نشست «حقوق فرهنگی شهروندی» در بانه
روز پنجشنبه 4 آذر، نشست «حقوق فرهنگی شهروندی» با تأملی در نسبت حقوق شهروندی و حقوق فرهنگی توسط رضا شجیعی به عنوان سخنران، از سوی بنیاد توسعه فرهنگی آشتی، در سالن آمفیتئاتر اداره ارشاد اسلامی بانه برگزار شد.
در ابتدای جلسه مرامنامه بنیاد توسعه فرهنگی آشتی، توسط یکی از اعضای انجمن خوانده شده و تعدادی از فعالیتهای این بنیاد به سمع حاضرین رسید.
رضا شجیعی نویسنده و پژوهشگر، سخنان خود را با تعریفی از شهروند شروع کرده و گفت: به هر فردی که در یک سیستم سیاسی حضور داشته باشد شهروند گفته میشود. هر فرد در سیستم سیاسی دارای حقوقی است، که این سیستمهای سیاسی را، امروزه ما بهعنوان حکومت میشناسیم.
وی گفت: رابطهای برابر، در بین فرد و سیستم سیاسی برقرار است که در هر سیستم تعدادی حقوق برای هر فرد در نظر گرفته میشود و همزمان با این حقوق تکالیفی برای هر فرد لحاظ میشود و تا زمانی که فرد تکالیف خود را به انجام نرساند حقوقی برای او در نظر گرفته نمیشود.
شجیعی با اشاره به اینکه فرد در سیستمهای حکومتی رعیت محسوب نمیشود، بلکه خود به عنوان فردی که داری حقوق اجتماعی است، نگریسته می شود، گفت: هر فرد در جامعه سیاسی حقوق مدنی و سیاسی خاصی دارد که این حقوق بر اساس قانون اساسی هر جامعهای به فرد داده میشود. در سیستمهای سیاسی مجموعهای حق و تکلیف در بین فرد و نظام سیاسی وجود دارد که سیستمهای سیاسی علاقهمند هستند به اینکه تمامی این حقوق در چهارچوب حقوق شهروندی معنا شود تا اگر زمانی فرد در سیستم حکومتی خارج از این قوانین عمل کند، سیستم، حق صلب حقوق از فرد را داشته باشد.
وی در ادامه در خصوص حقوق فرهنگی ادامه داد: تاکنون تعریف جامعی از حقوق فرهنگی صورت نگرفته است. اولین تعریف در خصوص حقوق فرهنگی در سال 1945 توسط سازمان ملل ارائه شد. در این تعریف، دربند 1 ماده 3 در خصوص حقوق فرهنگی بحث شده است و در سال 1948 اعلامیه جهانی حقوق بشر در دو ماده 22 و 27 به حقوق فرهنگی اشاره میکند: در ماده 22 با اشاره به اینکه، هر فردی که عضوی از جامعه باشد، حق داشتن امنیت را دارد و میتواند از منابع اقتصادی، اجتماعی یا فرهنگی برای محافظت از حیثیت و حقوق خود، استفاده نماید؛ در ماده 27نیز اشاره به این شد، که هر فرد حق استفاده از منابع مادی و معنوی هر اثر علمی-فرهنگی که در جامعه تولید میشود را داشته باشد.
وی در ادامه به بیست و دومین اجلاس یونسکو در خصوص حقوق فرهنگی اشاره کرد و گفت: اجلاس یونسکو، مهمترین رخدادی است که در خصوص حقوق فرهنگی شناخته میشود. این اجلاس در سال 1983 قطعنامهای تحت عنوان11/20 منتشر کرد که در این قطعنامه اعلام شد، حقوق فرهنگی تمامی افراد جهان مهم است و این امر مهم شامل تمامی افراد جامعه از هر زبان و فرهنگ و آیینی است. در همین خصوص سالهای1988 تا 1997 را به اسم دهه فرهنگی نامگذاری کردند. در این 10 سال در تمام دنیا جلسات و تجمعهای متفاوتی تشکیل شد که این جلسات توانست دستاوردهای مهمی داشته باشد. کنفرانس مکزیکوسیتی یکی از مهمترین دستاوردهایی است که میتوان به آن اشاره کرد که در آن به اجماعی جهانی در تعریف حقوق فرهنگی رسیدند.
وی ادامه داد: در سال 1996 فهرستی تحت عنوان، مقدماتی برای حقوق فرهنگی از سوی یکی از کارشناسان یونسکو به سند بینالمللی تبدیل شد، که 15 حق، تحت عنوانهای: آزادی مذهب، حق تشکیل اجتماعات، حق بقای فیزیکی، حق بر هویت فرهنگی، آزادی عقیده، آزادی بیان و... برای این حوزه مشخص شد.
شجیعی گفت: مبحث حقوق فرهنگی در ایران بهتازگی وارد و تنها در دانشگاه تهران به گرایش حقوقی تبدیلشده که عمر آن به سه سال نمیرسد.
