|

غرضی با غير قابل کنترل‌خواندن تقلب و سوءاستفاده در دوران جنگ، روایت می‌کند

20‌میلیون کوپن اضافی در پايان جنگ

شرق: هرقدر هم سعی کند به دوران جنگ با دیدی فنی نگاه کند، باز هم خاطرات وحدت بین دولت و ملت، این امکان را به او نمی‌دهد که وارد فضای خاطرات نشود. محمد غرضی، وزیر نفت چهار سال اول جنگ تحمیلی و وزیر پست و تلگراف دور دوم، در گفت‌وگویی که با «شرق» داشت؛ از دوران سخت اقتصادی آن‌زمان می‌گوید: «در دوران هشت‌ساله جنگ، جمع درآمد دولت از فروش نفت، 110‌میلیارد دلار بود... که 40میلیارد دلار آن، برای خرید تجهیزات جنگی هزینه می‌شد و در این هشت سال، کشور با سالی 10میلیارد دلار اداره شد». او در صحبت‌های خود به سیستم بسیج اقتصادی اشاره می‌کند که با سیستم کوپنی، اقتصاد را اداره کرد و به همین دلیل، کشور آرام بود؛ اما درعین‌حال به فراوانی تقلب و سودجویی در سیستم کوپنی هم نگاهی می‌اندازد: «ازآنجاکه کوپن به‌صورت کاغذی توزیع می‌شد، متقلبان کوپن چاپ می‌کردند. در سال 68، کشور 48‌میلیون جمعیت داشت و 68‌میلیون کوپن در دست مردم بود». البته غرضی معتقد است: «تقلب و سوءاستفاده را نمی‌شد کنترل کرد؛ چون توجه همه نیروها به اداره جنگ بود و به همین دلیل، در اواخر جنگ، خزانه دولت خالی شد. بنابراین در سال 68 کم‌کم این تصمیم گرفته شد که کوپن حذف شود و به‌این‌ترتیب کم‌کم گرفتاری‌های دوران جنگ برطرف شد».

‌ اقتصاد ايران در دوران جنگ با تحريم‌هاي جدي مواجه بود؛ اين تحريم‌ها تا چه اندازه بر درآمدهاي نفتي ايران تأثيرگذار بود؟
در دوران هشت‌ساله جنگ جمع درآمد دولت از نفت 110ميليارددلار بود كه بيش از 85 تا 90 ميليارد دلار در سال‌هاي 60 تا 64 به دست آمد و در چهار سال بعد چيزي حدود 20ميليارددلار از ناحيه درآمدهاي نفتي براي دولت حاصل شد. هزينه‌هاي جنگ شامل خريد تجهيزات خيلي سنگين بود و تا جايي كه به خاطر دارم، 40ميليارددلار هزينه خريد تجهيزات براي جنگ بود و در هشت سال جنگ، كشور با سالي 10ميليارددلار اداره شد.
