هدیه دیپلماسی به گردشگری بسته ماند!
اردشیر اروجی.کارشناس برنامهریزی گردشگری
خوشبختانه برخورد تعاملی گروه دیپلماسی دولت یازدهم با جهان خارج، تمایلی برای ورود سرمایهگذار و گردشگر به ایران به وجود آورده است؛ ولی با توجه به اینکه متأسفانه گردشگری در ایران علمی نیست، جذب سرمایهگذار برای توسعه بخشهای گردشگری بیشتر شبیه به یک رؤیا شده است.
به نظر من آنچه گروه سیاسی خارجی انجام داد و راه تعامل با کشورها را باز کرده است، یک هدیه به بخش گردشگری کشور بود، کمااینکه در این مدت یکساله هم دیدیم که ناگهان گردشگران برای ورود به کشور هجوم آوردند و وزارت امور خارجه در بحث ویزای فرودگاهی به 90 کشور دنیا ورود کرد و عدهای از سرمایهگذاران خارجی آمدند و مذاکره و تفاهمنامه امضا کردند؛ ولی تاکنون بهدلیل نبودِ مدیریت علمی و صحیح هنوز هیچیک جنبه اجرائی به خود نگرفته است.
به نظر من دلایل متعددی میتوان برای این موضوع برشمرد. ابتدا اینکه مدیریت علمی و شایستهای بر امور گردشگری کشور اعمال نمیشود. در دولت قبل که سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به دست کسانی افتاد، ضربه مهلکی به هر دو بخش وارد کردند. با آمدن دولت جدید امیدوار بودیم شرایط تغییر کند؛ البته نسبت به قبل تغییر کرد؛ ولی باز شاهد رونق این بخش با وجود فرصتهای بیبدیل پیش آمده در سالهای قبل نبودیم.
به نظر من یکی از مهمترین فرصتهایی که از دست دادیم به سالهایی برمیگردد که ایران تنها منطقه امن در میان همسایگان ناامن خود تبدیل شد. مثلا در حالی که در مصر انقلاب و شورش بود، فضای شهرهای ترکیه ناآرام شده و فضای تونس و یمن نیز ناامن بود، ایران میتوانست از موقعیت امنیت سیاسی خود در جهت رونق بازار گردشگری استفاده کند؛ ولی به دلیل نداشتن مطالعات بازار حتی پنجدرصد از بازار گردشگران این کشورها را نیز نتوانست جذب کند؛ درحالیکه در این سالها باید مطالعات بازار خود را روی مقاصد گردشگری کشورهای همسایه و کشور خودمان قوی میکردیم تا میتوانستیم متناسب با خواست گردشگران خارجی و داخلی، برایشان امکانات لازم را فراهم کنیم و درصورتیکه مشکلی برای کشورهای همسایه به وجود آمد، بهسرعت گردشگران آنها را به سوی ایران جذب کنیم.
در بحث مطالعات بازار، این موضوعات مورد بررسی قرار میگیرد که از چه طریقی میتوان برای جذب گردشگر در کشور اقدام کرد؟ از طریق ماهواره، اینترنت و ... مطالعات بازار روشهای بازاریابی را به دست میدهد و یاد میگیریم که هر نوع گردشگر را از چه طریقی میتوانیم به کشور جذب کنیم؟
ناکامی در جذب گردشگر روس و چینی
بارها گفتهایم که چین سالانه 100 تا 150 میلیون گردشگر خروجی از کشور دارد و ما باید بتوانیم بخشی از آن را مثلا در حدود یک درصد آنها را به ایران جذب کنیم؛ ولی این موضوع تاکنون محقق نشده است. همچنین درباره روسیه نیز این موضوع صدق میکند. زمانیکه روسیه و ترکیه با یکدیگر دچار مشکل شدند، گفته شد برای جذب گردشگران روسی اقدام میکنیم؛ درحالیکه نتوانستیم و حتی بخش کوچکی از آنهایی که به ترکیه سفر میکردند به ایران نیامدند. چندی پیش در ایران برای جذب گردشگر از روسیه با آن کشور نمایشگاه مشترک برگزار کردیم و جالب است بدانید که روسیه در این جریان برد! روسیه توانست از ایران گردشگران بیشتری را راهی روسیه کند؛ درحالیکه عکس این موضوع محقق نشد. ایران توجیه کرد چون روسها به دنبال ساحل بودند و ما نمیتوانیم سواحلی که آنها به آن نیازمندند را در اختیارشان قرار دهیم این فرصت را از دست دادیم. درحالیکه به نظر من درست نیست و فقط بخشی از گردشگران برای دستیابی به ساحل سفر میکنند و بخش بزرگی هستند که به دنبال تماشای جاذبههای فرهنگی و تاریخی هستند.
