شهرهای خلاق
امیرحسین صالحی .عضو شورای مرکزی سازمان مردم نهاد کانون بارگاه مهر
شهرهای خلاق معتبرترین شبکه جهانی است که سال 2004 از طرف یونسکو پایهگذاری شده است و تا به امروز 116 شهر به این شبکه پیوستهاند. شهرهای خلاق برای پیوستن به شبکه جهانی باید دارای یکی از معیارهای هفتگانه یونسکو شامل هنرهای رسانهای، موسیقی، صنایع دستی و هنرهای بومی، خوراکشناسی، طراحی، ادبیات و فیلم باشند. نحوه پیوستن به این شبکه در ایران بدینگونه است که هر شهر که نامزد شهرهای خلاق میشود، واجد یکی از این معیارها بوده و پروندهای از معیار خاص آن از سوی شهرداری و متخصصان جامع شهری با نگاه خلاقگرایانه و فرهنگی و نه صرفا کالبدی از شهر تهیه کرده و پس از تأیید نهایی در دفتر منطقهای یونسکو مستقر در تهران، به سازمان بینالمللی یونسکو فرستاده شود.
یکی از اهداف ایجاد شبکه جهانی شهرهای خلاق معطوفکردن توجه مردم محلی، مسئولان و سازمانهای مردمنهاد به حفظ و نگهداری میراث ثبتشده و انتقال آن به نسلهای آینده است و یکی دیگر از اهداف تأسیس این شبکه، ترویج همکاریهای بینالمللی بین شهرهای عضو و تسهیل سرمایهگذاری در حوزه خلاقیت است که از این طریق، هم به توسعه اقتصادی شهرها کمک میکند و هم باعث ماندگاری و پایداری فرهنگ شهرها و ترویج سبک زندگی آنها میشود. به بیانی دیگر، پیونددهنده فرهنگ شهری و میراث ثبتشده آن شهر با سبک زندگی شهری با کمک خلاقیت است.
براساس استانداردهای یونسکو، نوآوری و توانمندیهای شهروندان در توسعه پایدار شهری از ویژگیهای این شهر است. خلاقیت در حوزه شهری احتیاج به توجه ویژه شهرداران و مدیران شهری به عنوان متولیان شهر برای ایجاد بستری مناسب به منظور بروز و عملیاتیکردن طرحها و ایدههای خلاقانه و جامعه نخبه و تحصیلکرده، عامه مردم و سازمانهای مردمنهاد به عنوان پیشنهاددهنده طرح و ایده دارد تا از این راه بتوان به رشد متوازن و پایدار در همه ابعاد اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی با تأکید بر خلاقیت و کارآفرینی پایدار در شهرهای عضو رسید. مدیران شهرهای خلاق میتوانند با کمکگرفتن از ظرفیتها و پتانسیلهای سازمانهای مردمنهاد، طرحها و برنامههای خلاقانه خود را بهتر و با سرعت بیشتری انجام دهند؛ چراکه این سازمانها با توجه به ارتباطی که با جامعه مدنی شهر دارند، میتوانند طرحها و ایدههای خلاقانه را جمعآوری کرده و آنها را اجرا کنند.
عضویت در شبکه جهانی شهرهای خلاق دائمی است. پس از پیوستن به شبکه شهرهای خلاق شهرداری هر شهر وظیفه دارد یک دفتر به عنوان «دفتر شهر خلاق یونسکو» راهاندازی کند تا بتواند طرحها و برنامههای خلاقانهاش را پیادهسازی کند.
در ایران، شهرهای اصفهان و رشت در آذرماه 1394 (دسامبر 2015) به ترتیب به عنوان شهر خلاق صنایع دستی و هنرهای مردمی و شهر خلاق غذا معرفی شدهاند.
اصفهان به عنوان نمونه با شهرهای ساسایاما ژاپن و جایپور هند در حوزه صنایع دستی و هنرهای بومی و رشت با شهرهای پاراما در ایتالیا و بورگس اسپانیا در حوزه غذا در شبکه شهرهای خلاق قرار دارد؛ ازجمله ظرفیتهایی که پیوستن به شبکه جهانی شهرهای خلاق ایجاد میکند، میتوان به دسترسی به ظرفیتی بزرگ در حوزه اشتراکگذاری اطلاعات نام برد. در حقیقت هدف این است که شهرهای خلاق در یک مختصات جغرافیایی فرهنگی با هم دادوستد داشته باشند. شهرداریهای شهرهایی که در یک موضوع با شهرهای دیگر مشترک هستند میتوانند تفاهمنامههایی در حوزه برپایی نمایشگاههای تخصصی و کارگاهها، توسعه گردشگری و ارتباط با دانشگاهها و مراکز علمی آن شهر منعقد کنند تا از این طریق بتوانند به توسعه اقتصادی پایدار دست پیدا کنند و همچنین بتوانند برنامههای عملی و اجرایی در سطح جهان و منطقهای به سوی توسعه پایدار داشته باشند و بتوانند آن را به نسلهای بعدی منتقل کنند. در ادامه برخی از شهرهای خلاق در رشتههای مختلف معرفی میشوند:
موسیقی: آدلاید استرالیا و سالوادور برزیل
فیلم: رم ایتالیا و سوفیا در بلغارستان
هنر رسانهای: لیون فرانسه و گوانگجو کرهجنوبی
ادبیات: بغداد عراق و گرانادا در اسپانیا
طراحی: گراز اسپانیا و مونترال کانادا
صنایع دستی و هنر مردمی: اسوان مصر و اینچئون کرهجنوبی
غذا: توسان آمریکا و چنگدو چین
شهرهای خلاق معتبرترین شبکه جهانی است که سال 2004 از طرف یونسکو پایهگذاری شده است و تا به امروز 116 شهر به این شبکه پیوستهاند. شهرهای خلاق برای پیوستن به شبکه جهانی باید دارای یکی از معیارهای هفتگانه یونسکو شامل هنرهای رسانهای، موسیقی، صنایع دستی و هنرهای بومی، خوراکشناسی، طراحی، ادبیات و فیلم باشند. نحوه پیوستن به این شبکه در ایران بدینگونه است که هر شهر که نامزد شهرهای خلاق میشود، واجد یکی از این معیارها بوده و پروندهای از معیار خاص آن از سوی شهرداری و متخصصان جامع شهری با نگاه خلاقگرایانه و فرهنگی و نه صرفا کالبدی از شهر تهیه کرده و پس از تأیید نهایی در دفتر منطقهای یونسکو مستقر در تهران، به سازمان بینالمللی یونسکو فرستاده شود.
