روايت مدیا کاشیگر از كورتسيو مالاپارته، رماننویس مطرح جنگ
جنگ پرسوناژ فرعی است
شرق: نخستين ترجمه از مالاپارته به سالهاي نخست دهه 40 باز ميگردد كه بهمن محصص رمانِ «پوست» يا «ترس جان» را در انتشارات نيل چاپ کرد و در 1356 نيز محمد قاضي ترجمهاي از «قرباني» را در انتشارات زمان چاپ كرد و بعدها تا دهه 70 در نشر علمي نيز چند باري تجديدچاپ شد و در آخر سر از كهنهفروشيها و بساطيهاي انقلاب درآورد. كتاب مهم او، «تكنيك كودتا» قريب به دو دهه پيش با ترجمه مديا كاشيگر به چاپ رسید و بعدتر در سال 1383 نيز در نشر قصه بازنشر شد و با اين اوصاف آخرين ترجمه از مالاپارته است كه از آن هم بيش از يك دهه ميگذرد؛ اما اخيرا بناست «قرباني» با همان ترجمه محمد قاضي در نشر ماهي منتشر شود. رماني كه مانند غالب آثار او در حالوهواي جنگ است.
پدرش آلمانی و مادرش اهل توسکانی است. از سرزمینِ زادگاهی پدری متنفر است و به سرزمین مادریاش عشق میورزد. بنابراین وقتی جنگ نخست جهانی آغاز میشود، درس و مدرسه را رها میکند، خودش را هجدهساله جا میزند و بهعنوان داوطلب به لژیون گاریبالدی ارتش فرانسه میپیوندد تا با هموطنان پدرش بجنگد.
با انحلال لژیون گاریبالدی به ایتالیا برمیگردد و اینبار در صفوف ارتش ایتالیا با ارتش اتریش-مجارستان میجنگد. به یاد 15 روز نبردِ کاپورتو در شمال ایتالیا، نخستین کتابش «درود بر کاپورتا» را در 1921 نشر میدهد و بدینسان هشت سال زودتر از ارنست همینگوی و انتشار «وداع با اسلحه» (1929) راهگشای نوعی از نوشتار میشود که در سده 20 بهعنوان «متعهد» شناخته خواهد شد. «در فاصله» 1921 تا 1923، «درود بر کاپورتا» که به «شورش قدیسان نفرینشده» تغییر نام میدهد سهبار توقیف میشود. سودای سیاسی اعلامشدهاش آشتیِ «اشتراکگرایی» روس و «فردگرایی» ایتالیایی است و ایجاد جامعهیی نوین. پس در 1922 به حزب فاشیست موسولینی میپیوندد زیرا همچنانکه سالی دیرتر، در 1923، در «ایتالیا در برابر اروپا» اعلام میکند فاشیسم نوعی «سندیکالیسم سیاسی» و برگرفته از آراء ژرژ سورل، یعنی بنیانگذار «سندیکالیسم انقلابی» است که اتفاقاً در همان سال میمیرد.
منبع دیگرش فیلیپو کوریدونی، سندیکالیست انقلابی ایتالیایی است. اگرچه کوریدونی منفور موسولینی، رهبر حزب فاشیست ایتالیاست، اما کوریدونی بهرغم آنکه در جوانی با جنگافروزی و جنگافروزان مبارزه میکرد، در 1915 بهعنون داوطلب به ارتش ایتالیا میپیوندد و در نبرد کارسو کشته میشود و بنابراین بهنوعی همقطار خودش است. در 1926، نشریه 900 را بنیان میگذارد که نشریهای آوانگارد است و در میان همکارانش هم میتوان از پابلو پیکاسو و جیمز جویس سراغ گرفت هم از دادائیستی مانند فیلیپ سوپو. مدتی دیپلمات میشود، اما در این کار تاب نمیآورد و تصمیم میگیرد زندگی را صرفاً با نویسندگی و روزنامهنگاری بگذراند.