ناتوانی ایران در برقراری روابط گردشگری متناسب درباره بسیاری از کشورها وجود دارد. کمااینکه اکنون میبینیم با توجه به وضعیت ناامن ترکیه باز هم ترکیه از ایران گردشگر بیشتری جذب میکند نسبت به میزانی که در ایران از ترکیه گردشگر جذب میشود. در واقع زمانیکه ما برای افزایش روابط گردشگری خود با کشورها اقدام میکنیم، باز هم این تفاهمات به نفع آنها تمام میشود تا ایران. به این دلیل که گردشگری در ایران علمی نیست و مدیران ما با روشهای علمی برای مدیریت امور اقدام نمیکنند.
نتیجه آن نیز وجود آمارهای نامناسب مربوط به گردشگری است. مثلا اینکه درحالیکه سهم گردشگری از صادرات کالا و خدمات در متوسط جهانی 30 درصد تخمین زده شده، در ایران این میزان 10 درصد است. همچنین متوسط سهم گردشگری از تولید ناخالص داخلی کشورها نیز در حدود 9 تا 10 درصد است؛ ولی برای کشور ما این میزان 0.2 درصد است. سهم گردشگری از اشتغال متوسط جهانی بین هشت تا 9 درصد است؛ ولی همین آمار درباره ایران در حدود سه درصد.
نداشتن مدیریت صحیح یعنی سوزاندن فرصتها اعم از جذب گردشگر و سرمایهگذار خارجی؛ یعنی فرصتهای فراوان و انگیزهکشیهای مدام!
به نظر من سرمایهگذار خارجی با وجود فرصتهای موجود و ظرفیتهای فراوان داخلی باز هم انگیزهای برای حضور در ایران نخواهد داشت.
در واقع با وجود آمارهای درخشانی مانند اینکه به لحاظ جاذبههای گردشگری، تاریخی و فرهنگی و ... جزو 10 کشور اول دنیا و از لحاظ جاذبههای اکوتوریستی و صنایع دستی در رتبه پنجم دنیا قرار داریم، به گواه آمارها از جهات بسیاری هنوز از ظرفیتهای خود استفاده نکردیم و فرصت برای سرمایهگذاران برونمرزی وجود دارد؛ ولی من در توان مدیران گردشگری برای جذب سرمایه مالی از بیرون از مرزهای کشور تردید دارم.
خلأ وجود پایگاه آماری
یکی از مشکلاتی که وجود دارد و باید شناخته شده و اصلاح شود، نداشتن پایگاه آماری متناسب در بخش گردشگری است که به موجب آن، سرمایهگذاران با ظرفیتها و با بخشهای مورد نیاز گردشگری کشور آشنا شده و برای سرمایهگذاری اقدام کنند. از آن بدتر اینکه آنچه مسئولان درباره آمارهای مربوط به گردشگری ارائه میکنند بیشتر رؤیاگونه و از سوی دیگر شناور است؛ یعنی نهتنها واقعی نیست بلکه یکسان نیز نیست؛ یعنی در مواردی دیده شده یک مسئول در فاصله بسیار کمی دو آمار کاملا متناقض در یک زمینه ارائه داده است.
