محمود حسینی
توسعه صنعت گاز با کیمیای سرمایه انسانی
دو زیرساخت مهم توسعه اقتصادی هر کشوری، آب و انرژی است. درحالحاضر کشور با بحران جدی آب روبهروست و ایران تشنه آب و تدبیری برای عبور از این بحران است؛ اما با وجود نعمت گاز و برخورداری از خطوط سراسری و شبکه گسترده انتقال و توزیع گاز، کشور از نظر انرژی و توزیع نسبتا عادلانه آن، وضعیت خوبی دارد؛ البته این به معنای آن نیست که اگر تدابیر درست و دوراندیشانه نداشته باشیم، جامعه آینده با بحران انرژی دست به گریبان نخواهد بود. در امر آب هم روزگاری همه فکر میکردند مشکلی متصور نیست و برنامهریزی جامعی صورت نگرفت؛ بنابراین به این روز افتادیم. حال عقل اقتضا میکند در انرژی هم قبل از وقوع مشکل، به فکر چارهای باشیم و تدبیری بیندیشیم.
اینک در سبد انرژی کشور سهم عمده یعنی حدود 70 درصد به گاز تعلق دارد و این سهم در حال و آینده مصرف داخلی انرژی در حقیقت در توسعه پایدار کشور بسیار تعیین کننده و سرنوشت ساز است.
مقدار گازی که از امسال توسط شرکت ملی گاز ایران پالایش، انتقال و توزیع شده، بالغ بر 700 میلیون متر مکعب در روز است و ارزش آن، معادل مصرف روزانه پنج میلیون بشکه نفت است. این میزان تا سه سال آینده به یک میلیارد و در افق 1404، به روزانه 2/1 میلیارد متر مکعب، یعنی معادل بیش از هفت میلیون بشکه نفت در روز خواهد رسید؛ اما از 1406 سیر تولید گاز، صعودی نخواهد بود. این آمار گویای آن است که ما انرژی خدادادی عظیمی در اختیار داریم که میتواند چرخهای اقتصاد و صنعت ایران را بهخوبی بچرخاند، عامل مؤثر پیشگیری از آلایندگی هوا و آب و خاک و حفظ محیط زیست باشد، در تأمین رفاه مردم و جامعه به کار آید و با توزیع عادلانه این ثروت، در عدالت اجتماعی کارساز شود، در افزایش تولید ناخالص داخلی سهم عمده ایجاد کند، با جلب مشارکت بخش خصوصی در ارتقای توان داخل، نقش مؤثر ایفا کند و با حضور فعال در تجارت جهانی گاز و از دست ندادن فرصت صادرات، مزیتهای رقابتی برای کشور ایجاد کند. بااینهمه باید هوشیار بود که این منابع گازی، مثل سایر منابع، محدود است و برای همیشه در اختیار ما نیست. واقعیتها حکایت از آن دارد که مخازن گازی دارد افت پیدا میکند
و از یک دهه آینده، سرجمع مخازن ما سیر نزولی پیدا خواهد کرد؛ ازاینرو نباید به وضع موجود دلخوش شویم و از واقعیتها غفلت کنیم؛ بنابراین به موازات مدیریت تولید و توزیع مدیریت مصرف نیز باید برنامهریزی و اعمال تا از اتلاف این سرمایه عظیم اجتناب شود.
بهاینترتیب در تحولات اقتصادی- اجتماعی و در افق چشمانداز، گاز به عنوان یک انرژی پاک و به مثابه پیشران توسعه در افق چشمانداز کشور دیده شده است. برای این منظور مأموریت، راهبرد و ساختار شرکت ملی گاز باید مبتنی بر این تحولات تبیین و بازنگری شود.
مأموریت شرکت ملی گاز در بدو تأسیس، یعنی 50 سال قبل، جمعآوری گازهای همراه نفت و پالایش و انتقال برای صادرات به اتحاد جماهیر شوروی از طریق خط لوله اول سراسری بوده که در یک تعامل و مبادله فیمابین ذوبآهن اصفهان از طرف شوروی در اصفهان تأسیس و راهاندازی شد؛ اما در ادامه با اکتشاف مخازن مستقل، بهتدریج مأموریت شرکت ملی گاز و متعاقبا راهبرد و ساختار آن دستخوش تغییرات زیادی شد.
