گشتی در کلینیک تخصصی جانبازان شیمیایی در بیمارستان ساسان
سرفههاي افتخار
علی ایوبی
بلوار همیشه سبز کشاورز تهران، بیمارستانهای زیادی دارد. یکی از آنها، بیمارستان ساسان است که مختص به خانوادههای ایثارگران است و در طبقه هفتم خود میزبان جانبازان شیمیایی دوران هشتساله دفاع مقدس است؛ جانبازان عزیزی که در تقابلی نابرابر بر اثر حمله شیمیایی عراق با گاز خردل، سالهای سال است که هم ریه خود را از دست دادهاند و هم اعصاب و روان آنها دچار مشکل شده است.
سالهای پایانی جنگ بود که صدام دستور حمله شیمیایی را در جنگ با ایران صادر کرد و حتی به شهرهای عراق مثل حلبچه نیز رحم نکرد. نتیجه آن وجود انسانهای مصدوم زیادی از هر دو کشور است که سه دهه زندگی خود را با عوارض ناشی از مواد شیمیایی گاز خردل بهسختی سپری میکنند.
تعداد این جانبازان کم نیست و هوای آلوده اکثر شهرهای ایران بیماریشان را تشدید هم کرده است. مسئول پذیرش این بخش از آمار حدود 110نفری آنها میگوید و حتی روزهایی را به یاد میآورد که به خاطر آلودگی هوای تهران مجبور بودهاند 50 بیمار را بستری کنند؛ اما با وجود اولویت جانبازان در این بخش با کمبود تخت مواجه بودهاند.
حدود 30 سال از شیمیاییشدن آنها گذشته است و همچنان بیماری آنها در حال پیشرفت است. مسئول بخش میگوید بهبود کامل سخت است و ما با اسپری، اکسیژن پرتابل یا ماسکهای خاص پیشرفت بیماری را کنترل میکنیم که وضع آنها بدتر نشود. درمان جانبازان شهرستانی را هم سریع انجام میدهیم که در هوای آلوده تهران نمانند و زود به شهر خود برگردند.
میهمانانی همدرد
درهای این کلینیک بر روی همه جانبازان باز است. از کارگر بنا و راننده تریلی گرفته تا نماینده مجلس اینجا را برای خود میدانند. در اتاق تست ریه، مرتضی حسینزاده، جانبازی که از بهبهان خوزستان آمده است، در حال معاینه است. او که به عنوان بسیجی به جبهه اعزام شده بود، در 17سالگی در عملیات والفجر 10 در حلبچه شیمیایی شده است. حسینزاده خاطره آن روز را به یاد میآورد که بدنش تاول زد و تا سه روز چشمانش دید نداشت.
درددلش که باز میشود، از نبود امکانات در شهرستان میگوید که او را ناگزیر کرده با آنکه دبیر است و مشغله دارد، هرازچندگاهی به تهران بیاید و بستری شود. او میگوید این بیماری درمانپذیر نیست و بر اثر بالارفتن سن، درد و رنج و حال آنها هم روزبهروز بدتر میشود. متأسفانه خیلیها هم هستند که چون در شهرستان هستند، رفتوآمد به تهران برایشان سخت است و زن و بچه دارند، با وجود اینکه درمان هیچ هزینهای برای آنها ندارد؛ اما باز قید آن را زدهاند.
او از مسئولان هم گلایه دارد که جانبازان شیمیایی را درصدبندی کردهاند؛ چون به مرور زمان این عامل شیمیایی اثر بیشتری روی بدن میگذارد و مثلا جانبازی که 20 سال پیش پنج درصد جانبازی داشته، الان بالای 60 درصد جانباز است.
