گزارشی درباره مخاطرات و ايمنيهای مرتبط با گاز و مشتقات و تجهیزات آن
توانمند سازی همگانی در باره مخاطرات گاز
نفيسه خليلي.کارشناس اقتصاد محیط زیست
گاز طبیعی و مشتقات آن علاوه بر کاربردهای فراوان، خطراتی نیز دارند. در این مطلب سعی شده است نکاتی هرچند کوتاه درباره خطرها و راههای کنترل آن و ایمنیهایی در رابطه با مراحل مختلف، مانند توزیع گاز و ایمنیهای مربوط به وسایل گازسوز، بیان شود.
برخی از مخاطرات گاز طبیعی به شرح زیر است:
انتشار گاز منوكسيدكربن
گازي است كه بر اثر ناقصسوختن كربن به وجود ميآيد. اين گاز بسيار سمي است و رنگوبوي خاصي ندارد. همه وسايل و دستگاههايي كه برای تولید انرژی و ... چيزي میسوزانند (مانند يك بخاري گازي يا نفتي، آبگرمكن يا حتي موتور يك خودرو) تا حدودي منوكسيدكربن توليد ميكنند و ميزان اين توليد به شرايط احتراق بستگي دارد. هرچه ميزان اكسيژن در هنگام سوختن كمتر باشد، بخش بيشتري از كربنها دچار ناقصسوزي ميشوند و به جاي دياكسيدكربن، منوکسیدکربن تولید میشود. افرادي كه در يك فضاي بسته در معرض استنشاق اين گاز قرار ميگيرند ابتدا احساس سستي و خوابآلودگي ميكنند و درصورتيكه هرچهسريعتر مكان را ترك نكنند يا هواي تازه به آنها نرسد، دچار بيهوشي و در نهايت خفگي ميشوند.
آتشسوزي
در اثر مجاورت وسايل و اشياي قابلاشتعال با وسايل گازسوز، اينگونه اشياي مشتعلشده و سپس آتشسوزي گسترش مييابد؛ ازجمله اين موارد نزديكي پردهها، رختخواب، البسه، اشيای چوبي و ... با اجاقگاز، بخاري و آبگرمكن را ميتوان نام برد.
همچنين به علت استفاده از شيلنگهاي غيراستاندارد لاستيكي، بعضا اين شيلنگها در نزديكي محل اتصال به بخاري يا آبگرمكن بهتدريج فرسوده شده و دچار نشتی ميشود كه در اثر نزديكبودن به منبع حرارت، مشتعل میشود و چنانچه در غياب ساكنان خانه يا هنگام خواب آنها اين اتفاق روي دهد، شعله گسترش يافته و سبب بروز آتشسوزي در منزل ميشود.
در پارهاي از موارد نيز انفجار حاصل از نشت گاز به دنبال خود آتشسوزي ايجاد ميكند؛ حتي در موارد ديگري ديده شده عبور دودكش از سقفهاي چوبي سبب آتشسوزي شده است.
انفجار
در اثر نشت تدريجي گاز و تجمع آن در فضاهايي مانند آشپزخانه، اتاق خواب، اتاقهاي نشيمن و پذيرايي امکان انفجار به وجود میآید. در بسياري از حوادث كه در غياب يا هنگام خواب ساكنان منزل روي داده، جرقه حاصل از روشن يا خاموششدن يخچال منزل عامل انفجار بوده است. در موارد زيادي ورود افراد به داخل اين محوطهها و زدن كليد برق انفجار ايجاد كرده است و همچنين در موارد ديگري رسيدن گاز انتشاريافته به بخاري يا آبگرمكنِ روشن، عامل بروز انفجار بوده است. همانگونهكه گفته شد براي ايجاد انفجار، شرايط مناسب، ازجمله غلظت قابل اشتعال گاز در هوا بايد فراهم شود و درصورتيكه مدت نشت گاز، قبل از انفجار طولاني باشد، اين غلظت بيشتر در ارتفاعات پايين ايجاد ميشود و در قسمتهاي بالاي اتاق يا آشپزخانه، گاز زيادي تجمع ميكند؛ ولي قابليت اشتعال ندارد اما به دلیل كمبود اكسيژن خطرناك است.
