌گذاری‌های زیر بنایی نشده، بلکه بیشتر صرف ساخت بناهای مرتفع می‌شود که توازن هماهنگ شهر را بر هم زده و موجب تجاوز به حریم خصوصی خانه‌های دیگر می‌شود. این تودرتو شدن حریم خصوصی ایجاد تنش‌های روانی را به همراه دارد.
- پیدا شدن دو قشر مرفه با جمعیت کم و فقرا با جمعیت زیاد، چه‌بسا فرهنگ خودنمایی و به رخ کشیدن را از سوی مرفهان(نه لزوماً خودشان) بلکه از ناحیه فرزندانشان در بانه افزایش داده. به‌طوری‌که از لباس پوشیدن و زیورآلات و انجام ازدواج‌های آن‌چنانی با مخارج گزاف و ویراژ دادن با اتومبیل در معابر عمومی و میدان‌ها، تأثیرات روانی مخرب بر مردم، خصوصاً جوانان کم‌درآمد را به وجود آورده‌ است.
در این میان بد به حال جوانان فقیر که گاه در تصمیمات خود به ثروتمند شدن می‌اندیشند و می‌خواهند یک‌شبه ره صدساله بپیمایند و از چاله به چاه می‌افتند. نه‌تنها از چنگال فقر رهایی نمی‌یابند، بلکه موجب زیان برای خود و گرفتاری خانوادگی را فراهم می‌نمایند. البته کم نیستند جوانان مرفهی که در اشکال دیگر به وجود آورنده آسیب‌های اجتماعی هستند.
گواه این موارد را در افزایش پرونده‌های قضایی، افزایش ورشکستگی در کسب‌وکار، برخوردهای فیزیکی در معابر، رواج اعتیاد، طلاق، خودسوزی و خودکشی می‌توان جستجو کرد.
درهرصورت نمونه‌هایی ازاین‌گونه آسیب‌های اجتماعی مشهود است و بررسی آن‌ها کار روانشناسان و جامعه شناسان است.
آنچه امروزه از تخریب محیط‌زیست در بانه مشاهده می‌شود، بر وجود مصرف نادرست منابع و امکانات صحه می‌گذارد، برای نمونه:
سرانه تولید زباله به‌طور استاندارد در جهان 400 گرم، در ایران 800 گرم و در بانه 1500 گرم است. این ارقام نه‌تنها نشان‌دهنده هدر رفتن منابع است، بلکه مشکل دیگری به نام دفن زباله به وجود آورده است. دفن نادرست زباله در (هه ژده دولان) باعث اسیدی شدن خاک، تولید مواد سمی و آلوده شدن آب‌های زیرزمینی و آلودگی هوای محیط شده به‌طوری‌که کسانی را که ازآنجا (جاده بانه-سردشت) عبور می‌کنند، آزرده‌خاطر می‌کند.
افزایش جمعیت آلودگی در محیط‌زیست را مضاعف کرده است. جمعیت شهرستان بانه در سال 1385 حدود 120 هزار نفر بوده است. پیش‌بینی می‌شود این عدد در سال 1395 به حدود 150 هزار نفر برسد، یعنی به‌طور متوسط سالانه دونیم درصد به جمعیت اضافه می‌شود. خوب ممکن است این پدیده عمومی باشد، چون افزایش جمعیت در همه‌جا هست. پدیده ناگوار در بانه این است که ترکیب جمعیتی روستایی و شهری برهم‌خورده است. اکنون 70 درصد جمعیت ساکن شهرند و این به مدد مهاجرت روستاییان به شهرها صورت گرفته است.
