عدالت کور
مهدیه امیری. نویسنده و فعال حوزه زنان
شرق: از آقای ک. پرسیدند:"اگر عاشق کسی بشوی چه میکنی؟" آقای ک. جواب داد:"طرحی از او میکشم و مطمئن میشوم که به آن شبیه شود." "کدام شبیه شود؟ آن طرح؟" آقای ک. گفت:" نه، آن شخص"
این متن، قسمتی از یکی از داستانهای "برشت" درباره آقای کوینر(اگرآقای ک. شخصی را دوست بدارد) هست که دارای پیامی مبنی بر خشونتی اخلاقی است. خشونتی که پنهان هست و عریان نیست.
زنان در جامعه همواره تجربه "پرتاب شدن" به جایی را دارند که در آن گیر افتادهاند. جایی که به "روح و روان" آنها تعلق ندارد و در "تار عنکبوت شرایط از پیش موجود"، گرفتار آمدهاند. شرایطی که جامعه از طریق فرهنگ در بین اشخاص نهادینه کرده و زنان به ناچار مجبور به پذیرش آن هستند. این شرایط قابل لمس نیست؛ چراکه؛ از همان ابتدا همراه افراد بوده و بسیار عادی در کنار آن گذر میشود. شرایطی که به خشونت "پنهان" معروف هست. این وضعیتی است که قابلیت "سوژه" بودن را از زنان میگیرد و باعث میشود که آنها مجبور به اجرای رفتارهایی منفعل شوند. خشونت تنها محدود به پرخاشگری و تعرضات جسمی و فیزیکی نیست بلکه این گفتمان فرهنگی جامعه است که این مساله را بنیان نهاده است. مسالهای که در مناسبات و رفتارهای فردی و اجتماعی بروز مییابد اما این ساختار جامعه هست که این مساله را به رسمیت شناخته و با ایدئولوژی مسلط بسط میدهد. ایدئولوژی ای که باعث میشود خشونت به صورت یک قانون درآید و این در هم تنیدگی خشونت و قانون آنجا بارز میشود که از قدیم تاکنون تفاوتهای جنسیتی بین زن و مرد وجود داشته و قانون در برخی بندهای خود از این موضوع دفاع میکند. ما
سادهترین این خشونت را در رفتارهای مردان نسبت به زنان میبینیم و چون قانون منعی بر اجرای آن نگذاشته است، به سادگی از سوی افراد خصوصا زنان پذیرفته میشود. این رفتار باعث بهرهکشی از زن و "اخته" نمودن وی میشود. به قول ژیژک «خشونتی که با ذات یک نظام سرشته شده نه تنها خشونت فیزیکی مستقیم بلکه افزون بر آن، شکلهای ظریفتری از قهر و اجبار که مناسبات سلطه و بهرهکشی از جمله تهدید به خشونت را سرپا نگه میدارد.»(ژیژک، خشونت (پنج نگاه زیر چشمی): ۱۳۸۹ : ۲۰)
سلطه ایدئولوژی، قدرت و خشونت بر زنان باعث میشود که زنان در چرخهای از "دُور" بیفتند که توان مقابله با این سلطه را نداشته باشند. همانطور که قرنهاست زنان سعی در گرفتن حق خود دارند اما تاکنون موفق به اینکاربه طور تمام و کمال نشدهاند. چراکه؛ قرنهاست این قدرت و ایدئولوژی بر زنان سلطه داشته و از آنها "دیگری" هایی ساخته که گاهی حتی قادر به بازشناختن خود نیستند. این احساس "دیگربودگی" در زنان "خلا" ای ایجاد میکند که باعث میشود زنان نسبت به "هویت" خویش دچار تردید گردند و "ازخود بیگانگی" شکل گیرد. احساسی که باعث تشدید خشونتهای پنهان در روح و روان زنان میشود و آنها را از درون تهی و پوچ میکند. قدرت و ایدئولوژی به تبلیغ عدالت بین زن و مرد میپردازند اما این در هم تنیدگی، عدالت کوری را نوید میدهد که زنان با وجود قانونهای مورد پذیرش از جانب ایدئولوژی و بسط و سلطه آن بر دنیای مردسالار چند قرنی، جایگاهی ندارند و همچنان باید در خلا "خودبودگی" دست و پا زنند.
درک این نکته ضروری است که شکستن این دُور پارادوکسهای اخلاقی قدرت و ایدئولوژی (که به ظاهر سعی در احقاق حقوق زنان دارند و از طرف دیگر حق آنان را ضایع میکنند)، زمانی ممکن است که با آگاه نمودن تمامی افراد جامعه از طریق دادن آموزش، طی قرنهای متوالی صورت پذیرد.