اما گاز خردل بدترین نوع عامل شیمیایی است و بر روی اعصاب هم تأثیر منفی میگذارد. مرتضی حسینزاده درباره مشکل اعصاب خود میگوید وقتی در خانه جاروبرقی روشن میشود، اصلا نمیتوانم تحمل کنم و باید از اتاق بیرون بروم تا خانمم کارهایش را انجام دهد. من حتی شبها باتریهای ساعت را برمیدارم؛ چون تیکتاک ساعت هم من را اذیت میکند.
میهمان دیگر این بخش محمدعلی وکیلی است؛ نماینده مردم تهران و عضو هیأترئیسه مجلس که برای اولینبار به خاطر عوارض شیمیایی بستری شده است. او میگوید عوارض شیمیایی در من خیلی کم بود؛ ولی بعد از 30 سال که از شیمیاییشدن من گذشته، یکباره شدت گرفته است. شبها تنفسم دچار مشکل شده و احساس میکنم در سمت چپ سینهام آب قلقل میکند.
وکیلی که در 20سالگی و در جزیره مجنون شیمیایی شده است، خاطره آن روز را اینگونه تعریف میکند: عملیات کربلای 4 بود، ما در آنجا یک گروهان ویژه بودیم که همه طلبه بودیم. کار این گردان این بود که فقط در عملیاتها شرکت کند. در این عملیات هم من پیک معاون تیپ بودم. وقتی صبح از خط به عقب برگشتیم، از تانکری در کنار گردان آب خوردیم، غافل از اینکه شب قبل یک بمب شیمیایی به کنار این تانکر خورده بود. از آن جمع، من و یکی از دوستانم به اسم شهید آزادی بعد از نیمساعت کور شدیم که ما را به اهواز منتقل و از آنجا با قطار به تهران فرستادند. او با خنده میگوید ما را برای همان عملیات از استادیوم آزادی با کاروانهای صدهزارنفره به جبهه فرستاده بودند که بعد از شیمیاییشدن دوباره به همان استادیوم که تختهایی را کف آن چیده بودند، بردند.
جانباز نباید افسرده شود
به سراغ یکی از پزشکان باتجربه این کلینیک میرویم. دکتر پرویز پوردانش، متخصص اعصاب و روان از سال 65 و همان دوران جنگ هشتساله که در انگلستان طبابت میکرده و جانبازان شیمیایی را به این کشور میفرستادند، در حال درمان این بیماران است.
او که در انگلستان دوره درمان مجروحان جنگ جهانی دوم را گذرانده، از سال 67 به دعوت دولت ایران به کشور برمیگردد و از طرف دانشگاه علوم پزشکی ایران مأمور میشود که به جانبازان رسیدگی کند. دکتر پوردانش معتقد است هر جانباز مشکلات خودش را دارد؛ مثلا اگر موج انفجار گرفته یا قسمتی از بدن خود را از دست داده باشد، نیاز به یک جور توجه خاص است و از نظر اعصاب و روان هم باید درمان شود.
او جانبازی را مثال میزند که هم موج انفجار او را گرفته بود و ترکشهایی صورت او را از بین برده بود که باید تلاش میکردیم او را از نظر روحی و روانی به حالت عادی دربیاوریم.
دکتر «پوردانش» مهمترین مسئله این جانبازان را افسردگی میداند و میگوید ما در این مرکز به جانبازان به چشم برادر و نزدیکان خود نگاه میکنیم و تلاشمان این است که افسردگیها و بیماریهای روحی را که دارند مداوا کنیم و حتی به خاطر شرایط روحی و روانی جانبازان به خانواده آنها هم خدمات و آموزشهای لازم را میدهیم و به طور ویژه در کلینیک فوقتخصصی اعصاب و روان آنها را کنترل میکنیم؛ چون رفتار این جانبازها از نظر عصبی روی خانواده آنها هم تأثیر میگذارد و موجب تندخویی آنها میشود. مشکلی که خانوادهها دارند این است که جانبازی که بر اثر موج انفجار دچار مشکل شده به کوچکترین ضربه و کلام و صوت، واکنش عصبی نشان میدهد که ما باید این را با دارو کنترل کنیم. به همین خاطر هم در بیمارستان ساسان «اورژانس روانپزشکی» برای جانبازان ایجاد کردهایم.