جمعیت مهاجر به شهر به دلیل گرانی زمین در محدوده شهر به‌ناچار در زمین‌های خارج محدوده سکنی می‌گزینند. درنتیجه علاوه بر ناتوانی دستگاه‌های ذی‌ربط در خدمات‌رسانی به آن‌ها، به علت افزایش تقاضا در زمین‌های با کاربری کشاورزی برای خانه‌سازی، موجی از زمین‌خواری در اطراف شهر به راه افتاده، به‌طوری‌که چرخه تبدیل مراتع به زمین کشاورزی و تبدیل زمین کشاورزی به مسکن، شهر را از قواره طبیعی خارج کرده و موجب رها شدن فاضلاب در کوچه‌ها و انباشت زباله در نقاطی از آن‌ها شده است، که به‌نوبه خود در آلودگی محیط و تهدید سلامت مردم اثر دارد.
نمود دیگری از فشار بر محیط‌زیست در بانه، هجوم افراد سودجو به حریم منابع طبیعی است. اینان با حصار کشی و سیم‌خاردار و زدن توری، عرصه‌های طبیعی را به خانه باغ(بخوانید ویلا باغ) تبدیل کرده‌اند، راه را بر خزنده و چرنده و کل موجودات زنده اکوسیستم برای دسترسی به آب و غذا بسته‌اند، چاه آب بدون رعایت فاصله استاندارد زده‌اند، آب‌ها فروکش کرده و زمین را با عارضه نشست به‌طور متوسط سالیانه سه سانتی‌متر در بانه روبه‌رو کرده است. مصرف سوخت‌های فسیلی چون گاز طبیعی و برق را افزایش داده‌، که خودبه‌خود موجب آلودگی هوا هم می‌شود.
در این به‌ظاهر باغ‌ها چند اصله درخت هم کاشته‌اند. دیگر برآورد هزینه به منفعت با خودشان است، که از خودشان بپرسند سالیانه چه مقدار هزینه می‌کنند و چقدر درآمد دارند.
با این موارد بد نیست که اشاره‌ای هم به الگوی غلط مصرف خود نیز بیندازیم. بارها شاهد سرریز بنزین از باک خودروها بوده‌ایم، بارها لامپ‌های روشن اضافی را دیده‌ایم، اتاق‌های گرم خالی از سکنه را دیده‌ایم، ریزش آشغال به درون رودخانه، دود دودکش اتومبیل‌ها، پرتاب زباله از پنجره اتومبیل‌ها به بیرون و ریختن نخاله ساختمانی در اطراف جاده‌ها، راستی به خود آمده‌ایم؟
اگرنه، پس وجود ریز گردها در ایامی از سال که حیات را بر ما تنگ می‌کند، کمبود باران و قطعی آب در روزهایی از سال، گرم شدن زمین و کلافه شدن از گرما در تابستان، باران‌های نا به‌موقع و جاری شدن سیلاب‌های تابستانی و خسارت وارد آوردن بر باغات و مزارع و صدها آفت و بلا را چه‌کار کنیم.

ادامه دارد...

یکی دیگر از نظریات در مورد مصرف مربوط به بودریار است. این نظر بیشتر بر تأثیرات تبلیغات بر روان انسان در مصرف کردن تأثیر دارد. این امر به‌ویژه در سنین 15 سال به بالا رواج دارد. اکنون در بانه کم نیستند کسانی که کالاها و خدماتی را مصرف می‌کنند، بدون اینکه نیاز واقعی به مصرف این‌گونه کالا و خدمات داشته باشند. صرفاً به خاطر اینکه ازنظر روانی خود را با فرد دیگری همسان‌سازی می‌کنند و وجود خود را در قالب او جستجو می‌کنند، خواه هنرپیشه باشد یا ورزشکار، که از نوع آرایش موی سر و لباس پوشیدن آن‌ها کاملاً مشهود است.
به‌طورکلی در مورد مصرف تاکنون به چهار موضوع اشاره شد:
1- انسان به خاطر رفع نیازهای خود باید کالاها و خدماتی را مصرف کند.
2- تا حدود صدسال پیش مصرف انسان به خاطر رفع نیازهای اساسی و یا طبیعی بوده است.
3- الگوی مصرف انسان در طول زمان تغییریافته و متنوع شده است.
4- همه تغییرات در الگوی مصرف الزامی نبوده و تبلیغات نقش مؤثری در این تغییرات داشته است.