‌ با اين درآمد اندك دولت چگونه توانست كشور را اداره كند؟
در سيستم بسيج اقتصادي، با سيستم كوپني اقتصاد را اداره كرديم و به همين دليل كشور آرام بود، زيرا مواد غذايي به دست فقرا مي‌رسيد. مواد غذايي هم نسبتا فراوان و ارزان بود و قيمت مناسبي داشت و مردم در رفاه نسبي بودند؛ البته مشكلاتي هم در اين سيستم وجود داشت، از آنجاكه كوپن به‌صورت كاغذي توزيع مي‌‌شد،‌ متقلبان كوپن چاپ مي‌كردند. در سال 68، كشور 48 ميليون نفر جمعيت داشت و 68ميليون كوپن در دست مردم بود. تقلب و سوءاستفاده كنترل‌شدني نبود، زيرا توجه تمام نيروها براي اداره جنگ صرف مي‌شد و به همين دليل، در اواخر جنگ خزانه دولت خالي شد؛ بنابراين در سال 68 كم‌كم اين تصميم گرفته شد كه كوپن حذف شود و به اين ترتيب كم‌كم گرفتاري‌هاي دوران جنگ برطرف شد؛ اما آنچه مهم است، تمام زيرساخت‌هاي كشور در دهه 60 ساخته شد. بنده در وزارت نفت و وزارت پست و تلگراف بودم؛ در همان دوره چهارساله كه وزير نفت بودم، اين وزارتخانه 274 شهر را گازكشي كرد. لوله‌كشي گاز هزينه‌هاي بسيار سنگيني داشت؛ اما باوجود اين هزينه‌ سنگين، تمام نيازهاي شبكه گاز در داخل كشور برطرف شد و اقتصاد فعالي به وجود آمد كه هنوز هم فعال است. معتقدم هزينه‌هاي لوله‌كشي گاز سراسر كشور از هزينه‌هاي پارس جنوبي به‌مراتب بيشتر است؛ اما در همان زمان با همدلي مردم، امكانات فراواني فراهم مي‌شد و به سرمايه خارجي، مديريت و تكنولوژي خارجي نيازمند نبوديم. سال 64 به پست و مخابرات منتقل شدم؛ آن زمان كمتر از يك ميليون مشترك تلفن در سراسر كشور داشتيم، اما مردم همت كردند و امكانات فراواني تهيه شد. سيستم‌هاي ديجيتال و فيبر نوري و ماهواره‌اي در همان دوره به‌قدري توسعه پيدا كرد كه حتي به كمك جنگ رفت. دهه 60 شبكه‌هاي برق، آب، تلفن، گاز، جاده‌كشي و كمك به روستاهاي بسياري به‌صورت جدي پيگيري شد؛ يعني هزينه‌هاي دولت با اينكه زياد بود، همراهي ملي و مردمي و مديريتي وجود داشت. هرجا به مردم مي‌گفتيم مي‌خواهيم كار كنيم، وسايلش را فراهم مي‌‌كردند؛ براي مثال شبكه گاز كه داخل و خارج از شهرها، امكانات و زمين مي‌خواست، مردم كمك مي‌كردند يا در زمينه پست و مخابرات، تهران 22 مركز تلفن داشت و اكنون بيش از 110 مركز تلفن دارد كه همه اينها زمين‌هاي ارزان‌قيمت واگذارشده يا كمك مردم بود.
‌ مردم چطور كمك مي‌كردند؟
خاطرم هست در سال 64 به يزد رفته بودم؛ آن زمان قيمت تلفن صد هزار تومان معادل پول پيكان بود. در نماز جمعه به مردم گفتم اگر شما كمك كنيد سه سال بعد به همه شما تلفن خواهم داد. در يك هفته، يك‌ميلياردتومان به حساب مخابرات واريز شد و دو سال بعد به همه خانه‌هاي يزد، تلفن واگذار كرديم. وقتي مردم را در جريان توسعه قرار دهيد و نيازشان را برطرف كنيد، مردم هزينه‌هاي مربوطه را پرداخت مي‌كنند، زيرا طالب توسعه، تكنولوژي و رفاه هستند. توفيق بيشتر اين بود كه همه مجموعه مخابرات و پست و تلفن و دستگاه‌هاي ديگر براي مردم شادي‌آفرين بودند؛ يعني رجوع مي‌كردند و جواب مي‌گرفتند و مردم به دستگاه‌هاي مختلف به‌عنوان خدمتگزار نگاه