شرق: از آقای ک. پرسیدند:"اگر عاشق کسی بشوی چه میکنی؟" آقای ک. جواب داد:"طرحی از او میکشم و مطمئن میشوم که به آن شبیه شود." "کدام شبیه شود؟ آن طرح؟" آقای ک. گفت:" نه، آن شخص"
این متن، قسمتی از یکی از داستانهای "برشت" درباره آقای کوینر(اگرآقای ک. شخصی را دوست بدارد) هست که دارای پیامی مبنی بر خشونتی اخلاقی است. خشونتی که پنهان هست و عریان نیست.
زنان در جامعه همواره تجربه "پرتاب شدن" به جایی را دارند که در آن گیر افتادهاند. جایی که به "روح و روان" آنها تعلق ندارد و در "تار عنکبوت شرایط از پیش موجود"، گرفتار آمدهاند. شرایطی که جامعه از طریق فرهنگ در بین اشخاص نهادینه کرده و زنان به ناچار مجبور به پذیرش آن هستند. این شرایط قابل لمس نیست؛ چراکه؛ از همان ابتدا همراه افراد بوده و بسیار عادی در کنار آن گذر میشود. شرایطی که به خشونت "پنهان" معروف هست. این وضعیتی است که قابلیت "سوژه" بودن را از زنان میگیرد و باعث میشود که آنها مجبور به اجرای رفتارهایی منفعل شوند. خشونت تنها محدود به پرخاشگری و تعرضات جسمی و فیزیکی نیست بلکه این گفتمان فرهنگی جامعه است که این مساله را بنیان نهاده است. مسالهای که در مناسبات و رفتارهای فردی و اجتماعی بروز مییابد اما این ساختار جامعه هست که این مساله را به رسمیت شناخته و با ایدئولوژی مسلط بسط میدهد. ایدئولوژی ای که باعث میشود خشونت به صورت یک قانون درآید و این در هم تنیدگی خشونت و قانون آنجا بارز میشود که از قدیم تاکنون تفاوتهای جنسیتی بین زن و مرد وجود داشته و قانون در برخی بندهای خود از این موضوع دفاع میکند. ما
سادهترین این خشونت را در رفتارهای مردان نسبت به زنان میبینیم و چون قانون منعی بر اجرای آن نگذاشته است، به سادگی از سوی افراد خصوصا زنان پذیرفته میشود. این رفتار باعث بهرهکشی از زن و "اخته" نمودن وی میشود. به قول ژیژک «خشونتی که با ذات یک نظام سرشته شده نه تنها خشونت فیزیکی مستقیم بلکه افزون بر آن، شکلهای ظریفتری از قهر و اجبار که مناسبات سلطه و بهرهکشی از جمله تهدید به خشونت را سرپا نگه میدارد.»(ژیژک، خشونت (پنج نگاه زیر چشمی): ۱۳۸۹ : ۲۰)
سلطه ایدئولوژی، قدرت و خشونت بر زنان باعث میشود که زنان در چرخهای از "دُور" بیفتند که توان مقابله با این سلطه را نداشته باشند. همانطور که قرنهاست زنان سعی در گرفتن حق خود دارند اما تاکنون موفق به اینکاربه طور تمام و کمال نشدهاند. چراکه؛ قرنهاست این قدرت و ایدئولوژی بر زنان سلطه داشته و از آنها "دیگری" هایی ساخته که گاهی حتی قادر به بازشناختن خود نیستند. این احساس "دیگربودگی" در زنان "خلا" ای ایجاد میکند که باعث میشود زنان نسبت به "هویت" خویش دچار تردید گردند و "ازخود بیگانگی" شکل گیرد. احساسی که باعث تشدید خشونتهای پنهان در روح و روان زنان میشود و آنها را از درون تهی و پوچ میکند. قدرت و ایدئولوژی به تبلیغ عدالت بین زن و مرد میپردازند اما این در هم تنیدگی، عدالت کوری را نوید میدهد که زنان با وجود قانونهای مورد پذیرش از جانب ایدئولوژی و بسط و سلطه آن بر دنیای مردسالار چند قرنی، جایگاهی ندارند و همچنان باید در خلا "خودبودگی" دست و پا زنند.
درک این نکته ضروری است که شکستن این دُور پارادوکسهای اخلاقی قدرت و ایدئولوژی (که به ظاهر سعی در احقاق حقوق زنان دارند و از طرف دیگر حق آنان را ضایع میکنند)، زمانی ممکن است که با آگاه نمودن تمامی افراد جامعه از طریق دادن آموزش، طی قرنهای متوالی صورت پذیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.