گزیده اخبار
صادرات گاز، رویایی به رنگ افسانه
افزایش میزان صادرات یا به عبارتی صدور كالاهای تولیدی در ایران میتواند تا حد بسیار زیادی جایگاه اقتصادی كشور را تغییر دهد. این مسئله یك واقعیت است، آنقدر كه امروز میتوان با قاطعیت گفت صادراتی بودن یا حضور هر چه بیشتر با كالاهای ایرانی در بازارهای جهانی اصلیترین رؤیا و آرزوی اقتصاد ایرانی محسوب میشود اما باید توجه داشت كه چنین خواستهای تنها از طریق شكلگیری و واقعیشدن صادرات غیرنفتی امكانی برای حضور خواهد داشت در غیر این صورت تجربه سالیان دراز نشان میدهد كه درست همزمان با افزایش درآمدهای ناشی از فروش انرژی، هزینههای دولتی در اقتصاد ایران نیز افزایش یافته است.
این مقدمه در واقع بهانهای است برای ارزیابی سناریوی صادرات گاز كه این روزها به یك دلمشغولی اساسی در میان مسئولان اقتصادی دولت نهم تبدیل شده است و هر روز نمایههای بیشتری مبنی بر انتقال گاز ایران از آسیا تا اروپا در اختیار رسانههای خبری قرار میگیرد، اما اینكه آیا واقعا در بستر انرژی ایران چنین استعدادی برای حراج منابع انرژی وجود دارد یا خیر، پرسشی است كه هنوز مسئولان اقتصادی تمایلی برای پاسخ به آن نداشتهاند.
در شرایط فعلی اقتصاد ایران كه هر اقتصاد و یا واكاوی منحنیهای اقتصادی بدون ماهیت دولتی میتواند یك گناه و یا عبور از ایدئولوژیهای اقتصاد محسوب شود، طرز تلقی مركز پژوهشهای مجلس از نقشه جغرافیای انرژی ایران را شاید نتوان با آسودگی به بایگانی ارسال كرد. در این گزارش آمده است كه حداقل تا ۱۰ سال آینده گاز اضافی برای صادرات وجود ندارد و به جای قراردادن صدور گاز در صدر اولویتهای اقتصادی ایران بهتر است به ترمیم سیاستها و برنامهریزیهای اساسی برای استفاده بهینه از منابع انرژی بیندیشیم. درحالحاضر حتی چاههای نفتی ایران نیز به دلیل عدم تزریق بهموقع گاز در خطر قرار دارند.
مطالعات موجود نشان میدهد كه در سال ۷۷ به طور میانگین هر روز ۵/۶۷ میلیون متر مكعب گاز به میادین نفتی تزریق میشد و درحالحاضر حدود ۸۰ میلیون متر مكعب تزریق گاز وجود دارد، در صورتی كه اگر همه چیز بهخوبی پیش میرفت در شرایط فعلی باید روزانه ۳۴۰ میلیون متر مكعب گاز به میادین نفتی تزریق میشد. این ارقام بهوضوح شرایط جریان انرژی ایران را نشان میدهد.
حتی اگر ضعفهای دیپلماسی اقتصادی را نیز فراموش كنیم باز باید با قاطعیت پرسید كه آیا واقعا میتوانیم در فضای اقتصادی امروز ایران گاز به كشورهای متعدد جهان صادر كنیم؟
صنعت گاز ایران در دوران پساتحریم امکان جذب بیش از ٤٠ میلیارد دلار سرمایهگذاری را به روشهای BOO و BOT دارد.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران حمیدرضا عراقی با اشاره به موقعیت استراتژیک ایران در منطقه و جهان اظهار کرد: با ایجاد ارتباط منطقی و معقول در دوران پساتحریم میتوانیم با کشورهای همسایه رابطه داشته باشیم و بهراحتی، گاز را به این کشورها صادر کنیم ایران با دارابودن مزیت هایی از جمله کوتاهترین مسیر به بازارهای گاز، بزرگترین ظرفیت تولید گاز در جهان، دارابودن زیرساختهای بزرگ برای صادرات گاز به نقاط مختلف، نیاز به حداقل سرمایهگذاری و داشتن امکان صادرات، میتواند بهراحتی روابط بینالملل خود را افزایش دهد از سوی دیگر میتوانیم گاز را به فرآوردههای با ارزش بیشتر تبدیل کنیم؛ همچنین با تزریق آن به چاههای نفت، مقدار برداشت و تولید نفت را افزایش دهیم.
معاون وزیر نفت در امور گاز با بیان اینکه هم اکنون در جهان، صادرات گاز به روش خط لوله و الانجی انجام میشود، اعلام کرد: صادرات گاز تا سه هزار کیلومتر با قطرهای بالای خط لوله توجیه پذیر است و برای دستیابی به فناوری الانجی چند پروژه تعریف شده که یکی از آنها ٦٠ درصد پیشرفت دارد.
دبیرکل جیییسیاف عنوان کرد:
گاز منبع قدرت ایران در عرصه بینالمللی
محمدحسین عادلی دراین باره که ایران در سالهای آتی چه سهمی میتواند از بازارهای جهانی گاز داشته باشد به مصرف بیرویه انرژی در ایران اشاره کرد و گفت: مصرف و شدت انرژی در ایران از چین با بیش از یک میلیارد جمعیت بیشتر است و این موضوع میتواند تهدیدی برای صادرات گاز ایران باشد ایران باید بهتدریج سهم خود را متناسب با ذخایر و میزان مصرف داخلی کسب کند میزان هدرروی انرژی در ایران بسیار بالاست و در این زمینه ایران و عربستان با هم رقابت میکنند...
عادلی درباره نقش گاز درایجاد رابطه بینالمللی و این که آیا میتوان از آن به عنوان یک ابزار سیاسی استفاده کرد، از اتفاقهای میان روسیه و اوکراین به عنوان نمونه یاد کرد و گفت: گاز و ژئوپلتیک دارای رابطه نزدیکی هستند، کما اینکه درباره نفت نیز چنین است، اتفاقهای سال گذشته در اروپا در زمینه گاز و نیز اخبار مربوط به صادرات الانجی آمریکا به اروپا از جمله نمونهها در این زمینه است.