از نامِ آلمانی پدری (زوکرت) بیزار است. پس در 1925 نام مالاپارته را برای خود برمیگزیند. چرا؟ خودش با یک جناس لفظی پاسخ میداد. اگرچه معنای «بوناپارت» معلوم نیست، اما با bon، یعنی «خوب» آغاز میشود. در حالیکه آغاز مالاپارته mal، یعنی «بد» است و کورتسیو مالاپارته میگفت: «بوناپارته بدفرجام شد، من مالاپارتهام و خوشفرجام خواهم شد». محبوبانش در ادبیات هم شاتوبریان و مارسل پروست فرانسوی است، هم فرانکو ساکتی و هم البته همولایتی سدهچهاردهمی خودش، جوانی بوکاچیو که نگارش به سبک مورخان را سبک نوشتار او میدانند. اما 1925 فقط سال تغییر نامخانوادگی نیست، سال آغاز دلسردی از موسولینی هم هست که روزبهروز بیشتر نشان میدهد که تنها سودایی که ندارد همان سودایی است که مالاپارته را جذب فاشیسم کرده بود: انقلاب اجتماعی. در 1929، «آقای آفتابپرست» را مینویسد که نقد تند موسولینی است که خودش را همچون آفتابپرست همیشه همرنگ محیطش میکند و روزبهزور واپسگراتر میشود. دو سال دیرتر، «تکنیک کودتا» را در فرانسه نشر میدهد که از جمله نقدِ تند هیتلر است: هم نسبت به قدرتگیری او هشدار میدهد و هم بهشکل شگفتانگیزی حذف فیزیکی
اس.آ.ها توسط هیتلر را پیشبینی میکند، اگرچه همین اس.آ.ها او را به قدرت رساندهاند و ظاهراً شالودههای قدرت اویند. پیشبینی تاریخی او کمتر از سهسال بعد در «شب دشنههای بلند» محقق میشود. نتیجه این دو کتاب، محکومیت به ششماه زندان و پنجسال تبعید به جزایر لیپاری است که فرصتی است تا درباره ریشههای توسکانیایی خود، نفرت از پدر و عشق به سرزمین مادری بیندیشد و چاره را در جانشینی مفهوم «میراث» بهجای مفهوم «وراثت» بیابد: شاید وراثتش به یک آلمانی برگردد، اما میراث او، فرهنگ و آداب توسکانی است. پنجسال تبعید 18ماه بیشتر طول نمیکشد و در ژوئن 1935 «آزادی مشروط» پیدا میکند و کارش را بهعنوان روزنامهنگار از سر میگیرد.
با بروز جنگ جهانی دوم، بهعنوان خبرنگار جنگی به جبههی شرق اعزام میشود، اما گزارشهایش از جبهه و جنگ چنان جدلانگیز است که آلمانیها او را بازداشت و سپس اخراج میکنند. بزرگترین دغدغهاش در همه این ماجراها حفظ دستنوشت کتابی است که در فارسی بهنام «قربانی» میشناسیم درحالیکه بهتوضیح خود مالارمه نامش از آلمانی آمده و معنای kaputt در آلمانی است که به هر چیز «درهمشکسته»، «عمرش را کرده» و «ازدسترفته» اشاره دارد و بهقول مالاپارته: «هیچ واژهای نمیتواند بهتر [از این واژه آلمانی] از آنچه هستیم و از آنچه اروپا شده است بگوید: تلمباری از چیزهای درهمشکسته». و جالب است که در این رمان اتوبیوگرافیک که بهاستناد متنش، گزارش مرگ «میهن، یعنی میهنی که دیگر نیست» است و «همه تصویرهای گرفتارکنندهاش [...] پاسخی به تصویرهای جنگ است»، جنگ بهگفته خود مالاپارته فقط پرسوناژ فرعی است، فقط «چشمانداز عینی کتاب» است. و جالبتر آنکه مالاپارته، در این کتاب، صفتهای مختلفی برای ملتهای مختلف میآورد: توضیح تسلیم ایتالیاییها «رعیتخویی» آنهاست و دلیل ایدئولوژی و بیرحمی نازیها، ترسشان از همه آنهایی است که ناتوان،
دون و آسیبپذیر میخوانند.