پیروزی انقلاب اسلامی در تغییر مأموریت شرکت ملی گاز بسیار اثرگذار بود؛ زیرا از آرمانها و خواستهای هر انقلابی برابری و عدالت اجتماعی است. آرمان عدالت و استقلال که از شعارهای اصلی انقلاب ایران بود، مأموریتهای شرکت گاز را دستخوش تحول کرد؛ بنابراین دولت جمهوری اسلامی ایران بعد از انقلاب، صادرات گاز به اتحاد جماهیر شوروی را متوقف کرد. اختیار برنامهریزی تولید از مخازن مستقل، پالایش و توزیع گاز به مدیران و مهندسان و کارگران ایرانی صنعت نفت که خود در پیروزی انقلاب صاحب نقش اثرگذار بودند، سپرده شد و این تفویض اختیار به توانمندی مدیران و متخصصان داخلی منجر شد؛ همچنین تأمین سوخت داخل کشور و گازرسانی به شهرها و روستاها در اولویت قرار گرفت؛ بهطوریکه درحالحاضر حدود 70 میلیون نفر از جمعیت کشور (5/23 میلیون خانوار ایرانی) یعنی 96 درصد شهرها و 68 درصد روستاها از نعمت گاز برخوردارند که تا افق 1400 غالب شهرها (98 درصد) و روستاها (96 درصد) را انرژی گاز پوشش خواهد داد. ضمن اینکه انرژی همه نیروگاههای برق (اکنون 81 درصد سوخت نیروگاهها از گاز است) و اکثر صنایع و مراکز تولیدی و عمده خوراک صنایع پتروشیمی و بخشی از خوراک
صنایع فولاد را تأمین خواهد کرد.
این وضعیت، بهخصوص با تکمیل پروژههای پارس جنوبی، نشان از آن دارد که صنعت گاز، در آغاز 50 سال دوم تأسیس شرکت ملی گاز، نهتنها نسبت به پنج دهه قبل بلکه نسبت به یک دهه قبل نیز تفاوتهای اصلی و عمده در مأموریت خود پیدا کرده است و دیگر نمیتوان این شرکت را به نحو سابق اداره کرد.
در مانیفست یا طرح جامع شرکت ملی گاز که در سالهای اخیر تدوین شده و اینک مدیریت شرکت درصدد اجرای آن است، مأموریت شرکت ملی گاز به قرار زیر و در سه محور تعریف شده است:
1. مدیریت تأمین گاز کشور با معیارهای امنیت عرضه، کسب رضایت مشتریان و تعهد به حفظ محیط زیست از طریق هماهنگی زنجیره ارزش صنعت گاز بر مبنای مناسبات تجاری و تحقق عملکرد برتر همه شرکتهای فعال در آن.
2. مدیریت همزمان تجدید ساختار صنعت گاز، بهطوریکه در افق چشمانداز 1404 تا صنعت گاز کشور را به صنعتی رقابتی، کارا و با مشارکت مؤثر بخش خصوصی ارتقا دهد.
3. حضور فعال در فرصتهای مناسب تجارت جهانی گاز با ایجاد مزیتهای رقابتی و بهرهگیری از موقعیت ژئوپلیتیک کشور.
این مأموریت جدید شرکت ملی گاز که پاسخگوی شرایط ملی و بینالمللی است، الزامات استراتژیکی به دنبال خواهد داشت که بر اساس آن، دیگر نمیتواند مانند گذشته و مثل فرزند کوچک شرکت ملی نفت دیده شود یا شرکتی دولتی با حاکمیت وزارتی و غیرکارا باشد؛ بلکه باید به بلوغ و بالندگی نایل آید و ساختار مناسب با توسعه خود را پیدا کند و از این ساختارِ ناکارآمد دولتی رهایی یابد. باید حاکمیت شرکتی استقرار پیدا کند و از قانون تجارت تبعیت کند. با نهادسازی، تجاریسازی و خصوصیسازی به صنعتی رقابتی و کارا بدل شود، به تعالی عملیاتی برسد و به فناوریهای نوین دست یابد؛ همچنین باید از فرصتهای بازار جهانی بهره گیرد و صادرات را در اولویت زمانی قرار دهد، منابع مالی مورد نیاز خود را تجهیز کند و خود را به سطح یک شرکت با مناسبات بینالمللی ارتقا دهد تا بتواند با شرکتهای رقیب جهانی و منطقهای همچون گازپروم روسیه و قطر گاس رقابت کند و برای رسیدن به این اهدافِ استراتژیک به سرمایه انسانی توانمند و توسعهیافته در تراز جهانی نیاز دارد. بدینترتیب گام اول، وجود نگاه توسعهای در بین سیاستگذاران و قانونگذاران در سطح ملی و رهبران و مدیران در سطح
وزارت نفت و شرکت ملی گاز و حتی در سطح کارکنان و ذینفعان است. این نگرش به گونهای باید باشد که توسعه را امری انسانی و اجتماعی تلقی و تعریف کند. نه اینکه توسعه فقط یک امر فیزیکی و اقتصادی دیده شود. اینگونه نباشد که انسانها فقط به عنوان عامل تولید و توسعه تعریف شوند؛ بلکه هدف توسعه نیز باشند؛ یعنی ذینفعان، اعم از کارکنان و مدیران و کارگران و سایر شرکا و حتی جوامع محلی، همزمان که موجبات تولید را فراهم میکنند، موجبات توسعه خود و خانواده و جامعه آنها نیز فراهم شود. توسعه در این نگاه، همهجانبه و پایدار تعریف میشود. رضایت کارکنان، مشتریان و ذینفعان و تعهد به حفظ محیط زیست، از الزامات کار خواهد بود؛ بدینترتیب حتی مشارکت در توسعه مناطقی که صنعت گاز در آن فعالیت میکند و جزء تعهدات شرکت ملی گاز و نفت است، توانمندی انسان به عنوان یک اصل پذیرفته شده و شرکت به یک سازمان یادگیرنده ارتقا مییابد.