دبیر کل مجمع کشورهای صادرکننده گاز تأکید کرد: تجربه و شواهد نشان میدهد از گاز نیز مانند نفت به عنوان ابزار سیاسی تاکنون استفاده شده است و «اگر جایگاه ایران در بخش نفت با افت روبهرو شود، جایگاه ایران در بخش گاز نه تنها آن را جبران میکند، بلکه از آن بالاتر میرود و گاز میتواند ایران را به عنوان یک منبع بزرگ تأمینکننده منابع توسعه جهانی مطرح کند».
منابع عظیم گاز مصرف داخلی یا صادرات
از زمان کشف ذخایر عظیم گاز در کشور سالهای زیادی میگذرد مدتهاست که در کتابهای درسی به دانشآموزان گفته شده ایران صاحب دومین ذخایر گاز جهان است اما در عمل میتوان گفت که این ذخایر همچنان دستنخورده باقی مانده است.
اگرچه در شش سال اخیر تلاشهای زیادی برای بهرهبرداری از میدان گازی پارس جنوبی به عنوان بزرگترین میدان گازی جهان صورت گرفته در مقایسه با عملکرد همسایگان ما (قطر و امارات) و رقبای ایران در بازار جهانی گاز که از ذخایر بهمراتب کمتری نسبت به ایران برخوردار هستند هنوز نسبت تولید به ذخایر ایران رقم بسیار پایینی است.
بااینحال صرف نظر از میزان اندک تولید گاز در ایران در مورد نحوه بهکارگیری ذخایر گاز کشور در میان کارشناسان و صاحبنظران اختلافات جدی به چشم میخورد گروهی از کارشناسان بر این عقیدهاند که گاز تولیدی کشور باید به مصرف داخلی برسد که شامل مصارف خانگی، صنعتی، حملونقل و نیز تزریق به چاههای نفت به منظور افزایش ضریب بازیافت است، در همین راستا میتوان به اختصاص گاز فازهای ۶، ۷ و ۸ پارس جنوبی به میدان نفتی آغاجاری جهت افزایش ضریب بازیافت نفت در این میدان اشاره کرد. این گروه از کارشناسان صدرات گاز را تحویل رایگان انرژی به کشورهای توسعهیافته (اروپا) و در حال توسعه (هند، پاکستان و شرق آسیا) دانسته و آن را به مصلحت کشور نمیدانند اما گروهی دیگری از کاشناسان معتقدند که ایران از قافله جهانی صادرات گاز عقب مانده و باید هر چه سریعتر جایگاه خود را در بازار جهانی گاز پیدا کند. از این زاویه، کشوری که با این حجم عظیم ذخایر صادرات ندارد، گویی اصلا گاز ندارد. در حالی که کشورهایی همچون الجزایر و قطر با ذخایری کمتر از نصف ایران به سرعت درحال قبضه بازار اروپا هستند، ایران هیچ اقدامی برای دسترسی به بازار اروپا نداده است. به
نظر میرسد که در یک نگاه بلند مدت به بازار گاز در کنار تأمین نیازهای داخلی باید نیم نگاهی هم صادرات بهخصوص به بازار اروپابه عنوان بزرگترین بازار گاز جهان داشت. اروپاییها به واسطه وابستگی روز افزونی که به مصرف گاز پیدا کردهاند، به ارائه پیشبینیها و بر آوردهای مراکز تحقیقاتی خود از میزان تقاضا و عرضه گاز در دو دهه آینده پرداخته و هر سال آمار خود را تعدیل میکنند.
در همین راستا بر اساس محاسبات مؤسسه اقتصاد انرژی دانشگاه کلن در صورت ادامه روند کنونی تولید و مصرف گاز طبیعی اروپا، تا سال ۲۰۲۰ ایران به دومین تأمینکننده گاز این قاره تبدیل خواهد شد. اگر چه این پیشبینی تاحدی خوشبینانه به نظر میرسد، اما سایر برآوردها نیز حاکی از آن است که اروپا در سال ۲۰۲۵ برای تأمین تقاضای داخلی خود نیازمند واردات سالانه ۸۵ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی از ایران خواهد بود که پس از روسیه، نروژ و الجزایر ایران را رده چهارم قرار میدهد باید در نظر داشت که اروپا به دلیل ملاحظات امنیت عرضه برای تأمین گاز مصرفی خود به یک یا دو کشور بسنده نخواهد کرد. ازاینرو روآوردن اروپا به گاز ایران اجتنابناپذیر خواهد بود و مسئولان نفتی کشور باید با اشنایی کامل از قوانین و مقررات حاکم بر بازار جهانی گاز به مذاکره با هیأتهای اروپایی بپردازند.
نقش ژئوپلتیک نفت و گاز در قدرت هوشمند ایران
قدرت در عرصه بینالمللی علاوه بر همگرایی نیروهای تکنولوژیکی و سیاسی و همچنین توان نفوذ و کنترل بر تفکر و فعالیت دیگر کشورها، از منابع و توانمندیهایی همچون جمعیت، منابع طبیعی، قدرت اقتصادی، نیروهای نظامی و ثبات اجتماعی نیز ایجاد میشود.
بااینحال قدرت در بالاترین سطح خود زمانی از بیشترین کارکرد برخوردار است که بتوان ترکیبی از قدرت نرم و سخت؛ قدرت هوشمند برای حکومت ملی ایجاد کرد که یکی از برترین ابزارهای اعمال نفوذ در این نوع قدرت، بهره گیری از ابزار ژئوپلتیک (نفت و گاز) است.
ژئوپلتیک انرژی که نقش و اثر انرژی و جنبهها و ابعاد مختلف آن بر سیاست، قدرت و مناسبات گوناگون دولتها و ملتها را در بر میگیرد، به دلیل دسترسی به منابع انرژی از تولید به بازارهای مصرف و مکانهای فاقد انرژی، موقعیت جغرافیایی تولیدکنندگان و مصرفکنندگان، مکانهای واسط و ترانزیتکننده، مسیر انتقال خطوط لوله و چالشهای دائمی ناشی از انرژی در ابعاد مختلف میان دولتها در سطوح مختلف ملی، منطقهای و جهانی باعث شده تا انرژی به یک موضوع مهم ژئوپلتیکی بدل شود. بنابراین، در عرصه روابط سیاسی کشورهای جهان، ژئوپلتیک انرژی نقش پیشروندهتر از گذشته ایفا خواهد کرد.