گازگرفتگي
مهمترين عامل در بروز حوادث برای مصرفكنندگان خانگي و تجاري، گازگرفتگي است؛ بهطوريكه در بخش قبل توضيح داده شد در اثر نرسيدن اكسيژن كافي يا گرفتگي راه خروج محصولات احتراق، وسيله گازسوز دچار ناقصسوزی شده، منوکسیدکربن در فضا پراكنده ميشود. تنفس اين گاز كه ميل تركيبي شديد با گلبولهاي قرمز خون را دارد، سبب تشكيل كربوكسي هموگلوبين در خون ميشود و قابليت تبادل اكسيژن و توان حركت را از گلبولهاي قرمز ميگيرد و در نتيجه، شخص دچار مسموميت میشود كه در صورت ادامه تنفس، هرگونه عكسالعمل از فرد مسموم سلب شده و نهايتا ممكن است تا مرگ فرد ادامه پيدا كند.
اينگونه حوادث گاه از آنجا ناشي ميشود كه عدهاي تصور ميكنند گاز طبيعي به علت خوبسوزي، ديگر نيازي به دودكش ندارد يا اينكه اگر دودكش، گرفتگي داشته باشد، مسئله مهمي ايجاد نميكند. تعدادي از حوادث نيز به علت وجود چند وسيله گازسوز و بهویژه آبگرمكن ديواري كه از وسايل پرمصرف است در يك فضاي كوچك با زيربناي 30 تا 60 متر مربعي روي ميدهد. همچنين در مواردي، نرسيدن اكسيژن كافي به وسيله گازسوز در اثر مسدودكردن همه در و پنجرهها و حتي منافذ و درزهايي كه در رساندن هوا به داخل اتاق مؤثر هستند، عامل بروز بسياري از حوادث گازگرفتگي بوده است.
اکنون با وسايل و تجهيزاتي آشنا ميشويم كه در چرخه گاز طبيعي، براي بالابردن ضريب امنيت و ايمني مصرفكنندگان گاز طبيعي نقش بسزايي دارند.
رگولاتور
يكي از وظايف رگولاتور، تقليل فشار گاز شبكه به ميزان مصرف موردنياز مشتركان است. همچنين رگولاتور مجهز به وسايل ايمني خاصي است كه در صورت بروز نقص در سيستم لولهكشي شهر، به طور اتوماتيك جريان گاز را قطع ميكند تا مصرفكنندگان در معرض هيچگونه مشكلي قرار نگيرند. بهطوركلي رگلاتور تنظيمكننده فشار جريان گاز است.
شير اصلي
در صورت هرگونه نشتي، آتشسوزي و بروز نقص در شبكه لولهكشي داخل ساختمان بايد شير اصلي گاز كه بعد از كنتور قرار دارد، بسته شود؛ همچنين هنگام ترك منزل براي زمانهاي طولاني و رفتن به مسافرت بايد شير اصلي گاز را ببندیم تا از نشتيهاي احتمالي و بروز آتشسوزي و انفجار جلوگيري به عمل آيد. به منظور اطمينان از حالت باز يا بستهبودن شير اصلي كافي است به جهت دسته شير دقت شود. درصورتيكه دسته شير در راستاي لوله باشد، شير باز و درصورتيكه عمود به مسير لوله باشد، شير بسته است.
حوادث ايستگاههاي تقويت فشار
اين ايستگاهها مشتمل بر تعدادي توربوكمپرسور است. خطوط اصلي انتقال گاز كه در مسير حركت خود بهتدريج دچار افت فشار ميشود، برای افزايش فشار به اين تأسيسات وارد ميشود. اين واحدها همانند ساير تأسيسات گازي در معرض حوادث ناشي از نشت گاز و آتشسوزي قرار دارند و بههميندلیل در محوطه استقرار توربوكمپرسورها كه بيش از ساير محوطهها مستعد خطر نشت گاز هستند، تمهيدات ايمني ويژهاي در نظر گرفته شده است. علاوه بر سنسورهاي گازياب يا شعلهياب مستقر در سقف سالن كمپرسورها، سيستمهاي اعلام خودكار جداگانهاي ازقبيل شعلهياب، گازياب و حرارتياب نيز در محفظه توربين هر توربوكمپرسور تعبيه شده است. اكثر اين سيستمها با اتاق كنترل ايستگاه، مرتبط بوده و در صورت بروز آتشسوزي در محفظه توربين كمپرسورها اعلام ساعت و فرمان توقف كامل ايستگاه بهطور خودكار در اتاق كنترل دريافت ميشود؛ ضمن آنكه همزمان نيز سيستم اطفاي حريق خودكار با پاشيدن مواد خاموشكننده به داخل توربين عمل ميكند.
