|

بررسی حجم بازار گردشگری

خیز بلنــــــد

علیرضا روحانی.روزنامه‌نگار

صنعتی که بن‌مایه فرهنگی دارد و فرهنگی که ردای صنعتی و اقتصادی بر تن کرده است. گاه اصحاب فرهنگ بر آن ادعای مالکیت دارند و گاه اقتصادیون آن را وابسته به خویش می‌دانند. از هر دو منظر که به موضوع بنگریم، در اصلِ نیاز به توسعه گردشگری تشکیک و شبهه‌ای نمی‌توان وارد کرد. رشد و توسعه گردشگری، رشد و توسعه فرهنگی و اقتصادی را توأمان به همراه دارد؛ بنابراین اصل موضوعِ لزوم توجه ویژه به این مقوله، مورد اجماع همگان است. حال بحث بر سر چگونگی انجام این فرایند است و برای پاسخ به این پرسش الزاما باید فضای موجود را شناخت تا راه از بیراهه تمیيز داده شود. در دانش بازاریابی، پیش از ورود به فرایند بازاریابی و فروش بايد فاز صفری با عنوان تحقیقات و مطالعه بازار تعریف كرد تا پس از شناخت میدان بازی، بازیگران و بازیگردانان این میدان، بتوان برنامه‌ای راهبردی برای ورود به این عرصه را تدوین و تعیین کرد. منابع رسمی بین‌المللی و سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) از بازاری با حجم 1.6 میلیارد گردشگر در سال 2020 (یعنی کمتر از چهار سال آینده) سخن می‌گویند. این رقم به معنای سالانه دو تریلیون دلار و روزانه چیزی در حدود پنج میلیارد دلار گردش پولی است که هزینه سفر گردشگران در گوشه‌وکنار جهان خواهد بود و این رقمی چندین برابر درآمد نفتی کشورهای عضو اوپک است. همین سازمان در پایان سال 2015، ورود گردشگران خارجی به کشورها را با رشد 4.6درصدی و در حدود 1.2بیلیون نفر گزارش می‌کند. در چهارماهه نخست سال 2016 (ژانویه تا آوریل)، این عدد به 5.3درصد و 18میلیون نفر بیشتر از مدت مشابه سال قبل رسید. رشد حجم این بازار برای کل سال 2016 بین 3.5 تا 4.5درصد و برای چشم‌انداز 2030، 1.8بیلیون نفر پیش‌بینی شده است. پس از شناخت حجم بازار، باید به سراغ بازیگران این عرصه رفت و رقبا را شناخت. بعد از شناسایی رقبا و استخراج نقاط ضعف و قوت آنها و تطبیق و مقایسه آن با نقاط ضعف و قوت خویش نیز بايد به‌دنبال کسب سهم بازار از این حجم موجود رفت. در جدول زیر شمایی کلی از موقعیت و سهم بازار کشورمان در مقایسه با سایر رقبای جهانی و منطقه‌ای قابل‌مشاهده است.
ایران با مطالعه و شناخت این میدان از مدت‌ها پیش به جذابیت و اهمیت این صنعت فرهنگی پی برد و پس از مدتی کنارکشیدن از میدانی که برای نخستین‌بار در دهه 50 و پیش از سایر همسایگان و رقبای امروزی‌اش به آن وارد شده بود، عزم بازگشت دوباره کرد و از همین رو در سند چشم‌انداز 20ساله‌ خود، رسیدن به جذب سالانه 20 میلیون نفر گردشگر را هدف قرار داد. اما برای دستیابی به این هدف با توجه به تغییر مختصات و مشخصات این حوزه در دوران کنونی و سرعت رشد رقبای منطقه‌ای باید بر عوامل مؤثر بر رشد این صنعت- فرهنگ تمرکز کرد. این عوامل عبارتند از:
1. تدوین برنامه‌های درازمدت در زیر فرایندهای مرتبط با امور گردشگری؛
2. ایجاد و معرفی برند گردشگری ایران، همراه با اطلاع‌رسانی و تبلیغات برنامه‌محور در دو سطح ملی و بین‌المللی؛
3. گسترش و نوسازی ناوگان و زیرساخت‌های حمل‌ونقل؛
4. تقویت و تثبیت امنیت برای جامعه میزبان و گردشگران؛
5. هماهنگی تمامي دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط با امور گردشگری براساس یک برنامه جامع و محوری؛
6. فراهم‌كردن امکانات رفاهی برای گردشگران؛
7. حرکت در جهت تسهیل فرایندهای مرتبط با سرمایه‌گذاری، به‌ویژه رفع موانع حقوقی و تعریف مشوق‌ها و تسهیلات.
برای تحقق هریک از موارد اشاره‌شده در بالا که بخشی از مسیرِ رسیدن به اهداف چشم‌انداز 20ساله را دربر می‌گیرد، یک اصلِ اساسی به‌عنوان پیش‌نیاز مطرح است و آن تنها و تنها اتخاذ یک «عزم ملی» است.

