|

عبد الرسول رزاقی ، کارشناس پیشکسوت شرکت ملی گاز ایران

منطق اقتصاد همچنان غایب

پالایشگاه بیدبلند به فرمان امام‌خمینی (ره) برای تأمین سوخت کشور راه‌اندازی شد. با صدور این فرمان، با حداقل نیروی انسانی پالایشگاه را راه‌اندازی کردیم. در زمان صدور این فرمان و همچنین زمزمه‌های فرار بختیار، یک ماشین پژو از خارج خریده بودم. برای کارهای سیاسی از ماشین شرکتی استفاده نمی‌کردم. دوستان را سوار اتوبوس کردم و خودم هم به دنبالشان راه افتادم. دو تا از همکاران هم که از صبح تا شب کنار ما راه رفته و شعار داده بودند در ماشین من نشستند. آنها از بس خسته بودند به خواب رفتند. من هم که شب قبل نخوابیده بودم لحظه‌ای چشم‌هایم روی هم رفت و ماشین چپ شد و به حال اغما رفتم. در جریان نبودم که بعدا چه اتفاقاتی افتاد ولی وقتی برایم تعریف کردند فهمیدم همه مردم منطقه مثل یک خانواده شده بودند. پشت در بیمارستان جمع می‌شدند و می‌گفتند: «آماده‌ایم خون بدهیم». از رادیو اهواز اعلام کردند: «نیاز به جراح مغز داریم». خودِ جراح به آغاجاری آمد و اعلام آمادگی برای همکاری کرد. بعد از یکی، دو هفته خوشبختانه سلامتی خود را بازیافتم و سر کار آمدم.

روحیه انقلابی کار دستمان داد
در سال 60 تقاضای انتقال به اهواز کردم و از پالایشگاه رفتم. مسئول گازرسانی به شهرهای خوزستان و صنایع استان شدم. کار گازرسانی را تازه می‌خواستیم شروع کنیم و تجربه زیادی نداشتیم. شروع به مطالعه و بررسی منابع و بازار کردیم. نامه‌ای از مدیر شرکت نفت، آقای دکتر اقبال، به شاه نوشته شد که «می‌خواهیم به اهواز گاز بدهیم». دکتر زیرنویس کرده بودند: «به اهواز گاز ندهید؛ برق بدهید». آن موقع ما جوان‌های پرشوری بودیم و همه‌چیز را سیاه‌وسفید می‌دیدیم. این مسئله برایمان خیلی عجیب بود و ناراحت شدیم. گفتیم: «شاه خائن است. گاز زیر پای خودمان را می‌خواهد استفاده نکنیم و به روس‌ها بدهیم». ما کاغذ را جاهای مختلف نشان دادیم و مسئولان منطقه هم در مساجد به مردم نشان دادند و گفتند: «شاه خائن این‌طور گفته». مردم به هیجان آمدند و ما کار گازرسانی را دنبال و طراحی کردیم. وقتی همه حساب‌و‌کتاب‌ها را انجام دادیم فهمیدیم اصلا مقرون‌به‌صرفه نیست که به اهواز گاز برسانیم.
من همیشه با تأسی از دین مقدس اسلام باور داشتم که آدم هرگاه به اشتباه خود پی ببرد باید به آن اذعان کند و بازگردد. رفتم به مسئولان مربوطه گفتم «ما اشتباه کرده‌ایم». گفتند: «یعنی چه؟». گفتم: «شاه درست می‌گفت. ما در اشتباه بودیم». آنها گفتند: «یعنی چه؟ این چه حرفی است که می‌زنی؟ ضدانقلاب شده‌ای؟». گفتم: «انقلاب یا ضدانقلاب، حساب‌های دودوتا چهارتا نشان می‌دهد گازرسانی به اهواز فایده‌ای ندارد». گفتند: «این که نمی‌شود. ما به مردم گفته‌ایم شاه، خائن است و حالا بگوییم شاه درست می‌گفت؟!». گفتم: «از نظر من هیچ اشکالی ندارد». آنها قبول نکردند. کار را ادامه دادند. ما به شهرهای مختلف خوزستان رفتیم؛ مثلا شوشتر کوچه‌های خیلی باریکی داشت که لوله فاضلاب هم از آن رد می‌شد. مجبور شدیم لوله گاز را از روی دیوار مردم رد کنیم. کارها را با وضعی انجام دادیم که اصلا مطابق با استاندارد نبود. شادگان، نه فاضلاب داشت، نه آب و نه برق درست‌وحسابی! واحد «ال.پی.جی» شرکت نفت نزدیک آنها بود ولی حتی به آنجا هم شروع کردیم به گازدادن!