درخصوص کشور ایران نیز برخورداری از منایع بسیار نفت و گاز و همچنین قرار گرفتن در مسیر ترانزیت باعث شده که بتوان از این منابع طبیعی در حکم ابزار بالقوه قدرت کشور نام برد.
مقاله «راهبرد قدرت هوشمندانه ایران و نقش ژئوپلتیک انرژی (نفت و گاز) در پیشبرد آن» با استفاده از روشهای رایج جغرافیای سیاسی، علوم سیاسی و در راستای ارائه استراتژی مناسب در قدرت هوشمند و با روش توصیفی - تحلیلی، نقش ژئوپلتیک انرژی (نفت و گاز) را ارزیابی کرده است.
نتیجه پژوهش نشان میدهد که ایران با ارائه استراتژی مناسب در قدرت هوشمند بهویژه با تأکید بر بازیگری بیشتر در ژئوپلتیک انرژی (نفت و گاز) بهدلیل اهمیت آن در دنیای امروز و دارابودن رتبه دوم این ذخایر در جهان، میتواند با تحمیل رفتار و استدلال خود بر دیگر کشورها، قدرت خود را افزایش دهد.
نقش نفت و درآمـدهای نفتـی در رشد صنعتـی ایـران
ترکیبی از چالشها در سالهای اخیر سبب شد تا توان بالقوه بخش صنعت و رشد صنعتی در ایران کاهش یابد. بنابراین، نقش نفت و درآمدهای نفتی را نیز در رشد صنعتی باید در نظر گرفت.
به گزارش خبرنگار شانا، مرکز پژوهشهای مجلس ذیل عنوان دورنمای رشد صنعتی در اقتصاد ایران، این مقوله را با هدف الگوسازی عوامل مؤثر بر ارزشافزوده بخش صنعت ایران ـ در بلندمدت ـ بررسی کرد. مقدمه این گزارش به ارزشافزوده بخش صنعت و معدن طی سالهای ١٣٦٨ تا ١٣٩٣ اشاره دارد که بهطور متوسط سالانه ٦/٦ درصد رشد کرده است.
در این گزارش میخوانیم که برخی دانشمندان توسعه، دو ویژگی برای نقش صنعت در توسعه، بهویژه در مراحل اولیه آن برشمردهاند: نخست، سهم صنعت در درآمدزایی برای کل اقتصاد در طول زمان در فرآیند توسعه افزایش مییابد و دیگری، سهم نیروی کار بخش صنعت نیز در طول فرآیند توسعه روندی صعودی دارد. ترکیب این دو ویژگی در طول فرایند توسعه موجب افزایش درآمد سرانه خواهد شد.
این گزارش در بخش ساختار بخش صنعت در ایران تصریح میکند: ساختار صنعت ایران برحسب کدهای دورقمی ISIC بررسی میشود که با توجه به هدف از این گزارش که الگوسازی بخش صنعت در سطح کل بخش است، بیشتر به چگونگی ساختار فعلی بخش صنعت پرداخته میشود.
از نظر ارزش افزوده عمده ترین فعالیتهای صنعتی ایران در بخشهایی مانند محصولات شیمیایی، تولید فلزات اساسی، صنایع تولید مواد غذایی و آشامیدنی، صنایع تولید دیگر محصولات کانی غیرفلزی و صنایع تولید زغال کک، پالایشگاههای نفت و سوختهای هستهای صورت میگیرد. نگاهی به ساختار فعلی نشان میدهد که به غیر از صنایع تولید مواد غذایی و آشامیدنی، عمده فعالیت بخش صنعت ایران بر صنایع مبتنی بر نفت و گاز و مواد معدنی متمرکز شده است و در واقع میتوان بخش صنعت را در ایران، بخشی متکی بر منابع دانست.
این گزارش میافزاید: برای الگوسازی تجربی ارزشافزوده بخش صنعت و معدن در ایران، ابتدا باید با استفاده از مبانی نظری اقتصادی، عوامل مؤثر بر تولید صنعتی را معین کرد. باید توجه کرد که رشد ارزشافزوده بخش صنعت نیز درمجموع تحتتأثیر همان عواملی است که تولید را در کشور تحتتأثیر قرار میدهد. بااینحال ممکن است نقش عوامل مختلف تأثیرگذار بر بخش صنعت با کل اقتصاد یکسان نباشد که این موضوع را میتوان از طریق ضرایب برآوردی ملاحظه کرد.
بهطورکلی عوامل متعددی بر رشد اقتصادی اثر میگذارند که تجربه تاریخی ثابت میکند که تولید و انتقال فناوری یکی از تعیینکنندههای مهم رشد اقتصادی هستند. افزون بر آن، سرمایهگذاری و انباشت سرمایه فیزیکی نیز یکی از عوامل اساسی مؤثر بر رشد اقتصادی است. در کشورهایی مانند ایران که صادرکننده منابع زیرزمینی هستند، نوسانات این منابع نیز بر رشد اقتصادی اثرگذار است، زیرا با افزایش یا کاهش این منابع از یکسو منابع لازم برای دولت جهت فراهمکردن زیرساختها دچار نوسان میشوند و از سوی دیگر منابع لازم برای تجارت خارجی و واردات مواد و ماشینآلات موردنیاز برای تولید، بهویژه تولید صنعتی نیز دچار اختلال میشوند؛ بنابراین، نقش نفت و درآمدهای نفتی را نیز در رشد صنعتی باید در نظر گرفت.
گزارش رشد صنعتی در اقتصاد ایران ادامه میدهد: سیاست ارزی نیز یکی دیگر از مهمترین عواملی است که بر رشد تولید در ایران اثرگذار است. این موضوعی است که در سالهای گذشته نیز تجربه شد. سیاستهای ارزی توان رقابت محصولات صنعتی را تحتتأثیر قرار میدهند. اگر نرخ ارز متناسب با شرایط اقتصادی، بهویژه نرخ تورم تعدیل نشود، در نهایت محصولات صنعتی توان رقابت خود را ازدستداده و بخش صنعت دچار مشکل میشود.
بنابراین، در نتیجهگیری نهایی این مطالعه باید گفت که ترکیبی از سیاستهای نامناسب ارزی، تحریمهای اقتصادی و کاهش منابع نفتی، کاهش انگیزه برای سرمایهگذاری در بخش صنعت و معدن و کاهش دسترسی به ماشینآلات و تجهیزات روزآمد از طریق بازارهای بینالمللی در سالهای اخیر سبب شد تا درنهایت توان بالقوه بخش صنعت و رشد صنعتی در ایران کاهش یابد.