حوادث شبكههاي گازرساني
شبكههاي گازرساني مجموعهاي از ايستگاههاي تقليل فشار شهري و شبكه گستردهاي از لولههاي زيرزميني هستند كه در سطح هر شهر گسترش يافتهاند. اين شبكهها وظيفه گازرساني به منازل و واحدهاي تجاري و صنعتي را در داخل شهرها برعهده دارند. هرچند فشار گاز درون اين شبكهها در مقايسه با خطوط اصلي انتقال گاز، بهمراتب پايينتر است و انتظار ميرود لولههاي مذكور و تأسيسات مربوط به آن كمترين حوادث را داشته باشند، به دليل وسعت و گستردگي زياد اين شبكهها و قرارگرفتن آنها در زير معابر و خيابانها، گاهي شاهد حوادث ناشي از نشت گاز هستيم. بر اساس اطلاعات موجود، بيشتر حوادث منجر به نشتيهاي عمده در شبكه گازرساني، در اثر حفاري ساير سازمانها در خيابانها و معابر اتفاق افتاده است. ناهماهنگي سازمانهايي مانند آبوفاضلاب، برق و مخابرات با شركت گاز، در موقع حفر كانال، باعث برخورد بيل مكانيكي به لولههاي گاز و بروز نشتي در آنها شده است. در اينجا ميتوان به انواع ديگري از نشتي در شبكههاي گازرساني اشاره كرد كه در اثر جدايي اتصالات شيرهاي پيادهرو يا از محل سرويسهاي نصبشده در محل انشعابات اتفاق ميافتد. پيمانكاران در زمان نصب
اتصالهاي یادشده بهطور غيراصولي عمل میکنند که باعث واردآمدن فشارهاي غيرمتعارف به اتصالات شيرهاي پيادهرو پس از اجرا میشود و این مورد، یکی از عوامل مؤثر در جداشدن قطعات اينگونه اتصالات بوده و باعث بروز نشتي ميشود. در اين موارد چون نشتي گاز قابل تشخيص نیست، در نتيجه بهموقع براي رفع آن اقدام نميشود و در مواردي گاز نشتيافته از راه زمين به داخل منازل مجاور راه يافته و در آنجا انفجار و آتشسوزي به همراه میآورد و در اغلب موارد نيز اينگونه حوادث منجر به تلفات جاني میشود. يكي از راههاي مؤثر در تشخيص نشتي شبكههاي گازرساني، استفاده از دستگاههاي نشتياب دستي و ماشيني است. این دستگاهها در اختيار شركتهاي گازرساني است که به طور دورهاي اقدام به عمليات نشتيابي ميکنند.
گازها و مواد خطرناك تأسيسات گازي
در فرايند شيرينسازي گاز ترشي كه از چاهها به پالايشگاهها وارد ميشود يا در واحدهاي جانبي مانند گوگردسازي يا در ساير تأسيسات گازي، با گازهاي خطرناك و مواد مختلفي سروكار داريم که هريك از آنها بهنوعي ميتواند باعث آلودگي محيط زيست شده يا سلامتي افراد را تهديد کند. در اين بخش به طور مختصر به اسامی بعضي از اين مواد اشاره میشود. ئيدروژن سولفوره، تركيبات گوگردي، اكسيدهاي گوگردي، ئيدروژن سولفوره، اكسيدهاي كربن، دياكسيدكربن، منوكسيد كربن، مركاپتانها افرادي كه در ايستگاههاي «سي. جي. اس» شهرها به مقتضاي شرايط كاري با اينگونه مواد روبهرو هستند، لازم است در زمان تزريق مواد به داخل دستگاه بوداركننده از حفاظتكنندههایی نظير دستكش پلاستيكي، عينك مخصوص مواد شيميايي و ماسك تنفسي مناسب استفاده كنند و اگر مواد بوداركننده به هر علتي با پوست يا چشم تماس پيدا كند، بايد فوري محل را با آب شستوشو داده و در صورت ادامه سوزش يا خارش به پزشك مراجعه كنند.
سولفور آهن
اين مواد به محض قرارگرفتن در معرض اكسيژن هوا سريع واكنش نشان داده و شروع به كندسوزي ميكند؛ بنابراين هنگام بازكردن درِ فيلترها و ظروف محتوي كاتاليستها يا زمان توپكراني در ايستگاههاي دريافت توپك، بايد تمهيدات خاص ايمني و مراقبتهاي ويژه رعايت شود تا از شعلهورشدن آنها و خطرهاي ناشي از آن پيشگيري شود.