جانباز متواضع است
میگوید تمام تلاشم این است که جانباز احساس راحتی کند، این را نوروزیان، مشاور رئیس بیمارستان ساسان میگوید. او به خاطر انرژی مثبتی که از جانبازان میگیرد از کارش راضی است.
میگوید در بحث جا و تخت محدودیت داریم؛ اما خدا را شکر باز هم این عزیزان میگویند میخواهیم به بیمارستان ساسان بیاییم؛ چون میدانند در اینجا به آنها توجه میشود و به تقاضای روحی و روانیشان توجه میشود، در این کلینیک دکتر و پرستار و حتی آبدارچی و خدمات ما هم متفاوت با دیگر قسمتهای بیمارستان است؛ چون این جانبازان هم متفاوت هستند و نیاز به درک متقابل دارند.
اغلب آنها حدود 20 سال از جانبازیشان گذشته، سن آنها بالا رفته و از نظر روحی دلنازکتر شدهاند و باید نگاه و رفتار ما هم به آنها متفاوتتر باشد. او میگوید تمام تلاشم را برای کمک به بهبود آنها انجام دادهام؛ چون جانبازان ما بسیار متواضع هستند، با آنها احساس راحتی میکنم و خدمت خود را باقیات و صالحات میدانم.
شاید خیلی از اهالی تهران ندانند در طبقه هفتم بیمارستان ساسان در بلوار همیشه سبز کشاورز، عزیزانی رفتوآمد میکنند که برای یک کلمه حرف زدن باید یک بار ریه خود را از اکسیژن خالی و پر کنند و کابوسشان بالارفتن از پله باشد. جانبازانی که صدامحسین در اقدامی غیرانسانی، مشکلات جسمی و روحی و روانی را یکباره و همزمان به آنها تحمیل کرد!
بلوار همیشه سبز کشاورز تهران، بیمارستانهای زیادی دارد. یکی از آنها، بیمارستان ساسان است که مختص به خانوادههای ایثارگران است و در طبقه هفتم خود میزبان جانبازان شیمیایی دوران هشتساله دفاع مقدس است؛ جانبازان عزیزی که در تقابلی نابرابر بر اثر حمله شیمیایی عراق با گاز خردل، سالهای سال است که هم ریه خود را از دست دادهاند و هم اعصاب و روان آنها دچار مشکل شده است.
سالهای پایانی جنگ بود که صدام دستور حمله شیمیایی را در جنگ با ایران صادر کرد و حتی به شهرهای عراق مثل حلبچه نیز رحم نکرد. نتیجه آن وجود انسانهای مصدوم زیادی از هر دو کشور است که سه دهه زندگی خود را با عوارض ناشی از مواد شیمیایی گاز خردل بهسختی سپری میکنند.
تعداد این جانبازان کم نیست و هوای آلوده اکثر شهرهای ایران بیماریشان را تشدید هم کرده است. مسئول پذیرش این بخش از آمار حدود 110نفری آنها میگوید و حتی روزهایی را به یاد میآورد که به خاطر آلودگی هوای تهران مجبور بودهاند 50 بیمار را بستری کنند؛ اما با وجود اولویت جانبازان در این بخش با کمبود تخت مواجه بودهاند.
حدود 30 سال از شیمیاییشدن آنها گذشته است و همچنان بیماری آنها در حال پیشرفت است. مسئول بخش میگوید بهبود کامل سخت است و ما با اسپری، اکسیژن پرتابل یا ماسکهای خاص پیشرفت بیماری را کنترل میکنیم که وضع آنها بدتر نشود. درمان جانبازان شهرستانی را هم سریع انجام میدهیم که در هوای آلوده تهران نمانند و زود به شهر خود برگردند.
