گردشگری خلاق شهری در گفتوگو با شهردار اصفهان
سفر با چمدان سنگین
نفیسه قانیان: اصفهانی که همیشه با عنوانهای پرطمطراق مانند نصف جهان، پایتخت فرهنگ و تمدن ایران اسلامی، مهد صنایع دستی و شهر گنبدهای فیروزهای سر کرده است، این روزها با عنوان تازه «شهر خلاق» خطاب قرار میگیرد؛ عنوانی که برخلاف دیگر عناوین، ذهنی و انتزاعی نیست و براساس معیارهای جهانی و مناسبات بینالمللی و مشخص، سنجیده میشود. پیوستن اصفهان به شبکه شهرهای خلاق به دلیل ویژگیهای این شهر در حوزه صنایع دستی، موضوعی است که ذهن را به سمت پیونددادن این فرصتِ پیشآمده با حوزه گردشگری سوق میدهد. شکی نیست که شهر خلاق صنایع دستی در حوزه گردشگری نیز میتواند خلاقانه عمل کند؛ اما در این راه، اصفهان چمدان سنگینی در دست دارد که به مقصد رساندن آن وظیفه دشواری است. در این خصوص گفتوگویی با مهدی جمالینژاد، شهردار اصفهان، داشتیم که در ادامه میخوانید.
عنوان شهرهای خلاق، یک عنوان تازه و جدید در عصر حاضر است. فلسفه این عنوان چیست؟
شهر خلاق شهري است كه از نوآوريها و توانمنديهاي شهروندان در راستای توسعه پايدار شهري استفاده کند و تفكر خلاق شهروندان، همگام و هماهنگ با مديريت شهري حركت داشته باشد. بر این اساس سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد (یونسکو) از اکتبر سال ۲۰۰۴ در صدوهفتادمین مجمع عمومی خود، شبکه شهرهای خلاق را راهاندازی کرد. از آن پس، شهرها در سراسر جهان بر اساس هفت معیار اصلی، انتخاب شده و در هر دوره به فهرست «شبکه شهرهای خلاق» افزوده میشوند. هدف از ایجاد شبکه شهرهای خلاق، کمک به بازیابی ظرفیتهای اقتصادی، اجتماعی و صنایع فرهنگی محلی در راستای رشد هوشمند جوامع شهری است. شعار این شهرها نیز «جهانی بیندیشیم و محلی عمل کنیم» انتخاب شده است که نشاندهنده هدف و مفهوم شهرهای خلاق است.
شهرهای دارای این عنوان، چه شاخصههایی دارند؟
در تعریف علمی، شهر خلاق با سه رویکردِ محوری معرفی میشود. خلاقیت، محور اصلی است و به عنوان ابزاری برای توسعه شهری قلمداد میشود. از این منظر، شهرهای خلاق قادرند راهحلهای خلاقانه و جدیدی برای مشکلات روزمره خود بیابند و از این طریق، در وهله نخست، کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا دهند. شاخصه بعدی این است که شهر خلاق بر بهرهگیری از فعالیتها و صنایع خلاق تأکید دارد و همین موضوع، شهرهای خلاق را به داشتن سازوکارهایی پویا در حوزه خلاقیت ملزم میکند. در واقع چنین شهرهایی به عنوان جایگاه تولید محصولات فرهنگی و صنایع خلاق به شمار میروند. براساس شاخصه سوم، شهر خلاق به عنوان مکانی با قابلیت جذب ظرفیتها و استعدادهای خلاق تعریف شده و بهعبارتدیگر مؤلفه اصلی برای جذب منابع انسانی، عنصر خلاقیت است که بر سه مشخصه «استعداد»، «فناوری» و «مداراگری» تأکید دارد.
