|

پیش‌بینی آینده در کسب‌وکارهای حوزه گردشگری

علی صالحی.عضو هیأت رئیسه شورای هماهنگی سمن‌های میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

در دنیایی که «شتاب» تغییرات رو به ‌افزایش است، توجه به روندهای موجود در دنیا، یافتن سرنخ‌ها و پیش‌بینی آینده، در ساختن آینده هر کسب‌وکاری بسیار تأثیرگذار خواهد بود. این «شتاب تغییرات»، نه‌تنها در تغییر فناوری‌ها، بلکه در میزان نفوذ آنها بین اقشار مختلف نیز چشمگیر است. سال‌ها زمان برد تا تلگراف به نقاط مختلف دنیا برسد، اما با اختراع تلفن، این فناوری با سرعت بیشتری وارد خانه‌ها شد. در واقع فناوری جدید (تلفن)، هم زودتر ایجاد شد، هم زودتر به دست کاربران رسید و هم در بین اقشار بیشتری نفوذ پیدا کرد. این موضوع درباره تلفن همراه به نحو بارزی رخ داد؛ به‌طوری‌که در برخی نقاط دنیا هنوز فناوری تلفن کابلی وارد نشده بود که تلفن همراه با سرعت در آن مناطق استفاده شد و امروز کمتر کسی در دنیا هست که تلفن همراه نداشته باشد. پیش‌بینی آینده گاهی بر اساس بررسی روندها از طریق مطالعه آمار و نمودار‌ها صورت می‌گیرد و گاهی برخی نشانه‌ها و پدیده‌ها می‌تواند سرنخی برای پیش‌بینی آینده باشد. هدف این نوشتار، پیش‌بینی «آینده نزدیک» برای استفاده کسب‌وکارهای حوزه گردشگری در کشور است که قرار است طی یک یا دو سال آینده راه‌اندازی شود.
در ادامه به مهم‌ترین سرنخ‌ها یا روندهای موجود در دنیا که می‌تواند بر این کسب‌وکارها مؤثر باشد، اشاره می‌شود. ازآنجاکه تبیین کامل روندها و ارائه نمودارها از حوصله این نوشتار خارج است، تلاش شده است صرفا به مهم‌ترین موارد اشاره‌ای کوتاه شود:
فناوری: شاید مهم‌ترین مؤلفه تأثیرگذار بر آینده دنیا را بتوان فناوری‌ دانست. مهم‌ترین مصادیق فناوری که بر آینده کسب‌وکارها و کسب‌وکارهای آینده تأثیرگذار است به شرح زیر است:
1-1- نفوذ اینترنت: افزایش ضریب نفوذ اینترنت پرسرعت در میان اقشار مختلف، مخصوصا استفاده بسیار زیاد از اینترنت اپراتورهای تلفن همراه.
تلفن‌های هوشمند: دقت در سیر تکامل سخت‌افزاری تلفن‌های هوشمند -که اکنون در برخی موارد در جایگاه یک کامپیوتر شخصی نیاز کاربران را برطرف می‌کند- و نیز توجه به سیر بلوغ برنامه‌های کاربردی تلفن‌های هوشمند، بسیار حائز اهمیت است. خرید و فروش آسان، ابزارهایی مانند گوگل‌مپ، امکان نظارت و امتیازدهی دیجیتال به ارائه‌دهندگان محصولات و خدمات، امکان استفاده از انواع حسگرها در تلفن هوشمند و بسیاری موارد دیگر، امکان‌های شگفت‌انگیزی برای کسب‌وکارها ایجاد می‌کند.
خدمات ابری: ظهور خدمات مختلف از ذخیره‌سازی ابری تا رایانش ابری در کنار نفوذ اینترنت پرسرعت در میان اقشار مختلف، این مکان را فراهم می‌کند تا برنامه‌نویسان در آینده نزدیک، چندان نگران محدودیت‌های فضای ذخیره‌سازی، پردازش و دیگر ملزومات مرتبط با این حوزه نباشند.