به‌طورکلی از سال 1950 میلادی به این‌طرف در اثر تبلیغات نظام سرمایه‌داری، مصرف انبوه شکل‌گرفته با ایجاد این مفهوم در اذهان که (معنای زندگی را باید در لذت خرید اشیای گوناگون جستجو کرد) بدون شک روی آوردن به مصرف بی‌رویه در میان ما هم گسترش‌یافته است، که خود موجب پیدا شدن دو نوع عارضه گشته است:
الف- ایجاد عدم تعادل روحی و روانی در بین شهروندان
ب- ایجاد عدم تعادل بین مصرف منابع بدون جایگزینی آن‌ها و تخریب هر چه بیشتر محیط‌زیست
به علت رواج بازرگانی در سال‌های اخیر، شغل‌های ناپایدار با درآمد ناپایدار ایجادشده است، که در مواردی موجبات به وجود آمدن آسیب‌های اجتماعی شده است. بد نیست به چند مورد از آن‌ها در بانه اشاره شود:
- کلاه‌برداری در بازار پول که هر از چند گاهی در شکلی تازه رخ می‌نماید و مال‌باختگان را دچار تنش‌های روانی می‌کند.
- افزایش پول در گردش که این پول‌های سرگردان صرف سرمایه‌گذاری‌های زیر بنایی نشده، بلکه بیشتر صرف ساخت بناهای مرتفع می‌شود که توازن هماهنگ شهر را بر هم زده و موجب تجاوز به حریم خصوصی خانه‌های دیگر می‌شود. این تودرتو شدن حریم خصوصی ایجاد تنش‌های روانی را به همراه دارد.
- پیدا شدن دو قشر مرفه با جمعیت کم و فقرا با جمعیت زیاد، چه‌بسا فرهنگ خودنمایی و به رخ کشیدن را از سوی مرفهان(نه لزوماً خودشان) بلکه از ناحیه فرزندانشان در بانه افزایش داده. به‌طوری‌که از لباس پوشیدن و زیورآلات و انجام ازدواج‌های آن‌چنانی با مخارج گزاف و ویراژ دادن با اتومبیل در معابر عمومی و میدان‌ها، تأثیرات روانی مخرب بر مردم، خصوصاً جوانان کم‌درآمد را به وجود آورده‌ است.
در این میان بد به حال جوانان فقیر که گاه در تصمیمات خود به ثروتمند شدن می‌اندیشند و می‌خواهند یک‌شبه ره صدساله بپیمایند و از چاله به چاه می‌افتند. نه‌تنها از چنگال فقر رهایی نمی‌یابند، بلکه موجب زیان برای خود و گرفتاری خانوادگی را فراهم می‌نمایند. البته کم نیستند جوانان مرفهی که در اشکال دیگر به وجود آورنده آسیب‌های اجتماعی هستند.
گواه این موارد را در افزایش پرونده‌های قضایی، افزایش ورشکستگی در کسب‌وکار، برخوردهای فیزیکی در معابر، رواج اعتیاد، طلاق، خودسوزی و خودکشی می‌توان جستجو کرد.
درهرصورت نمونه‌هایی ازاین‌گونه آسیب‌های اجتماعی مشهود است و بررسی آن‌ها کار روانشناسان و جامعه شناسان است.
آنچه امروزه از تخریب محیط‌زیست در بانه مشاهده می‌شود، بر وجود مصرف نادرست منابع و امکانات صحه می‌گذارد، برای نمونه:
سرانه تولید زباله به‌طور استاندارد در جهان 400 گرم، در ایران 800 گرم و در بانه 1500 گرم است. این ارقام نه‌تنها نشان‌دهنده هدر رفتن منابع است، بلکه مشکل دیگری به نام دفن زباله به وجود آورده است. دفن نادرست زباله در (هه ژده دولان) باعث اسیدی شدن خاک، تولید مواد سمی و آلوده شدن آب‌های زیرزمینی و آلودگی هوای محیط شده به‌طوری‌که کسانی را که ازآنجا (جاده بانه-سردشت) عبور می‌کنند، آزرده‌خاطر می‌کند.
