گرای غلط به روحانی
محسن رنانی . اقتصاددان
نگارش سرمقاله ویژهنامه «خروج از رکود» روزنامه «شرق» را آغاز کردم و تقریبا هفت، هشت ساعتی وقت مرا گرفت؛ اما وقتی که بخش اعظم محتوای آن آماده شد و فقط تنظیم آن باقی مانده بود، تصمیم گرفتم ادامه کار را رها کنم. من چارهای نداشتم اما میتوانم علت آن را توضیح دهم، امید که قانع شوید. نقل قولهایی از برخی دوستان مسئول در دولت خوانده بودم که اقتصاد از رکود خارج شده است. میدانید که هیچ پروایی از نقد هیچ مسئلهای و هیچکسی ندارم و استاندارد من و انتظار مخاطبان من نیز همین است؛ اما همواره در نوشتههایم از تخریب پرهیزم کردهام؛ حتی زمانی که منتقدان چپگرای مقدمه من بر کتاب پیکتی، نقدهای بیادبانهای نوشتند؛ چون پاسخ من مستلزم تخریب بود، پاسخشان را ندادم. ازآنجاکه انتشار این سرمقاله به تخریب دکتر طیبنیا و دکتر نیلی میانجامد، تصمیم گرفتم آن را منتشر نکنم. من گرچه مخالف شیوه عمل دوستان در هدایت اقتصادی دولت روحانی هستم و معتقدم که آنها گرای غلط به روحانی دادند و فرصتهای دولت یازدهم را سوزاندند و با بردوشگرفتن همه بار رکود و دادن نسخههایی که مختص یک اقتصاد نرمال است نه یک اقتصاد آشفته و بحرانزده، مسئولیت نظام سیاسی درباره رکود را پنهان کردند و با اینکه معتقدم آنها اکنون نیز با اعلام اینکه از رکود خارج شدهایم، باعث خواهند شد دولت دوباره در آیندهای نهچنداندور، شرمنده شود و قدرت دفاعش در برابر مخالفان کاهش یابد، بااینحال صلاح نمیدانم این دو نفر تخریب شوند و روشن است که تخریب آنها، تخریب دولت هم خواهد بود و در شرایط کنونی که مخالفانِ بیاخلاق، در پی آن هستند که از دولت مچگیری کنند، تضعیف دولت را روا نمیدانم. درعینحال معتقدم دکتر طیبنیا و دکتر نیلی از معدود دولتمردان اقتصادی این دولت و دولتهای قبل هستند که وقتی دانشجو بودهاند خوب درس خواندهاند (بر خلاف بسیاری از مقامات سیاسی و غیرسیاسی کشور که در هنگام مسئولیت مدرک دکترا گرفتهاند؛ اما دوره دانشجویی واقعی نداشتهاند) و معتقدم هر دو آنها به لحاظ مسائل مالی نیز شخصیتهای سالمی هستند؛ بنابراین دستکم ما ابزار تضعیف این افراد نشویم؛ چون با این ساختار سیاسی که داریم، معلوم نیست دیگرانی که خواهند آمد، سالم باشند و دغدغه منافع ملی داشته باشند. بااینحال اشکال این دو نفر این بوده است که بعد از اتمام رسمی درسشان، بهسرعت در مناصب دولتی سطح بالا قرار گرفتهاند و فرصتی برای تعمیق مطالعات خود در حوزههای اقتصاد نهادی و اقتصاد رفتاری و جامعهشناسی اقتصادی و تاریخسنجی اقتصادی و اقتصاد سیاسی نداشتهاند. درهرصورت نقد اصلی به خود آقای روحانی بازمیگردد که به جای آنکه مدیریت و نسخهپیچی برای اقتصاد بحرانزده ایران را به یک «کمیته نجات اقتصاد ملی» که متشکل از اندیشمندان و صاحبنظران حوزههای مختلف اقتصادی باشد، بسپارد (چیزی که در تیرماه ۱۳۹۲ و پیش از تحلیف، در نامهای ۳۰ صفحهای برای ایشان نوشتم)، آن را به تکنوکراتهایی از یک نحله خاص اقتصادی سپرد. بههرحال عذر مرا بپذیرید و هر جور صلاح میدانید برای سرمقاله چارهای بیندیشد.