مدیرعامل شرکت ملی گاز خبر داد: تحول بزرگ در انتظار صنعت گاز در ٦ سال آینده
ایران در سال ٢٠١٤ با تولید ١٧٣ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی رتبه چهارم را در تولید گاز در جهان به خود اختصاص داده است
دانش نفت: مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران از ایجاد تحول بزرگ در صنعت گاز با اجرای طرح جامع شرکت ملی گاز ایران، در شش سال آینده خبر داد. مهندس حمیدرضا عراقی در جمع مدیران شرکت گاز استان اصفهان، با اعلام این خبر افزود: این طرح دارای ٣٠٠ ماژول است که پیادهسازی آن بسیار مهم و دستاوردهای خوبی در پی خواهد داشت که با اجرای طرح یادشده در شش سال آینده تحول بزرگی در شرکت ملی گاز ایران ایجاد خواهد شد.
وی همچنین با اشاره به موقعیت استراتژیک ایران در منطقه و جهان گفت: ایران با دارابودن مزیتهایی چون کوتاهترین مسیر به بازارهای گاز، بزرگترین ظرفیت تولید گاز در جهان، دارنده زیرساختهای بزرگ برای صادرات گاز به نقاط مختلف، نیاز به حداقل سرمایهگذاری و داشتن امکان صادرات، میتواند بهراحتی روابط بینالملل خود را افزایش دهد.
مهندس عراقی صادرات گاز به عراق را یک پروژه مهم و استراتژیک عنوان و اظهار کرد: در این قرارداد، برای نخستین بار در کشور، ٢,٢ میلیارد دلار سرمایهگذاری از سوی بخش خصوصی انجام میشود و پس از آن از محل درآمد فروش گاز، سود خود را دریافت میکند و این یک فرصت خیلی خوب برای کشور است.
تولید ١٧٣ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی در کشور تا سال ٢٠١٤
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با اشاره به اینکه کشور ایران با داشتن ٣٤ تریلیون مترمکعب ذخایر گاز دارای بزرگترین ذخایر هیدروکربوری در جهان است، تصریح کرد: ایران در سال ٢٠١٤ با تولید ١٧٣ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی رتبه چهارم را در تولید گاز و با همین میزان مصرف، رتبه چهارم را از لحاظ مصرف در جهان به خود اختصاص داده است.
وی با اشاره به وجود ١٠ مجتمع پالایش گاز در کشور با ظرفیت تولید سالانه ٢٦٠ میلیارد مترمکعب، گفت: بیش از ١٠ خط سراسری وظیفه انتقال گاز در کشور را برعهده دارند و طول خطوط انتقال گاز کشور هم اکنون به بیش از ٣٦ هزار کیلومتر رسیده است.
عراقی با بیان اینکه شرکت ملی گاز ایران سال گذشته، بارها از سوی رئیسجمهوری مورد تقدیر قرار گرفت و ٢٢٠ نامه تشکر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی دریافت شد، ادامه داد: شرکت ملی گاز ایران، یک شرکت موفق است که خوشبختانه از انسجام، سرمایه انسانی متعهد و اعتبار بالایی نزد مردم برخوردار است.
معاون وزیر نفت، توسعه را مشتمل بر دو بخش سخت افزاری و نرم افزاری برشمرد و افزود: بخش نخست شامل عمران و آبادی فیزیکی شهرها و روستاهاست اما دلیل بر توسعهیافتگی کامل نیست بلکه توسعه باید در افکار و ذهن افراد ایجاد شود و در صورتی که ذهن افراد یک جامعه توسعهیافته شد آن جامعه خود به خود به سمت تعالی و پیشرفت حرکت میکند.
کمبود گاز در غنیترین منطقه انرژی جهان
خلیجفارس به عنوان غنیترین منطقه جهان از نظر ذخایر هیدروکربن با کمبودی شگفتانگیز روبهرو است.
دورنمای کمبود گاز شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس را تهدید میکند. برخی کارشناسان برآورد میکنند تا سال ۲۰۱۵ مجموع کمبود عرضه شش کشور این شورا به دست کم هفتهزار میلیارد فوتمکعب خواهد رسید. برای معنا دار کردن این رقم بهتر است بدانید بنا بر آمار شرکت نفت انگلیس، کل ذخایر باقیمانده گاز انگلیس کمتر از ۱۷ هزار میلیارد فوتمکعب است. ابر بحران رو به رشد گاز به تدریج در آسمان خلیج فارس بال میگستراند.
کمبود گاز در خاورمیانه میتواند تبعات گستردهای در جهان داشته باشد و بر طرحهای آتی منطقهای برای برآوردن نیازهای مناطق دیگر تأثیر بگذارد. افزایش حجم مصرف سوختهای نفتی بهمنظور بالابردن تولید برق نیز میتواند بر حجم صادرات در آینده تأثیر داشته باشد. از میان کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس- عربستان سعودی، کویت، قطر، بحرین، عمان و امارات متحده عربی- فقط قطر که دارای سومین ذخیره بزرگ گاز جهان است، میتواند از گزند این مشکل در امان بماند و بر توسعه اقتصادی این کشورها و توانایی آنها برای ایجاد اشتغال تأثیر منفی خواهد داشت.
گاز، خوراک اصلی برای تولید مواد پتروشیمی و صنایع انرژیبر مانند آلومینیم و کود و نیز برای استفاده جهت تولید برق و شیرینکردن آب است. رشد تقاضا برای برق در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از جمله سریعترین نرخ در این زمینه در جهان است که سالانه به شش تا ۱۲درصد برآورد میشود. این نرخ در مورد کشورهای توسعهیافته فقط دو تا چهار درصد در سال است.
با توجه به آنکه به طور تاریخی تمرکز در این منطقه بر تولید نفت است، گاز از نظر اقتصادی جذابیت کمتری داشته است. اما امروزه، با توجه به افزایش شدید بهای نفت، اقتصاد این کشورها به سرعت درحال گسترش است و دولتهای این کشورها میکوشند با صرف دلارهای نفتی، زیرساختها را ارتقا دهند و صنعت را تقویت کنند. با توجه به آنکه گاز عنصر مهمی در تحقق این هدف است، این کشورها باید بکوشند به سالهای سرمایهگذاری اندک در بخش گاز پایان دهند.