و باز جالبتر اینکه هیچ پرسوناژی در رمان نیست که واقعیت تاریخی نداشته باشد: «شاهزاده اوگن حقیقتاً برادر پادشاه سوئد است؛ آیگوستین د فوکس حقیقتاً فالانژیست و نماینده دیپلماتیک اسپانیا در فنلاند است؛ آکسل مونته حقیقتاً همان پزشک و نویسنده «نامه سانمیکله» است؛ هانس فرانک حقیقتاً وزیر رایش سوم در لهستان است...» سی سال پس از «دوبلینیها»ی جیمز جویس که در سالهای 20 در مجله 900 همکارش بود، مالارمه همچون او از آدمها و مکانها و زمانها و رویدادهایی واقعی بهره میبرد تا داستانپردازی کند و واقعیت و خیال را چنان در هم آمیزد که تشخیصشان از یکدیگر ناممکن شود. پس چه جای تعجب اگر انتشار کتاب در 1944 همچون انتشار «دوبلینیها» در 1914 هم جنجالها میآفریند و هم آفرینها برمیانگیزد. «پوست» ادامه جنگ اینک پایانیافته در ایتالیا و بهویژه در ناپولی است: تسلسلی از تابلوهای باورنکردنی و دهشتانگیز در ایتالیای گرسنه و در واکنش به افسرانی آمریکایی که برای نخستینبار به اروپا آمدهاند و اروپا را در جنگ کشف کردهاند.
در کتابِ «مالاپارته» که کتابی است بیرحمانه در زندگی مالاپارته - آنقدر بیرحمانه که خصوصیترین وجههای زندگی او را نیز برملا میکند- موریتسو سرا نمیتواند در برابر زیبایی دهشتانگیز تسلسل تابلوهای باورستیز «پوست» لب به تحسین نگشاید: «نخستین چیزی که به ذهن میآید، قیاس با نقاشیهای سیاه [فرانچسکو] گویا و کلکِ مدوسای [تئودور] ژریکو است». پس از «پوست»، مالاپارته هیچ اثری نمیآفریند که همپای آثار پیشینش باشد و مهمترین ماجرای زندگیاش، خودکشی جین سویگارد، بازیگر آمریکایی است که با او زندگی میکرد، آن نیز در 1950، یعنی همان سالی که چزاره پاوزه به عشق بازیگر آمریکایی دیگری بهنام کانستانس داولینک خودکشی میکند و باعث میشود مالاپارته از این بنویسد که «کسی بهخاطر عشق به یک زن خودکشی نمیکند. دلیل خودکشی این است که عشق، هر عشقی، به آدم نشان میدهد که چقدر برهنه، بینوا و بیسلاح است». در مصاحبهای با روزنامه ایلتمپو در 1946، مالاپارته میگوید: «من شکستخوردهها را ترجیح میدهم، اما هرگز نخواهم توانست بپذیرم که خودم شکست خوردهام».
همین جمله بهترین معرف تناقضی است که در همه زندگی زیست. بهقول موریتسیو سرا «ناسیونالیست بود و جهانوطن، صلحطلب بود و جنگافروز، نخبهگرا بود و عوامگرا، نویسندهای سیاسی بود با نثری پیراسته و رماننویسی بود با تخیلی باروک، کهنالگوی ایتالیایی بود و ایتالیاییستیز [...] مدرن بود و هر قرارداد پذیرفتهشده را به چالش میکشید».
راستی هم که همه عمرش را با کاتولیسیسم میجنگد زیرا «کاتولیک ایتالیایی بهجز بدطینتی، نفاق، رعیتخویی، خرافهپرستی، تحقیر آزادی انسان، دنائت و عشق به مرگ و کینه از زندگی نیست»، اما در دم مرگ، بر تخت بیمارستان، میخواهد بهعنوان کاتولیک غسل تعمید و بهعنوان کاتولیک دفن شود و پس از غسل تعمید و رفتن کشیش، کارت عضویت در حزب کمونیست را نیز بر همان تخت بیمارستان، از رهبر حزب کمونیست ایتالیا دریافت میکند.