پنج سال گذشت. سپس سیستم برنامه‌ریزی شرکت گاز متوجه شد که کار اشتباهی انجام داده است! سراسیمه به منطقه آمدند و گفتند: «دست نگه دارید». مسئول من گفت: «ایشان پنج سال پیش این حرف را زد و شما تازه فهمیده‌اید؟! دیگر نمی‌توانیم دست نگه داریم چون همه‌جا شروع کرده‌ایم و گاز برده‌ایم»؛ بنابراین تمام شهرهای خوزستان را گازکشی کردند. می‌دانید که مناطق گرمسیر اصلا نیازی به گاز ندارند. آن زمان با ارقام و آمار به نتیجه قطعی رسیدیم که این کار درست نیست زیرا خوزستان، بندرعباس، بوشهر و ... 9 ماه از سال گرم هستند و احتیاج به برق فراوان دارند. آنجا باید همیشه کولر گازی کار کند. خودم خوزستانی هستم. فقط یکی، دو ماه کمی سرد می‌شود. همین حالا که زمستان است در خوزستان نمی‌شود بخاری روشن کنی. آنجا بایست برق می‌رساندیم. آن زمان نیروگاه «رامین» و نیروگاه دیگری در اهواز ساخته شده بود که بایست برق را با قیمت پایین به مردم می‌دادند.
متأسفانه سیاستی که آن روز آغاز شد همچنان ادامه دارد. کار من هنوز هم تأمین گاز است.
خواب 14ساله یک پروژه گازی
در سال 66 می‌خواستند پالایشگاه کنگان یعنی فجر فعلی را راه‌اندازی کنند. شرکت از من خواست یک سال برای راه‌اندازی به پالایشگاه کنگان بروم و سپس به تهران بیایم. یک سال به آنجا رفتم و مجبور شدم 12 سال بمانم. به دلیل نیازی که داشتند مرا ترخیص نمی‌کردند. بعد از 12 سال به تهران آمدم. با توجه به سابقه‌ای که داشتم مسئولیت طرح‌های پالایشگاهی را به من دادند. بعد از پالایشگاه کنگان، اولین کاری که انجام دادم این بود که مجری فاز دوم پالایشگاه شهید هاشمی‌نژاد شدم. در سال 79 این کار به اتمام رسید و آن را راه‌اندازی کردیم. جناب آقای خاتمی که آن‌موقع رئیس‌جمهور بودند تشریف آوردند و پالایشگاه را افتتاح کردند. بعد از اتمام آن کار، در سال 80 به من مأموریت دادند در طرح پالایشگاه «بیدبلند 2» انجام وظیفه کنم. به عنوان مدیر ساختمان و نصب کار خود را شروع کردم. خوشبختانه توانستیم طراحی بیسیک را در کانادا با کمک شرکت SSE انجام دهیم. مراحل مناقصه را طی کردیم. یادم هست که جناب آقای مهندس زنگنه آن‌موقع وزیر نفت بودند. به قول خارجی‌ها، Opening Ceremony این مناقصه به انجام رسید و پیمانکارها معرفی شدند. جناب آقای زنگنه فرمودند: «چون فردا دولت جدید سر کار می‌آید اجازه دهید این قرارداد را دولت جدید توشیح کند». فردای همان روز دولت جدید بر سر کار آمد ولی متأسفانه تمام پروژه روی هوا رفت. هرچه بافته بودیم پنبه شد. گفتند: «اصلا این پروژه را برای چه شروع کرده‌اید؟». نزدیک به یک سال به شورای اقتصاد می‌رفتیم و می‌آمدیم تا بالاخره به گروه جدید قبولاندیم که پروژه باید به انجام برسد. پذیرفتند ولی پیمانکارها گفتند: «ما نیستیم. قیمتی که قبلا دادیم برای آن موقع بود. الان با قیمت قبلی نمی‌توانیم کار انجام دهیم». پروژه به حالت تعلیق درآمد و متأسفانه امروز هم که سال 94 است هنوز پروژه وضعیت خوبی ندارد. اصلا ساخته نشده!