اینترنت اشیا (IoT): قفل‌های هوشمند، ترموستات‌های هوشمند، خودروهای هوشمند، امکان کنترل ترافیک و بررسی رفتار ارائه‌دهنده خدمات به مشتری، فقط نمونه‌هایی از کاربرد اینترنت اشیاست که در صنعت هتلداری و گردشگری قابل‌استفاده است. در سال 1992 یک میلیون دستگاه به اینترنت متصل بوده‌؛ در سال 2016 حدود 20 میلیارد دستگاه، و پیش‌بینی می‌شود تا سال 2020 حدود 50 میلیارد دستگاه به اینترنت متصل باشند. هم‌اکنون برخی شهرهای جهان (مانند بریستول انگلیس) بر تجهیز شهر به زیرساخت‌های اینترنت اشیا برای توسعه گردشگری متمرکز شده‌اند.
سفارشی‌سازی: بسیاری از کسب‌وکارها به این سمت حرکت می‌کنند که به مشتری خدمت یا محصولی «مطابق نیاز فرد» ارائه دهند. در انتهای نوشتار مثالی آمده است که نشان می‌دهد چگونه درصد مهمی از سفرها در آینده نزدیک به جای تور، تبدیل به سفرهای شخصی یا تورهای سفارشی خواهند شد.
یکپارچه‌سازی: بسیاری از کسب‌وکارها به این سمت پیش می‌روند که بتوانند مجموعه‌ای از «خدمات مرتبط» را در یک بسته یکپارچه ارائه کنند. مثلا کاربر در یک اپلیکیشن بتواند مسیر خود را بیابد، بلیت بخرد، هتل رزرو کند و ... .
جهانی‌شدن: مؤلفه‌های مختلف جهانی‌شدن، ازجمله نزدیک‌شدن و درک متقابل نگاه‌ها و فرهنگ‌ها، وجود زبان‌های بین‌المللی، گسترش ارتباطات، امکان استفاده از مبادلات تجاری بین‌المللی و ... تاکنون بر رشد صنعت گردشگری تأثیر زیادی داشته است و خواهد داشت.
رشد طبقه متوسط و افزایش تعداد گردشگران: تخمین زده می‌شود که در سال 1950، 25 میلیون گردشگر بین‌المللی وجود داشته است. این عدد در سال 2013 به نزدیک یک ‌میلیارد گردشگر رسیده است و تا سال 2030 حدود یک‌میلیاردو800 میلیون گردشگر بین‌المللی پیش‌بینی می‌شود.
خطوط هواپیمایی ارزان‌قیمت: ظهور خطوط هوایی ارزان‌قیمت همچون ساوث‌وست، ایزی‌جت، رایان‌ایر و ... از دو جهت مهم است: نخست آنکه این رویکرد جدید می‌تواند در کسب‌وکارهای دیگر نیز استفاده شود (داستان ایجاد خطوط هوایی ارزان‌قیمت را بخوانید). دوم آنکه ایجاد این خطوط هوایی هزینه سفر را در بسیاری کشورها کاهش داده است و با توجه به سیاست‌های سازمان هواپیمایی کشوری، به احتمال فراوان در آینده نزدیک، خطوط هوایی ارزان‌قیمت ایرانی نیز اعلام موجودیت خواهند کرد که این اتفاق می‌تواند تحول عظیمی در گردشگری کشور ایجاد کند. اشتراک‌گذاری منابع مانند محل اسکان، وسایل حمل‌ونقل و تجهیزات: کسب‌وکارهایی مانند اوبر، کاوچ سرفینگ و ... رویکرد جدیدی را مطرح کرده‌اند که با استفاده از ایجاد شبکه‌های اجتماعی، تلفن‌های هوشمند و ... امکان به‌اشتراک‌گذاری امکانات و تجهیزات را فراهم می‌کنند. این رویکرد با سرعت در زمینه‌های مختلف در حال رشد است و یکی از مهم‌ترین نتایج گسترش آن، کاهش هزینه‌ها و همچنین تغییر نیاز مشتریان است.