همه عمر درد مطرحبودن دارد و بهقول یک بیوگراف دیگرش، جوردانو برونو گری که او نیز نامِ کتاب خود را «مالاپارته» گذاشته، «قطعاً ترس یکی از دلیلهایی بود که او را واداشت در 1947 به فرانسه مهاجرت کند، اما مهاجرتش دلیل مهمتری داشت: نوعی درد روشنفکری یا اصلاً فقط درد، درد روشنفکری که ذاتاً اهل جدل است و شخصاً نیز اهل جدلبودن را پذیرفته و ناگهان میبیند حتا به بحثی راهش نمیدهند که قرار بود قهرمانش باشد».
منفور آنتونیو گرامشی است که به او لقبی را داده که خودش به موسولینی داده بود: آفتابپرست، آن نیز آفتابپرستی که هیچ خیانتی از او بعید نیست. برای یک کمونیست دیگر - داوید لایولو که دوست چزاره پاوزه بود- «آدمی مطلقاً متناقض با معایب بسیار و فضایلی عالی بود. توانسته بود حتا از دروغگویی ذاتی خودش یک فضیلت بسازد و بزدلی را که در همه هست، به شجاعت بدل کند. هم با او جنگیدم و هم دوستش داشتم: در خودشیفتگی و ابداع و فانتزی بینظیر بود و مردی بود که تنها از یک آرمان دفاع میکرد، آرمانی بهنام مالاپارته».
در کتابِ در «دفاع از مالاپارته»ی برونو تسارک، بندی هست که تصور میکنم بهترین توصیف هم زندگی و هم آثار اوست: «بیشتر شیفته تولد و احتضار نظامهاست تا تاریخشان. چندان علاقهای به ایدئولوژیها ندارد، هر ایدئولوژی که باشد. بهرغم نیروی تخیل شگرف و ادبیاتی که برای دفاع از فاشیسم بهکار میاندازد، کمترین اعتقادی به فاشیسم ندارد. از تماشای مردمی که در مسکو یا لنینگراد جلو مغازههای خالی صف بستهاند، قطعاً بینوایی، قحطی ویرانگر و مشکلاتی را نتیجه میگیرد که رژیم [شوروی] با آنها دستبهگریبان است، اما نتیجهگیری مهمترش بردباریِ از سر اجبارِ بیچیزان است.»
شرق: نخستين ترجمه از مالاپارته به سالهاي نخست دهه 40 باز ميگردد كه بهمن محصص رمانِ «پوست» يا «ترس جان» را در انتشارات نيل چاپ کرد و در 1356 نيز محمد قاضي ترجمهاي از «قرباني» را در انتشارات زمان چاپ كرد و بعدها تا دهه 70 در نشر علمي نيز چند باري تجديدچاپ شد و در آخر سر از كهنهفروشيها و بساطيهاي انقلاب درآورد. كتاب مهم او، «تكنيك كودتا» قريب به دو دهه پيش با ترجمه مديا كاشيگر به چاپ رسید و بعدتر در سال 1383 نيز در نشر قصه بازنشر شد و با اين اوصاف آخرين ترجمه از مالاپارته است كه از آن هم بيش از يك دهه ميگذرد؛ اما اخيرا بناست «قرباني» با همان ترجمه محمد قاضي در نشر ماهي منتشر شود. رماني كه مانند غالب آثار او در حالوهواي جنگ است.
پدرش آلمانی و مادرش اهل توسکانی است. از سرزمینِ زادگاهی پدری متنفر است و به سرزمین مادریاش عشق میورزد. بنابراین وقتی جنگ نخست جهانی آغاز میشود، درس و مدرسه را رها میکند، خودش را هجدهساله جا میزند و بهعنوان داوطلب به لژیون گاریبالدی ارتش فرانسه میپیوندد تا با هموطنان پدرش بجنگد.