مي‌كردند. سال 60 به‌دليل كمبود بنزين و گازوئيل، اين دو كوپني بودند. روزي‌ كه به مسئولان پالايشگاه گفتم خيلي زجرآور است كه ملتي در حال جنگ باشد و براي گرفتن بنزين مشكل داشته باشند، فردا صبح به ما گفتند پالايشگاه‌ها را با ظرفيت صد درصد اضافه مي‌چرخانيم؛ يعني پالايشگاه تهران كه 300هزار بشكه بود به 550 هزار بشكه رسيد و پالايشگاه اصفهان كه صد هزار بشكه بود به 250 هزار بشكه رسيد و تقريبا هنوز سال 60 تمام نشده بود كه بنزين و گازوئيل آزاد شد و مردم به اين مناسبت جشن گرفتند. آن زمان قيمت بنزين سه تومان و گازوئيل و نفت سفيد، ليتري دو ريال بود. در آن زمان، تلفن موبايل، فيبر نوري و ديگر تجهيزات با پالس سريال تهيه شد و به‌قدري در مخابرات پول جمع شد كه يك روز مرحوم نوربخش گفت اندوخته شركت مخابرات از اندوخته بانك مركزي فراتر رفته است. دوره خيلي بااستقامت و خوبي بود و بدون درگيري و دردسر كارها پيش مي‌رفت. هرگز در مجلس و دولت سعي نكردم بگويم از خزانه دولت كمك شود، زيرا معتقدم تكنولوژي، رفاه به‌همراه دارد و هزينه مردم را كم مي‌‌كند و مردم عاشق توسعه هستند؛ بنابراين در نفت، گاز و ساير موارد پشتيبان بسيار قدرتمندي مانند مردم داشتيم. خاطرم هست سقز 400 شماره تلفن هندلي داشت و خيلي عقب‌افتاده بود؛ 10 هزار شماره تلفن در سال 67 به تمام مردم سقز داديم. سقز معروف بود به اينكه مردم آن ضد انقلاب هستند. در 22 بهمن همان سال به سقز رفتم. عزيزان پاسدار گفتند مي‌خواهي سخنراني كني، گفتم بله، مردم تظاهرات مي‌كنند و مي‌خواهم صحبت كنم. مردم به‌شدت تشويق كردند، زيرا امكانات فراواني برايشان ايجاد شده بود. بعدها نماينده سقز، من را در مجلس ديد و گفت كومله‌ها گفته بودند اگر چند حركت ديگر به اين شكل در كردستان انجام شود، ديگر حناي ما رنگ ندارد. ما ملتي داريم كه در وهله اول عدالت، دوم اعتبار، سوم اعتماد مي‌خواهد و همه اين كارها در كشور در هشت سال جنگ انجام شد.
‌ در دوران جنگ، نوسانات قيمت نفت به چه صورت بود؟
وقتي وزير نفت شدم، آقاي زكي‌ يماني، وزير نفت عربستان بود. صادرات ايران 300 هزار بشكه و عربستان 10.5 ميليون بشكه بود. قيمت هم حدود 32 تا 34 دلار بود. در اوپك اعتراض كردم و آنها قدري مقاومت كردند. در اوپك قانون بر مصوبات تمام گروه است؛ يعني 13 وزير نفت اگر به مصوبه رأي دهند اجراشدنی است، ولي اگر حتي يك نفر رأي ندهد، نمی‌توان آن را اجرا کرد. من مسئله سهميه را مطرح كردم و بين من و زكي‌ يماني دعوا شد. آن‌زمان اوپك مجبور شد مجموعه 24 ميليون بشكه نفتش را كه روزانه توليد مي‌شد، به 16 ميليون بشكه برساند. سهم ما 2.4 ميليون بشكه و عربستان 5.5 ميليون بشكه شد ولي قيمت همان 30 دلار بود. در آن‌زمان، روزي بيش از دو ميليون بشكه، نفت صادر مي‌كرديم. تقريبا در اين چهار سال، 85 تا 90 ميليارد دلار پول وارد خزانه دولت شد. نكته اينجاست كه وقتي عامه مردم يعني فقرا و كساني‌كه بار سنگين حكومت بر دوششان است، را داشته باشيد، همه چيز حل مي‌شود؛ اما وقتي امتيازدارها و صاحبان قدرت و پول بر مردم حاكم شوند، مردم عقب‌نشيني مي‌كنند.