روندهای جمعیتی: پیش‌بینی اینکه در چه دوره‌ای، چه گروه جمعیتی، چه نیازی دارد؛ می‌تواند مسیر کسب‌وکارها را تغییر دهد. سیر حرکت مهاجران به کشورهای اروپایی یا سایر تغییرات در الگوهای جمعیتی نیز هریک اثراتی به دنبال دارد که کسب‌وکارها می‌توانند با توجه به این تغییرات، بازار آینده خودشان را پیش‌بینی و انتخاب کنند.
نسل Z: متولدین سال 2000 میلادی تاکنون را نسل Z یا نسل نت می‌خوانند. این نسل که لقب «شهروندان دیجیتال» یا «شهروندان جهانی» را گرفته‌اند، متأثر از جهانی‌شدن، پساساختارگرایی و فناوری اطلاعات هستند و زندگی‌شان همیشه و به طور گسترده با ارتباطات، اینترنت و تلفن‌های هوشمند عجین بوده است. نیازها و ارزش‌آفرینی برای این نسل ویژگی‌هایی دارد که می‌تواند مورد توجه کسب‌وکارها قرار گیرد. نسل «زِد» کم‌کم به عنوان مشتری، آماده ورود به صنعت گردشگری شده‌اند.
روندهای سیاسی: سیاست خارجی از عوامل بسیار تأثیرگذار بر روند ورود گردشگر خارجی است و سیاست خارجی هر دولت، وابسته به رویکرد آن دولت‌، متفاوت است. با توجه به تغییر سیاست‌ها در اثر تغییر دولت‌ها، یکی از رویکردهای هوشمندانه کسب‌وکارهای ایرانی در حوزه گردشگری، متکی‌نبودن کامل مدل کسب‌وکار آنها به گردشگر خارجی است؛ به‌نحوی‌که اگر به هر دلیل امکان ورود گردشگر خارجی محدود شد، از پتانسیل بازار بزرگ گردشگران داخلی استفاده شود.
گردشگری متناسب با پتانسیل‌های ایران: بررسی روند مقالات و یادداشت‌هایی که در دوران پسابرجام در نشریات بین‌المللی درباره جاذبه‌های گردشگری ایران نوشته شده، نشان می‌دهد مهم‌ترین موضوعاتی که موجب جذب گردشگر خارجی به ایران می‌شود، گردشگری تاریخی، فرهنگی، طبیعی، مذهبی، سلامت و احتمالا آموزشی است.
گردشگری تاریخی، فرهنگی، طبیعی و مذهبی: ایران 21 میراث فرهنگی و طبیعی ثبت‌شده در یونسکو دارد که از تعداد آثار ثبت‌شده کشوری مانند یونان بیشتر است. آمار مشابه فراوان دیگری مبنی بر رتبه ایران به لحاظ جاذبه‌های گوناگون گردشگری وجود دارد که متخصصان حوزه گردشگری به آن اشراف دارند؛ بنابراین شاید راه ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر این باشد که کسب‌وکارهای نوپا، به‌ جای تلاش برای ایجاد جاذبه‌های جدید، به دنبال راه‌حلی برای استفاده از پتانسیل‌های موجود باشند.
گردشگری سلامت: ایران در حوزه پزشکی و سلامت، خدمات باکیفیت و نسبتا ارزان‌‌قیمتی دارد که می‌تواند سهم بزرگی از بازار منطقه را در این حوزه از آنِ خود کند.