با انحلال لژیون گاریبالدی به ایتالیا برمیگردد و اینبار در صفوف ارتش ایتالیا با ارتش اتریش-مجارستان میجنگد. به یاد 15 روز نبردِ کاپورتو در شمال ایتالیا، نخستین کتابش «درود بر کاپورتا» را در 1921 نشر میدهد و بدینسان هشت سال زودتر از ارنست همینگوی و انتشار «وداع با اسلحه» (1929) راهگشای نوعی از نوشتار میشود که در سده 20 بهعنوان «متعهد» شناخته خواهد شد. «در فاصله» 1921 تا 1923، «درود بر کاپورتا» که به «شورش قدیسان نفرینشده» تغییر نام میدهد سهبار توقیف میشود. سودای سیاسی اعلامشدهاش آشتیِ «اشتراکگرایی» روس و «فردگرایی» ایتالیایی است و ایجاد جامعهیی نوین. پس در 1922 به حزب فاشیست موسولینی میپیوندد زیرا همچنانکه سالی دیرتر، در 1923، در «ایتالیا در برابر اروپا» اعلام میکند فاشیسم نوعی «سندیکالیسم سیاسی» و برگرفته از آراء ژرژ سورل، یعنی بنیانگذار «سندیکالیسم انقلابی» است که اتفاقاً در همان سال میمیرد.
منبع دیگرش فیلیپو کوریدونی، سندیکالیست انقلابی ایتالیایی است. اگرچه کوریدونی منفور موسولینی، رهبر حزب فاشیست ایتالیاست، اما کوریدونی بهرغم آنکه در جوانی با جنگافروزی و جنگافروزان مبارزه میکرد، در 1915 بهعنون داوطلب به ارتش ایتالیا میپیوندد و در نبرد کارسو کشته میشود و بنابراین بهنوعی همقطار خودش است. در 1926، نشریه 900 را بنیان میگذارد که نشریهای آوانگارد است و در میان همکارانش هم میتوان از پابلو پیکاسو و جیمز جویس سراغ گرفت هم از دادائیستی مانند فیلیپ سوپو. مدتی دیپلمات میشود، اما در این کار تاب نمیآورد و تصمیم میگیرد زندگی را صرفاً با نویسندگی و روزنامهنگاری بگذراند.
از نامِ آلمانی پدری (زوکرت) بیزار است. پس در 1925 نام مالاپارته را برای خود برمیگزیند. چرا؟ خودش با یک جناس لفظی پاسخ میداد. اگرچه معنای «بوناپارت» معلوم نیست، اما با bon، یعنی «خوب» آغاز میشود. در حالیکه آغاز مالاپارته mal، یعنی «بد» است و کورتسیو مالاپارته میگفت: «بوناپارته بدفرجام شد، من مالاپارتهام و خوشفرجام خواهم شد». محبوبانش در ادبیات هم شاتوبریان و مارسل پروست فرانسوی است، هم فرانکو ساکتی و هم البته همولایتی سدهچهاردهمی خودش، جوانی بوکاچیو که نگارش به سبک مورخان را سبک نوشتار او میدانند. اما 1925 فقط سال تغییر نامخانوادگی نیست، سال آغاز دلسردی از موسولینی هم هست که روزبهروز بیشتر نشان میدهد که تنها سودایی که ندارد همان سودایی است که مالاپارته را جذب فاشیسم کرده بود: انقلاب اجتماعی. در 1929، «آقای آفتابپرست» را مینویسد که نقد تند موسولینی است که خودش را همچون آفتابپرست همیشه همرنگ محیطش میکند و روزبهزور واپسگراتر میشود. دو سال دیرتر، «تکنیک کودتا» را در فرانسه نشر میدهد که از جمله نقدِ تند هیتلر است: هم نسبت به قدرتگیری او هشدار میدهد و هم بهشکل شگفتانگیزی حذف فیزیکی
اس.آ.ها توسط هیتلر را پیشبینی میکند، اگرچه همین اس.آ.ها او را به قدرت رساندهاند و ظاهراً شالودههای قدرت اویند. پیشبینی تاریخی او کمتر از سهسال بعد در «شب دشنههای بلند» محقق میشود. نتیجه این دو کتاب، محکومیت به ششماه زندان و پنجسال تبعید به جزایر لیپاری است که فرصتی است تا درباره ریشههای توسکانیایی خود، نفرت از پدر و عشق به سرزمین مادری بیندیشد و چاره را در جانشینی مفهوم «میراث» بهجای مفهوم «وراثت» بیابد: شاید وراثتش به یک آلمانی برگردد، اما میراث او، فرهنگ و آداب توسکانی است. پنجسال تبعید 18ماه بیشتر طول نمیکشد و در ژوئن 1935 «آزادی مشروط» پیدا میکند و کارش را بهعنوان روزنامهنگار از سر میگیرد.