‌ در زمان جنگ در تحريم بوديم. اصولا در شرايط تحريمي، حمل‌ونقل دچار بحران مي‌شود. وضعيت حمل‌ونقل نفت به چه صورت بود؟
آن‌زمان هر روز خارك و بوشهر را بمباران مي‌كردند؛ اما به يمن وجود سربازان امام و انقلاب اسلامي، همه توليدكنندگان نفت مي‌گفتند يك روز هم صادرات نفت متوقف نشد. تعداد زيادي شهيد داديم. آنها بمباران مي‌كردند و ما درست مي‌كرديم. اين نشان از استعداد خيلي بالاست. مثلا كشتي را بمباران مي‌كردند و دوباره كشتي ديگري مي‌فرستاديم. بازار هم دست ايران بود، چون 24 ميليون بشكه، 16 ميليون شده بود و به اندازه نياز بازار، توليد مي‌شد. كسي هم تخطي نمي‌كرد؛ يعني نه عربستان و نه ايران و نه ديگران تخطي نمي‌كردند. وقتي مي‌خواستيم بنزين و گازوئيل و نفت سفيد را آزاد كنيم، گفتند تهيه‌اش ساده است؛ اما حمل‌ونقلش مشكل است. همان زمان هزار تانكر نفت خريديم. در سراسر كشور اين تانكرها را به راننده‌ها واگذار كرديم و به صورت اقساط از آنها پس گرفتيم. پس از آنكه بنزين آزاد شده بود، گفتند در سوسنگرد صف بنزين هست. علت را كه پرسيدم، گفتند تانكري كه مي‌آمده، آسيب ديده؛ اما حالا مشكل آن برطرف شده است. صدام پنج چاه‌ نفت را در خليج‌فارس زده بود. كارگران پالايشگاه تهران اعلام آمادگي كردند كه چاه‌ها را ببندند. پنج چاه نفت را در دريا بستند و جمع هزينه، هفت ميليون تومان شد؛ درحالي‌كه اگر هر زمان ديگری و با هر روحيات ديگری در بين مردم بود، اين هزينه‌ها به مراتب بالاتر مي‌بود.

شرق: هرقدر هم سعی کند به دوران جنگ با دیدی فنی نگاه کند، باز هم خاطرات وحدت بین دولت و ملت، این امکان را به او نمی‌دهد که وارد فضای خاطرات نشود. محمد غرضی، وزیر نفت چهار سال اول جنگ تحمیلی و وزیر پست و تلگراف دور دوم، در گفت‌وگویی که با «شرق» داشت؛ از دوران سخت اقتصادی آن‌زمان می‌گوید: «در دوران هشت‌ساله جنگ، جمع درآمد دولت از فروش نفت، 110‌میلیارد دلار بود... که 40میلیارد دلار آن، برای خرید تجهیزات جنگی هزینه می‌شد و در این هشت سال، کشور با سالی 10میلیارد دلار اداره شد». او در صحبت‌های خود به سیستم بسیج اقتصادی اشاره می‌کند که با سیستم کوپنی، اقتصاد را اداره کرد و به همین دلیل، کشور آرام بود؛ اما درعین‌حال به فراوانی تقلب و سودجویی در سیستم کوپنی هم نگاهی می‌اندازد: «ازآنجاکه کوپن به‌صورت کاغذی توزیع می‌شد، متقلبان کوپن چاپ می‌کردند. در سال 68، کشور 48‌میلیون جمعیت داشت و 68‌میلیون کوپن در دست مردم بود». البته غرضی معتقد است: «تقلب و سوءاستفاده را نمی‌شد کنترل کرد؛ چون توجه همه نیروها به اداره جنگ بود و به همین دلیل، در اواخر جنگ، خزانه دولت خالی شد. بنابراین در سال 68 کم‌کم این تصمیم گرفته شد که کوپن حذف شود و به‌این‌ترتیب کم‌کم گرفتاری‌های دوران جنگ برطرف شد».