مثلا یکی از معاونان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در تاریخ سیزدهم شهریور سال جاری به یکی از نشریات اعلام کرده بود که در سه سال اخیر تعداد هتلهای چهار و پنج ستاره از 120 هتل به 300 هتل افزایش یافته است که نشاندهنده افزایش 180 عددی هتل در سه سال است! درحالیکه چنین چیزی امکان ندارد. هر کارشناسی که با مسائل گردشگری آشنا باشد تأیید میکند که امکان ندارد چنین آماری صحت داشته باشد. از سوی دیگر همین معاون در فضای دیگری اعلام میکند حدود سه هتل چهار و پنج ستاره فعلا به بهرهبرداری رسیده است.
آمارهایی از این قبیل، بسیار است؛ مثلا آمارهایی مربوط به تعداد هتلهای چهار و پنج ستاره در حال ساخت، ارزآوری گردشگر به کشور، رشد گردشگر در کشور و ... که از ارقام و آمار مهم مربوط به گردشگری در یک کشور به حساب میآید و مسئولان سطوح مختلف بخش گردشگری در کشور ما خود را مقید به ارائه آمار صحیح و واحد در این زمینهها نمیدانند.
در نظر داشته باشید کسی که بخواهد سرمایهگذاری کند، قطعا قبل از اینکه برای سرمایهگذاری اقدام کند درباره همه مواردی که با آن درگیر خواهد بود، مطالعات کارشناسی انجام میدهد و اگر متوجه شود آمارهایی که ارائه میشود، درست نیست قاعدتا اعتماد نکرده و برای ورود به کشور ناامید میشود.
به کام سیاستگذار، به ضرر اصناف
از سوی دیگر بعضا ارائه آمار غلط نتیجه معکوس میدهد و باعث فراریدادن سرمایهگذار خارجی میشود؛ مثلا درباره هتلسازی وقتی به غلط آمار میدهیم بیش از صد هتل چهار و پنج ستاره ساختهایم و سرمایهگذار این موضوع را مطالعه میکند، او ظرفیتهای گردشگری کشور در بخشهای مختلف را هم سنجیده و اساسا ممکن است به این نتیجه برسد که با توجه به ساخت این تعداد هتل، نیازی برای ورود سرمایه در جهت هتلسازی در ایران نیست و در واقع ممکن است نگران بازگشت سود سرمایه خود شده و اصلا ورود نکند، درحالیکه از اساس صد هتلِ در حال ساختی هم وجود ندارد و ما فقط با ارائه چنین آماری منجر به صرفنظرکردن ورود سرمایهگذار به کشور شدهایم.
همچنین در مواردی ارائه آمار غلط منجر به آسیبدیدن فعالان بخش گردشگری در داخل کشور نیز شده است. همانطور که طبق گفته رئیس جامعه هتلداران ایران، درحالیکه میزان اشغال هتلهای کشور زیر 50 درصد است، ارائه آمار غلط از سوی مسئولان گردشگری کشور که چندی پیش هتلهای کشور را تمام پر توصیف کرده بودند، منجر به آن شده است که سازمان امور مالیاتی دفاتر اظهارات مالیاتی آنها را قبول نکرده و بهصورت علیالرأس اقدام به بستن مالیات برای آنها کند.
وقتی آمار صحیح ارائه نمیشود هر اقدام سازمان برای جذب گردشگر خارجی مانند حرکت در تاریکی میماند.
راهکار چیست؟
کلید حل مشکلاتِ آماری، ایجاد یک پایگاه کلیدی ارائه آمار است که همه کشورها آن را دارند و سرمایهگذاران و گردشگران میتوانند آمار مهم و کلیدی مربوط به گردشگری را طی سالیان متوالی داشته باشند و متناسب به آمار و ارقام صحیح و قابلدسترسی که در اختیار دارند برای ورود به کشور اقدام کنند.