فرهنگ سازمانی را از دست داده‌ایم
شرکت گاز به‌شدت توسعه پیدا کرده است. با توجه به نیازها و برنامه‌های کشور پیشرفت‌های خوبی را می‌بینیم ولی بی‌ریا و بی‌پروا بگویم که هر چند بعضی چیزها را به دست آوردیم، فرصت‌های بزرگی را از دست دادیم. در زمان جنگ پالایشگاه آبادان از دست رفت. به نظر من خودِ پالایشگاه آبادان مهم نبود. الان تقریبا آن را دوباره ساخته‌ایم ولی چیزی را که از دست دادیم و دیگر به دست نیامد، فرهنگِ سازمانی حاکم بر پالایشگاه آبادان است! وقتی کتاب «سولیبون» را می‌خواندم درباره حضورش در پالایشگاه آبادان می‌گفت: «آن‌موقع بزرگ‌ترین پالایشگاه دنیا بود. 670 هزار بشکه نفت تولید می‌کرد. رتبه اول دنیا را داشت. دیدم به نحو احسن به دست ایرانی چرخانده می‌شود. به یاد آن گفته انگلیسی‌ها افتادم که «بعد از ما این پالایشگاه می‌خوابد». از چنین حرفی خنده‌ام گرفت. احساس کردم بهترین پالایشگاه گاز دنیا به دست ایرانی‌ها مدیریت می‌شود و خواهد شد». در دوران جنگ، آن پالایشگاه تعطیل شد. یک‌سری از نیروهای ارزشمند خود را از دست داد یا به جاهای دیگر منتقل کرد.
بی‌توجهی به محیط‌زیست را متحول کردیم
یکی از کارهایی که ما انجام دادیم این بود که یک پالایشگاه را که 17 سال کار می‌کرد و توجهی به محیط‌زیست نداشت متحول کردیم. گفتیم: «محیط‌زیست را نباید آلوده کرد. تولید، هیچ مغایرتی با محیط‌زیست ندارد. باید برای تمام آلاینده‌ها برنامه داشته باشیم تا برطرف شوند». بدون آوردن هیچ مشاوری از بیرون توانستیم آن کار را انجام دهیم. یک Burn Pit یا حوضچه سوزان داشتیم که مایعات ته ظروف به آنجا می‌رفت و می‌سوخت. برای اینکه کسی متوجه نشود و روستاهای اطراف نفهمند، معمولا شب‌ها آن را آتش می‌زدند. به صورت فلر به هوا می‌رفت. دلار را می‌سوزاندیم و محیط را آلوده می‌کردیم. یک روز دوستان را جمع کردم و گفتم: «این یک مشکل جدی است. آیا نمی‌توانیم برای حلش فکری بکنیم؟ حتما راه‌حلی دارد». نشستند و خودشان Separator و پمپ طراحی و نصب کردند. توانستیم آن مایع را صادر کنیم. در هشت ماه پولی که خرج کرده بودیم را برگرداندیم.
گازرسانی به همه شهرها و روستاها مقرون‌به‌صرفه نبود
گازرسانی هدف بزرگ و جالبی به شمار می‌آید. سوخت گاز را باید به اقصا نقاط کشور برسانیم. جزء دستاوردهای بزرگ شرکت گاز و وزارت نفت بود ولی به این تصمیم ایراد می‌گیرم که بدون محاسبه هزینه و فایده به همه‌جا گاز بکشیم؛ مثلا استان‌های گرم ما 9 یا 10 ماه از سال اصلا نمی‌توانند نزدیک بخاری شوند. در آنجا مقرون‌به‌صرفه نیست که تمام روستاها و شهرها گاز داشته باشند.