صنعتی که بن‌مایه فرهنگی دارد و فرهنگی که ردای صنعتی و اقتصادی بر تن کرده است. گاه اصحاب فرهنگ بر آن ادعای مالکیت دارند و گاه اقتصادیون آن را وابسته به خویش می‌دانند. از هر دو منظر که به موضوع بنگریم، در اصلِ نیاز به توسعه گردشگری تشکیک و شبهه‌ای نمی‌توان وارد کرد. رشد و توسعه گردشگری، رشد و توسعه فرهنگی و اقتصادی را توأمان به همراه دارد؛ بنابراین اصل موضوعِ لزوم توجه ویژه به این مقوله، مورد اجماع همگان است. حال بحث بر سر چگونگی انجام این فرایند است و برای پاسخ به این پرسش الزاما باید فضای موجود را شناخت تا راه از بیراهه تمیيز داده شود. در دانش بازاریابی، پیش از ورود به فرایند بازاریابی و فروش بايد فاز صفری با عنوان تحقیقات و مطالعه بازار تعریف كرد تا پس از شناخت میدان بازی، بازیگران و بازیگردانان این میدان، بتوان برنامه‌ای راهبردی برای ورود به این عرصه را تدوین و تعیین کرد. منابع رسمی بین‌المللی و سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) از بازاری با حجم 1.6 میلیارد گردشگر در سال 2020 (یعنی کمتر از چهار سال آینده) سخن می‌گویند. این رقم به معنای سالانه دو تریلیون دلار و روزانه چیزی در حدود پنج میلیارد دلار گردش پولی است که هزینه سفر گردشگران در گوشه‌وکنار جهان خواهد بود و این رقمی چندین برابر درآمد نفتی کشورهای عضو اوپک است. همین سازمان در پایان سال 2015، ورود گردشگران خارجی به کشورها را با رشد 4.6درصدی و در حدود 1.2بیلیون نفر گزارش می‌کند. در چهارماهه نخست سال 2016 (ژانویه تا آوریل)، این عدد به 5.3درصد و 18میلیون نفر بیشتر از مدت مشابه سال قبل رسید. رشد حجم این بازار برای کل سال 2016 بین 3.5 تا 4.5درصد و برای چشم‌انداز 2030، 1.8بیلیون نفر پیش‌بینی شده است. پس از شناخت حجم بازار، باید به سراغ بازیگران این عرصه رفت و رقبا را شناخت. بعد از شناسایی رقبا و استخراج نقاط ضعف و قوت آنها و تطبیق و مقایسه آن با نقاط ضعف و قوت خویش نیز بايد به‌دنبال کسب سهم بازار از این حجم موجود رفت. در جدول زیر شمایی کلی از موقعیت و سهم بازار کشورمان در مقایسه با سایر رقبای جهانی و منطقه‌ای قابل‌مشاهده است.
ایران با مطالعه و شناخت این میدان از مدت‌ها پیش به جذابیت و اهمیت این صنعت فرهنگی پی برد و پس از مدتی کنارکشیدن از میدانی که برای نخستین‌بار در دهه 50 و پیش از سایر همسایگان و رقبای امروزی‌اش به آن وارد شده بود، عزم بازگشت دوباره کرد و از همین رو در سند چشم‌انداز 20ساله‌ خود، رسیدن به جذب سالانه 20 میلیون نفر گردشگر را هدف قرار داد. اما برای دستیابی به این هدف با توجه به تغییر مختصات و مشخصات این حوزه در دوران کنونی و سرعت رشد رقبای منطقه‌ای باید بر عوامل مؤثر بر رشد این صنعت- فرهنگ تمرکز کرد. این عوامل عبارتند از:
1. تدوین برنامه‌های درازمدت در زیر فرایندهای مرتبط با امور گردشگری؛
2. ایجاد و معرفی برند گردشگری ایران، همراه با اطلاع‌رسانی و تبلیغات برنامه‌محور در دو سطح ملی و بین‌المللی؛
3. گسترش و نوسازی ناوگان و زیرساخت‌های حمل‌ونقل؛
4. تقویت و تثبیت امنیت برای جامعه میزبان و گردشگران؛
5. هماهنگی تمامي دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط با امور گردشگری براساس یک برنامه جامع و محوری؛
6. فراهم‌كردن امکانات رفاهی برای گردشگران؛
7. حرکت در جهت تسهیل فرایندهای مرتبط با سرمایه‌گذاری، به‌ویژه رفع موانع حقوقی و تعریف مشوق‌ها و تسهیلات.
برای تحقق هریک از موارد اشاره‌شده در بالا که بخشی از مسیرِ رسیدن به اهداف چشم‌انداز 20ساله را دربر می‌گیرد، یک اصلِ اساسی به‌عنوان پیش‌نیاز مطرح است و آن تنها و تنها اتخاذ یک «عزم ملی» است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.