این آمار باید بتواند سه حوزه را پوشش دهد: گردشگران ورودی، خروجی و داخلی و اطلاعاتی مانند اینکه افراد با چه هدفی سفر میکنند، چقدر هزینه کردهاند و به چه مقاصدی بیشتر علاقه دارند، چه جنسیتی داشتهاند و چه نوع گردشگری هستند؟ مثلا گردشگر سلامت، مناطق طبیعی، تاریخی، مذهبی و ...، به چه نوع هتلی گرایش دارند و ... . فقط در چنین شرایطی است که سرمایهگذاران خارجی به پکیجی از اطلاعات موثق گردشگری افراد دسترسی داشته و میتوانند برای ورود سرمایه خود به یک کشور برنامهریزی کنند.
جالب است که در برنامه پنجساله چهارم مصوب شد سازمان میراث فرهنگی و گردشگری پایگاه جامعه ارائه آمار و ارقام گردشگری را راهاندازی کند؛ و ظرف سه یا چهار سال بعد هم به همین منظور حدود چهار میلیارد تومان پول به سازمان گردشگری داد... ولی نتیجه آن چه شد؟ هنوز معلوم نیست. در واقع درحالیکه بهدرستی مجلس و دولت ایران تشخیص داده بودند مشکل مهم بخش گردشگری در ایران نداشتن آمار صحیح است و منابع آن نیز تخصیص داده شده است این موضوع هنوز در ایران پیگیری نشده است.
چه راهکارهایی داریم؟
علاوه بر آنچه گفته شد، اکنون و در شرایط پسابرجام دولت برای اینکه بتواند سرمایهگذار خارجی جذب کند باید به فکر حل مشکلات زیرساختی باشد. مدیران باتجربه را به کار گیرد و ابتدا اهداف خود را روشن کند. طبق سند چشمانداز گردشگری که در سال 1383 از طرف هیأت دولت مصوب شده است و مبنای بخش گردشگری است، در سالهای مختلف موظف به جذب چند گردشگر هستیم؟ باید کسریهای خود را نسبت به سند چشمانداز کشف و بعد با برنامهریزی کرده، کاستیها را پوشش دهیم و برای پیشرفت، برنامهریزی کنیم.
خوشبختانه برخورد تعاملی گروه دیپلماسی دولت یازدهم با جهان خارج، تمایلی برای ورود سرمایهگذار و گردشگر به ایران به وجود آورده است؛ ولی با توجه به اینکه متأسفانه گردشگری در ایران علمی نیست، جذب سرمایهگذار برای توسعه بخشهای گردشگری بیشتر شبیه به یک رؤیا شده است.
به نظر من آنچه گروه سیاسی خارجی انجام داد و راه تعامل با کشورها را باز کرده است، یک هدیه به بخش گردشگری کشور بود، کمااینکه در این مدت یکساله هم دیدیم که ناگهان گردشگران برای ورود به کشور هجوم آوردند و وزارت امور خارجه در بحث ویزای فرودگاهی به 90 کشور دنیا ورود کرد و عدهای از سرمایهگذاران خارجی آمدند و مذاکره و تفاهمنامه امضا کردند؛ ولی تاکنون بهدلیل نبودِ مدیریت علمی و صحیح هنوز هیچیک جنبه اجرائی به خود نگرفته است.
به نظر من دلایل متعددی میتوان برای این موضوع برشمرد. ابتدا اینکه مدیریت علمی و شایستهای بر امور گردشگری کشور اعمال نمیشود. در دولت قبل که سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به دست کسانی افتاد، ضربه مهلکی به هر دو بخش وارد کردند. با آمدن دولت جدید امیدوار بودیم شرایط تغییر کند؛ البته نسبت به قبل تغییر کرد؛ ولی باز شاهد رونق این بخش با وجود فرصتهای بیبدیل پیش آمده در سالهای قبل نبودیم.