برای رسیدن به مفهوم عملی و عینی شهر خلاق چه باید کرد؟ اکنون چه برنامههایی در دست اجرا و اقدام است و چه فرایندهایی برای رسیدن به مؤلفههایی که اشاره کردید، تعریف شده است؟
برای رسیدن به مفهومهای عینی و عملی، خلاقیت باید نقش مهمی را در برنامهریزی فضایی و کالبدی شهر داشته باشد. در شهر خلاق، خلاقیت تنها راه برونرفت از بنبست مشکلات شهری است. چنین شهری، قابلیت و مزیت عمده خود را پیدا میکند و با برجستهکردن، تقویت و توسعه آن، به جایگاه معتبری در جامعه جهانی دست مییابد. در برنامهریزی شهر خلاق، مفهوم توسعه پایدار در طراحی شهری و توسعه شهری، مفهومی کلیدی است. شهرداری اصفهان نیز برنامههای گستردهای برای تدوین مبانی نظری شهر خلاق داشته و دارد. به جرئت میتوانم بگویم مهمترین مرکز تولید مبانی نظری شهر خلاق کشور در اصفهان شکل گرفته است. تجلیل از بزرگان هنر به صورت هفتگی یکی دیگر از اقداماتی است که برای ترویج عناصر خلاق شهر اصفهان برنامهریزی شده است؛ چراکه در همه دنیا هنرمندان از مصادیق خلقکننده و خلاق شهر هستند. برای برنامهریزی منسجم شهر خلاق، مرکز خلاقیت و نوآوری در مدیریت شهری برای نخستینبار در کشور تأسیس شد. همچنین درحالحاضر مترصد حوزه فناوری نوین شهری هستیم و بررسیهای خوبی داشتهایم تا زیرساختهای این حوزه را نیز فراهم کنیم. در کل، مسیری پیچیده و طولانی پیشرو
داریم.
اصفهان در میان شهرهای خلاق چه جایگاهی دارد؟
اصفهان در سال 2015 به عنوان شهر خلاق صنایع دستی به عضویت شبکه شهرهای خلاق یونسکو درآمد. در این راستا شهر اصفهان موظف است به بیانیه و مأموریت شبکه، عمل کند. با توجه به پیشینه طولانی این شهر در تولید صنایع دستی و هنرهای مردمی، وجود آثار معاصر در این زمینه در رشتههای گوناگون صنایع دستی، همچنین وجود مراکز دانشگاهی مرتبط و تلاش این مراکز برای حفظ این هنرها از طریق برگزاری جشنوارهها، نمایشگاهها یا بازارچهها، میتوان گفت تا حدود زیادی به اهداف شبکه نزدیک شدهایم. هنرمندان اصفهان در حدود 200 رشته صنایع دستی فعالیت میکنند که این آمار در جهان بینظیر است. برگزاری اجلاس جهانی صنایع دستی یکی دیگر از اقدامات اصفهان در این راستا بود. سران اتحادیه جهانی صنایع دستی و شهرهای عضو به این شهر سفر کرده و از نزدیک با فعالیتها آشنا شدند. افق نگاه ما نیز دستیابی به جایگاه نخست جهانی صنایع دستی برای اصفهان است؛ البته در موضوع دیپلماسی شهری به عنوان یکی از زیرساختهای مهم و جدی این امر نیز در حال برنامهریزی هستیم.
تعریف شما از گردشگری خلاق چیست؟
گردشگری خلاق این امکان را به بازدیدکننده میدهد تا تواناییهای بالقوه خود را از طریق مشارکت در دورهها و آموختن تجاربی که مختص مقصد گردشگری مورد بازدید است، توسعه دهد. یونسکو گردشگری خلاق را آخرین حلقه از زنجیره تکامل گردشگری معرفی میکند. نسل اول گردشگری، گردشگری تفریحی (ساحلی)؛ نسل دوم، گردشگری فرهنگی مرتبط با موزهها و تورهای فرهنگی و نسل سوم، گردشگری خلاق است. این نوع از گردشگری، سفری هدایتشده به سمت یک تجربه اصیل و تعاملی همراه با یادگیری مشارکتی هنر، میراث یا خصوصیات ویژهای از یک محل است و امکان برقراری ارتباط با کسانی که در محل اقامت دارند و فرهنگ زندگی را ایجاد میکنند، فراهم میکند.