صادرات گاز، رویایی به رنگ افسانه
افزایش میزان صادرات یا به عبارتی صدور كالاهای تولیدی در ایران میتواند تا حد بسیار زیادی جایگاه اقتصادی كشور را تغییر دهد. این مسئله یك واقعیت است، آنقدر كه امروز میتوان با قاطعیت گفت صادراتی بودن یا حضور هر چه بیشتر با كالاهای ایرانی در بازارهای جهانی اصلیترین رؤیا و آرزوی اقتصاد ایرانی محسوب میشود اما باید توجه داشت كه چنین خواستهای تنها از طریق شكلگیری و واقعیشدن صادرات غیرنفتی امكانی برای حضور خواهد داشت در غیر این صورت تجربه سالیان دراز نشان میدهد كه درست همزمان با افزایش درآمدهای ناشی از فروش انرژی، هزینههای دولتی در اقتصاد ایران نیز افزایش یافته است.
این مقدمه در واقع بهانهای است برای ارزیابی سناریوی صادرات گاز كه این روزها به یك دلمشغولی اساسی در میان مسئولان اقتصادی دولت نهم تبدیل شده است و هر روز نمایههای بیشتری مبنی بر انتقال گاز ایران از آسیا تا اروپا در اختیار رسانههای خبری قرار میگیرد، اما اینكه آیا واقعا در بستر انرژی ایران چنین استعدادی برای حراج منابع انرژی وجود دارد یا خیر، پرسشی است كه هنوز مسئولان اقتصادی تمایلی برای پاسخ به آن نداشتهاند.
در شرایط فعلی اقتصاد ایران كه هر اقتصاد و یا واكاوی منحنیهای اقتصادی بدون ماهیت دولتی میتواند یك گناه و یا عبور از ایدئولوژیهای اقتصاد محسوب شود، طرز تلقی مركز پژوهشهای مجلس از نقشه جغرافیای انرژی ایران را شاید نتوان با آسودگی به بایگانی ارسال كرد. در این گزارش آمده است كه حداقل تا ۱۰ سال آینده گاز اضافی برای صادرات وجود ندارد و به جای قراردادن صدور گاز در صدر اولویتهای اقتصادی ایران بهتر است به ترمیم سیاستها و برنامهریزیهای اساسی برای استفاده بهینه از منابع انرژی بیندیشیم. درحالحاضر حتی چاههای نفتی ایران نیز به دلیل عدم تزریق بهموقع گاز در خطر قرار دارند.
مطالعات موجود نشان میدهد كه در سال ۷۷ به طور میانگین هر روز ۵/۶۷ میلیون متر مكعب گاز به میادین نفتی تزریق میشد و درحالحاضر حدود ۸۰ میلیون متر مكعب تزریق گاز وجود دارد، در صورتی كه اگر همه چیز بهخوبی پیش میرفت در شرایط فعلی باید روزانه ۳۴۰ میلیون متر مكعب گاز به میادین نفتی تزریق میشد. این ارقام بهوضوح شرایط جریان انرژی ایران را نشان میدهد.
حتی اگر ضعفهای دیپلماسی اقتصادی را نیز فراموش كنیم باز باید با قاطعیت پرسید كه آیا واقعا میتوانیم در فضای اقتصادی امروز ایران گاز به كشورهای متعدد جهان صادر كنیم؟
صنعت گاز ایران در دوران پساتحریم امکان جذب بیش از ٤٠ میلیارد دلار سرمایهگذاری را به روشهای BOO و BOT دارد.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران حمیدرضا عراقی با اشاره به موقعیت استراتژیک ایران در منطقه و جهان اظهار کرد: با ایجاد ارتباط منطقی و معقول در دوران پساتحریم میتوانیم با کشورهای همسایه رابطه داشته باشیم و بهراحتی، گاز را به این کشورها صادر کنیم ایران با دارابودن مزیت هایی از جمله کوتاهترین مسیر به بازارهای گاز، بزرگترین ظرفیت تولید گاز در جهان، دارابودن زیرساختهای بزرگ برای صادرات گاز به نقاط مختلف، نیاز به حداقل سرمایهگذاری و داشتن امکان صادرات، میتواند بهراحتی روابط بینالملل خود را افزایش دهد از سوی دیگر میتوانیم گاز را به فرآوردههای با ارزش بیشتر تبدیل کنیم؛ همچنین با تزریق آن به چاههای نفت، مقدار برداشت و تولید نفت را افزایش دهیم.
معاون وزیر نفت در امور گاز با بیان اینکه هم اکنون در جهان، صادرات گاز به روش خط لوله و الانجی انجام میشود، اعلام کرد: صادرات گاز تا سه هزار کیلومتر با قطرهای بالای خط لوله توجیه پذیر است و برای دستیابی به فناوری الانجی چند پروژه تعریف شده که یکی از آنها ٦٠ درصد پیشرفت دارد.
دبیرکل جیییسیاف عنوان کرد:
گاز منبع قدرت ایران در عرصه بینالمللی
محمدحسین عادلی دراین باره که ایران در سالهای آتی چه سهمی میتواند از بازارهای جهانی گاز داشته باشد به مصرف بیرویه انرژی در ایران اشاره کرد و گفت: مصرف و شدت انرژی در ایران از چین با بیش از یک میلیارد جمعیت بیشتر است و این موضوع میتواند تهدیدی برای صادرات گاز ایران باشد ایران باید بهتدریج سهم خود را متناسب با ذخایر و میزان مصرف داخلی کسب کند میزان هدرروی انرژی در ایران بسیار بالاست و در این زمینه ایران و عربستان با هم رقابت میکنند...
عادلی درباره نقش گاز درایجاد رابطه بینالمللی و این که آیا میتوان از آن به عنوان یک ابزار سیاسی استفاده کرد، از اتفاقهای میان روسیه و اوکراین به عنوان نمونه یاد کرد و گفت: گاز و ژئوپلتیک دارای رابطه نزدیکی هستند، کما اینکه درباره نفت نیز چنین است، اتفاقهای سال گذشته در اروپا در زمینه گاز و نیز اخبار مربوط به صادرات الانجی آمریکا به اروپا از جمله نمونهها در این زمینه است.