گاز طبیعی و مشتقات آن علاوه بر کاربردهای فراوان، خطراتی نیز دارند. در این مطلب سعی شده است نکاتی هرچند کوتاه درباره خطرها و راههای کنترل آن و ایمنیهایی در رابطه با مراحل مختلف، مانند توزیع گاز و ایمنیهای مربوط به وسایل گازسوز، بیان شود.
برخی از مخاطرات گاز طبیعی به شرح زیر است:
انتشار گاز منوكسيدكربن
گازي است كه بر اثر ناقصسوختن كربن به وجود ميآيد. اين گاز بسيار سمي است و رنگوبوي خاصي ندارد. همه وسايل و دستگاههايي كه برای تولید انرژی و ... چيزي میسوزانند (مانند يك بخاري گازي يا نفتي، آبگرمكن يا حتي موتور يك خودرو) تا حدودي منوكسيدكربن توليد ميكنند و ميزان اين توليد به شرايط احتراق بستگي دارد. هرچه ميزان اكسيژن در هنگام سوختن كمتر باشد، بخش بيشتري از كربنها دچار ناقصسوزي ميشوند و به جاي دياكسيدكربن، منوکسیدکربن تولید میشود. افرادي كه در يك فضاي بسته در معرض استنشاق اين گاز قرار ميگيرند ابتدا احساس سستي و خوابآلودگي ميكنند و درصورتيكه هرچهسريعتر مكان را ترك نكنند يا هواي تازه به آنها نرسد، دچار بيهوشي و در نهايت خفگي ميشوند.
آتشسوزي
در اثر مجاورت وسايل و اشياي قابلاشتعال با وسايل گازسوز، اينگونه اشياي مشتعلشده و سپس آتشسوزي گسترش مييابد؛ ازجمله اين موارد نزديكي پردهها، رختخواب، البسه، اشيای چوبي و ... با اجاقگاز، بخاري و آبگرمكن را ميتوان نام برد.
همچنين به علت استفاده از شيلنگهاي غيراستاندارد لاستيكي، بعضا اين شيلنگها در نزديكي محل اتصال به بخاري يا آبگرمكن بهتدريج فرسوده شده و دچار نشتی ميشود كه در اثر نزديكبودن به منبع حرارت، مشتعل میشود و چنانچه در غياب ساكنان خانه يا هنگام خواب آنها اين اتفاق روي دهد، شعله گسترش يافته و سبب بروز آتشسوزي در منزل ميشود.
در پارهاي از موارد نيز انفجار حاصل از نشت گاز به دنبال خود آتشسوزي ايجاد ميكند؛ حتي در موارد ديگري ديده شده عبور دودكش از سقفهاي چوبي سبب آتشسوزي شده است.
انفجار
در اثر نشت تدريجي گاز و تجمع آن در فضاهايي مانند آشپزخانه، اتاق خواب، اتاقهاي نشيمن و پذيرايي امکان انفجار به وجود میآید. در بسياري از حوادث كه در غياب يا هنگام خواب ساكنان منزل روي داده، جرقه حاصل از روشن يا خاموششدن يخچال منزل عامل انفجار بوده است. در موارد زيادي ورود افراد به داخل اين محوطهها و زدن كليد برق انفجار ايجاد كرده است و همچنين در موارد ديگري رسيدن گاز انتشاريافته به بخاري يا آبگرمكنِ روشن، عامل بروز انفجار بوده است. همانگونهكه گفته شد براي ايجاد انفجار، شرايط مناسب، ازجمله غلظت قابل اشتعال گاز در هوا بايد فراهم شود و درصورتيكه مدت نشت گاز، قبل از انفجار طولاني باشد، اين غلظت بيشتر در ارتفاعات پايين ايجاد ميشود و در قسمتهاي بالاي اتاق يا آشپزخانه، گاز زيادي تجمع ميكند؛ ولي قابليت اشتعال ندارد اما به دلیل كمبود اكسيژن خطرناك است.