به نظر من یکی از مهمترین فرصتهایی که از دست دادیم به سالهایی برمیگردد که ایران تنها منطقه امن در میان همسایگان ناامن خود تبدیل شد. مثلا در حالی که در مصر انقلاب و شورش بود، فضای شهرهای ترکیه ناآرام شده و فضای تونس و یمن نیز ناامن بود، ایران میتوانست از موقعیت امنیت سیاسی خود در جهت رونق بازار گردشگری استفاده کند؛ ولی به دلیل نداشتن مطالعات بازار حتی پنجدرصد از بازار گردشگران این کشورها را نیز نتوانست جذب کند؛ درحالیکه در این سالها باید مطالعات بازار خود را روی مقاصد گردشگری کشورهای همسایه و کشور خودمان قوی میکردیم تا میتوانستیم متناسب با خواست گردشگران خارجی و داخلی، برایشان امکانات لازم را فراهم کنیم و درصورتیکه مشکلی برای کشورهای همسایه به وجود آمد، بهسرعت گردشگران آنها را به سوی ایران جذب کنیم.
در بحث مطالعات بازار، این موضوعات مورد بررسی قرار میگیرد که از چه طریقی میتوان برای جذب گردشگر در کشور اقدام کرد؟ از طریق ماهواره، اینترنت و ... مطالعات بازار روشهای بازاریابی را به دست میدهد و یاد میگیریم که هر نوع گردشگر را از چه طریقی میتوانیم به کشور جذب کنیم؟
ناکامی در جذب گردشگر روس و چینی
بارها گفتهایم که چین سالانه 100 تا 150 میلیون گردشگر خروجی از کشور دارد و ما باید بتوانیم بخشی از آن را مثلا در حدود یک درصد آنها را به ایران جذب کنیم؛ ولی این موضوع تاکنون محقق نشده است. همچنین درباره روسیه نیز این موضوع صدق میکند. زمانیکه روسیه و ترکیه با یکدیگر دچار مشکل شدند، گفته شد برای جذب گردشگران روسی اقدام میکنیم؛ درحالیکه نتوانستیم و حتی بخش کوچکی از آنهایی که به ترکیه سفر میکردند به ایران نیامدند. چندی پیش در ایران برای جذب گردشگر از روسیه با آن کشور نمایشگاه مشترک برگزار کردیم و جالب است بدانید که روسیه در این جریان برد! روسیه توانست از ایران گردشگران بیشتری را راهی روسیه کند؛ درحالیکه عکس این موضوع محقق نشد. ایران توجیه کرد چون روسها به دنبال ساحل بودند و ما نمیتوانیم سواحلی که آنها به آن نیازمندند را در اختیارشان قرار دهیم این فرصت را از دست دادیم. درحالیکه به نظر من درست نیست و فقط بخشی از گردشگران برای دستیابی به ساحل سفر میکنند و بخش بزرگی هستند که به دنبال تماشای جاذبههای فرهنگی و تاریخی هستند.
ناتوانی ایران در برقراری روابط گردشگری متناسب درباره بسیاری از کشورها وجود دارد. کمااینکه اکنون میبینیم با توجه به وضعیت ناامن ترکیه باز هم ترکیه از ایران گردشگر بیشتری جذب میکند نسبت به میزانی که در ایران از ترکیه گردشگر جذب میشود. در واقع زمانیکه ما برای افزایش روابط گردشگری خود با کشورها اقدام میکنیم، باز هم این تفاهمات به نفع آنها تمام میشود تا ایران. به این دلیل که گردشگری در ایران علمی نیست و مدیران ما با روشهای علمی برای مدیریت امور اقدام نمیکنند.
نتیجه آن نیز وجود آمارهای نامناسب مربوط به گردشگری است. مثلا اینکه درحالیکه سهم گردشگری از صادرات کالا و خدمات در متوسط جهانی 30 درصد تخمین زده شده، در ایران این میزان 10 درصد است. همچنین متوسط سهم گردشگری از تولید ناخالص داخلی کشورها نیز در حدود 9 تا 10 درصد است؛ ولی برای کشور ما این میزان 0.2 درصد است. سهم گردشگری از اشتغال متوسط جهانی بین هشت تا 9 درصد است؛ ولی همین آمار درباره ایران در حدود سه درصد.