باید ارزش و بهای گاز را بالا برد
یکی از برنامه‌هایی که شرکت گاز تا حدودی دنبال می‌کند ولی من دوست دارم جدی‌تر به آن بپردازد، بهینه‌سازی انرژی است. چه خوب است اگر شرکت گاز که دستی بر آتش دارد و می‌داند گاز با چه مشقت و هزینه‌هایی تولید می‌شود و چگونه به‌ناحق می‌سوزد، بخشی از فعالیت‌هایش را معطوف به بالابردن ارزش و بهای انرژی در کشور کند. وقتی مردم ارزش آن را بدانند نسبت به مصرف آن حساس می‌شوند. ضمنا لازم است امکانات لازم را فراهم آورد که من به عنوان مصرف‌کننده نوعی، بتوانم انتخاب کنم. من 40 سال است که با این صنعت کار می‌کنم. با تمام وجودم متوجه هستم که مصرف گاز باید بهینه شود. وقتی به دنبالش می‌روم می‌بینم امکانات لازم در کشور فراهم نیست. هیچ محدودیتی نگذاشته‌اند. می‌بینم در بعضی ساختمان‌های وزارتخانه نیز هنوز بهینه‌سازی صورت نگرفته است؛ به دلیل گرم‌کردن بیش‌ازحد هوا در زمستان، مجبور می‌شوند پنجره را باز بگذارند. این نشان می‌دهد فرهنگ مصرف صحیح انرژی هنوز در کشور نیست.
شعارهای خنده‌دار 35ماهه دولت نهم و دهم
بیشتر فعالیت من در حوزه پالایشگاه بوده است. توسعه پارس جنوبی را یکی از فعالیت‌های طلایی می‌دانم. مخزن مشترکی بین ایران و قطر هست. متأسفانه در دولت آقای احمدی‌نژاد کارهای اساسی و اصولی روی آن انجام نشد. برنامه‌های شعارگونه 35ماهه‌ای گذاشتند که واقعا خنده‌دار بود. می‌دیدیم شرکت‌های بزرگ بین‌المللی 40 یا 44 ماه طول می‌کشد که دو فاز جدید راه بیندازند ولی ما در شرایط دشوار و وضعیت تحریم‌ها برنامه 35ماهه می‌چیدیم. این کار فقط به منزله اتلاف انرژی و سرمایه بود. پروژه‌ها را بدون هیچ‌گونه ارزیابی و بررسی بین تعدادی از شرکت‌هایی تقسیم کردند که کسی نمی‌دانست توان انجامش را دارند یا نه؟! نتیجه‌اش این شد که بعد از سال‌های سال، دیدیم فازها به اتمام نرسیده‌اند. شش یا هشت سال می‌گذشت و هزینه‌های سنگینی صرف می‌کردند بدون اینکه به تولید مطمئن برسند!

پالایشگاه بیدبلند به فرمان امام‌خمینی (ره) برای تأمین سوخت کشور راه‌اندازی شد. با صدور این فرمان، با حداقل نیروی انسانی پالایشگاه را راه‌اندازی کردیم. در زمان صدور این فرمان و همچنین زمزمه‌های فرار بختیار، یک ماشین پژو از خارج خریده بودم. برای کارهای سیاسی از ماشین شرکتی استفاده نمی‌کردم. دوستان را سوار اتوبوس کردم و خودم هم به دنبالشان راه افتادم. دو تا از همکاران هم که از صبح تا شب کنار ما راه رفته و شعار داده بودند در ماشین من نشستند. آنها از بس خسته بودند به خواب رفتند. من هم که شب قبل نخوابیده بودم لحظه‌ای چشم‌هایم روی هم رفت و ماشین چپ شد و به حال اغما رفتم. در جریان نبودم که بعدا چه اتفاقاتی افتاد ولی وقتی برایم تعریف کردند فهمیدم همه مردم منطقه مثل یک خانواده شده بودند. پشت در بیمارستان جمع می‌شدند و می‌گفتند: «آماده‌ایم خون بدهیم». از رادیو اهواز اعلام کردند: «نیاز به جراح مغز داریم». خودِ جراح به آغاجاری آمد و اعلام آمادگی برای همکاری کرد. بعد از یکی، دو هفته خوشبختانه سلامتی خود را بازیافتم و سر کار آمدم.