افزایش جمعیت آلودگی در محیط‌زیست را مضاعف کرده است. جمعیت شهرستان بانه در سال 1385 حدود 120 هزار نفر بوده است. پیش‌بینی می‌شود این عدد در سال 1395 به حدود 150 هزار نفر برسد، یعنی به‌طور متوسط سالانه دونیم درصد به جمعیت اضافه می‌شود. خوب ممکن است این پدیده عمومی باشد، چون افزایش جمعیت در همه‌جا هست. پدیده ناگوار در بانه این است که ترکیب جمعیتی روستایی و شهری برهم‌خورده است. اکنون 70 درصد جمعیت ساکن شهرند و این به مدد مهاجرت روستاییان به شهرها صورت گرفته است.
جمعیت مهاجر به شهر به دلیل گرانی زمین در محدوده شهر به‌ناچار در زمین‌های خارج محدوده سکنی می‌گزینند. درنتیجه علاوه بر ناتوانی دستگاه‌های ذی‌ربط در خدمات‌رسانی به آن‌ها، به علت افزایش تقاضا در زمین‌های با کاربری کشاورزی برای خانه‌سازی، موجی از زمین‌خواری در اطراف شهر به راه افتاده، به‌طوری‌که چرخه تبدیل مراتع به زمین کشاورزی و تبدیل زمین کشاورزی به مسکن، شهر را از قواره طبیعی خارج کرده و موجب رها شدن فاضلاب در کوچه‌ها و انباشت زباله در نقاطی از آن‌ها شده است، که به‌نوبه خود در آلودگی محیط و تهدید سلامت مردم اثر دارد.
نمود دیگری از فشار بر محیط‌زیست در بانه، هجوم افراد سودجو به حریم منابع طبیعی است. اینان با حصار کشی و سیم‌خاردار و زدن توری، عرصه‌های طبیعی را به خانه باغ(بخوانید ویلا باغ) تبدیل کرده‌اند، راه را بر خزنده و چرنده و کل موجودات زنده اکوسیستم برای دسترسی به آب و غذا بسته‌اند، چاه آب بدون رعایت فاصله استاندارد زده‌اند، آب‌ها فروکش کرده و زمین را با عارضه نشست به‌طور متوسط سالیانه سه سانتی‌متر در بانه روبه‌رو کرده است. مصرف سوخت‌های فسیلی چون گاز طبیعی و برق را افزایش داده‌، که خودبه‌خود موجب آلودگی هوا هم می‌شود.
در این به‌ظاهر باغ‌ها چند اصله درخت هم کاشته‌اند. دیگر برآورد هزینه به منفعت با خودشان است، که از خودشان بپرسند سالیانه چه مقدار هزینه می‌کنند و چقدر درآمد دارند.
با این موارد بد نیست که اشاره‌ای هم به الگوی غلط مصرف خود نیز بیندازیم. بارها شاهد سرریز بنزین از باک خودروها بوده‌ایم، بارها لامپ‌های روشن اضافی را دیده‌ایم، اتاق‌های گرم خالی از سکنه را دیده‌ایم، ریزش آشغال به درون رودخانه، دود دودکش اتومبیل‌ها، پرتاب زباله از پنجره اتومبیل‌ها به بیرون و ریختن نخاله ساختمانی در اطراف جاده‌ها، راستی به خود آمده‌ایم؟
اگرنه، پس وجود ریز گردها در ایامی از سال که حیات را بر ما تنگ می‌کند، کمبود باران و قطعی آب در روزهایی از سال، گرم شدن زمین و کلافه شدن از گرما در تابستان، باران‌های نا به‌موقع و جاری شدن سیلاب‌های تابستانی و خسارت وارد آوردن بر باغات و مزارع و صدها آفت و بلا را چه‌کار کنیم.

ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.