|

نبرد ایرانی

مازیار خسروی

«این، به اعتقاد خالص و صادقانه من، عظیم‌ترین، مؤمنانه‌ترین، دلاورانه‌ترین، ایرانی‌ترین و نیز سالم‌ترین جنگی است که ملت ما از آغاز تاریخ خود تاکنون داشته است. از آغاز تاریخ یعنی از زمانی که ملتی یا سرزمینی به نام ایران یا نامی نزدیک به آن و یا حتی اقوامی به نام پارس و ماد در این سرزمین زیسته‌اند و تا آنجا که می‌توان خاطره محوی از آن را در اسناد و مدارک تاریخی یافت از زمان دولت ایلام و هجوم آریاهای سرمازده به این خاک... جنگ کنونی، نخستین جنگ آزادی‌خواهانه، داوطلبانه و معنوی ملت ما در تمام تاریخ حیات این ملت است... این جنگ قبل از هرچیز یک نکته بسیار بنیادی از یاد‌رفته را به یاد همه ما آورد. و آن اینکه ما ملتی ترسو، بزدل، توسری‌خور، تریاکی، تسلیم و بی‌حمیت نیستیم و سپس این نکته را که ایمان، انگیزه و اسلحه عظیم و خطیری است برای تهی‌دستان و غیرتمندانه جنگیدن و پیروزشدن...»؛ این توصیف «نادر ابراهیمی» است از رخدادی که سی‌و‌ششمین سالگرد آغازش، بهانه انتشار چیزی است که اکنون پیش‌روی شماست. روایت آیینه‌وار یک نبرد البته - هرچقدر که آن نبرد مؤمنانه و دلاورانه بوده باشد نیز- همواره «روایت فتح» نیست. در کشاکش نبرد، گاه قوت و ساز و برگ مهاجمان، بر ایمان و استقامت مدافعان می‌چربد. چنین است که گاهی به ناگزیر باید به‌جای سرود پیروزی، سوگنامه سرداد. سوگی که بی‌شک، چیزی از شکوه مظلومانه آن نبرد نمی‌کاهد. جلوه دیگر این نبرد، چنان که نویسنده «آتش‌ بدون دود» گفته، «ایرانی»‌بودن آن است؛ این یعنی افتخار آن در انحصار هیچ‌ فرد، قوم و گروهی نیست. چنان که رنج‌های ناشی از آن نبود و یک ملت با تمامی توش و توان، آن را بر گرده گرفت و تاب آورد. مسافر نکته‌بین در کرانه دوردست‌ترین روستاهای ایران، پرچم‌های سه‌رنگ برافراشته‌ای را خواهد دید که در مزار درگذشتگان آن وادی، قد علم کرده‌اند. پرچم‌هایی که نشانه‌ آن است که «آری، اینجا نیز...».
11 سال پیش، در شصتمین سالگرد پایان دومین جنگ عالم‌گیر، مهم‌ترین رسانه‌های مکتوب جهان غرب، بخش اعظم محتوای خود را به تحلیل و بررسی این رخداد اختصاص دادند. این کاری است که همه‌ساله در اغلب این رسانه‌ها تکرار می‌شود و به سوژه‌ای که از فرط پرداخته‌شدن در نگاه نخست نخ‌نما به نظر می‌رسد، پرتویی تازه افکنده می‌شود. سال‌ها پیش از آن، کارشناسان وزارت دفاع آمریکا، در قالب طرح موسوم به «برنامه 1947» تمامی عملیات جنگ را در چارچوب گفت‌وگوهای فنی با فرماندهان اسیر آلمانی، جزء‌به‌جزء بازخوانی و بررسی کرده بودند. شاید برای ایرانیان شگفت‌انگیز باشد که بدانند فاتحان آمریکایی، پس از سقوط بغداد همین برنامه را عینا درباره فرماندهان عراقی انجام دادند. شگفت‌انگیزتر اینکه این کار درباره نبردهای سرنوشت‌ساز جنگ هشت‌ساله عراق علیه ایران نیز انجام شد، کاری که هیچ‌یک از نهادها و رسانه‌های عریض و طویل کشور ما در 27 سالی که از پایان دفاع مقدس می‌گذرد تلاشی برای انجام آن سامان ندادند. این یعنی برخلاف تصور غالبی موجود، «دفاع مقدس» ایرانیان، همچنان ناگفته‌های بسیار دارد؛ ناگفته‌هایی که بزرگداشت‌ها و آیین‌های رسمی - هرچقدر هم که پرشکوه برگزار شوند - به‌تنهایی توان بازگویی آن را ندارند.