یکی از اهداف ایجاد شبکه جهانی شهرهای خلاق معطوفکردن توجه مردم محلی، مسئولان و سازمانهای مردمنهاد به حفظ و نگهداری میراث ثبتشده و انتقال آن به نسلهای آینده است و یکی دیگر از اهداف تأسیس این شبکه، ترویج همکاریهای بینالمللی بین شهرهای عضو و تسهیل سرمایهگذاری در حوزه خلاقیت است که از این طریق، هم به توسعه اقتصادی شهرها کمک میکند و هم باعث ماندگاری و پایداری فرهنگ شهرها و ترویج سبک زندگی آنها میشود. به بیانی دیگر، پیونددهنده فرهنگ شهری و میراث ثبتشده آن شهر با سبک زندگی شهری با کمک خلاقیت است.
براساس استانداردهای یونسکو، نوآوری و توانمندیهای شهروندان در توسعه پایدار شهری از ویژگیهای این شهر است. خلاقیت در حوزه شهری احتیاج به توجه ویژه شهرداران و مدیران شهری به عنوان متولیان شهر برای ایجاد بستری مناسب به منظور بروز و عملیاتیکردن طرحها و ایدههای خلاقانه و جامعه نخبه و تحصیلکرده، عامه مردم و سازمانهای مردمنهاد به عنوان پیشنهاددهنده طرح و ایده دارد تا از این راه بتوان به رشد متوازن و پایدار در همه ابعاد اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی با تأکید بر خلاقیت و کارآفرینی پایدار در شهرهای عضو رسید. مدیران شهرهای خلاق میتوانند با کمکگرفتن از ظرفیتها و پتانسیلهای سازمانهای مردمنهاد، طرحها و برنامههای خلاقانه خود را بهتر و با سرعت بیشتری انجام دهند؛ چراکه این سازمانها با توجه به ارتباطی که با جامعه مدنی شهر دارند، میتوانند طرحها و ایدههای خلاقانه را جمعآوری کرده و آنها را اجرا کنند.
عضویت در شبکه جهانی شهرهای خلاق دائمی است. پس از پیوستن به شبکه شهرهای خلاق شهرداری هر شهر وظیفه دارد یک دفتر به عنوان «دفتر شهر خلاق یونسکو» راهاندازی کند تا بتواند طرحها و برنامههای خلاقانهاش را پیادهسازی کند.
در ایران، شهرهای اصفهان و رشت در آذرماه 1394 (دسامبر 2015) به ترتیب به عنوان شهر خلاق صنایع دستی و هنرهای مردمی و شهر خلاق غذا معرفی شدهاند.
اصفهان به عنوان نمونه با شهرهای ساسایاما ژاپن و جایپور هند در حوزه صنایع دستی و هنرهای بومی و رشت با شهرهای پاراما در ایتالیا و بورگس اسپانیا در حوزه غذا در شبکه شهرهای خلاق قرار دارد؛ ازجمله ظرفیتهایی که پیوستن به شبکه جهانی شهرهای خلاق ایجاد میکند، میتوان به دسترسی به ظرفیتی بزرگ در حوزه اشتراکگذاری اطلاعات نام برد. در حقیقت هدف این است که شهرهای خلاق در یک مختصات جغرافیایی فرهنگی با هم دادوستد داشته باشند. شهرداریهای شهرهایی که در یک موضوع با شهرهای دیگر مشترک هستند میتوانند تفاهمنامههایی در حوزه برپایی نمایشگاههای تخصصی و کارگاهها، توسعه گردشگری و ارتباط با دانشگاهها و مراکز علمی آن شهر منعقد کنند تا از این طریق بتوانند به توسعه اقتصادی پایدار دست پیدا کنند و همچنین بتوانند برنامههای عملی و اجرایی در سطح جهان و منطقهای به سوی توسعه پایدار داشته باشند و بتوانند آن را به نسلهای بعدی منتقل کنند. در ادامه برخی از شهرهای خلاق در رشتههای مختلف معرفی میشوند:
موسیقی: آدلاید استرالیا و سالوادور برزیل
فیلم: رم ایتالیا و سوفیا در بلغارستان
هنر رسانهای: لیون فرانسه و گوانگجو کرهجنوبی
ادبیات: بغداد عراق و گرانادا در اسپانیا
طراحی: گراز اسپانیا و مونترال کانادا
صنایع دستی و هنر مردمی: اسوان مصر و اینچئون کرهجنوبی
غذا: توسان آمریکا و چنگدو چین
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.