نگارش سرمقاله ویژهنامه «خروج از رکود» روزنامه «شرق» را آغاز کردم و تقریبا هفت، هشت ساعتی وقت مرا گرفت؛ اما وقتی که بخش اعظم محتوای آن آماده شد و فقط تنظیم آن باقی مانده بود، تصمیم گرفتم ادامه کار را رها کنم. من چارهای نداشتم اما میتوانم علت آن را توضیح دهم، امید که قانع شوید. نقل قولهایی از برخی دوستان مسئول در دولت خوانده بودم که اقتصاد از رکود خارج شده است. میدانید که هیچ پروایی از نقد هیچ مسئلهای و هیچکسی ندارم و استاندارد من و انتظار مخاطبان من نیز همین است؛ اما همواره در نوشتههایم از تخریب پرهیزم کردهام؛ حتی زمانی که منتقدان چپگرای مقدمه من بر کتاب پیکتی، نقدهای بیادبانهای نوشتند؛ چون پاسخ من مستلزم تخریب بود، پاسخشان را ندادم. ازآنجاکه انتشار این سرمقاله به تخریب دکتر طیبنیا و دکتر نیلی میانجامد، تصمیم گرفتم آن را منتشر نکنم. من گرچه مخالف شیوه عمل دوستان در هدایت اقتصادی دولت روحانی هستم و معتقدم که آنها گرای غلط به روحانی دادند و فرصتهای دولت یازدهم را سوزاندند و با بردوشگرفتن همه بار رکود و دادن نسخههایی که مختص یک اقتصاد نرمال است نه یک اقتصاد آشفته و بحرانزده، مسئولیت نظام سیاسی درباره رکود را پنهان کردند و با اینکه معتقدم آنها اکنون نیز با اعلام اینکه از رکود خارج شدهایم، باعث خواهند شد دولت دوباره در آیندهای نهچنداندور، شرمنده شود و قدرت دفاعش در برابر مخالفان کاهش یابد، بااینحال صلاح نمیدانم این دو نفر تخریب شوند و روشن است که تخریب آنها، تخریب دولت هم خواهد بود و در شرایط کنونی که مخالفانِ بیاخلاق، در پی آن هستند که از دولت مچگیری کنند، تضعیف دولت را روا نمیدانم. درعینحال معتقدم دکتر طیبنیا و دکتر نیلی از معدود دولتمردان اقتصادی این دولت و دولتهای قبل هستند که وقتی دانشجو بودهاند خوب درس خواندهاند (بر خلاف بسیاری از مقامات سیاسی و غیرسیاسی کشور که در هنگام مسئولیت مدرک دکترا گرفتهاند؛ اما دوره دانشجویی واقعی نداشتهاند) و معتقدم هر دو آنها به لحاظ مسائل مالی نیز شخصیتهای سالمی هستند؛ بنابراین دستکم ما ابزار تضعیف این افراد نشویم؛ چون با این ساختار سیاسی که داریم، معلوم نیست دیگرانی که خواهند آمد، سالم باشند و دغدغه منافع ملی داشته باشند. بااینحال اشکال این دو نفر این بوده است که بعد از اتمام رسمی درسشان، بهسرعت در مناصب دولتی سطح بالا قرار گرفتهاند و فرصتی برای تعمیق مطالعات خود در حوزههای اقتصاد نهادی و اقتصاد رفتاری و جامعهشناسی اقتصادی و تاریخسنجی اقتصادی و اقتصاد سیاسی نداشتهاند. درهرصورت نقد اصلی به خود آقای روحانی بازمیگردد که به جای آنکه مدیریت و نسخهپیچی برای اقتصاد بحرانزده ایران را به یک «کمیته نجات اقتصاد ملی» که متشکل از اندیشمندان و صاحبنظران حوزههای مختلف اقتصادی باشد، بسپارد (چیزی که در تیرماه ۱۳۹۲ و پیش از تحلیف، در نامهای ۳۰ صفحهای برای ایشان نوشتم)، آن را به تکنوکراتهایی از یک نحله خاص اقتصادی سپرد. بههرحال عذر مرا بپذیرید و هر جور صلاح میدانید برای سرمقاله چارهای بیندیشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.