گازگرفتگي
مهمترين عامل در بروز حوادث برای مصرفكنندگان خانگي و تجاري، گازگرفتگي است؛ بهطوريكه در بخش قبل توضيح داده شد در اثر نرسيدن اكسيژن كافي يا گرفتگي راه خروج محصولات احتراق، وسيله گازسوز دچار ناقصسوزی شده، منوکسیدکربن در فضا پراكنده ميشود. تنفس اين گاز كه ميل تركيبي شديد با گلبولهاي قرمز خون را دارد، سبب تشكيل كربوكسي هموگلوبين در خون ميشود و قابليت تبادل اكسيژن و توان حركت را از گلبولهاي قرمز ميگيرد و در نتيجه، شخص دچار مسموميت میشود كه در صورت ادامه تنفس، هرگونه عكسالعمل از فرد مسموم سلب شده و نهايتا ممكن است تا مرگ فرد ادامه پيدا كند.
اينگونه حوادث گاه از آنجا ناشي ميشود كه عدهاي تصور ميكنند گاز طبيعي به علت خوبسوزي، ديگر نيازي به دودكش ندارد يا اينكه اگر دودكش، گرفتگي داشته باشد، مسئله مهمي ايجاد نميكند. تعدادي از حوادث نيز به علت وجود چند وسيله گازسوز و بهویژه آبگرمكن ديواري كه از وسايل پرمصرف است در يك فضاي كوچك با زيربناي 30 تا 60 متر مربعي روي ميدهد. همچنين در مواردي، نرسيدن اكسيژن كافي به وسيله گازسوز در اثر مسدودكردن همه در و پنجرهها و حتي منافذ و درزهايي كه در رساندن هوا به داخل اتاق مؤثر هستند، عامل بروز بسياري از حوادث گازگرفتگي بوده است.
اکنون با وسايل و تجهيزاتي آشنا ميشويم كه در چرخه گاز طبيعي، براي بالابردن ضريب امنيت و ايمني مصرفكنندگان گاز طبيعي نقش بسزايي دارند.
رگولاتور
يكي از وظايف رگولاتور، تقليل فشار گاز شبكه به ميزان مصرف موردنياز مشتركان است. همچنين رگولاتور مجهز به وسايل ايمني خاصي است كه در صورت بروز نقص در سيستم لولهكشي شهر، به طور اتوماتيك جريان گاز را قطع ميكند تا مصرفكنندگان در معرض هيچگونه مشكلي قرار نگيرند. بهطوركلي رگلاتور تنظيمكننده فشار جريان گاز است.
شير اصلي
در صورت هرگونه نشتي، آتشسوزي و بروز نقص در شبكه لولهكشي داخل ساختمان بايد شير اصلي گاز كه بعد از كنتور قرار دارد، بسته شود؛ همچنين هنگام ترك منزل براي زمانهاي طولاني و رفتن به مسافرت بايد شير اصلي گاز را ببندیم تا از نشتيهاي احتمالي و بروز آتشسوزي و انفجار جلوگيري به عمل آيد. به منظور اطمينان از حالت باز يا بستهبودن شير اصلي كافي است به جهت دسته شير دقت شود. درصورتيكه دسته شير در راستاي لوله باشد، شير باز و درصورتيكه عمود به مسير لوله باشد، شير بسته است.
حوادث ايستگاههاي تقويت فشار
اين ايستگاهها مشتمل بر تعدادي توربوكمپرسور است. خطوط اصلي انتقال گاز كه در مسير حركت خود بهتدريج دچار افت فشار ميشود، برای افزايش فشار به اين تأسيسات وارد ميشود. اين واحدها همانند ساير تأسيسات گازي در معرض حوادث ناشي از نشت گاز و آتشسوزي قرار دارند و بههميندلیل در محوطه استقرار توربوكمپرسورها كه بيش از ساير محوطهها مستعد خطر نشت گاز هستند، تمهيدات ايمني ويژهاي در نظر گرفته شده است. علاوه بر سنسورهاي گازياب يا شعلهياب مستقر در سقف سالن كمپرسورها، سيستمهاي اعلام خودكار جداگانهاي ازقبيل شعلهياب، گازياب و حرارتياب نيز در محفظه توربين هر توربوكمپرسور تعبيه شده است. اكثر اين سيستمها با اتاق كنترل ايستگاه، مرتبط بوده و در صورت بروز آتشسوزي در محفظه توربين كمپرسورها اعلام ساعت و فرمان توقف كامل ايستگاه بهطور خودكار در اتاق كنترل دريافت ميشود؛ ضمن آنكه همزمان نيز سيستم اطفاي حريق خودكار با پاشيدن مواد خاموشكننده به داخل توربين عمل ميكند.