وی با اشاره به اینکه تنها فردی که در ایران، در این خصوص بحث کرده، آقای نیکپی است گفت: ایشان جدا از 15 فاکتوری که توسط سازمان ملل ارائهشده یک فاکتور دیگر نیز به آن اضافه کرده است. نیک پی به دلیل تنوع قومی و زبانی در خاورمیانه، حق برخوردار بودن از زبان مادری را به این حقوق اضافه کرد.
وی در ادامه به تفاوتهای حقوق شهروندی و حقوق فرهنگی پرداخت و گفت: حقوق شهروندی، حقوقی است قراردادی که بین هر فرد جامعه و سیستم سیاسی آن کشور بسته میشود و این سیستم حق گرفتن تعدادی از این حقوق، که مربوط به هر فرد است را میتواند بگیرد. اما در مقابل حقوق فرهنگی حقوقی است که بر اساس هیچ قراردادی نیست و مربوط به شخص و جامعهای است که فرد در آن زندگی میکند و هیچ سیستم سیاسی حق گرفتن این حقوق را از فرد ندارد.
محدوده اجرای حقوق شهروندی، محدودهای است که با قلمرو حاکمیتی پیوند دارد، اما حقوق فرهنگی به هیچ قلمروی در ارتباط نیست و هر فردی در هرکجای دنیا که باشد با هر ملیت و دینی، همان فرد میماند و نسبت به تغییر مکان این حقایق تغییر نمیکند.
در خصوص ضمانت اجرایی، دولتها ضامن اجرای حقوق شهروندی میباشند اما در حقوق فرهنگی انجمنها و نهادهای مردمی ضامن اجرایی میباشند.
در تفاوتهای مبنایی، حقوق شهروندی بهصورت اعطایی است، اما در حقوق فرهنگی، حقوق ذاتی غیر قراردادی است.
نحوه استیفا در حقوق شهروندی بهصورت فردی است و بهصورت جمعی امکانپذیر نیست چون با قرارداد فردی پیوند دارد، اما در حقوق فرهنگی به هر دو صورت جمعی و فردی امکان استیفا وجود دارد چون هم خصوصیات حقوق فردی را داراست هم خصوصیات حقوق جمعی.
در آخر برنامه پرسشهایی توسط حاضرین در جلسه ارائه و توسط رضا شجیعی به آنها پاسخ داده شد.
روز پنجشنبه 4 آذر، نشست «حقوق فرهنگی شهروندی» با تأملی در نسبت حقوق شهروندی و حقوق فرهنگی توسط رضا شجیعی به عنوان سخنران، از سوی بنیاد توسعه فرهنگی آشتی، در سالن آمفیتئاتر اداره ارشاد اسلامی بانه برگزار شد.
در ابتدای جلسه مرامنامه بنیاد توسعه فرهنگی آشتی، توسط یکی از اعضای انجمن خوانده شده و تعدادی از فعالیتهای این بنیاد به سمع حاضرین رسید.
رضا شجیعی نویسنده و پژوهشگر، سخنان خود را با تعریفی از شهروند شروع کرده و گفت: به هر فردی که در یک سیستم سیاسی حضور داشته باشد شهروند گفته میشود. هر فرد در سیستم سیاسی دارای حقوقی است، که این سیستمهای سیاسی را، امروزه ما بهعنوان حکومت میشناسیم.
وی گفت: رابطهای برابر، در بین فرد و سیستم سیاسی برقرار است که در هر سیستم تعدادی حقوق برای هر فرد در نظر گرفته میشود و همزمان با این حقوق تکالیفی برای هر فرد لحاظ میشود و تا زمانی که فرد تکالیف خود را به انجام نرساند حقوقی برای او در نظر گرفته نمیشود.
شجیعی با اشاره به اینکه فرد در سیستمهای حکومتی رعیت محسوب نمیشود، بلکه خود به عنوان فردی که داری حقوق اجتماعی است، نگریسته می شود، گفت: هر فرد در جامعه سیاسی حقوق مدنی و سیاسی خاصی دارد که این حقوق بر اساس قانون اساسی هر جامعهای به فرد داده میشود. در سیستمهای سیاسی مجموعهای حق و تکلیف در بین فرد و نظام سیاسی وجود دارد که سیستمهای سیاسی علاقهمند هستند به اینکه تمامی این حقوق در چهارچوب حقوق شهروندی معنا شود تا اگر زمانی فرد در سیستم حکومتی خارج از این قوانین عمل کند، سیستم، حق صلب حقوق از فرد را داشته باشد.