با توجه به اینکه اصفهان در زمینه صنایع دستی به شبکه شهرهای خلاق پیوسته است، این دستهبندی تا چه اندازه بر صنعت گردشگری این شهر تأثیر خواهد گذاشت و آیا در این مدت، شاهد اثر ملموس این اتفاق در اصفهان بودهایم؟
عضویت اصفهان در شبکه شهرهای خلاق یک مزیت رقابتی را برای این شهر به وجود آورده تا با ایجاد تمایز در این حوزه، در انتخاب مقصد گردشگری از سوی گردشگران داخلی و خارجی، از سایر شهرها پیشی بگیرد. تمرکز بر توسعه صنایع خلاق و هنر خلاق هنرمندان و بهکارگیری استراتژیهای شهرهای خلاق، یکی از راهکارهای پیشرو برای بسیاری از شهرهای جهان است. به دلایلی مانند غنای آثار فرهنگی و هنری و اصالت صنایع خلاق در اصفهان، امکان توسعه گردشگری خلاق وجود دارد. عضویت اصفهان در این شبکه نیز موجب ارائه یک تصویر منحصربهفرد از این شهر و متمایزکردن آن به عنوان یک مقصد گردشگری خلاق میشود که رونق توأمان بازار گردشگری و صنایع دستی را در پی خواهد داشت. همچنین این عضویت، احساس تعلق در شهروندان را افزایش میدهد. در این مدت، میزان تولید و صادرات صنایع دستی اصفهان افزایش یافته که یکی از دلایل آن، قرارگرفتن نشان رسمی یونسکو در کنار نشان اصفهان است که موجب جلب اعتماد متقاضیان بازار صنایع دستی در داخل و خارج از کشور شده است؛ همچنین توجه به هنر هنرمندان در بدنه مدیریت شهری، سبب تغییر نگاه مدیران شهری درخصوص نقش هنر در توسعه شهر شده است. البته تحقق
کامل این موضوعات، زمانبَر است و به مداومت نیاز دارد.
یکی از ویژگیهای شهرهای خلاق، شناسایی استعدادها و ایدهپردازان و جذب آنها در راستای پیشبرد اهداف است. در اصفهان چقدر شاهد این موضوع هستیم؟
وقتی میگوییم شهرِ دانشمحور، یعنی «مغزافزار» برای ما در اولویت است. در زمینه مشارکت شهروندان در مسائل شهری چندین هماندیشی و نشست ایدهپردازی برگزار کردهایم که خروجی آن صدها ایده برای شهر و شناسایی افراد خلاق بوده است. مرکز خلاقیت و نوآوری شهرداری با برگزاری برنامههای متعدد، ایدههای شهروندان در زمینههای مختلف مدیریت شهری را جذب میکند. کارشناسان اتاقهای فکر مرکز، به بررسی و تحلیل این ایدهها میپردازند و در نهایت، ایدهها را برای تزریق در بدنه شهری، به سازمانهای مرتبط ارجاع میدهند.
با توجه به اینکه گردشگری خلاق امروزه به عنوان نسل سوم صنعت توریسم به شمار میرود، زیرساختها و ابزارهای گردشگری خلاق را تا چه اندازه در اصفهان مهیا میدانید و این زیرساختها تا چه حد در حوزه وظایف و توان شهرداری است؟
اگر گردشگری خلاق را حاصل تعامل دوطرفه گردشگر و محیط مقصد بدانیم، اصفهان توان ایجاد محیطی برای کسب تجربه واقعی و تعامل با گردشگران را دارد. اصفهان هم دارای ابنیه تاریخی در حوزههای خرد و کلانِ شهری است و هم از یک هویت غنی جامعه محلی بهرهمند است؛ برای نمونه استادکاران هنرمند اصفهان در محیطهای محلی، تولید و خلق اثر میکنند که با ساماندهی این ظرفیت میتوان حرکت به سمت گردشگری خلاق را سرعت بخشید. اصفهان پیش از این به یک «شهرموزه» معروف بود؛ زیرا در هر کوی و برزنِ آن یک کارگاه کوچک صنایع دستی یا یک اثر زیبای تاریخی وجود داشته است که گردشگر میتوانسته به داخل آن رفته و ارتباط دوسویه برقرار کند؛ البته متأسفانه این نقش، کمرنگ شده و باید روی آن برنامهریزی داشته باشیم. شهرداری اصفهان هم با انجام فعالیتهایی در راستای افزایش سرمایه اجتماعی، بهویژه در بخش محلات و فرهنگ محلی و با نقش تأثیرگذاری که در ایجاد فضاهای آموزش شهری دارد، میتواند در این عرصه نقش کلیدی ایفا کند؛ البته فراموش نکنیم تا زمانی که حوزه گردشگری در ساختار رسمی مدیریت شهری قرار نگیرد، نمیتوان کار چندانی کرد. چند سالی است که پیگیر صدور مجوز وزارت
کشور برای تأسیس سازمان گردشگری درون مجموعه شهرداری هستیم که در صورت تحقق، امکانهای بسیار زیادی ایجاد خواهد شد.