حوادث شبكههاي گازرساني
شبكههاي گازرساني مجموعهاي از ايستگاههاي تقليل فشار شهري و شبكه گستردهاي از لولههاي زيرزميني هستند كه در سطح هر شهر گسترش يافتهاند. اين شبكهها وظيفه گازرساني به منازل و واحدهاي تجاري و صنعتي را در داخل شهرها برعهده دارند. هرچند فشار گاز درون اين شبكهها در مقايسه با خطوط اصلي انتقال گاز، بهمراتب پايينتر است و انتظار ميرود لولههاي مذكور و تأسيسات مربوط به آن كمترين حوادث را داشته باشند، به دليل وسعت و گستردگي زياد اين شبكهها و قرارگرفتن آنها در زير معابر و خيابانها، گاهي شاهد حوادث ناشي از نشت گاز هستيم. بر اساس اطلاعات موجود، بيشتر حوادث منجر به نشتيهاي عمده در شبكه گازرساني، در اثر حفاري ساير سازمانها در خيابانها و معابر اتفاق افتاده است. ناهماهنگي سازمانهايي مانند آبوفاضلاب، برق و مخابرات با شركت گاز، در موقع حفر كانال، باعث برخورد بيل مكانيكي به لولههاي گاز و بروز نشتي در آنها شده است. در اينجا ميتوان به انواع ديگري از نشتي در شبكههاي گازرساني اشاره كرد كه در اثر جدايي اتصالات شيرهاي پيادهرو يا از محل سرويسهاي نصبشده در محل انشعابات اتفاق ميافتد. پيمانكاران در زمان نصب
اتصالهاي یادشده بهطور غيراصولي عمل میکنند که باعث واردآمدن فشارهاي غيرمتعارف به اتصالات شيرهاي پيادهرو پس از اجرا میشود و این مورد، یکی از عوامل مؤثر در جداشدن قطعات اينگونه اتصالات بوده و باعث بروز نشتي ميشود. در اين موارد چون نشتي گاز قابل تشخيص نیست، در نتيجه بهموقع براي رفع آن اقدام نميشود و در مواردي گاز نشتيافته از راه زمين به داخل منازل مجاور راه يافته و در آنجا انفجار و آتشسوزي به همراه میآورد و در اغلب موارد نيز اينگونه حوادث منجر به تلفات جاني میشود. يكي از راههاي مؤثر در تشخيص نشتي شبكههاي گازرساني، استفاده از دستگاههاي نشتياب دستي و ماشيني است. این دستگاهها در اختيار شركتهاي گازرساني است که به طور دورهاي اقدام به عمليات نشتيابي ميکنند.
گازها و مواد خطرناك تأسيسات گازي
در فرايند شيرينسازي گاز ترشي كه از چاهها به پالايشگاهها وارد ميشود يا در واحدهاي جانبي مانند گوگردسازي يا در ساير تأسيسات گازي، با گازهاي خطرناك و مواد مختلفي سروكار داريم که هريك از آنها بهنوعي ميتواند باعث آلودگي محيط زيست شده يا سلامتي افراد را تهديد کند. در اين بخش به طور مختصر به اسامی بعضي از اين مواد اشاره میشود. ئيدروژن سولفوره، تركيبات گوگردي، اكسيدهاي گوگردي، ئيدروژن سولفوره، اكسيدهاي كربن، دياكسيدكربن، منوكسيد كربن، مركاپتانها افرادي كه در ايستگاههاي «سي. جي. اس» شهرها به مقتضاي شرايط كاري با اينگونه مواد روبهرو هستند، لازم است در زمان تزريق مواد به داخل دستگاه بوداركننده از حفاظتكنندههایی نظير دستكش پلاستيكي، عينك مخصوص مواد شيميايي و ماسك تنفسي مناسب استفاده كنند و اگر مواد بوداركننده به هر علتي با پوست يا چشم تماس پيدا كند، بايد فوري محل را با آب شستوشو داده و در صورت ادامه سوزش يا خارش به پزشك مراجعه كنند.
سولفور آهن
اين مواد به محض قرارگرفتن در معرض اكسيژن هوا سريع واكنش نشان داده و شروع به كندسوزي ميكند؛ بنابراين هنگام بازكردن درِ فيلترها و ظروف محتوي كاتاليستها يا زمان توپكراني در ايستگاههاي دريافت توپك، بايد تمهيدات خاص ايمني و مراقبتهاي ويژه رعايت شود تا از شعلهورشدن آنها و خطرهاي ناشي از آن پيشگيري شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.