گردشگری آموزشی: در سال‌های اخیر تعداد بسیار زیادی مراکز آموزش عالی در کشور ایجاد شده که اکنون با کمبود دانشجو مواجه هستند و فارغ‌التحصیلانِ تحصیلات تکمیلی زیادی از دانشگاه‌های برتر فارغ‌التحصیل شده‌اند که می‌توانند در این مراکز تدریس کنند. یک تغییر رویکرد در مدیریت و انتخاب صحیح مشتریان این دانشگاه‌ها می‌تواند گردشگری آموزشی را در ایران فعال کند. برنامه‌هایی همچون آیسته، آیسک و کسب‌وکارهای مشابه می‌توانند در فعال‌کردن این سبک گردشگری در ایران مؤثر باشند.
محدویت‌ها می‌تواند فرصت باشد: اکثر استارتاپ‌های موفق حوزه «آی‌تی» کشور مانند آپارات، دیجی‌کالا، کافه‌بازار، نت‌برگ، زرین‌پال و ... از «فرصتِ محدودیت» ارتباط ایران با برخی خدمات بین‌المللی (مانند یوتیوب، آمازون، پی‌پال و ...) استفاده کرده‌اند و کسب‌وکار خود را بر اساس یک کپی خوب (در زمینه ایده و مدل کسب‌وکار) و البته بومی‌شده از نمونه موفق خارجی بنا کرده‌اند. برای لمس بیشتر نکات یادشده، فردی به نام «آلفرد» از طبقه متوسط را تصور کنید که در آینده‌ای نه‌چندان‌دور، قصد دارد از آلمان به اصفهان سفر کند:
آلفرد از طریق شبکه اجتماعی «کاوچ سرفینگ» با فردی دوست می‌شود و قرار می‌گذارد که پنج شب را روی کاناپه خانه او سر کند و با وی هم‌سفره شود. به کمک «اوبر» برای رفتن از منزل تا فرودگاه تاکسی ارزان پیدا می‌کند و با یکی از خطوط هوایی ارزان‌قیمت مثل «ایزی‌جت» به ایران می‌آید. آلفرد به کمک «تریپ ادوایزر» بهترین مکان‌ها برای گردشگری را براساس امتیازدهی کاربران قبلی انتخاب می‌کند، مناسب‌ترین مسیر را از طریق اپلیکیشن Rome2Rio پیدا کرده و از طریق همین اپلیکیشن بلیت خریداری می‌کند. حسگرهای مختلف تلفن هوشمند آلفرد، موقعیتش را تشخیص و به سمت بنای مورد نظر هدایتش می‌کنند. اپلیکیشن از جست‌وجوهای قبلی آلفرد تشخیص می‌دهد که او مایل به شنیدن توضیحات تاریخی است، ولی جزئیات مهندسی بنا برایش جذاب نیست؛ بنابراین فقط توضیحات تاریخی در هدفون برایش ارائه می‌شود. اگر آلفرد به هر دلیل نیاز به راهنمای محلی داشت، پس از طی‌کردن هزینه، وی را فرامی‌خواند. تعامل با مردم محلی برایش کار سختی نیست، چون بسیاری از مردم با زبانی بین‌المللی آشنا هستند. هرچند در ایران هنوز بعضی از این امکانات در دسترس نیست؛ اما بخش‌های زیادی از این داستان در برخی نقاط دنیا به واقعیت پیوسته است و به‌زودی در ایران نیز این سبک گردشگری رواج بیشتری خواهد یافت. فعالان حوزه کسب‌وکار می‌توانند زنجیره ارزش این سبک گردشگری را بیشتر واکاوی کنند و به کمک چنین داستان‌پردازی‌‌هایی چگونگی استفاده از 12 نکته اشاره‌شده در بالا را برای کسب‌وکار خود طراحی کنند. ناگفته پیداست که این داستان، فقط نوعی از گردشگری برای نمونه بود و سفرهای لوکس، ماجراجویانه و انواع دیگر گردشگری نیز، هریک متناسب با نیاز مخاطبان خود از روندهای یادشده در بالا استفاده خواهند کرد.

