مرکز ارزیابی مدیران شرکت ملی گاز ایران چه چیزی را بررسی میکند
نیروی انسانی، مزیت رقابتی گاز
مسعود پورشعبان-رئیس مرکز ارزیابی شرکت ملی گاز ایران مریم اسلامی کارشناس مرکز ارزیابیمریم اسلامی-کارشناس مرکز ارزیابی
مفهوم نیروی انسانی توسعهیافته و توانمند بهعنوان سرمایه سازمان و مزیت رقابتی، مدتی است كه در ادبیات حوزه منابع انسانی مطرح و روشهای مختلفی نیز برای دستیابی به آن بیان شده است؛ بنابراین این موضوع در استراتژیهای منابع انسانی سازمانها، جزء یكی از كلیدیترین سیاستها و برنامهها به شمار میرود.
توسعه و توانمندسازی سرمایه انسانی، فرایندی است كه از استراتژی سازمان شروع و به اجرای اثربخش برنامههای توانمندسازی خاتمه مییابد. مركز ارزیابی مدیران دراینبین بهعنوان جایگاه سنجش و ارزیابی تواناییهای مدیریتی كاركنان شناخته شده است. مركز ارزیابی، با استفاده از ابزارهای مختلف، تلاش میکند دادههایی از وضعیت نیروی انسانی در مقایسه با سطح مطلوب شایستگیهای مورد نیاز مشاغل به سازمان ارائه کند. به بیان سادهتر، حوزه آموزش در واقع فاصله بین نیمرخ شایستگیهای فرد و شغل و حوزه توسعه، رساندن افراد به بالاترین نقطه پیشبینیپذیر در كارراهه شغلی براساس شایستگیهای استاندارد مشاغل احرازشدنی است؛ بنابراین مركز ارزیابی، با ارائه دادههای صحیح، اطلاعات لازم برای تصمیمگیریهای مختلف حوزه منابع انسانی را ممكن میکند كه به اهمّ اهداف و خروجیهای آن در ادامه مطلب اشاره خواهد شد.
تاریخچه
همانگونه که در نمودار صفحه بعد سازمانی مدیریت توسعه منابع انسانی شرکت ملی گاز ایران مشاهده میشود، مرکز ارزیابی مدیران، زیرمجموعه اداره طرح و برنامهریزی نیروی انسانی است. این مرکز در سال 1392 با حمایت مدیران ارشد سازمان و در راستای اجرای برنامه پنجم توسعه کشور، سند چشمانداز 1404 و استراتژی صنعت گاز در کسب رتبه اول در منطقه خاورمیانه و در گامهای بعدی، رقابت در عرصه بینالمللی از طریق توانمندسازی نیروی انسانی آغاز به کار کرد. جامعه آماری این مرکز مشتمل بر کارکنان شاغل/ مستعدان احراز مشاغل مدیریتی در سطوح سازمانی سرپرستی و مدیریتی (پایه، میانی و ارشد) است. این مرکز تاکنون موفق به ارزیابی 570 نفر از کارکنان شرکت شده است.
اهداف
هدفهای مد نظر در استفاده از مرکز ارزیابی را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- استفاده از نتایج كانونهای ارزیابی برای شناسایی تواناییهای مدیریتی مدیران بر مبنای مدل شایستگی شركت و تشخیص فاصلههای موجود
- استعدادیابی نیروهای بالقوه مدیریتی
- استفاده از اطلاعات مركز ارزیابی برای اجرای طرح جانشینی برای مدیران فعلی
- برنامهریزی برای توسعه مهارتها و شایستگیهای مدیریتی كاركنان
- تهیه بانك اطلاعات مدیران برای ارائه به مدیران ارشد سازمان
- برای دستیابی به اهداف فوق مسیر زیر طی میشود:
1- بررسی وضعیت كمّی و كیفی نیروی انسانی در حوزههای مدیریتی و تعیین اولویتهای مدیریت توسعه منابع انسانی در حوزههای نیازمند توسعه
2- تعیین شاخصهای مناسب برای مشخصکردن جامعه مورد نظر برای شركت در مركز ارزیابی
3- مشخصکردن افراد مشمول بررسی در كانون ارزیابی مدیران
4- برنامهریزی برای معرفی افراد به مركز ارزیابی
5- ارزیابی افراد براساس شایستگیها
6- تحلیل نتایج مركز ارزیابی و ارائه نتایج به سرپرستان و كارشناسان طرح و برنامهریزی نیروی انسانی
7- انجام بررسیهای لازم توسط سرپرستان و كارشناسان طرح و برنامهریزی نیروی انسانی براساس كارراهه افراد و تدوین برنامه آموزشی و توسعهای افراد شركتكننده در مركز ارزیابی
8- ارائه برنامه آموزشی و توسعهای به آموزش و تجهیز نیروی انسانی
9- اجرای برنامههای آموزش و توسعهای
10- ارائه اطلاعات لازم به همراه بانك اطلاعاتی جامع مدیران شركت به مدیران ارشد سازمان و شركتهای تابعه
11- استفاده از اطلاعات مركز ارزیابی بهعنوان بخشی از دادههای اطلاعاتی مورد نظر در برنامههای انتصاب، ارتقا و طرحهای جانشینی
فرایند اجرائی
فرایند اجرائی مركز ارزیابی مدیران مطابق الگوی زیر است. لازم به ذكر است درحالحاضر شایستگیهایی که در مركز ارزیابی مدیران بررسی میشود، شایستگیهای عمومی مدیریت است كه هرساله به شكل برونسپاری از طریق مناقصه انجام میشود. بخش اجرائی كار مطابق با مسیر گفتهشده در بخش اهداف، در طرح و برنامهریزی نیروی انسانی (كه مركز ارزیابی، بخشی از آن محسوب میشود) پیگیری و اجرا میشود و صرفا بخش 5 (ارزیابی افراد) از طریق برونسپاری انجام میشود. در پایان فرایند اجرا در مركز ارزیابی، اطلاعات زیر به سرپرستان و كارشناسان طرح و برنامهریزی نیروی انسانی ارائه میشود:
1- پروفایل شایستگیهای شركتكنندگان در مركز ارزیابی (فردی، سازمانی و مدیریتی)
2- IDP (برنامه توسعه فردی) كه پس از ارائه پروفایل به شركتكنندگان و انجام مصاحبه تخصصی، اطلاعات آن جمعآوری و به سرپرستان و كارشناسان طرح و برنامهریزی نیروی انسانی ارائه میشود.