با بروز جنگ جهانی دوم، بهعنوان خبرنگار جنگی به جبههی شرق اعزام میشود، اما گزارشهایش از جبهه و جنگ چنان جدلانگیز است که آلمانیها او را بازداشت و سپس اخراج میکنند. بزرگترین دغدغهاش در همه این ماجراها حفظ دستنوشت کتابی است که در فارسی بهنام «قربانی» میشناسیم درحالیکه بهتوضیح خود مالارمه نامش از آلمانی آمده و معنای kaputt در آلمانی است که به هر چیز «درهمشکسته»، «عمرش را کرده» و «ازدسترفته» اشاره دارد و بهقول مالاپارته: «هیچ واژهای نمیتواند بهتر [از این واژه آلمانی] از آنچه هستیم و از آنچه اروپا شده است بگوید: تلمباری از چیزهای درهمشکسته». و جالب است که در این رمان اتوبیوگرافیک که بهاستناد متنش، گزارش مرگ «میهن، یعنی میهنی که دیگر نیست» است و «همه تصویرهای گرفتارکنندهاش [...] پاسخی به تصویرهای جنگ است»، جنگ بهگفته خود مالاپارته فقط پرسوناژ فرعی است، فقط «چشمانداز عینی کتاب» است. و جالبتر آنکه مالاپارته، در این کتاب، صفتهای مختلفی برای ملتهای مختلف میآورد: توضیح تسلیم ایتالیاییها «رعیتخویی» آنهاست و دلیل ایدئولوژی و بیرحمی نازیها، ترسشان از همه آنهایی است که ناتوان،
دون و آسیبپذیر میخوانند.
و باز جالبتر اینکه هیچ پرسوناژی در رمان نیست که واقعیت تاریخی نداشته باشد: «شاهزاده اوگن حقیقتاً برادر پادشاه سوئد است؛ آیگوستین د فوکس حقیقتاً فالانژیست و نماینده دیپلماتیک اسپانیا در فنلاند است؛ آکسل مونته حقیقتاً همان پزشک و نویسنده «نامه سانمیکله» است؛ هانس فرانک حقیقتاً وزیر رایش سوم در لهستان است...» سی سال پس از «دوبلینیها»ی جیمز جویس که در سالهای 20 در مجله 900 همکارش بود، مالارمه همچون او از آدمها و مکانها و زمانها و رویدادهایی واقعی بهره میبرد تا داستانپردازی کند و واقعیت و خیال را چنان در هم آمیزد که تشخیصشان از یکدیگر ناممکن شود. پس چه جای تعجب اگر انتشار کتاب در 1944 همچون انتشار «دوبلینیها» در 1914 هم جنجالها میآفریند و هم آفرینها برمیانگیزد. «پوست» ادامه جنگ اینک پایانیافته در ایتالیا و بهویژه در ناپولی است: تسلسلی از تابلوهای باورنکردنی و دهشتانگیز در ایتالیای گرسنه و در واکنش به افسرانی آمریکایی که برای نخستینبار به اروپا آمدهاند و اروپا را در جنگ کشف کردهاند.
در کتابِ «مالاپارته» که کتابی است بیرحمانه در زندگی مالاپارته - آنقدر بیرحمانه که خصوصیترین وجههای زندگی او را نیز برملا میکند- موریتسو سرا نمیتواند در برابر زیبایی دهشتانگیز تسلسل تابلوهای باورستیز «پوست» لب به تحسین نگشاید: «نخستین چیزی که به ذهن میآید، قیاس با نقاشیهای سیاه [فرانچسکو] گویا و کلکِ مدوسای [تئودور] ژریکو است». پس از «پوست»، مالاپارته هیچ اثری نمیآفریند که همپای آثار پیشینش باشد و مهمترین ماجرای زندگیاش، خودکشی جین سویگارد، بازیگر آمریکایی است که با او زندگی میکرد، آن نیز در 1950، یعنی همان سالی که چزاره پاوزه به عشق بازیگر آمریکایی دیگری بهنام کانستانس داولینک خودکشی میکند و باعث میشود مالاپارته از این بنویسد که «کسی بهخاطر عشق به یک زن خودکشی نمیکند. دلیل خودکشی این است که عشق، هر عشقی، به آدم نشان میدهد که چقدر برهنه، بینوا و بیسلاح است». در مصاحبهای با روزنامه ایلتمپو در 1946، مالاپارته میگوید: «من شکستخوردهها را ترجیح میدهم، اما هرگز نخواهم توانست بپذیرم که خودم شکست خوردهام».