در دنیایی که «شتاب» تغییرات رو به ‌افزایش است، توجه به روندهای موجود در دنیا، یافتن سرنخ‌ها و پیش‌بینی آینده، در ساختن آینده هر کسب‌وکاری بسیار تأثیرگذار خواهد بود. این «شتاب تغییرات»، نه‌تنها در تغییر فناوری‌ها، بلکه در میزان نفوذ آنها بین اقشار مختلف نیز چشمگیر است. سال‌ها زمان برد تا تلگراف به نقاط مختلف دنیا برسد، اما با اختراع تلفن، این فناوری با سرعت بیشتری وارد خانه‌ها شد. در واقع فناوری جدید (تلفن)، هم زودتر ایجاد شد، هم زودتر به دست کاربران رسید و هم در بین اقشار بیشتری نفوذ پیدا کرد. این موضوع درباره تلفن همراه به نحو بارزی رخ داد؛ به‌طوری‌که در برخی نقاط دنیا هنوز فناوری تلفن کابلی وارد نشده بود که تلفن همراه با سرعت در آن مناطق استفاده شد و امروز کمتر کسی در دنیا هست که تلفن همراه نداشته باشد. پیش‌بینی آینده گاهی بر اساس بررسی روندها از طریق مطالعه آمار و نمودار‌ها صورت می‌گیرد و گاهی برخی نشانه‌ها و پدیده‌ها می‌تواند سرنخی برای پیش‌بینی آینده باشد. هدف این نوشتار، پیش‌بینی «آینده نزدیک» برای استفاده کسب‌وکارهای حوزه گردشگری در کشور است که قرار است طی یک یا دو سال آینده راه‌اندازی شود.
در ادامه به مهم‌ترین سرنخ‌ها یا روندهای موجود در دنیا که می‌تواند بر این کسب‌وکارها مؤثر باشد، اشاره می‌شود. ازآنجاکه تبیین کامل روندها و ارائه نمودارها از حوصله این نوشتار خارج است، تلاش شده است صرفا به مهم‌ترین موارد اشاره‌ای کوتاه شود:
فناوری: شاید مهم‌ترین مؤلفه تأثیرگذار بر آینده دنیا را بتوان فناوری‌ دانست. مهم‌ترین مصادیق فناوری که بر آینده کسب‌وکارها و کسب‌وکارهای آینده تأثیرگذار است به شرح زیر است:
1-1- نفوذ اینترنت: افزایش ضریب نفوذ اینترنت پرسرعت در میان اقشار مختلف، مخصوصا استفاده بسیار زیاد از اینترنت اپراتورهای تلفن همراه.
تلفن‌های هوشمند: دقت در سیر تکامل سخت‌افزاری تلفن‌های هوشمند -که اکنون در برخی موارد در جایگاه یک کامپیوتر شخصی نیاز کاربران را برطرف می‌کند- و نیز توجه به سیر بلوغ برنامه‌های کاربردی تلفن‌های هوشمند، بسیار حائز اهمیت است. خرید و فروش آسان، ابزارهایی مانند گوگل‌مپ، امکان نظارت و امتیازدهی دیجیتال به ارائه‌دهندگان محصولات و خدمات، امکان استفاده از انواع حسگرها در تلفن هوشمند و بسیاری موارد دیگر، امکان‌های شگفت‌انگیزی برای کسب‌وکارها ایجاد می‌کند.
خدمات ابری: ظهور خدمات مختلف از ذخیره‌سازی ابری تا رایانش ابری در کنار نفوذ اینترنت پرسرعت در میان اقشار مختلف، این مکان را فراهم می‌کند تا برنامه‌نویسان در آینده نزدیک، چندان نگران محدودیت‌های فضای ذخیره‌سازی، پردازش و دیگر ملزومات مرتبط با این حوزه نباشند.