دبیر کل مجمع کشورهای صادرکننده گاز تأکید کرد: تجربه و شواهد نشان میدهد از گاز نیز مانند نفت به عنوان ابزار سیاسی تاکنون استفاده شده است و «اگر جایگاه ایران در بخش نفت با افت روبهرو شود، جایگاه ایران در بخش گاز نه تنها آن را جبران میکند، بلکه از آن بالاتر میرود و گاز میتواند ایران را به عنوان یک منبع بزرگ تأمینکننده منابع توسعه جهانی مطرح کند».
منابع عظیم گاز مصرف داخلی یا صادرات
از زمان کشف ذخایر عظیم گاز در کشور سالهای زیادی میگذرد مدتهاست که در کتابهای درسی به دانشآموزان گفته شده ایران صاحب دومین ذخایر گاز جهان است اما در عمل میتوان گفت که این ذخایر همچنان دستنخورده باقی مانده است.
اگرچه در شش سال اخیر تلاشهای زیادی برای بهرهبرداری از میدان گازی پارس جنوبی به عنوان بزرگترین میدان گازی جهان صورت گرفته در مقایسه با عملکرد همسایگان ما (قطر و امارات) و رقبای ایران در بازار جهانی گاز که از ذخایر بهمراتب کمتری نسبت به ایران برخوردار هستند هنوز نسبت تولید به ذخایر ایران رقم بسیار پایینی است.
بااینحال صرف نظر از میزان اندک تولید گاز در ایران در مورد نحوه بهکارگیری ذخایر گاز کشور در میان کارشناسان و صاحبنظران اختلافات جدی به چشم میخورد گروهی از کارشناسان بر این عقیدهاند که گاز تولیدی کشور باید به مصرف داخلی برسد که شامل مصارف خانگی، صنعتی، حملونقل و نیز تزریق به چاههای نفت به منظور افزایش ضریب بازیافت است، در همین راستا میتوان به اختصاص گاز فازهای ۶، ۷ و ۸ پارس جنوبی به میدان نفتی آغاجاری جهت افزایش ضریب بازیافت نفت در این میدان اشاره کرد. این گروه از کارشناسان صدرات گاز را تحویل رایگان انرژی به کشورهای توسعهیافته (اروپا) و در حال توسعه (هند، پاکستان و شرق آسیا) دانسته و آن را به مصلحت کشور نمیدانند اما گروهی دیگری از کاشناسان معتقدند که ایران از قافله جهانی صادرات گاز عقب مانده و باید هر چه سریعتر جایگاه خود را در بازار جهانی گاز پیدا کند. از این زاویه، کشوری که با این حجم عظیم ذخایر صادرات ندارد، گویی اصلا گاز ندارد. در حالی که کشورهایی همچون الجزایر و قطر با ذخایری کمتر از نصف ایران به سرعت درحال قبضه بازار اروپا هستند، ایران هیچ اقدامی برای دسترسی به بازار اروپا نداده است. به
نظر میرسد که در یک نگاه بلند مدت به بازار گاز در کنار تأمین نیازهای داخلی باید نیم نگاهی هم صادرات بهخصوص به بازار اروپابه عنوان بزرگترین بازار گاز جهان داشت. اروپاییها به واسطه وابستگی روز افزونی که به مصرف گاز پیدا کردهاند، به ارائه پیشبینیها و بر آوردهای مراکز تحقیقاتی خود از میزان تقاضا و عرضه گاز در دو دهه آینده پرداخته و هر سال آمار خود را تعدیل میکنند.
در همین راستا بر اساس محاسبات مؤسسه اقتصاد انرژی دانشگاه کلن در صورت ادامه روند کنونی تولید و مصرف گاز طبیعی اروپا، تا سال ۲۰۲۰ ایران به دومین تأمینکننده گاز این قاره تبدیل خواهد شد. اگر چه این پیشبینی تاحدی خوشبینانه به نظر میرسد، اما سایر برآوردها نیز حاکی از آن است که اروپا در سال ۲۰۲۵ برای تأمین تقاضای داخلی خود نیازمند واردات سالانه ۸۵ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی از ایران خواهد بود که پس از روسیه، نروژ و الجزایر ایران را رده چهارم قرار میدهد باید در نظر داشت که اروپا به دلیل ملاحظات امنیت عرضه برای تأمین گاز مصرفی خود به یک یا دو کشور بسنده نخواهد کرد. ازاینرو روآوردن اروپا به گاز ایران اجتنابناپذیر خواهد بود و مسئولان نفتی کشور باید با اشنایی کامل از قوانین و مقررات حاکم بر بازار جهانی گاز به مذاکره با هیأتهای اروپایی بپردازند.
نقش ژئوپلتیک نفت و گاز در قدرت هوشمند ایران
قدرت در عرصه بینالمللی علاوه بر همگرایی نیروهای تکنولوژیکی و سیاسی و همچنین توان نفوذ و کنترل بر تفکر و فعالیت دیگر کشورها، از منابع و توانمندیهایی همچون جمعیت، منابع طبیعی، قدرت اقتصادی، نیروهای نظامی و ثبات اجتماعی نیز ایجاد میشود.
بااینحال قدرت در بالاترین سطح خود زمانی از بیشترین کارکرد برخوردار است که بتوان ترکیبی از قدرت نرم و سخت؛ قدرت هوشمند برای حکومت ملی ایجاد کرد که یکی از برترین ابزارهای اعمال نفوذ در این نوع قدرت، بهره گیری از ابزار ژئوپلتیک (نفت و گاز) است.
ژئوپلتیک انرژی که نقش و اثر انرژی و جنبهها و ابعاد مختلف آن بر سیاست، قدرت و مناسبات گوناگون دولتها و ملتها را در بر میگیرد، به دلیل دسترسی به منابع انرژی از تولید به بازارهای مصرف و مکانهای فاقد انرژی، موقعیت جغرافیایی تولیدکنندگان و مصرفکنندگان، مکانهای واسط و ترانزیتکننده، مسیر انتقال خطوط لوله و چالشهای دائمی ناشی از انرژی در ابعاد مختلف میان دولتها در سطوح مختلف ملی، منطقهای و جهانی باعث شده تا انرژی به یک موضوع مهم ژئوپلتیکی بدل شود. بنابراین، در عرصه روابط سیاسی کشورهای جهان، ژئوپلتیک انرژی نقش پیشروندهتر از گذشته ایفا خواهد کرد.