پروفایلهای تهیهشده با توجه به سطوح تعیینشده بهصورت محرمانه از طریق پورتال سازمان در اختیار فرد شركتكننده، طرح و برنامهریزی نیروی انسانی و مدیران ارشد سازمان قرار میگیرد.
برنامه IDP نیز به حوزه كارشناسی طرح و برنامهریزی ارائه میشود كه براساس آن و مسیر كارراهه افراد برنامههای آموزشی و توسعهای لازم طراحی و سپس برای اجرا به آموزش و تجهیز نیروی انسانی ارائه میشود. در پایان خاطرنشان میشود اعتبار هرچهبیشتر سنجشهای مركز ارزیابی میتواند اطلاعات بسیار ارزشمندی را برای حوزه مدیریت توسعه منابع انسانی (بهویژه برنامهریزی نیروی انسانی و آموزش نیروی انسانی) فراهم کند كه درنهایت خود را در یك انتصاب شایسته به نمایش خواهد گذاشت و سازمان به دنبال این انتصاب از فواید بیشمار آن، ازجمله بهرهوری سازمانی، انگیزش شغلی، حفظ مزیت رقابتی در بازار تجاری، نشر و توسعه قابلیتها در بدنه سازمان و... منتفع خواهد شد.
مفهوم نیروی انسانی توسعهیافته و توانمند بهعنوان سرمایه سازمان و مزیت رقابتی، مدتی است كه در ادبیات حوزه منابع انسانی مطرح و روشهای مختلفی نیز برای دستیابی به آن بیان شده است؛ بنابراین این موضوع در استراتژیهای منابع انسانی سازمانها، جزء یكی از كلیدیترین سیاستها و برنامهها به شمار میرود.
توسعه و توانمندسازی سرمایه انسانی، فرایندی است كه از استراتژی سازمان شروع و به اجرای اثربخش برنامههای توانمندسازی خاتمه مییابد. مركز ارزیابی مدیران دراینبین بهعنوان جایگاه سنجش و ارزیابی تواناییهای مدیریتی كاركنان شناخته شده است. مركز ارزیابی، با استفاده از ابزارهای مختلف، تلاش میکند دادههایی از وضعیت نیروی انسانی در مقایسه با سطح مطلوب شایستگیهای مورد نیاز مشاغل به سازمان ارائه کند. به بیان سادهتر، حوزه آموزش در واقع فاصله بین نیمرخ شایستگیهای فرد و شغل و حوزه توسعه، رساندن افراد به بالاترین نقطه پیشبینیپذیر در كارراهه شغلی براساس شایستگیهای استاندارد مشاغل احرازشدنی است؛ بنابراین مركز ارزیابی، با ارائه دادههای صحیح، اطلاعات لازم برای تصمیمگیریهای مختلف حوزه منابع انسانی را ممكن میکند كه به اهمّ اهداف و خروجیهای آن در ادامه مطلب اشاره خواهد شد.
تاریخچه
همانگونه که در نمودار صفحه بعد سازمانی مدیریت توسعه منابع انسانی شرکت ملی گاز ایران مشاهده میشود، مرکز ارزیابی مدیران، زیرمجموعه اداره طرح و برنامهریزی نیروی انسانی است. این مرکز در سال 1392 با حمایت مدیران ارشد سازمان و در راستای اجرای برنامه پنجم توسعه کشور، سند چشمانداز 1404 و استراتژی صنعت گاز در کسب رتبه اول در منطقه خاورمیانه و در گامهای بعدی، رقابت در عرصه بینالمللی از طریق توانمندسازی نیروی انسانی آغاز به کار کرد. جامعه آماری این مرکز مشتمل بر کارکنان شاغل/ مستعدان احراز مشاغل مدیریتی در سطوح سازمانی سرپرستی و مدیریتی (پایه، میانی و ارشد) است. این مرکز تاکنون موفق به ارزیابی 570 نفر از کارکنان شرکت شده است.