اینترنت اشیا (IoT): قفل‌های هوشمند، ترموستات‌های هوشمند، خودروهای هوشمند، امکان کنترل ترافیک و بررسی رفتار ارائه‌دهنده خدمات به مشتری، فقط نمونه‌هایی از کاربرد اینترنت اشیاست که در صنعت هتلداری و گردشگری قابل‌استفاده است. در سال 1992 یک میلیون دستگاه به اینترنت متصل بوده‌؛ در سال 2016 حدود 20 میلیارد دستگاه، و پیش‌بینی می‌شود تا سال 2020 حدود 50 میلیارد دستگاه به اینترنت متصل باشند. هم‌اکنون برخی شهرهای جهان (مانند بریستول انگلیس) بر تجهیز شهر به زیرساخت‌های اینترنت اشیا برای توسعه گردشگری متمرکز شده‌اند.
سفارشی‌سازی: بسیاری از کسب‌وکارها به این سمت حرکت می‌کنند که به مشتری خدمت یا محصولی «مطابق نیاز فرد» ارائه دهند. در انتهای نوشتار مثالی آمده است که نشان می‌دهد چگونه درصد مهمی از سفرها در آینده نزدیک به جای تور، تبدیل به سفرهای شخصی یا تورهای سفارشی خواهند شد.
یکپارچه‌سازی: بسیاری از کسب‌وکارها به این سمت پیش می‌روند که بتوانند مجموعه‌ای از «خدمات مرتبط» را در یک بسته یکپارچه ارائه کنند. مثلا کاربر در یک اپلیکیشن بتواند مسیر خود را بیابد، بلیت بخرد، هتل رزرو کند و ... .
جهانی‌شدن: مؤلفه‌های مختلف جهانی‌شدن، ازجمله نزدیک‌شدن و درک متقابل نگاه‌ها و فرهنگ‌ها، وجود زبان‌های بین‌المللی، گسترش ارتباطات، امکان استفاده از مبادلات تجاری بین‌المللی و ... تاکنون بر رشد صنعت گردشگری تأثیر زیادی داشته است و خواهد داشت.
رشد طبقه متوسط و افزایش تعداد گردشگران: تخمین زده می‌شود که در سال 1950، 25 میلیون گردشگر بین‌المللی وجود داشته است. این عدد در سال 2013 به نزدیک یک ‌میلیارد گردشگر رسیده است و تا سال 2030 حدود یک‌میلیاردو800 میلیون گردشگر بین‌المللی پیش‌بینی می‌شود.
خطوط هواپیمایی ارزان‌قیمت: ظهور خطوط هوایی ارزان‌قیمت همچون ساوث‌وست، ایزی‌جت، رایان‌ایر و ... از دو جهت مهم است: نخست آنکه این رویکرد جدید می‌تواند در کسب‌وکارهای دیگر نیز استفاده شود (داستان ایجاد خطوط هوایی ارزان‌قیمت را بخوانید). دوم آنکه ایجاد این خطوط هوایی هزینه سفر را در بسیاری کشورها کاهش داده است و با توجه به سیاست‌های سازمان هواپیمایی کشوری، به احتمال فراوان در آینده نزدیک، خطوط هوایی ارزان‌قیمت ایرانی نیز اعلام موجودیت خواهند کرد که این اتفاق می‌تواند تحول عظیمی در گردشگری کشور ایجاد کند. اشتراک‌گذاری منابع مانند محل اسکان، وسایل حمل‌ونقل و تجهیزات: کسب‌وکارهایی مانند اوبر، کاوچ سرفینگ و ... رویکرد جدیدی را مطرح کرده‌اند که با استفاده از ایجاد شبکه‌های اجتماعی، تلفن‌های هوشمند و ... امکان به‌اشتراک‌گذاری امکانات و تجهیزات را فراهم می‌کنند. این رویکرد با سرعت در زمینه‌های مختلف در حال رشد است و یکی از مهم‌ترین نتایج گسترش آن، کاهش هزینه‌ها و همچنین تغییر نیاز مشتریان است.