میهمانانی همدرد
درهای این کلینیک بر روی همه جانبازان باز است. از کارگر بنا و راننده تریلی گرفته تا نماینده مجلس اینجا را برای خود میدانند. در اتاق تست ریه، مرتضی حسینزاده، جانبازی که از بهبهان خوزستان آمده است، در حال معاینه است. او که به عنوان بسیجی به جبهه اعزام شده بود، در 17سالگی در عملیات والفجر 10 در حلبچه شیمیایی شده است. حسینزاده خاطره آن روز را به یاد میآورد که بدنش تاول زد و تا سه روز چشمانش دید نداشت.
درددلش که باز میشود، از نبود امکانات در شهرستان میگوید که او را ناگزیر کرده با آنکه دبیر است و مشغله دارد، هرازچندگاهی به تهران بیاید و بستری شود. او میگوید این بیماری درمانپذیر نیست و بر اثر بالارفتن سن، درد و رنج و حال آنها هم روزبهروز بدتر میشود. متأسفانه خیلیها هم هستند که چون در شهرستان هستند، رفتوآمد به تهران برایشان سخت است و زن و بچه دارند، با وجود اینکه درمان هیچ هزینهای برای آنها ندارد؛ اما باز قید آن را زدهاند.
او از مسئولان هم گلایه دارد که جانبازان شیمیایی را درصدبندی کردهاند؛ چون به مرور زمان این عامل شیمیایی اثر بیشتری روی بدن میگذارد و مثلا جانبازی که 20 سال پیش پنج درصد جانبازی داشته، الان بالای 60 درصد جانباز است.
اما گاز خردل بدترین نوع عامل شیمیایی است و بر روی اعصاب هم تأثیر منفی میگذارد. مرتضی حسینزاده درباره مشکل اعصاب خود میگوید وقتی در خانه جاروبرقی روشن میشود، اصلا نمیتوانم تحمل کنم و باید از اتاق بیرون بروم تا خانمم کارهایش را انجام دهد. من حتی شبها باتریهای ساعت را برمیدارم؛ چون تیکتاک ساعت هم من را اذیت میکند.
میهمان دیگر این بخش محمدعلی وکیلی است؛ نماینده مردم تهران و عضو هیأترئیسه مجلس که برای اولینبار به خاطر عوارض شیمیایی بستری شده است. او میگوید عوارض شیمیایی در من خیلی کم بود؛ ولی بعد از 30 سال که از شیمیاییشدن من گذشته، یکباره شدت گرفته است. شبها تنفسم دچار مشکل شده و احساس میکنم در سمت چپ سینهام آب قلقل میکند.
وکیلی که در 20سالگی و در جزیره مجنون شیمیایی شده است، خاطره آن روز را اینگونه تعریف میکند: عملیات کربلای 4 بود، ما در آنجا یک گروهان ویژه بودیم که همه طلبه بودیم. کار این گردان این بود که فقط در عملیاتها شرکت کند. در این عملیات هم من پیک معاون تیپ بودم. وقتی صبح از خط به عقب برگشتیم، از تانکری در کنار گردان آب خوردیم، غافل از اینکه شب قبل یک بمب شیمیایی به کنار این تانکر خورده بود. از آن جمع، من و یکی از دوستانم به اسم شهید آزادی بعد از نیمساعت کور شدیم که ما را به اهواز منتقل و از آنجا با قطار به تهران فرستادند. او با خنده میگوید ما را برای همان عملیات از استادیوم آزادی با کاروانهای صدهزارنفره به جبهه فرستاده بودند که بعد از شیمیاییشدن دوباره به همان استادیوم که تختهایی را کف آن چیده بودند، بردند.