همین جمله بهترین معرف تناقضی است که در همه زندگی زیست. بهقول موریتسیو سرا «ناسیونالیست بود و جهانوطن، صلحطلب بود و جنگافروز، نخبهگرا بود و عوامگرا، نویسندهای سیاسی بود با نثری پیراسته و رماننویسی بود با تخیلی باروک، کهنالگوی ایتالیایی بود و ایتالیاییستیز [...] مدرن بود و هر قرارداد پذیرفتهشده را به چالش میکشید».
راستی هم که همه عمرش را با کاتولیسیسم میجنگد زیرا «کاتولیک ایتالیایی بهجز بدطینتی، نفاق، رعیتخویی، خرافهپرستی، تحقیر آزادی انسان، دنائت و عشق به مرگ و کینه از زندگی نیست»، اما در دم مرگ، بر تخت بیمارستان، میخواهد بهعنوان کاتولیک غسل تعمید و بهعنوان کاتولیک دفن شود و پس از غسل تعمید و رفتن کشیش، کارت عضویت در حزب کمونیست را نیز بر همان تخت بیمارستان، از رهبر حزب کمونیست ایتالیا دریافت میکند.
همه عمر درد مطرحبودن دارد و بهقول یک بیوگراف دیگرش، جوردانو برونو گری که او نیز نامِ کتاب خود را «مالاپارته» گذاشته، «قطعاً ترس یکی از دلیلهایی بود که او را واداشت در 1947 به فرانسه مهاجرت کند، اما مهاجرتش دلیل مهمتری داشت: نوعی درد روشنفکری یا اصلاً فقط درد، درد روشنفکری که ذاتاً اهل جدل است و شخصاً نیز اهل جدلبودن را پذیرفته و ناگهان میبیند حتا به بحثی راهش نمیدهند که قرار بود قهرمانش باشد».
منفور آنتونیو گرامشی است که به او لقبی را داده که خودش به موسولینی داده بود: آفتابپرست، آن نیز آفتابپرستی که هیچ خیانتی از او بعید نیست. برای یک کمونیست دیگر - داوید لایولو که دوست چزاره پاوزه بود- «آدمی مطلقاً متناقض با معایب بسیار و فضایلی عالی بود. توانسته بود حتا از دروغگویی ذاتی خودش یک فضیلت بسازد و بزدلی را که در همه هست، به شجاعت بدل کند. هم با او جنگیدم و هم دوستش داشتم: در خودشیفتگی و ابداع و فانتزی بینظیر بود و مردی بود که تنها از یک آرمان دفاع میکرد، آرمانی بهنام مالاپارته».
در کتابِ در «دفاع از مالاپارته»ی برونو تسارک، بندی هست که تصور میکنم بهترین توصیف هم زندگی و هم آثار اوست: «بیشتر شیفته تولد و احتضار نظامهاست تا تاریخشان. چندان علاقهای به ایدئولوژیها ندارد، هر ایدئولوژی که باشد. بهرغم نیروی تخیل شگرف و ادبیاتی که برای دفاع از فاشیسم بهکار میاندازد، کمترین اعتقادی به فاشیسم ندارد. از تماشای مردمی که در مسکو یا لنینگراد جلو مغازههای خالی صف بستهاند، قطعاً بینوایی، قحطی ویرانگر و مشکلاتی را نتیجه میگیرد که رژیم [شوروی] با آنها دستبهگریبان است، اما نتیجهگیری مهمترش بردباریِ از سر اجبارِ بیچیزان است.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.