وی در ادامه در خصوص حقوق فرهنگی ادامه داد: تاکنون تعریف جامعی از حقوق فرهنگی صورت نگرفته است. اولین تعریف در خصوص حقوق فرهنگی در سال 1945 توسط سازمان ملل ارائه شد. در این تعریف، دربند 1 ماده 3 در خصوص حقوق فرهنگی بحث شده است و در سال 1948 اعلامیه جهانی حقوق بشر در دو ماده 22 و 27 به حقوق فرهنگی اشاره میکند: در ماده 22 با اشاره به اینکه، هر فردی که عضوی از جامعه باشد، حق داشتن امنیت را دارد و میتواند از منابع اقتصادی، اجتماعی یا فرهنگی برای محافظت از حیثیت و حقوق خود، استفاده نماید؛ در ماده 27نیز اشاره به این شد، که هر فرد حق استفاده از منابع مادی و معنوی هر اثر علمی-فرهنگی که در جامعه تولید میشود را داشته باشد.
وی در ادامه به بیست و دومین اجلاس یونسکو در خصوص حقوق فرهنگی اشاره کرد و گفت: اجلاس یونسکو، مهمترین رخدادی است که در خصوص حقوق فرهنگی شناخته میشود. این اجلاس در سال 1983 قطعنامهای تحت عنوان11/20 منتشر کرد که در این قطعنامه اعلام شد، حقوق فرهنگی تمامی افراد جهان مهم است و این امر مهم شامل تمامی افراد جامعه از هر زبان و فرهنگ و آیینی است. در همین خصوص سالهای1988 تا 1997 را به اسم دهه فرهنگی نامگذاری کردند. در این 10 سال در تمام دنیا جلسات و تجمعهای متفاوتی تشکیل شد که این جلسات توانست دستاوردهای مهمی داشته باشد. کنفرانس مکزیکوسیتی یکی از مهمترین دستاوردهایی است که میتوان به آن اشاره کرد که در آن به اجماعی جهانی در تعریف حقوق فرهنگی رسیدند.
وی ادامه داد: در سال 1996 فهرستی تحت عنوان، مقدماتی برای حقوق فرهنگی از سوی یکی از کارشناسان یونسکو به سند بینالمللی تبدیل شد، که 15 حق، تحت عنوانهای: آزادی مذهب، حق تشکیل اجتماعات، حق بقای فیزیکی، حق بر هویت فرهنگی، آزادی عقیده، آزادی بیان و... برای این حوزه مشخص شد.
شجیعی گفت: مبحث حقوق فرهنگی در ایران بهتازگی وارد و تنها در دانشگاه تهران به گرایش حقوقی تبدیلشده که عمر آن به سه سال نمیرسد.
وی با اشاره به اینکه تنها فردی که در ایران، در این خصوص بحث کرده، آقای نیکپی است گفت: ایشان جدا از 15 فاکتوری که توسط سازمان ملل ارائهشده یک فاکتور دیگر نیز به آن اضافه کرده است. نیک پی به دلیل تنوع قومی و زبانی در خاورمیانه، حق برخوردار بودن از زبان مادری را به این حقوق اضافه کرد.
وی در ادامه به تفاوتهای حقوق شهروندی و حقوق فرهنگی پرداخت و گفت: حقوق شهروندی، حقوقی است قراردادی که بین هر فرد جامعه و سیستم سیاسی آن کشور بسته میشود و این سیستم حق گرفتن تعدادی از این حقوق، که مربوط به هر فرد است را میتواند بگیرد. اما در مقابل حقوق فرهنگی حقوقی است که بر اساس هیچ قراردادی نیست و مربوط به شخص و جامعهای است که فرد در آن زندگی میکند و هیچ سیستم سیاسی حق گرفتن این حقوق را از فرد ندارد.
محدوده اجرای حقوق شهروندی، محدودهای است که با قلمرو حاکمیتی پیوند دارد، اما حقوق فرهنگی به هیچ قلمروی در ارتباط نیست و هر فردی در هرکجای دنیا که باشد با هر ملیت و دینی، همان فرد میماند و نسبت به تغییر مکان این حقایق تغییر نمیکند.
در خصوص ضمانت اجرایی، دولتها ضامن اجرای حقوق شهروندی میباشند اما در حقوق فرهنگی انجمنها و نهادهای مردمی ضامن اجرایی میباشند.
در تفاوتهای مبنایی، حقوق شهروندی بهصورت اعطایی است، اما در حقوق فرهنگی، حقوق ذاتی غیر قراردادی است.
نحوه استیفا در حقوق شهروندی بهصورت فردی است و بهصورت جمعی امکانپذیر نیست چون با قرارداد فردی پیوند دارد، اما در حقوق فرهنگی به هر دو صورت جمعی و فردی امکان استیفا وجود دارد چون هم خصوصیات حقوق فردی را داراست هم خصوصیات حقوق جمعی.
در آخر برنامه پرسشهایی توسط حاضرین در جلسه ارائه و توسط رضا شجیعی به آنها پاسخ داده شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.