نداشتن مدیریت صحیح یعنی سوزاندن فرصتها اعم از جذب گردشگر و سرمایهگذار خارجی؛ یعنی فرصتهای فراوان و انگیزهکشیهای مدام!
به نظر من سرمایهگذار خارجی با وجود فرصتهای موجود و ظرفیتهای فراوان داخلی باز هم انگیزهای برای حضور در ایران نخواهد داشت.
در واقع با وجود آمارهای درخشانی مانند اینکه به لحاظ جاذبههای گردشگری، تاریخی و فرهنگی و ... جزو 10 کشور اول دنیا و از لحاظ جاذبههای اکوتوریستی و صنایع دستی در رتبه پنجم دنیا قرار داریم، به گواه آمارها از جهات بسیاری هنوز از ظرفیتهای خود استفاده نکردیم و فرصت برای سرمایهگذاران برونمرزی وجود دارد؛ ولی من در توان مدیران گردشگری برای جذب سرمایه مالی از بیرون از مرزهای کشور تردید دارم.
خلأ وجود پایگاه آماری
یکی از مشکلاتی که وجود دارد و باید شناخته شده و اصلاح شود، نداشتن پایگاه آماری متناسب در بخش گردشگری است که به موجب آن، سرمایهگذاران با ظرفیتها و با بخشهای مورد نیاز گردشگری کشور آشنا شده و برای سرمایهگذاری اقدام کنند. از آن بدتر اینکه آنچه مسئولان درباره آمارهای مربوط به گردشگری ارائه میکنند بیشتر رؤیاگونه و از سوی دیگر شناور است؛ یعنی نهتنها واقعی نیست بلکه یکسان نیز نیست؛ یعنی در مواردی دیده شده یک مسئول در فاصله بسیار کمی دو آمار کاملا متناقض در یک زمینه ارائه داده است.
مثلا یکی از معاونان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در تاریخ سیزدهم شهریور سال جاری به یکی از نشریات اعلام کرده بود که در سه سال اخیر تعداد هتلهای چهار و پنج ستاره از 120 هتل به 300 هتل افزایش یافته است که نشاندهنده افزایش 180 عددی هتل در سه سال است! درحالیکه چنین چیزی امکان ندارد. هر کارشناسی که با مسائل گردشگری آشنا باشد تأیید میکند که امکان ندارد چنین آماری صحت داشته باشد. از سوی دیگر همین معاون در فضای دیگری اعلام میکند حدود سه هتل چهار و پنج ستاره فعلا به بهرهبرداری رسیده است.
آمارهایی از این قبیل، بسیار است؛ مثلا آمارهایی مربوط به تعداد هتلهای چهار و پنج ستاره در حال ساخت، ارزآوری گردشگر به کشور، رشد گردشگر در کشور و ... که از ارقام و آمار مهم مربوط به گردشگری در یک کشور به حساب میآید و مسئولان سطوح مختلف بخش گردشگری در کشور ما خود را مقید به ارائه آمار صحیح و واحد در این زمینهها نمیدانند.
در نظر داشته باشید کسی که بخواهد سرمایهگذاری کند، قطعا قبل از اینکه برای سرمایهگذاری اقدام کند درباره همه مواردی که با آن درگیر خواهد بود، مطالعات کارشناسی انجام میدهد و اگر متوجه شود آمارهایی که ارائه میشود، درست نیست قاعدتا اعتماد نکرده و برای ورود به کشور ناامید میشود.