‌ اقتصاد ايران در دوران جنگ با تحريم‌هاي جدي مواجه بود؛ اين تحريم‌ها تا چه اندازه بر درآمدهاي نفتي ايران تأثيرگذار بود؟
در دوران هشت‌ساله جنگ جمع درآمد دولت از نفت 110ميليارددلار بود كه بيش از 85 تا 90 ميليارد دلار در سال‌هاي 60 تا 64 به دست آمد و در چهار سال بعد چيزي حدود 20ميليارددلار از ناحيه درآمدهاي نفتي براي دولت حاصل شد. هزينه‌هاي جنگ شامل خريد تجهيزات خيلي سنگين بود و تا جايي كه به خاطر دارم، 40ميليارددلار هزينه خريد تجهيزات براي جنگ بود و در هشت سال جنگ، كشور با سالي 10ميليارددلار اداره شد.
‌ با اين درآمد اندك دولت چگونه توانست كشور را اداره كند؟
در سيستم بسيج اقتصادي، با سيستم كوپني اقتصاد را اداره كرديم و به همين دليل كشور آرام بود، زيرا مواد غذايي به دست فقرا مي‌رسيد. مواد غذايي هم نسبتا فراوان و ارزان بود و قيمت مناسبي داشت و مردم در رفاه نسبي بودند؛ البته مشكلاتي هم در اين سيستم وجود داشت، از آنجاكه كوپن به‌صورت كاغذي توزيع مي‌‌شد،‌ متقلبان كوپن چاپ مي‌كردند. در سال 68، كشور 48 ميليون نفر جمعيت داشت و 68ميليون كوپن در دست مردم بود. تقلب و سوءاستفاده كنترل‌شدني نبود، زيرا توجه تمام نيروها براي اداره جنگ صرف مي‌شد و به همين دليل، در اواخر جنگ خزانه دولت خالي شد؛ بنابراين در سال 68 كم‌كم اين تصميم گرفته شد كه كوپن حذف شود و به اين ترتيب كم‌كم گرفتاري‌هاي دوران جنگ برطرف شد؛ اما آنچه مهم است، تمام زيرساخت‌هاي كشور در دهه 60 ساخته شد. بنده در وزارت نفت و وزارت پست و تلگراف بودم؛ در همان دوره چهارساله كه وزير نفت بودم، اين وزارتخانه 274 شهر را گازكشي كرد. لوله‌كشي گاز هزينه‌هاي بسيار سنگيني داشت؛ اما باوجود اين هزينه‌ سنگين، تمام نيازهاي شبكه گاز در داخل كشور برطرف شد و اقتصاد فعالي به وجود آمد كه هنوز هم فعال است. معتقدم هزينه‌هاي لوله‌كشي گاز سراسر كشور از هزينه‌هاي پارس جنوبي به‌مراتب بيشتر است؛ اما در همان زمان با همدلي مردم، امكانات فراواني فراهم مي‌شد و به سرمايه خارجي، مديريت و تكنولوژي خارجي نيازمند نبوديم. سال 64 به پست و مخابرات منتقل شدم؛ آن زمان كمتر از يك ميليون مشترك تلفن در سراسر كشور داشتيم، اما مردم همت كردند و امكانات فراواني تهيه شد. سيستم‌هاي ديجيتال و فيبر نوري و ماهواره‌اي در همان دوره به‌قدري توسعه پيدا كرد كه حتي به كمك جنگ رفت. دهه 60 شبكه‌هاي برق، آب، تلفن، گاز، جاده‌كشي و كمك به روستاهاي بسياري به‌صورت جدي پيگيري شد؛ يعني هزينه‌هاي دولت با اينكه زياد بود، همراهي ملي و مردمي و مديريتي وجود داشت. هرجا به مردم مي‌گفتيم مي‌خواهيم كار كنيم، وسايلش را فراهم مي‌‌كردند؛ براي مثال شبكه گاز كه داخل و خارج از شهرها، امكانات و زمين مي‌خواست، مردم كمك مي‌كردند يا در زمينه پست و مخابرات، تهران 22 مركز تلفن داشت و اكنون بيش از 110 مركز تلفن دارد كه همه اينها زمين‌هاي ارزان‌قيمت واگذارشده يا كمك مردم بود.