روحیه انقلابی کار دستمان داد
در سال 60 تقاضای انتقال به اهواز کردم و از پالایشگاه رفتم. مسئول گازرسانی به شهرهای خوزستان و صنایع استان شدم. کار گازرسانی را تازه می‌خواستیم شروع کنیم و تجربه زیادی نداشتیم. شروع به مطالعه و بررسی منابع و بازار کردیم. نامه‌ای از مدیر شرکت نفت، آقای دکتر اقبال، به شاه نوشته شد که «می‌خواهیم به اهواز گاز بدهیم». دکتر زیرنویس کرده بودند: «به اهواز گاز ندهید؛ برق بدهید». آن موقع ما جوان‌های پرشوری بودیم و همه‌چیز را سیاه‌وسفید می‌دیدیم. این مسئله برایمان خیلی عجیب بود و ناراحت شدیم. گفتیم: «شاه خائن است. گاز زیر پای خودمان را می‌خواهد استفاده نکنیم و به روس‌ها بدهیم». ما کاغذ را جاهای مختلف نشان دادیم و مسئولان منطقه هم در مساجد به مردم نشان دادند و گفتند: «شاه خائن این‌طور گفته». مردم به هیجان آمدند و ما کار گازرسانی را دنبال و طراحی کردیم. وقتی همه حساب‌و‌کتاب‌ها را انجام دادیم فهمیدیم اصلا مقرون‌به‌صرفه نیست که به اهواز گاز برسانیم.
من همیشه با تأسی از دین مقدس اسلام باور داشتم که آدم هرگاه به اشتباه خود پی ببرد باید به آن اذعان کند و بازگردد. رفتم به مسئولان مربوطه گفتم «ما اشتباه کرده‌ایم». گفتند: «یعنی چه؟». گفتم: «شاه درست می‌گفت. ما در اشتباه بودیم». آنها گفتند: «یعنی چه؟ این چه حرفی است که می‌زنی؟ ضدانقلاب شده‌ای؟». گفتم: «انقلاب یا ضدانقلاب، حساب‌های دودوتا چهارتا نشان می‌دهد گازرسانی به اهواز فایده‌ای ندارد». گفتند: «این که نمی‌شود. ما به مردم گفته‌ایم شاه، خائن است و حالا بگوییم شاه درست می‌گفت؟!». گفتم: «از نظر من هیچ اشکالی ندارد». آنها قبول نکردند. کار را ادامه دادند. ما به شهرهای مختلف خوزستان رفتیم؛ مثلا شوشتر کوچه‌های خیلی باریکی داشت که لوله فاضلاب هم از آن رد می‌شد. مجبور شدیم لوله گاز را از روی دیوار مردم رد کنیم. کارها را با وضعی انجام دادیم که اصلا مطابق با استاندارد نبود. شادگان، نه فاضلاب داشت، نه آب و نه برق درست‌وحسابی! واحد «ال.پی.جی» شرکت نفت نزدیک آنها بود ولی حتی به آنجا هم شروع کردیم به گازدادن!
پنج سال گذشت. سپس سیستم برنامه‌ریزی شرکت گاز متوجه شد که کار اشتباهی انجام داده است! سراسیمه به منطقه آمدند و گفتند: «دست نگه دارید». مسئول من گفت: «ایشان پنج سال پیش این حرف را زد و شما تازه فهمیده‌اید؟! دیگر نمی‌توانیم دست نگه داریم چون همه‌جا شروع کرده‌ایم و گاز برده‌ایم»؛ بنابراین تمام شهرهای خوزستان را گازکشی کردند. می‌دانید که مناطق گرمسیر اصلا نیازی به گاز ندارند. آن زمان با ارقام و آمار به نتیجه قطعی رسیدیم که این کار درست نیست زیرا خوزستان، بندرعباس، بوشهر و ... 9 ماه از سال گرم هستند و احتیاج به برق فراوان دارند. آنجا باید همیشه کولر گازی کار کند. خودم خوزستانی هستم. فقط یکی، دو ماه کمی سرد می‌شود. همین حالا که زمستان است در خوزستان نمی‌شود بخاری روشن کنی. آنجا بایست برق می‌رساندیم. آن زمان نیروگاه «رامین» و نیروگاه دیگری در اهواز ساخته شده بود که بایست برق را با قیمت پایین به مردم می‌دادند.
متأسفانه سیاستی که آن روز آغاز شد همچنان ادامه دارد. کار من هنوز هم تأمین گاز است.