روندهای جمعیتی: پیش‌بینی اینکه در چه دوره‌ای، چه گروه جمعیتی، چه نیازی دارد؛ می‌تواند مسیر کسب‌وکارها را تغییر دهد. سیر حرکت مهاجران به کشورهای اروپایی یا سایر تغییرات در الگوهای جمعیتی نیز هریک اثراتی به دنبال دارد که کسب‌وکارها می‌توانند با توجه به این تغییرات، بازار آینده خودشان را پیش‌بینی و انتخاب کنند.
نسل Z: متولدین سال 2000 میلادی تاکنون را نسل Z یا نسل نت می‌خوانند. این نسل که لقب «شهروندان دیجیتال» یا «شهروندان جهانی» را گرفته‌اند، متأثر از جهانی‌شدن، پساساختارگرایی و فناوری اطلاعات هستند و زندگی‌شان همیشه و به طور گسترده با ارتباطات، اینترنت و تلفن‌های هوشمند عجین بوده است. نیازها و ارزش‌آفرینی برای این نسل ویژگی‌هایی دارد که می‌تواند مورد توجه کسب‌وکارها قرار گیرد. نسل «زِد» کم‌کم به عنوان مشتری، آماده ورود به صنعت گردشگری شده‌اند.
روندهای سیاسی: سیاست خارجی از عوامل بسیار تأثیرگذار بر روند ورود گردشگر خارجی است و سیاست خارجی هر دولت، وابسته به رویکرد آن دولت‌، متفاوت است. با توجه به تغییر سیاست‌ها در اثر تغییر دولت‌ها، یکی از رویکردهای هوشمندانه کسب‌وکارهای ایرانی در حوزه گردشگری، متکی‌نبودن کامل مدل کسب‌وکار آنها به گردشگر خارجی است؛ به‌نحوی‌که اگر به هر دلیل امکان ورود گردشگر خارجی محدود شد، از پتانسیل بازار بزرگ گردشگران داخلی استفاده شود.
گردشگری متناسب با پتانسیل‌های ایران: بررسی روند مقالات و یادداشت‌هایی که در دوران پسابرجام در نشریات بین‌المللی درباره جاذبه‌های گردشگری ایران نوشته شده، نشان می‌دهد مهم‌ترین موضوعاتی که موجب جذب گردشگر خارجی به ایران می‌شود، گردشگری تاریخی، فرهنگی، طبیعی، مذهبی، سلامت و احتمالا آموزشی است.
گردشگری تاریخی، فرهنگی، طبیعی و مذهبی: ایران 21 میراث فرهنگی و طبیعی ثبت‌شده در یونسکو دارد که از تعداد آثار ثبت‌شده کشوری مانند یونان بیشتر است. آمار مشابه فراوان دیگری مبنی بر رتبه ایران به لحاظ جاذبه‌های گوناگون گردشگری وجود دارد که متخصصان حوزه گردشگری به آن اشراف دارند؛ بنابراین شاید راه ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر این باشد که کسب‌وکارهای نوپا، به‌ جای تلاش برای ایجاد جاذبه‌های جدید، به دنبال راه‌حلی برای استفاده از پتانسیل‌های موجود باشند.
گردشگری سلامت: ایران در حوزه پزشکی و سلامت، خدمات باکیفیت و نسبتا ارزان‌‌قیمتی دارد که می‌تواند سهم بزرگی از بازار منطقه را در این حوزه از آنِ خود کند.