‌ مردم چطور كمك مي‌كردند؟
خاطرم هست در سال 64 به يزد رفته بودم؛ آن زمان قيمت تلفن صد هزار تومان معادل پول پيكان بود. در نماز جمعه به مردم گفتم اگر شما كمك كنيد سه سال بعد به همه شما تلفن خواهم داد. در يك هفته، يك‌ميلياردتومان به حساب مخابرات واريز شد و دو سال بعد به همه خانه‌هاي يزد، تلفن واگذار كرديم. وقتي مردم را در جريان توسعه قرار دهيد و نيازشان را برطرف كنيد، مردم هزينه‌هاي مربوطه را پرداخت مي‌كنند، زيرا طالب توسعه، تكنولوژي و رفاه هستند. توفيق بيشتر اين بود كه همه مجموعه مخابرات و پست و تلفن و دستگاه‌هاي ديگر براي مردم شادي‌آفرين بودند؛ يعني رجوع مي‌كردند و جواب مي‌گرفتند و مردم به دستگاه‌هاي مختلف به‌عنوان خدمتگزار نگاه مي‌كردند. سال 60 به‌دليل كمبود بنزين و گازوئيل، اين دو كوپني بودند. روزي‌ كه به مسئولان پالايشگاه گفتم خيلي زجرآور است كه ملتي در حال جنگ باشد و براي گرفتن بنزين مشكل داشته باشند، فردا صبح به ما گفتند پالايشگاه‌ها را با ظرفيت صد درصد اضافه مي‌چرخانيم؛ يعني پالايشگاه تهران كه 300هزار بشكه بود به 550 هزار بشكه رسيد و پالايشگاه اصفهان كه صد هزار بشكه بود به 250 هزار بشكه رسيد و تقريبا هنوز سال 60 تمام نشده بود كه بنزين و گازوئيل آزاد شد و مردم به اين مناسبت جشن گرفتند. آن زمان قيمت بنزين سه تومان و گازوئيل و نفت سفيد، ليتري دو ريال بود. در آن زمان، تلفن موبايل، فيبر نوري و ديگر تجهيزات با پالس سريال تهيه شد و به‌قدري در مخابرات پول جمع شد كه يك روز مرحوم نوربخش گفت اندوخته شركت مخابرات از اندوخته بانك مركزي فراتر رفته است. دوره خيلي بااستقامت و خوبي بود و بدون درگيري و دردسر كارها پيش مي‌رفت. هرگز در مجلس و دولت سعي نكردم بگويم از خزانه دولت كمك شود، زيرا معتقدم تكنولوژي، رفاه به‌همراه دارد و هزينه مردم را كم مي‌‌كند و مردم عاشق توسعه هستند؛ بنابراين در نفت، گاز و ساير موارد پشتيبان بسيار قدرتمندي مانند مردم داشتيم. خاطرم هست سقز 400 شماره تلفن هندلي داشت و خيلي عقب‌افتاده بود؛ 10 هزار شماره تلفن در سال 67 به تمام مردم سقز داديم. سقز معروف بود به اينكه مردم آن ضد انقلاب هستند. در 22 بهمن همان سال به سقز رفتم. عزيزان پاسدار گفتند مي‌خواهي سخنراني كني، گفتم بله، مردم تظاهرات مي‌كنند و مي‌خواهم صحبت كنم. مردم به‌شدت تشويق كردند، زيرا امكانات فراواني برايشان ايجاد شده بود. بعدها نماينده سقز، من را در مجلس ديد و گفت كومله‌ها گفته بودند اگر چند حركت ديگر به اين شكل در كردستان انجام شود، ديگر حناي ما رنگ ندارد. ما ملتي داريم كه در وهله اول عدالت، دوم اعتبار، سوم اعتماد مي‌خواهد و همه اين كارها در كشور در هشت سال جنگ انجام شد.
