|

پارس جنوبی؛ پایتخت گاز ایران

بزرگ‌ترین میدان گازی متعارف جهان، در خلیج‌فارس واقع شده که به لحاظ مرزبندی‌های جغرافیایی، بخشی از آن در کشور قطر و بخشی دیگر در ایران قرار گرفته است. در کشور قطر این میدان گازی «گنبد شمالی» نام دارد و در کشورمان ایران نیز به این میدان گازی، «پارس جنوبی» گفته می‌شود. مساحت این میدان گازی در مجموع 9هزارو 700 کیلومترمربع است که 40درصد از این مساحت در ایران و 60درصد از آن در کشور قطر واقع شده است.
ویژگی اصلی میدان‌های نفتی و گازی مشترک این است که همواره بر سر برداشت بیشتر از مخازن، رقابت درمی‌گیرد. درصورتی‌که این رقابت از حدی بالاتر برود، می‌تواند خطراتی برای میدان به وجود آورد به‌طوری‌که سطح برداشت هر دو کشور را در مجموع کاهش دهد. حجم ذخایر در این میدان گازی در حدود هزارو 800 تریلیون فوت‌مکعب (معادل 51 تریلیون مترمکعب) تخمین زده شده است که با ضریب بازیافت70 درصد، هزارو 260 تریلیون فوت‌مکعب آن را می‌توان برداشت کرد. میعانات گازی نیز یکی دیگر از محصولات استحصال‌شدنی از این میدان به شمار می‌آید و تقریبا با قیمتی معادل با قیمت نفت خام در بازار معامله می‌شود. میزان میعانات گازی در این میدان تقریبا 50 میلیارد بشکه تخمین زده شده است. 500 تریلیون فوت‌مکعب از منابع گازی (معادل 28درصد از کل) در سمت ایرانی واقع شده است که با در‌نظرگرفتن ضریب بازیافت، 360 تریلیون فوت‌مکعب از آن را می‌توان استحصال کرد. رقم یادشده در حدود 40 درصد از منابع اثبات‌شده گازی ایران و چهار درصد از منابع گازی جهان را تشکیل می‌دهد. این در حالی است که 900 تریلیون فوت‌مکعب (معادل 72 درصد از کل) منابع گازی در سمت قطری قرار گرفته است که 99 درصد از کل منابع گازی این کشور و 14درصد از کل منابع اثبات‌شده جهان را در خود جای داده است. درخصوص میعانات گازی بیش از 18 میلیارد بشکه در سمت ایرانی قرار گرفته که نیمی از آن معادل 9 میلیارد بشکه قابل بهره‌برداری است. در سمت قطر 30 میلیارد بشکه میعانات گازی تخمین زده شده است که انتظار می‌رود فقط10 میلیارد بشکه از این ذخایر استحصال‌شدنی باشد.
عملیات توسعه پارس جنوبی در ایران
اکتشاف حوزه گازی پارس جنوبی به سال 1370 بازمی‌گردد. از همان سال شرکت نفت و گاز پارس (POGC) یکی از زیرمجموعه‌های شرکت نفت ایران به‌عنوان متولی توسعه این میدان گازی انتخاب شد. باوجوداین، به دلایل گوناگون فنی و قراردادی اولین قرارداد در سال 1376 برای توسعه فاز 2 منعقد شد. هدف‌گذاری توسعه‌ای فازهای پارس جنوبی به این شکل است که باید در هر فاز استاندارد پس از اتمام عملیات توسعه، روزانه یک میلیارد فوت‌مکعب (معادل 28 میلیون مترمکعب) گاز طبیعی و 40هزار بشکه میعانات گازی تولید شود. شایان ذکر است که در تقسیم‌بندی‌های صورت‌گرفته برخی از فازها دربردارنده قلمروی وسیع‌تری بوده و معادل چند فاز استاندارد هستند؛ به‌عنوان نمونه فاز 12، معادل سه فاز متعارف و فاز 19 معادل دو فاز متعارف است.
در بدو امر تلاش شد شرکت‌های مطرح حوزه نفت و گاز در قالب قراردادهای مشارکت با شرکت‌های ایرانی در توسعه هریک از فازهای این میدان گازی همکاری کنند. این همکاری از دو بعد اهمیت داشت: نخست ورود فناوری‌های روزآمد و دوم جذب سرمایه‌های خارجی در این پروژه ملی. شرکت‌های توتال، استات اویل، اِنی و پتروناس از شرکت‌های مشارکت‌کننده در اجرای فازهای مختلف پارس جنوبی به شمار می‌آیند. اگرچه با افزایش شدت تحریم‌ها و هدف قرارگرفتنِ صنعت نفت و گاز ایران، شرکت‌های خارجی نتوانستند به همکاری خود درزمینه توسعه و سرمایه‌گذاری ادامه دهند، باوجوداین، عملیات توسعه فازهای دیگر پارس جنوبی متوقف نشد. جدول زیر خلاصه‌ای از آخرین وضعیت فازهای مختلف پارس جنوبی را ارائه می‌دهد:
پیش‌بینی می‌شود با بهره‌برداری کامل از تمامی فازهای پارس جنوبی (معادل 29 فاز استاندارد)، ۶۰۰ میلیون مترمکعب گاز شیرین، صد میلیون مترمکعب گاز ترش، یک میلیون بشکه میعانات گازی و پنج هزار تن گوگرد در روز، ۱۰.۵ میلیون تن اتان و ۱۲ میلیون تن گاز مایع در سال تولید ‌شود.