خواب 14ساله یک پروژه گازی
در سال 66 می‌خواستند پالایشگاه کنگان یعنی فجر فعلی را راه‌اندازی کنند. شرکت از من خواست یک سال برای راه‌اندازی به پالایشگاه کنگان بروم و سپس به تهران بیایم. یک سال به آنجا رفتم و مجبور شدم 12 سال بمانم. به دلیل نیازی که داشتند مرا ترخیص نمی‌کردند. بعد از 12 سال به تهران آمدم. با توجه به سابقه‌ای که داشتم مسئولیت طرح‌های پالایشگاهی را به من دادند. بعد از پالایشگاه کنگان، اولین کاری که انجام دادم این بود که مجری فاز دوم پالایشگاه شهید هاشمی‌نژاد شدم. در سال 79 این کار به اتمام رسید و آن را راه‌اندازی کردیم. جناب آقای خاتمی که آن‌موقع رئیس‌جمهور بودند تشریف آوردند و پالایشگاه را افتتاح کردند. بعد از اتمام آن کار، در سال 80 به من مأموریت دادند در طرح پالایشگاه «بیدبلند 2» انجام وظیفه کنم. به عنوان مدیر ساختمان و نصب کار خود را شروع کردم. خوشبختانه توانستیم طراحی بیسیک را در کانادا با کمک شرکت SSE انجام دهیم. مراحل مناقصه را طی کردیم. یادم هست که جناب آقای مهندس زنگنه آن‌موقع وزیر نفت بودند. به قول خارجی‌ها، Opening Ceremony این مناقصه به انجام رسید و پیمانکارها معرفی شدند. جناب آقای زنگنه فرمودند: «چون فردا دولت جدید سر کار می‌آید اجازه دهید این قرارداد را دولت جدید توشیح کند». فردای همان روز دولت جدید بر سر کار آمد ولی متأسفانه تمام پروژه روی هوا رفت. هرچه بافته بودیم پنبه شد. گفتند: «اصلا این پروژه را برای چه شروع کرده‌اید؟». نزدیک به یک سال به شورای اقتصاد می‌رفتیم و می‌آمدیم تا بالاخره به گروه جدید قبولاندیم که پروژه باید به انجام برسد. پذیرفتند ولی پیمانکارها گفتند: «ما نیستیم. قیمتی که قبلا دادیم برای آن موقع بود. الان با قیمت قبلی نمی‌توانیم کار انجام دهیم». پروژه به حالت تعلیق درآمد و متأسفانه امروز هم که سال 94 است هنوز پروژه وضعیت خوبی ندارد. اصلا ساخته نشده!
فرهنگ سازمانی را از دست داده‌ایم
شرکت گاز به‌شدت توسعه پیدا کرده است. با توجه به نیازها و برنامه‌های کشور پیشرفت‌های خوبی را می‌بینیم ولی بی‌ریا و بی‌پروا بگویم که هر چند بعضی چیزها را به دست آوردیم، فرصت‌های بزرگی را از دست دادیم. در زمان جنگ پالایشگاه آبادان از دست رفت. به نظر من خودِ پالایشگاه آبادان مهم نبود. الان تقریبا آن را دوباره ساخته‌ایم ولی چیزی را که از دست دادیم و دیگر به دست نیامد، فرهنگِ سازمانی حاکم بر پالایشگاه آبادان است! وقتی کتاب «سولیبون» را می‌خواندم درباره حضورش در پالایشگاه آبادان می‌گفت: «آن‌موقع بزرگ‌ترین پالایشگاه دنیا بود. 670 هزار بشکه نفت تولید می‌کرد. رتبه اول دنیا را داشت. دیدم به نحو احسن به دست ایرانی چرخانده می‌شود. به یاد آن گفته انگلیسی‌ها افتادم که «بعد از ما این پالایشگاه می‌خوابد». از چنین حرفی خنده‌ام گرفت. احساس کردم بهترین پالایشگاه گاز دنیا به دست ایرانی‌ها مدیریت می‌شود و خواهد شد». در دوران جنگ، آن پالایشگاه تعطیل شد. یک‌سری از نیروهای ارزشمند خود را از دست داد یا به جاهای دیگر منتقل کرد.