درخصوص کشور ایران نیز برخورداری از منایع بسیار نفت و گاز و همچنین قرار گرفتن در مسیر ترانزیت باعث شده که بتوان از این منابع طبیعی در حکم ابزار بالقوه قدرت کشور نام برد.
مقاله «راهبرد قدرت هوشمندانه ایران و نقش ژئوپلتیک انرژی (نفت و گاز) در پیشبرد آن» با استفاده از روشهای رایج جغرافیای سیاسی، علوم سیاسی و در راستای ارائه استراتژی مناسب در قدرت هوشمند و با روش توصیفی - تحلیلی، نقش ژئوپلتیک انرژی (نفت و گاز) را ارزیابی کرده است.
نتیجه پژوهش نشان میدهد که ایران با ارائه استراتژی مناسب در قدرت هوشمند بهویژه با تأکید بر بازیگری بیشتر در ژئوپلتیک انرژی (نفت و گاز) بهدلیل اهمیت آن در دنیای امروز و دارابودن رتبه دوم این ذخایر در جهان، میتواند با تحمیل رفتار و استدلال خود بر دیگر کشورها، قدرت خود را افزایش دهد.
نقش نفت و درآمـدهای نفتـی در رشد صنعتـی ایـران
ترکیبی از چالشها در سالهای اخیر سبب شد تا توان بالقوه بخش صنعت و رشد صنعتی در ایران کاهش یابد. بنابراین، نقش نفت و درآمدهای نفتی را نیز در رشد صنعتی باید در نظر گرفت.
به گزارش خبرنگار شانا، مرکز پژوهشهای مجلس ذیل عنوان دورنمای رشد صنعتی در اقتصاد ایران، این مقوله را با هدف الگوسازی عوامل مؤثر بر ارزشافزوده بخش صنعت ایران ـ در بلندمدت ـ بررسی کرد. مقدمه این گزارش به ارزشافزوده بخش صنعت و معدن طی سالهای ١٣٦٨ تا ١٣٩٣ اشاره دارد که بهطور متوسط سالانه ٦/٦ درصد رشد کرده است.
در این گزارش میخوانیم که برخی دانشمندان توسعه، دو ویژگی برای نقش صنعت در توسعه، بهویژه در مراحل اولیه آن برشمردهاند: نخست، سهم صنعت در درآمدزایی برای کل اقتصاد در طول زمان در فرآیند توسعه افزایش مییابد و دیگری، سهم نیروی کار بخش صنعت نیز در طول فرآیند توسعه روندی صعودی دارد. ترکیب این دو ویژگی در طول فرایند توسعه موجب افزایش درآمد سرانه خواهد شد.
این گزارش در بخش ساختار بخش صنعت در ایران تصریح میکند: ساختار صنعت ایران برحسب کدهای دورقمی ISIC بررسی میشود که با توجه به هدف از این گزارش که الگوسازی بخش صنعت در سطح کل بخش است، بیشتر به چگونگی ساختار فعلی بخش صنعت پرداخته میشود.
از نظر ارزش افزوده عمده ترین فعالیتهای صنعتی ایران در بخشهایی مانند محصولات شیمیایی، تولید فلزات اساسی، صنایع تولید مواد غذایی و آشامیدنی، صنایع تولید دیگر محصولات کانی غیرفلزی و صنایع تولید زغال کک، پالایشگاههای نفت و سوختهای هستهای صورت میگیرد. نگاهی به ساختار فعلی نشان میدهد که به غیر از صنایع تولید مواد غذایی و آشامیدنی، عمده فعالیت بخش صنعت ایران بر صنایع مبتنی بر نفت و گاز و مواد معدنی متمرکز شده است و در واقع میتوان بخش صنعت را در ایران، بخشی متکی بر منابع دانست.
این گزارش میافزاید: برای الگوسازی تجربی ارزشافزوده بخش صنعت و معدن در ایران، ابتدا باید با استفاده از مبانی نظری اقتصادی، عوامل مؤثر بر تولید صنعتی را معین کرد. باید توجه کرد که رشد ارزشافزوده بخش صنعت نیز درمجموع تحتتأثیر همان عواملی است که تولید را در کشور تحتتأثیر قرار میدهد. بااینحال ممکن است نقش عوامل مختلف تأثیرگذار بر بخش صنعت با کل اقتصاد یکسان نباشد که این موضوع را میتوان از طریق ضرایب برآوردی ملاحظه کرد.
بهطورکلی عوامل متعددی بر رشد اقتصادی اثر میگذارند که تجربه تاریخی ثابت میکند که تولید و انتقال فناوری یکی از تعیینکنندههای مهم رشد اقتصادی هستند. افزون بر آن، سرمایهگذاری و انباشت سرمایه فیزیکی نیز یکی از عوامل اساسی مؤثر بر رشد اقتصادی است. در کشورهایی مانند ایران که صادرکننده منابع زیرزمینی هستند، نوسانات این منابع نیز بر رشد اقتصادی اثرگذار است، زیرا با افزایش یا کاهش این منابع از یکسو منابع لازم برای دولت جهت فراهمکردن زیرساختها دچار نوسان میشوند و از سوی دیگر منابع لازم برای تجارت خارجی و واردات مواد و ماشینآلات موردنیاز برای تولید، بهویژه تولید صنعتی نیز دچار اختلال میشوند؛ بنابراین، نقش نفت و درآمدهای نفتی را نیز در رشد صنعتی باید در نظر گرفت.
گزارش رشد صنعتی در اقتصاد ایران ادامه میدهد: سیاست ارزی نیز یکی دیگر از مهمترین عواملی است که بر رشد تولید در ایران اثرگذار است. این موضوعی است که در سالهای گذشته نیز تجربه شد. سیاستهای ارزی توان رقابت محصولات صنعتی را تحتتأثیر قرار میدهند. اگر نرخ ارز متناسب با شرایط اقتصادی، بهویژه نرخ تورم تعدیل نشود، در نهایت محصولات صنعتی توان رقابت خود را ازدستداده و بخش صنعت دچار مشکل میشود.
بنابراین، در نتیجهگیری نهایی این مطالعه باید گفت که ترکیبی از سیاستهای نامناسب ارزی، تحریمهای اقتصادی و کاهش منابع نفتی، کاهش انگیزه برای سرمایهگذاری در بخش صنعت و معدن و کاهش دسترسی به ماشینآلات و تجهیزات روزآمد از طریق بازارهای بینالمللی در سالهای اخیر سبب شد تا درنهایت توان بالقوه بخش صنعت و رشد صنعتی در ایران کاهش یابد.