بزرگ‌ترین میدان گازی متعارف جهان، در خلیج‌فارس واقع شده که به لحاظ مرزبندی‌های جغرافیایی، بخشی از آن در کشور قطر و بخشی دیگر در ایران قرار گرفته است. در کشور قطر این میدان گازی «گنبد شمالی» نام دارد و در کشورمان ایران نیز به این میدان گازی، «پارس جنوبی» گفته می‌شود. مساحت این میدان گازی در مجموع 9هزارو 700 کیلومترمربع است که 40درصد از این مساحت در ایران و 60درصد از آن در کشور قطر واقع شده است.
ویژگی اصلی میدان‌های نفتی و گازی مشترک این است که همواره بر سر برداشت بیشتر از مخازن، رقابت درمی‌گیرد. درصورتی‌که این رقابت از حدی بالاتر برود، می‌تواند خطراتی برای میدان به وجود آورد به‌طوری‌که سطح برداشت هر دو کشور را در مجموع کاهش دهد. حجم ذخایر در این میدان گازی در حدود هزارو 800 تریلیون فوت‌مکعب (معادل 51 تریلیون مترمکعب) تخمین زده شده است که با ضریب بازیافت70 درصد، هزارو 260 تریلیون فوت‌مکعب آن را می‌توان برداشت کرد. میعانات گازی نیز یکی دیگر از محصولات استحصال‌شدنی از این میدان به شمار می‌آید و تقریبا با قیمتی معادل با قیمت نفت خام در بازار معامله می‌شود. میزان میعانات گازی در این میدان تقریبا 50 میلیارد بشکه تخمین زده شده است. 500 تریلیون فوت‌مکعب از منابع گازی (معادل 28درصد از کل) در سمت ایرانی واقع شده است که با در‌نظرگرفتن ضریب بازیافت، 360 تریلیون فوت‌مکعب از آن را می‌توان استحصال کرد. رقم یادشده در حدود 40 درصد از منابع اثبات‌شده گازی ایران و چهار درصد از منابع گازی جهان را تشکیل می‌دهد. این در حالی است که 900 تریلیون فوت‌مکعب (معادل 72 درصد از کل) منابع گازی در سمت قطری قرار گرفته است که 99 درصد از کل منابع گازی این کشور و 14درصد از کل منابع اثبات‌شده جهان را در خود جای داده است. درخصوص میعانات گازی بیش از 18 میلیارد بشکه در سمت ایرانی قرار گرفته که نیمی از آن معادل 9 میلیارد بشکه قابل بهره‌برداری است. در سمت قطر 30 میلیارد بشکه میعانات گازی تخمین زده شده است که انتظار می‌رود فقط10 میلیارد بشکه از این ذخایر استحصال‌شدنی باشد.
عملیات توسعه پارس جنوبی در ایران
اکتشاف حوزه گازی پارس جنوبی به سال 1370 بازمی‌گردد. از همان سال شرکت نفت و گاز پارس (POGC) یکی از زیرمجموعه‌های شرکت نفت ایران به‌عنوان متولی توسعه این میدان گازی انتخاب شد. باوجوداین، به دلایل گوناگون فنی و قراردادی اولین قرارداد در سال 1376 برای توسعه فاز 2 منعقد شد. هدف‌گذاری توسعه‌ای فازهای پارس جنوبی به این شکل است که باید در هر فاز استاندارد پس از اتمام عملیات توسعه، روزانه یک میلیارد فوت‌مکعب (معادل 28 میلیون مترمکعب) گاز طبیعی و 40هزار بشکه میعانات گازی تولید شود. شایان ذکر است که در تقسیم‌بندی‌های صورت‌گرفته برخی از فازها دربردارنده قلمروی وسیع‌تری بوده و معادل چند فاز استاندارد هستند؛ به‌عنوان نمونه فاز 12، معادل سه فاز متعارف و فاز 19 معادل دو فاز متعارف است.
در بدو امر تلاش شد شرکت‌های مطرح حوزه نفت و گاز در قالب قراردادهای مشارکت با شرکت‌های ایرانی در توسعه هریک از فازهای این میدان گازی همکاری کنند. این همکاری از دو بعد اهمیت داشت: نخست ورود فناوری‌های روزآمد و دوم جذب سرمایه‌های خارجی در این پروژه ملی. شرکت‌های توتال، استات اویل، اِنی و پتروناس از شرکت‌های مشارکت‌کننده در اجرای فازهای مختلف پارس جنوبی به شمار می‌آیند. اگرچه با افزایش شدت تحریم‌ها و هدف قرارگرفتنِ صنعت نفت و گاز ایران، شرکت‌های خارجی نتوانستند به همکاری خود درزمینه توسعه و سرمایه‌گذاری ادامه دهند، باوجوداین، عملیات توسعه فازهای دیگر پارس جنوبی متوقف نشد. جدول زیر خلاصه‌ای از آخرین وضعیت فازهای مختلف پارس جنوبی را ارائه می‌دهد:
پیش‌بینی می‌شود با بهره‌برداری کامل از تمامی فازهای پارس جنوبی (معادل 29 فاز استاندارد)، ۶۰۰ میلیون مترمکعب گاز شیرین، صد میلیون مترمکعب گاز ترش، یک میلیون بشکه میعانات گازی و پنج هزار تن گوگرد در روز، ۱۰.۵ میلیون تن اتان و ۱۲ میلیون تن گاز مایع در سال تولید ‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.