«این، به اعتقاد خالص و صادقانه من، عظیم‌ترین، مؤمنانه‌ترین، دلاورانه‌ترین، ایرانی‌ترین و نیز سالم‌ترین جنگی است که ملت ما از آغاز تاریخ خود تاکنون داشته است. از آغاز تاریخ یعنی از زمانی که ملتی یا سرزمینی به نام ایران یا نامی نزدیک به آن و یا حتی اقوامی به نام پارس و ماد در این سرزمین زیسته‌اند و تا آنجا که می‌توان خاطره محوی از آن را در اسناد و مدارک تاریخی یافت از زمان دولت ایلام و هجوم آریاهای سرمازده به این خاک... جنگ کنونی، نخستین جنگ آزادی‌خواهانه، داوطلبانه و معنوی ملت ما در تمام تاریخ حیات این ملت است... این جنگ قبل از هرچیز یک نکته بسیار بنیادی از یاد‌رفته را به یاد همه ما آورد. و آن اینکه ما ملتی ترسو، بزدل، توسری‌خور، تریاکی، تسلیم و بی‌حمیت نیستیم و سپس این نکته را که ایمان، انگیزه و اسلحه عظیم و خطیری است برای تهی‌دستان و غیرتمندانه جنگیدن و پیروزشدن...»؛ این توصیف «نادر ابراهیمی» است از رخدادی که سی‌و‌ششمین سالگرد آغازش، بهانه انتشار چیزی است که اکنون پیش‌روی شماست. روایت آیینه‌وار یک نبرد البته - هرچقدر که آن نبرد مؤمنانه و دلاورانه بوده باشد نیز- همواره «روایت فتح» نیست. در کشاکش نبرد، گاه قوت و ساز و برگ مهاجمان، بر ایمان و استقامت مدافعان می‌چربد. چنین است که گاهی به ناگزیر باید به‌جای سرود پیروزی، سوگنامه سرداد. سوگی که بی‌شک، چیزی از شکوه مظلومانه آن نبرد نمی‌کاهد. جلوه دیگر این نبرد، چنان که نویسنده «آتش‌ بدون دود» گفته، «ایرانی»‌بودن آن است؛ این یعنی افتخار آن در انحصار هیچ‌ فرد، قوم و گروهی نیست. چنان که رنج‌های ناشی از آن نبود و یک ملت با تمامی توش و توان، آن را بر گرده گرفت و تاب آورد. مسافر نکته‌بین در کرانه دوردست‌ترین روستاهای ایران، پرچم‌های سه‌رنگ برافراشته‌ای را خواهد دید که در مزار درگذشتگان آن وادی، قد علم کرده‌اند. پرچم‌هایی که نشانه‌ آن است که «آری، اینجا نیز...».
11 سال پیش، در شصتمین سالگرد پایان دومین جنگ عالم‌گیر، مهم‌ترین رسانه‌های مکتوب جهان غرب، بخش اعظم محتوای خود را به تحلیل و بررسی این رخداد اختصاص دادند. این کاری است که همه‌ساله در اغلب این رسانه‌ها تکرار می‌شود و به سوژه‌ای که از فرط پرداخته‌شدن در نگاه نخست نخ‌نما به نظر می‌رسد، پرتویی تازه افکنده می‌شود. سال‌ها پیش از آن، کارشناسان وزارت دفاع آمریکا، در قالب طرح موسوم به «برنامه 1947» تمامی عملیات جنگ را در چارچوب گفت‌وگوهای فنی با فرماندهان اسیر آلمانی، جزء‌به‌جزء بازخوانی و بررسی کرده بودند. شاید برای ایرانیان شگفت‌انگیز باشد که بدانند فاتحان آمریکایی، پس از سقوط بغداد همین برنامه را عینا درباره فرماندهان عراقی انجام دادند. شگفت‌انگیزتر اینکه این کار درباره نبردهای سرنوشت‌ساز جنگ هشت‌ساله عراق علیه ایران نیز انجام شد، کاری که هیچ‌یک از نهادها و رسانه‌های عریض و طویل کشور ما در 27 سالی که از پایان دفاع مقدس می‌گذرد تلاشی برای انجام آن سامان ندادند. این یعنی برخلاف تصور غالبی موجود، «دفاع مقدس» ایرانیان، همچنان ناگفته‌های بسیار دارد؛ ناگفته‌هایی که بزرگداشت‌ها و آیین‌های رسمی - هرچقدر هم که پرشکوه برگزار شوند - به‌تنهایی توان بازگویی آن را ندارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.