اهداف
هدفهای مد نظر در استفاده از مرکز ارزیابی را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- استفاده از نتایج كانونهای ارزیابی برای شناسایی تواناییهای مدیریتی مدیران بر مبنای مدل شایستگی شركت و تشخیص فاصلههای موجود
- استعدادیابی نیروهای بالقوه مدیریتی
- استفاده از اطلاعات مركز ارزیابی برای اجرای طرح جانشینی برای مدیران فعلی
- برنامهریزی برای توسعه مهارتها و شایستگیهای مدیریتی كاركنان
- تهیه بانك اطلاعات مدیران برای ارائه به مدیران ارشد سازمان
- برای دستیابی به اهداف فوق مسیر زیر طی میشود:
1- بررسی وضعیت كمّی و كیفی نیروی انسانی در حوزههای مدیریتی و تعیین اولویتهای مدیریت توسعه منابع انسانی در حوزههای نیازمند توسعه
2- تعیین شاخصهای مناسب برای مشخصکردن جامعه مورد نظر برای شركت در مركز ارزیابی
3- مشخصکردن افراد مشمول بررسی در كانون ارزیابی مدیران
4- برنامهریزی برای معرفی افراد به مركز ارزیابی
5- ارزیابی افراد براساس شایستگیها
6- تحلیل نتایج مركز ارزیابی و ارائه نتایج به سرپرستان و كارشناسان طرح و برنامهریزی نیروی انسانی
7- انجام بررسیهای لازم توسط سرپرستان و كارشناسان طرح و برنامهریزی نیروی انسانی براساس كارراهه افراد و تدوین برنامه آموزشی و توسعهای افراد شركتكننده در مركز ارزیابی
8- ارائه برنامه آموزشی و توسعهای به آموزش و تجهیز نیروی انسانی
9- اجرای برنامههای آموزش و توسعهای
10- ارائه اطلاعات لازم به همراه بانك اطلاعاتی جامع مدیران شركت به مدیران ارشد سازمان و شركتهای تابعه
11- استفاده از اطلاعات مركز ارزیابی بهعنوان بخشی از دادههای اطلاعاتی مورد نظر در برنامههای انتصاب، ارتقا و طرحهای جانشینی
فرایند اجرائی
فرایند اجرائی مركز ارزیابی مدیران مطابق الگوی زیر است. لازم به ذكر است درحالحاضر شایستگیهایی که در مركز ارزیابی مدیران بررسی میشود، شایستگیهای عمومی مدیریت است كه هرساله به شكل برونسپاری از طریق مناقصه انجام میشود. بخش اجرائی كار مطابق با مسیر گفتهشده در بخش اهداف، در طرح و برنامهریزی نیروی انسانی (كه مركز ارزیابی، بخشی از آن محسوب میشود) پیگیری و اجرا میشود و صرفا بخش 5 (ارزیابی افراد) از طریق برونسپاری انجام میشود. در پایان فرایند اجرا در مركز ارزیابی، اطلاعات زیر به سرپرستان و كارشناسان طرح و برنامهریزی نیروی انسانی ارائه میشود:
1- پروفایل شایستگیهای شركتكنندگان در مركز ارزیابی (فردی، سازمانی و مدیریتی)
2- IDP (برنامه توسعه فردی) كه پس از ارائه پروفایل به شركتكنندگان و انجام مصاحبه تخصصی، اطلاعات آن جمعآوری و به سرپرستان و كارشناسان طرح و برنامهریزی نیروی انسانی ارائه میشود.
پروفایلهای تهیهشده با توجه به سطوح تعیینشده بهصورت محرمانه از طریق پورتال سازمان در اختیار فرد شركتكننده، طرح و برنامهریزی نیروی انسانی و مدیران ارشد سازمان قرار میگیرد.
برنامه IDP نیز به حوزه كارشناسی طرح و برنامهریزی ارائه میشود كه براساس آن و مسیر كارراهه افراد برنامههای آموزشی و توسعهای لازم طراحی و سپس برای اجرا به آموزش و تجهیز نیروی انسانی ارائه میشود. در پایان خاطرنشان میشود اعتبار هرچهبیشتر سنجشهای مركز ارزیابی میتواند اطلاعات بسیار ارزشمندی را برای حوزه مدیریت توسعه منابع انسانی (بهویژه برنامهریزی نیروی انسانی و آموزش نیروی انسانی) فراهم کند كه درنهایت خود را در یك انتصاب شایسته به نمایش خواهد گذاشت و سازمان به دنبال این انتصاب از فواید بیشمار آن، ازجمله بهرهوری سازمانی، انگیزش شغلی، حفظ مزیت رقابتی در بازار تجاری، نشر و توسعه قابلیتها در بدنه سازمان و... منتفع خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.