به کام سیاستگذار، به ضرر اصناف
از سوی دیگر بعضا ارائه آمار غلط نتیجه معکوس میدهد و باعث فراریدادن سرمایهگذار خارجی میشود؛ مثلا درباره هتلسازی وقتی به غلط آمار میدهیم بیش از صد هتل چهار و پنج ستاره ساختهایم و سرمایهگذار این موضوع را مطالعه میکند، او ظرفیتهای گردشگری کشور در بخشهای مختلف را هم سنجیده و اساسا ممکن است به این نتیجه برسد که با توجه به ساخت این تعداد هتل، نیازی برای ورود سرمایه در جهت هتلسازی در ایران نیست و در واقع ممکن است نگران بازگشت سود سرمایه خود شده و اصلا ورود نکند، درحالیکه از اساس صد هتلِ در حال ساختی هم وجود ندارد و ما فقط با ارائه چنین آماری منجر به صرفنظرکردن ورود سرمایهگذار به کشور شدهایم.
همچنین در مواردی ارائه آمار غلط منجر به آسیبدیدن فعالان بخش گردشگری در داخل کشور نیز شده است. همانطور که طبق گفته رئیس جامعه هتلداران ایران، درحالیکه میزان اشغال هتلهای کشور زیر 50 درصد است، ارائه آمار غلط از سوی مسئولان گردشگری کشور که چندی پیش هتلهای کشور را تمام پر توصیف کرده بودند، منجر به آن شده است که سازمان امور مالیاتی دفاتر اظهارات مالیاتی آنها را قبول نکرده و بهصورت علیالرأس اقدام به بستن مالیات برای آنها کند.
وقتی آمار صحیح ارائه نمیشود هر اقدام سازمان برای جذب گردشگر خارجی مانند حرکت در تاریکی میماند.
راهکار چیست؟
کلید حل مشکلاتِ آماری، ایجاد یک پایگاه کلیدی ارائه آمار است که همه کشورها آن را دارند و سرمایهگذاران و گردشگران میتوانند آمار مهم و کلیدی مربوط به گردشگری را طی سالیان متوالی داشته باشند و متناسب به آمار و ارقام صحیح و قابلدسترسی که در اختیار دارند برای ورود به کشور اقدام کنند.
این آمار باید بتواند سه حوزه را پوشش دهد: گردشگران ورودی، خروجی و داخلی و اطلاعاتی مانند اینکه افراد با چه هدفی سفر میکنند، چقدر هزینه کردهاند و به چه مقاصدی بیشتر علاقه دارند، چه جنسیتی داشتهاند و چه نوع گردشگری هستند؟ مثلا گردشگر سلامت، مناطق طبیعی، تاریخی، مذهبی و ...، به چه نوع هتلی گرایش دارند و ... . فقط در چنین شرایطی است که سرمایهگذاران خارجی به پکیجی از اطلاعات موثق گردشگری افراد دسترسی داشته و میتوانند برای ورود سرمایه خود به یک کشور برنامهریزی کنند.
جالب است که در برنامه پنجساله چهارم مصوب شد سازمان میراث فرهنگی و گردشگری پایگاه جامعه ارائه آمار و ارقام گردشگری را راهاندازی کند؛ و ظرف سه یا چهار سال بعد هم به همین منظور حدود چهار میلیارد تومان پول به سازمان گردشگری داد... ولی نتیجه آن چه شد؟ هنوز معلوم نیست. در واقع درحالیکه بهدرستی مجلس و دولت ایران تشخیص داده بودند مشکل مهم بخش گردشگری در ایران نداشتن آمار صحیح است و منابع آن نیز تخصیص داده شده است این موضوع هنوز در ایران پیگیری نشده است.
چه راهکارهایی داریم؟
علاوه بر آنچه گفته شد، اکنون و در شرایط پسابرجام دولت برای اینکه بتواند سرمایهگذار خارجی جذب کند باید به فکر حل مشکلات زیرساختی باشد. مدیران باتجربه را به کار گیرد و ابتدا اهداف خود را روشن کند. طبق سند چشمانداز گردشگری که در سال 1383 از طرف هیأت دولت مصوب شده است و مبنای بخش گردشگری است، در سالهای مختلف موظف به جذب چند گردشگر هستیم؟ باید کسریهای خود را نسبت به سند چشمانداز کشف و بعد با برنامهریزی کرده، کاستیها را پوشش دهیم و برای پیشرفت، برنامهریزی کنیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.