نفیسه قانیان: اصفهانی که همیشه با عنوانهای پرطمطراق مانند نصف جهان، پایتخت فرهنگ و تمدن ایران اسلامی، مهد صنایع دستی و شهر گنبدهای فیروزهای سر کرده است، این روزها با عنوان تازه «شهر خلاق» خطاب قرار میگیرد؛ عنوانی که برخلاف دیگر عناوین، ذهنی و انتزاعی نیست و براساس معیارهای جهانی و مناسبات بینالمللی و مشخص، سنجیده میشود. پیوستن اصفهان به شبکه شهرهای خلاق به دلیل ویژگیهای این شهر در حوزه صنایع دستی، موضوعی است که ذهن را به سمت پیونددادن این فرصتِ پیشآمده با حوزه گردشگری سوق میدهد. شکی نیست که شهر خلاق صنایع دستی در حوزه گردشگری نیز میتواند خلاقانه عمل کند؛ اما در این راه، اصفهان چمدان سنگینی در دست دارد که به مقصد رساندن آن وظیفه دشواری است. در این خصوص گفتوگویی با مهدی جمالینژاد، شهردار اصفهان، داشتیم که در ادامه میخوانید.
عنوان شهرهای خلاق، یک عنوان تازه و جدید در عصر حاضر است. فلسفه این عنوان چیست؟
شهر خلاق شهري است كه از نوآوريها و توانمنديهاي شهروندان در راستای توسعه پايدار شهري استفاده کند و تفكر خلاق شهروندان، همگام و هماهنگ با مديريت شهري حركت داشته باشد. بر این اساس سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد (یونسکو) از اکتبر سال ۲۰۰۴ در صدوهفتادمین مجمع عمومی خود، شبکه شهرهای خلاق را راهاندازی کرد. از آن پس، شهرها در سراسر جهان بر اساس هفت معیار اصلی، انتخاب شده و در هر دوره به فهرست «شبکه شهرهای خلاق» افزوده میشوند. هدف از ایجاد شبکه شهرهای خلاق، کمک به بازیابی ظرفیتهای اقتصادی، اجتماعی و صنایع فرهنگی محلی در راستای رشد هوشمند جوامع شهری است. شعار این شهرها نیز «جهانی بیندیشیم و محلی عمل کنیم» انتخاب شده است که نشاندهنده هدف و مفهوم شهرهای خلاق است.
شهرهای دارای این عنوان، چه شاخصههایی دارند؟
در تعریف علمی، شهر خلاق با سه رویکردِ محوری معرفی میشود. خلاقیت، محور اصلی است و به عنوان ابزاری برای توسعه شهری قلمداد میشود. از این منظر، شهرهای خلاق قادرند راهحلهای خلاقانه و جدیدی برای مشکلات روزمره خود بیابند و از این طریق، در وهله نخست، کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا دهند. شاخصه بعدی این است که شهر خلاق بر بهرهگیری از فعالیتها و صنایع خلاق تأکید دارد و همین موضوع، شهرهای خلاق را به داشتن سازوکارهایی پویا در حوزه خلاقیت ملزم میکند. در واقع چنین شهرهایی به عنوان جایگاه تولید محصولات فرهنگی و صنایع خلاق به شمار میروند. براساس شاخصه سوم، شهر خلاق به عنوان مکانی با قابلیت جذب ظرفیتها و استعدادهای خلاق تعریف شده و بهعبارتدیگر مؤلفه اصلی برای جذب منابع انسانی، عنصر خلاقیت است که بر سه مشخصه «استعداد»، «فناوری» و «مداراگری» تأکید دارد.