جانباز نباید افسرده شود
به سراغ یکی از پزشکان باتجربه این کلینیک میرویم. دکتر پرویز پوردانش، متخصص اعصاب و روان از سال 65 و همان دوران جنگ هشتساله که در انگلستان طبابت میکرده و جانبازان شیمیایی را به این کشور میفرستادند، در حال درمان این بیماران است.
او که در انگلستان دوره درمان مجروحان جنگ جهانی دوم را گذرانده، از سال 67 به دعوت دولت ایران به کشور برمیگردد و از طرف دانشگاه علوم پزشکی ایران مأمور میشود که به جانبازان رسیدگی کند. دکتر پوردانش معتقد است هر جانباز مشکلات خودش را دارد؛ مثلا اگر موج انفجار گرفته یا قسمتی از بدن خود را از دست داده باشد، نیاز به یک جور توجه خاص است و از نظر اعصاب و روان هم باید درمان شود.
او جانبازی را مثال میزند که هم موج انفجار او را گرفته بود و ترکشهایی صورت او را از بین برده بود که باید تلاش میکردیم او را از نظر روحی و روانی به حالت عادی دربیاوریم.
دکتر «پوردانش» مهمترین مسئله این جانبازان را افسردگی میداند و میگوید ما در این مرکز به جانبازان به چشم برادر و نزدیکان خود نگاه میکنیم و تلاشمان این است که افسردگیها و بیماریهای روحی را که دارند مداوا کنیم و حتی به خاطر شرایط روحی و روانی جانبازان به خانواده آنها هم خدمات و آموزشهای لازم را میدهیم و به طور ویژه در کلینیک فوقتخصصی اعصاب و روان آنها را کنترل میکنیم؛ چون رفتار این جانبازها از نظر عصبی روی خانواده آنها هم تأثیر میگذارد و موجب تندخویی آنها میشود. مشکلی که خانوادهها دارند این است که جانبازی که بر اثر موج انفجار دچار مشکل شده به کوچکترین ضربه و کلام و صوت، واکنش عصبی نشان میدهد که ما باید این را با دارو کنترل کنیم. به همین خاطر هم در بیمارستان ساسان «اورژانس روانپزشکی» برای جانبازان ایجاد کردهایم.
جانباز متواضع است
میگوید تمام تلاشم این است که جانباز احساس راحتی کند، این را نوروزیان، مشاور رئیس بیمارستان ساسان میگوید. او به خاطر انرژی مثبتی که از جانبازان میگیرد از کارش راضی است.
میگوید در بحث جا و تخت محدودیت داریم؛ اما خدا را شکر باز هم این عزیزان میگویند میخواهیم به بیمارستان ساسان بیاییم؛ چون میدانند در اینجا به آنها توجه میشود و به تقاضای روحی و روانیشان توجه میشود، در این کلینیک دکتر و پرستار و حتی آبدارچی و خدمات ما هم متفاوت با دیگر قسمتهای بیمارستان است؛ چون این جانبازان هم متفاوت هستند و نیاز به درک متقابل دارند.
اغلب آنها حدود 20 سال از جانبازیشان گذشته، سن آنها بالا رفته و از نظر روحی دلنازکتر شدهاند و باید نگاه و رفتار ما هم به آنها متفاوتتر باشد. او میگوید تمام تلاشم را برای کمک به بهبود آنها انجام دادهام؛ چون جانبازان ما بسیار متواضع هستند، با آنها احساس راحتی میکنم و خدمت خود را باقیات و صالحات میدانم.
شاید خیلی از اهالی تهران ندانند در طبقه هفتم بیمارستان ساسان در بلوار همیشه سبز کشاورز، عزیزانی رفتوآمد میکنند که برای یک کلمه حرف زدن باید یک بار ریه خود را از اکسیژن خالی و پر کنند و کابوسشان بالارفتن از پله باشد. جانبازانی که صدامحسین در اقدامی غیرانسانی، مشکلات جسمی و روحی و روانی را یکباره و همزمان به آنها تحمیل کرد!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.