مدیرعامل شرکت ملی گاز خبر داد: تحول بزرگ در انتظار صنعت گاز در ٦ سال آینده
ایران در سال ٢٠١٤ با تولید ١٧٣ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی رتبه چهارم را در تولید گاز در جهان به خود اختصاص داده است
دانش نفت: مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران از ایجاد تحول بزرگ در صنعت گاز با اجرای طرح جامع شرکت ملی گاز ایران، در شش سال آینده خبر داد. مهندس حمیدرضا عراقی در جمع مدیران شرکت گاز استان اصفهان، با اعلام این خبر افزود: این طرح دارای ٣٠٠ ماژول است که پیادهسازی آن بسیار مهم و دستاوردهای خوبی در پی خواهد داشت که با اجرای طرح یادشده در شش سال آینده تحول بزرگی در شرکت ملی گاز ایران ایجاد خواهد شد.
وی همچنین با اشاره به موقعیت استراتژیک ایران در منطقه و جهان گفت: ایران با دارابودن مزیتهایی چون کوتاهترین مسیر به بازارهای گاز، بزرگترین ظرفیت تولید گاز در جهان، دارنده زیرساختهای بزرگ برای صادرات گاز به نقاط مختلف، نیاز به حداقل سرمایهگذاری و داشتن امکان صادرات، میتواند بهراحتی روابط بینالملل خود را افزایش دهد.
مهندس عراقی صادرات گاز به عراق را یک پروژه مهم و استراتژیک عنوان و اظهار کرد: در این قرارداد، برای نخستین بار در کشور، ٢,٢ میلیارد دلار سرمایهگذاری از سوی بخش خصوصی انجام میشود و پس از آن از محل درآمد فروش گاز، سود خود را دریافت میکند و این یک فرصت خیلی خوب برای کشور است.
تولید ١٧٣ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی در کشور تا سال ٢٠١٤
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با اشاره به اینکه کشور ایران با داشتن ٣٤ تریلیون مترمکعب ذخایر گاز دارای بزرگترین ذخایر هیدروکربوری در جهان است، تصریح کرد: ایران در سال ٢٠١٤ با تولید ١٧٣ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی رتبه چهارم را در تولید گاز و با همین میزان مصرف، رتبه چهارم را از لحاظ مصرف در جهان به خود اختصاص داده است.
وی با اشاره به وجود ١٠ مجتمع پالایش گاز در کشور با ظرفیت تولید سالانه ٢٦٠ میلیارد مترمکعب، گفت: بیش از ١٠ خط سراسری وظیفه انتقال گاز در کشور را برعهده دارند و طول خطوط انتقال گاز کشور هم اکنون به بیش از ٣٦ هزار کیلومتر رسیده است.
عراقی با بیان اینکه شرکت ملی گاز ایران سال گذشته، بارها از سوی رئیسجمهوری مورد تقدیر قرار گرفت و ٢٢٠ نامه تشکر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی دریافت شد، ادامه داد: شرکت ملی گاز ایران، یک شرکت موفق است که خوشبختانه از انسجام، سرمایه انسانی متعهد و اعتبار بالایی نزد مردم برخوردار است.
معاون وزیر نفت، توسعه را مشتمل بر دو بخش سخت افزاری و نرم افزاری برشمرد و افزود: بخش نخست شامل عمران و آبادی فیزیکی شهرها و روستاهاست اما دلیل بر توسعهیافتگی کامل نیست بلکه توسعه باید در افکار و ذهن افراد ایجاد شود و در صورتی که ذهن افراد یک جامعه توسعهیافته شد آن جامعه خود به خود به سمت تعالی و پیشرفت حرکت میکند.
کمبود گاز در غنیترین منطقه انرژی جهان
خلیجفارس به عنوان غنیترین منطقه جهان از نظر ذخایر هیدروکربن با کمبودی شگفتانگیز روبهرو است.
دورنمای کمبود گاز شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس را تهدید میکند. برخی کارشناسان برآورد میکنند تا سال ۲۰۱۵ مجموع کمبود عرضه شش کشور این شورا به دست کم هفتهزار میلیارد فوتمکعب خواهد رسید. برای معنا دار کردن این رقم بهتر است بدانید بنا بر آمار شرکت نفت انگلیس، کل ذخایر باقیمانده گاز انگلیس کمتر از ۱۷ هزار میلیارد فوتمکعب است. ابر بحران رو به رشد گاز به تدریج در آسمان خلیج فارس بال میگستراند.
کمبود گاز در خاورمیانه میتواند تبعات گستردهای در جهان داشته باشد و بر طرحهای آتی منطقهای برای برآوردن نیازهای مناطق دیگر تأثیر بگذارد. افزایش حجم مصرف سوختهای نفتی بهمنظور بالابردن تولید برق نیز میتواند بر حجم صادرات در آینده تأثیر داشته باشد. از میان کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس- عربستان سعودی، کویت، قطر، بحرین، عمان و امارات متحده عربی- فقط قطر که دارای سومین ذخیره بزرگ گاز جهان است، میتواند از گزند این مشکل در امان بماند و بر توسعه اقتصادی این کشورها و توانایی آنها برای ایجاد اشتغال تأثیر منفی خواهد داشت.
گاز، خوراک اصلی برای تولید مواد پتروشیمی و صنایع انرژیبر مانند آلومینیم و کود و نیز برای استفاده جهت تولید برق و شیرینکردن آب است. رشد تقاضا برای برق در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از جمله سریعترین نرخ در این زمینه در جهان است که سالانه به شش تا ۱۲درصد برآورد میشود. این نرخ در مورد کشورهای توسعهیافته فقط دو تا چهار درصد در سال است.
با توجه به آنکه به طور تاریخی تمرکز در این منطقه بر تولید نفت است، گاز از نظر اقتصادی جذابیت کمتری داشته است. اما امروزه، با توجه به افزایش شدید بهای نفت، اقتصاد این کشورها به سرعت درحال گسترش است و دولتهای این کشورها میکوشند با صرف دلارهای نفتی، زیرساختها را ارتقا دهند و صنعت را تقویت کنند. با توجه به آنکه گاز عنصر مهمی در تحقق این هدف است، این کشورها باید بکوشند به سالهای سرمایهگذاری اندک در بخش گاز پایان دهند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.