برای رسیدن به مفهوم عملی و عینی شهر خلاق چه باید کرد؟ اکنون چه برنامههایی در دست اجرا و اقدام است و چه فرایندهایی برای رسیدن به مؤلفههایی که اشاره کردید، تعریف شده است؟
برای رسیدن به مفهومهای عینی و عملی، خلاقیت باید نقش مهمی را در برنامهریزی فضایی و کالبدی شهر داشته باشد. در شهر خلاق، خلاقیت تنها راه برونرفت از بنبست مشکلات شهری است. چنین شهری، قابلیت و مزیت عمده خود را پیدا میکند و با برجستهکردن، تقویت و توسعه آن، به جایگاه معتبری در جامعه جهانی دست مییابد. در برنامهریزی شهر خلاق، مفهوم توسعه پایدار در طراحی شهری و توسعه شهری، مفهومی کلیدی است. شهرداری اصفهان نیز برنامههای گستردهای برای تدوین مبانی نظری شهر خلاق داشته و دارد. به جرئت میتوانم بگویم مهمترین مرکز تولید مبانی نظری شهر خلاق کشور در اصفهان شکل گرفته است. تجلیل از بزرگان هنر به صورت هفتگی یکی دیگر از اقداماتی است که برای ترویج عناصر خلاق شهر اصفهان برنامهریزی شده است؛ چراکه در همه دنیا هنرمندان از مصادیق خلقکننده و خلاق شهر هستند. برای برنامهریزی منسجم شهر خلاق، مرکز خلاقیت و نوآوری در مدیریت شهری برای نخستینبار در کشور تأسیس شد. همچنین درحالحاضر مترصد حوزه فناوری نوین شهری هستیم و بررسیهای خوبی داشتهایم تا زیرساختهای این حوزه را نیز فراهم کنیم. در کل، مسیری پیچیده و طولانی پیشرو
داریم.
اصفهان در میان شهرهای خلاق چه جایگاهی دارد؟
اصفهان در سال 2015 به عنوان شهر خلاق صنایع دستی به عضویت شبکه شهرهای خلاق یونسکو درآمد. در این راستا شهر اصفهان موظف است به بیانیه و مأموریت شبکه، عمل کند. با توجه به پیشینه طولانی این شهر در تولید صنایع دستی و هنرهای مردمی، وجود آثار معاصر در این زمینه در رشتههای گوناگون صنایع دستی، همچنین وجود مراکز دانشگاهی مرتبط و تلاش این مراکز برای حفظ این هنرها از طریق برگزاری جشنوارهها، نمایشگاهها یا بازارچهها، میتوان گفت تا حدود زیادی به اهداف شبکه نزدیک شدهایم. هنرمندان اصفهان در حدود 200 رشته صنایع دستی فعالیت میکنند که این آمار در جهان بینظیر است. برگزاری اجلاس جهانی صنایع دستی یکی دیگر از اقدامات اصفهان در این راستا بود. سران اتحادیه جهانی صنایع دستی و شهرهای عضو به این شهر سفر کرده و از نزدیک با فعالیتها آشنا شدند. افق نگاه ما نیز دستیابی به جایگاه نخست جهانی صنایع دستی برای اصفهان است؛ البته در موضوع دیپلماسی شهری به عنوان یکی از زیرساختهای مهم و جدی این امر نیز در حال برنامهریزی هستیم.
تعریف شما از گردشگری خلاق چیست؟
گردشگری خلاق این امکان را به بازدیدکننده میدهد تا تواناییهای بالقوه خود را از طریق مشارکت در دورهها و آموختن تجاربی که مختص مقصد گردشگری مورد بازدید است، توسعه دهد. یونسکو گردشگری خلاق را آخرین حلقه از زنجیره تکامل گردشگری معرفی میکند. نسل اول گردشگری، گردشگری تفریحی (ساحلی)؛ نسل دوم، گردشگری فرهنگی مرتبط با موزهها و تورهای فرهنگی و نسل سوم، گردشگری خلاق است. این نوع از گردشگری، سفری هدایتشده به سمت یک تجربه اصیل و تعاملی همراه با یادگیری مشارکتی هنر، میراث یا خصوصیات ویژهای از یک محل است و امکان برقراری ارتباط با کسانی که در محل اقامت دارند و فرهنگ زندگی را ایجاد میکنند، فراهم میکند.