گردشگری آموزشی: در سال‌های اخیر تعداد بسیار زیادی مراکز آموزش عالی در کشور ایجاد شده که اکنون با کمبود دانشجو مواجه هستند و فارغ‌التحصیلانِ تحصیلات تکمیلی زیادی از دانشگاه‌های برتر فارغ‌التحصیل شده‌اند که می‌توانند در این مراکز تدریس کنند. یک تغییر رویکرد در مدیریت و انتخاب صحیح مشتریان این دانشگاه‌ها می‌تواند گردشگری آموزشی را در ایران فعال کند. برنامه‌هایی همچون آیسته، آیسک و کسب‌وکارهای مشابه می‌توانند در فعال‌کردن این سبک گردشگری در ایران مؤثر باشند.
محدویت‌ها می‌تواند فرصت باشد: اکثر استارتاپ‌های موفق حوزه «آی‌تی» کشور مانند آپارات، دیجی‌کالا، کافه‌بازار، نت‌برگ، زرین‌پال و ... از «فرصتِ محدودیت» ارتباط ایران با برخی خدمات بین‌المللی (مانند یوتیوب، آمازون، پی‌پال و ...) استفاده کرده‌اند و کسب‌وکار خود را بر اساس یک کپی خوب (در زمینه ایده و مدل کسب‌وکار) و البته بومی‌شده از نمونه موفق خارجی بنا کرده‌اند. برای لمس بیشتر نکات یادشده، فردی به نام «آلفرد» از طبقه متوسط را تصور کنید که در آینده‌ای نه‌چندان‌دور، قصد دارد از آلمان به اصفهان سفر کند:
آلفرد از طریق شبکه اجتماعی «کاوچ سرفینگ» با فردی دوست می‌شود و قرار می‌گذارد که پنج شب را روی کاناپه خانه او سر کند و با وی هم‌سفره شود. به کمک «اوبر» برای رفتن از منزل تا فرودگاه تاکسی ارزان پیدا می‌کند و با یکی از خطوط هوایی ارزان‌قیمت مثل «ایزی‌جت» به ایران می‌آید. آلفرد به کمک «تریپ ادوایزر» بهترین مکان‌ها برای گردشگری را براساس امتیازدهی کاربران قبلی انتخاب می‌کند، مناسب‌ترین مسیر را از طریق اپلیکیشن Rome2Rio پیدا کرده و از طریق همین اپلیکیشن بلیت خریداری می‌کند. حسگرهای مختلف تلفن هوشمند آلفرد، موقعیتش را تشخیص و به سمت بنای مورد نظر هدایتش می‌کنند. اپلیکیشن از جست‌وجوهای قبلی آلفرد تشخیص می‌دهد که او مایل به شنیدن توضیحات تاریخی است، ولی جزئیات مهندسی بنا برایش جذاب نیست؛ بنابراین فقط توضیحات تاریخی در هدفون برایش ارائه می‌شود. اگر آلفرد به هر دلیل نیاز به راهنمای محلی داشت، پس از طی‌کردن هزینه، وی را فرامی‌خواند. تعامل با مردم محلی برایش کار سختی نیست، چون بسیاری از مردم با زبانی بین‌المللی آشنا هستند. هرچند در ایران هنوز بعضی از این امکانات در دسترس نیست؛ اما بخش‌های زیادی از این داستان در برخی نقاط دنیا به واقعیت پیوسته است و به‌زودی در ایران نیز این سبک گردشگری رواج بیشتری خواهد یافت. فعالان حوزه کسب‌وکار می‌توانند زنجیره ارزش این سبک گردشگری را بیشتر واکاوی کنند و به کمک چنین داستان‌پردازی‌‌هایی چگونگی استفاده از 12 نکته اشاره‌شده در بالا را برای کسب‌وکار خود طراحی کنند. ناگفته پیداست که این داستان، فقط نوعی از گردشگری برای نمونه بود و سفرهای لوکس، ماجراجویانه و انواع دیگر گردشگری نیز، هریک متناسب با نیاز مخاطبان خود از روندهای یادشده در بالا استفاده خواهند کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.