بی‌توجهی به محیط‌زیست را متحول کردیم
یکی از کارهایی که ما انجام دادیم این بود که یک پالایشگاه را که 17 سال کار می‌کرد و توجهی به محیط‌زیست نداشت متحول کردیم. گفتیم: «محیط‌زیست را نباید آلوده کرد. تولید، هیچ مغایرتی با محیط‌زیست ندارد. باید برای تمام آلاینده‌ها برنامه داشته باشیم تا برطرف شوند». بدون آوردن هیچ مشاوری از بیرون توانستیم آن کار را انجام دهیم. یک Burn Pit یا حوضچه سوزان داشتیم که مایعات ته ظروف به آنجا می‌رفت و می‌سوخت. برای اینکه کسی متوجه نشود و روستاهای اطراف نفهمند، معمولا شب‌ها آن را آتش می‌زدند. به صورت فلر به هوا می‌رفت. دلار را می‌سوزاندیم و محیط را آلوده می‌کردیم. یک روز دوستان را جمع کردم و گفتم: «این یک مشکل جدی است. آیا نمی‌توانیم برای حلش فکری بکنیم؟ حتما راه‌حلی دارد». نشستند و خودشان Separator و پمپ طراحی و نصب کردند. توانستیم آن مایع را صادر کنیم. در هشت ماه پولی که خرج کرده بودیم را برگرداندیم.
گازرسانی به همه شهرها و روستاها مقرون‌به‌صرفه نبود
گازرسانی هدف بزرگ و جالبی به شمار می‌آید. سوخت گاز را باید به اقصا نقاط کشور برسانیم. جزء دستاوردهای بزرگ شرکت گاز و وزارت نفت بود ولی به این تصمیم ایراد می‌گیرم که بدون محاسبه هزینه و فایده به همه‌جا گاز بکشیم؛ مثلا استان‌های گرم ما 9 یا 10 ماه از سال اصلا نمی‌توانند نزدیک بخاری شوند. در آنجا مقرون‌به‌صرفه نیست که تمام روستاها و شهرها گاز داشته باشند.
باید ارزش و بهای گاز را بالا برد
یکی از برنامه‌هایی که شرکت گاز تا حدودی دنبال می‌کند ولی من دوست دارم جدی‌تر به آن بپردازد، بهینه‌سازی انرژی است. چه خوب است اگر شرکت گاز که دستی بر آتش دارد و می‌داند گاز با چه مشقت و هزینه‌هایی تولید می‌شود و چگونه به‌ناحق می‌سوزد، بخشی از فعالیت‌هایش را معطوف به بالابردن ارزش و بهای انرژی در کشور کند. وقتی مردم ارزش آن را بدانند نسبت به مصرف آن حساس می‌شوند. ضمنا لازم است امکانات لازم را فراهم آورد که من به عنوان مصرف‌کننده نوعی، بتوانم انتخاب کنم. من 40 سال است که با این صنعت کار می‌کنم. با تمام وجودم متوجه هستم که مصرف گاز باید بهینه شود. وقتی به دنبالش می‌روم می‌بینم امکانات لازم در کشور فراهم نیست. هیچ محدودیتی نگذاشته‌اند. می‌بینم در بعضی ساختمان‌های وزارتخانه نیز هنوز بهینه‌سازی صورت نگرفته است؛ به دلیل گرم‌کردن بیش‌ازحد هوا در زمستان، مجبور می‌شوند پنجره را باز بگذارند. این نشان می‌دهد فرهنگ مصرف صحیح انرژی هنوز در کشور نیست.
شعارهای خنده‌دار 35ماهه دولت نهم و دهم
بیشتر فعالیت من در حوزه پالایشگاه بوده است. توسعه پارس جنوبی را یکی از فعالیت‌های طلایی می‌دانم. مخزن مشترکی بین ایران و قطر هست. متأسفانه در دولت آقای احمدی‌نژاد کارهای اساسی و اصولی روی آن انجام نشد. برنامه‌های شعارگونه 35ماهه‌ای گذاشتند که واقعا خنده‌دار بود. می‌دیدیم شرکت‌های بزرگ بین‌المللی 40 یا 44 ماه طول می‌کشد که دو فاز جدید راه بیندازند ولی ما در شرایط دشوار و وضعیت تحریم‌ها برنامه 35ماهه می‌چیدیم. این کار فقط به منزله اتلاف انرژی و سرمایه بود. پروژه‌ها را بدون هیچ‌گونه ارزیابی و بررسی بین تعدادی از شرکت‌هایی تقسیم کردند که کسی نمی‌دانست توان انجامش را دارند یا نه؟! نتیجه‌اش این شد که بعد از سال‌های سال، دیدیم فازها به اتمام نرسیده‌اند. شش یا هشت سال می‌گذشت و هزینه‌های سنگینی صرف می‌کردند بدون اینکه به تولید مطمئن برسند!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.