با توجه به اینکه اصفهان در زمینه صنایع دستی به شبکه شهرهای خلاق پیوسته است، این دستهبندی تا چه اندازه بر صنعت گردشگری این شهر تأثیر خواهد گذاشت و آیا در این مدت، شاهد اثر ملموس این اتفاق در اصفهان بودهایم؟
عضویت اصفهان در شبکه شهرهای خلاق یک مزیت رقابتی را برای این شهر به وجود آورده تا با ایجاد تمایز در این حوزه، در انتخاب مقصد گردشگری از سوی گردشگران داخلی و خارجی، از سایر شهرها پیشی بگیرد. تمرکز بر توسعه صنایع خلاق و هنر خلاق هنرمندان و بهکارگیری استراتژیهای شهرهای خلاق، یکی از راهکارهای پیشرو برای بسیاری از شهرهای جهان است. به دلایلی مانند غنای آثار فرهنگی و هنری و اصالت صنایع خلاق در اصفهان، امکان توسعه گردشگری خلاق وجود دارد. عضویت اصفهان در این شبکه نیز موجب ارائه یک تصویر منحصربهفرد از این شهر و متمایزکردن آن به عنوان یک مقصد گردشگری خلاق میشود که رونق توأمان بازار گردشگری و صنایع دستی را در پی خواهد داشت. همچنین این عضویت، احساس تعلق در شهروندان را افزایش میدهد. در این مدت، میزان تولید و صادرات صنایع دستی اصفهان افزایش یافته که یکی از دلایل آن، قرارگرفتن نشان رسمی یونسکو در کنار نشان اصفهان است که موجب جلب اعتماد متقاضیان بازار صنایع دستی در داخل و خارج از کشور شده است؛ همچنین توجه به هنر هنرمندان در بدنه مدیریت شهری، سبب تغییر نگاه مدیران شهری درخصوص نقش هنر در توسعه شهر شده است. البته تحقق
کامل این موضوعات، زمانبَر است و به مداومت نیاز دارد.
یکی از ویژگیهای شهرهای خلاق، شناسایی استعدادها و ایدهپردازان و جذب آنها در راستای پیشبرد اهداف است. در اصفهان چقدر شاهد این موضوع هستیم؟
وقتی میگوییم شهرِ دانشمحور، یعنی «مغزافزار» برای ما در اولویت است. در زمینه مشارکت شهروندان در مسائل شهری چندین هماندیشی و نشست ایدهپردازی برگزار کردهایم که خروجی آن صدها ایده برای شهر و شناسایی افراد خلاق بوده است. مرکز خلاقیت و نوآوری شهرداری با برگزاری برنامههای متعدد، ایدههای شهروندان در زمینههای مختلف مدیریت شهری را جذب میکند. کارشناسان اتاقهای فکر مرکز، به بررسی و تحلیل این ایدهها میپردازند و در نهایت، ایدهها را برای تزریق در بدنه شهری، به سازمانهای مرتبط ارجاع میدهند.
با توجه به اینکه گردشگری خلاق امروزه به عنوان نسل سوم صنعت توریسم به شمار میرود، زیرساختها و ابزارهای گردشگری خلاق را تا چه اندازه در اصفهان مهیا میدانید و این زیرساختها تا چه حد در حوزه وظایف و توان شهرداری است؟
اگر گردشگری خلاق را حاصل تعامل دوطرفه گردشگر و محیط مقصد بدانیم، اصفهان توان ایجاد محیطی برای کسب تجربه واقعی و تعامل با گردشگران را دارد. اصفهان هم دارای ابنیه تاریخی در حوزههای خرد و کلانِ شهری است و هم از یک هویت غنی جامعه محلی بهرهمند است؛ برای نمونه استادکاران هنرمند اصفهان در محیطهای محلی، تولید و خلق اثر میکنند که با ساماندهی این ظرفیت میتوان حرکت به سمت گردشگری خلاق را سرعت بخشید. اصفهان پیش از این به یک «شهرموزه» معروف بود؛ زیرا در هر کوی و برزنِ آن یک کارگاه کوچک صنایع دستی یا یک اثر زیبای تاریخی وجود داشته است که گردشگر میتوانسته به داخل آن رفته و ارتباط دوسویه برقرار کند؛ البته متأسفانه این نقش، کمرنگ شده و باید روی آن برنامهریزی داشته باشیم. شهرداری اصفهان هم با انجام فعالیتهایی در راستای افزایش سرمایه اجتماعی، بهویژه در بخش محلات و فرهنگ محلی و با نقش تأثیرگذاری که در ایجاد فضاهای آموزش شهری دارد، میتواند در این عرصه نقش کلیدی ایفا کند؛ البته فراموش نکنیم تا زمانی که حوزه گردشگری در ساختار رسمی مدیریت شهری قرار نگیرد، نمیتوان کار چندانی کرد. چند سالی است که پیگیر صدور مجوز وزارت
کشور برای تأسیس سازمان گردشگری درون مجموعه شهرداری هستیم که در صورت تحقق، امکانهای بسیار زیادی ایجاد خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.