‌ در دوران جنگ، نوسانات قيمت نفت به چه صورت بود؟
وقتي وزير نفت شدم، آقاي زكي‌ يماني، وزير نفت عربستان بود. صادرات ايران 300 هزار بشكه و عربستان 10.5 ميليون بشكه بود. قيمت هم حدود 32 تا 34 دلار بود. در اوپك اعتراض كردم و آنها قدري مقاومت كردند. در اوپك قانون بر مصوبات تمام گروه است؛ يعني 13 وزير نفت اگر به مصوبه رأي دهند اجراشدنی است، ولي اگر حتي يك نفر رأي ندهد، نمی‌توان آن را اجرا کرد. من مسئله سهميه را مطرح كردم و بين من و زكي‌ يماني دعوا شد. آن‌زمان اوپك مجبور شد مجموعه 24 ميليون بشكه نفتش را كه روزانه توليد مي‌شد، به 16 ميليون بشكه برساند. سهم ما 2.4 ميليون بشكه و عربستان 5.5 ميليون بشكه شد ولي قيمت همان 30 دلار بود. در آن‌زمان، روزي بيش از دو ميليون بشكه، نفت صادر مي‌كرديم. تقريبا در اين چهار سال، 85 تا 90 ميليارد دلار پول وارد خزانه دولت شد. نكته اينجاست كه وقتي عامه مردم يعني فقرا و كساني‌كه بار سنگين حكومت بر دوششان است، را داشته باشيد، همه چيز حل مي‌شود؛ اما وقتي امتيازدارها و صاحبان قدرت و پول بر مردم حاكم شوند، مردم عقب‌نشيني مي‌كنند.
‌ در زمان جنگ در تحريم بوديم. اصولا در شرايط تحريمي، حمل‌ونقل دچار بحران مي‌شود. وضعيت حمل‌ونقل نفت به چه صورت بود؟
آن‌زمان هر روز خارك و بوشهر را بمباران مي‌كردند؛ اما به يمن وجود سربازان امام و انقلاب اسلامي، همه توليدكنندگان نفت مي‌گفتند يك روز هم صادرات نفت متوقف نشد. تعداد زيادي شهيد داديم. آنها بمباران مي‌كردند و ما درست مي‌كرديم. اين نشان از استعداد خيلي بالاست. مثلا كشتي را بمباران مي‌كردند و دوباره كشتي ديگري مي‌فرستاديم. بازار هم دست ايران بود، چون 24 ميليون بشكه، 16 ميليون شده بود و به اندازه نياز بازار، توليد مي‌شد. كسي هم تخطي نمي‌كرد؛ يعني نه عربستان و نه ايران و نه ديگران تخطي نمي‌كردند. وقتي مي‌خواستيم بنزين و گازوئيل و نفت سفيد را آزاد كنيم، گفتند تهيه‌اش ساده است؛ اما حمل‌ونقلش مشكل است. همان زمان هزار تانكر نفت خريديم. در سراسر كشور اين تانكرها را به راننده‌ها واگذار كرديم و به صورت اقساط از آنها پس گرفتيم. پس از آنكه بنزين آزاد شده بود، گفتند در سوسنگرد صف بنزين هست. علت را كه پرسيدم، گفتند تانكري كه مي‌آمده، آسيب ديده؛ اما حالا مشكل آن برطرف شده است. صدام پنج چاه‌ نفت را در خليج‌فارس زده بود. كارگران پالايشگاه تهران اعلام آمادگي كردند كه چاه‌ها را ببندند. پنج چاه نفت را در دريا بستند و جمع هزينه، هفت ميليون تومان شد؛ درحالي‌كه اگر هر زمان ديگری و با هر روحيات ديگری در بين مردم بود، اين هزينه‌ها به مراتب بالاتر مي‌بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.