خوشبختانه این نگاهها در مدیریت ارشد شرکت وجود دارد و دیگر آن نگاه عملیاتی که انسانها را ابزار و کالا میبیند، غالب نیست؛ هرچند هنوز از بین نرفته است و تا تغییر دیدگاه و اجرائیکردن این نگرش، در عمل راه زیادی داریم. ضمن اینکه آثار و تبعات نگاه ابزاری به انسان و ذینفعان شرکت هنوز پابرجاست. مشکلات زیستمحیطی و آلایندهبودن فضاهای اطراف پالایشگاهها و تأسیسات نفت و گاز و پتروشیمی، ادامه کار اقماری و نوع زندگی در جوار مناطق عملیاتی و آسیبهایی که کارکنان و خانوادههایشان از این سبک زندگی با آن مواجه شدهاند، ازجمله بقایای این نوع تلقی از توسعه است. خوشبختانه با ترویج این نگاه توسعهای و استفاده از نظامهای نوین مدیریتی و رویکردهای جدیدی که در شرکت ملی گاز در حال شکلگیری است، امیدواریم بسیاری از نگاههای سنتی و روشهای عقبمانده مدیریتی اصلاح شود.
مدیریت منابع انسانی سعی کرده است به عنوان نهادی که باید به بهبود فکر کند، نگاهها را اعتلا بخشد، رویکردها را اصلاح کند و از یک دوران مدیریت پرسنلی و اداری به سمت مدیریت توسعه منابع انسانی یعنی مدیریتی که در آن، انسان هم عامل توسعه و هم هدف توسعه باشد، سوق یابد تا ضمن اینکه اهداف شرکت را پیش میبرد و از حقوق شرکت دفاع میکند، همزمان تدبیری برای توانمندی انسان و توسعه کارکنان بیندیشد و از حقوق کارکنان دفاع کند.
با توجه به نکات یادشده، در اینجا به اهداف و راهبردهای صنعت گاز در این مقطع پرداخته و رئوس برنامههای حوزه منابع انسانی شرکت ملی گاز را ارائه میدهیم:
-هدف کلان صنعت گاز عبارت است از: ارتقای صنعت گاز به صنعتی سرآمد و روزآمد، با تکیه بر توانمندیهای داخلی و تعاملات بینالمللی
-راهبرد اساسی منابع انسانی عبارت است از: ارتقای سرمایه انسانی با رویکرد سلامت، مهارت و انگیزش
-اهداف کلان توسعه منابع انسانی گاز عبارت است از:
1. نوسازی و تجدید ساختار، معماری و بهسازی سازمانی، بهگونهایکه صنعت گاز در افق 1404 به صنعتی، رقابتی و کارا با مشارکت بخش خصوصی تبدیل شود.
2. توانمندسازی و افزایش ظرفیت و آمادگی رقابتی و مشارکتی کارکنان در محیطهای منطقهای و بینالمللی
3. تقویت نظام برنامهریزی نیروی انسانی و احیای نظام شایستهسالاری
4. استقرار نظام مدیریت دانش در سطح شرکت
5. ارتقای بهرهوری و افزایش سهم منابع انسانی در نرخ رشد آن
6. ارتقای سطح و کیفیت نظام جبران خدمات و افزایش تعلق سازمانی کارکنان
7. ارتقای اخلاق حرفهای و بهبود فرهنگ و ارزشهای سازمانی
8. توسعه اسکان و ارتقای کیفیت زندگی کارکنان با تمرکز بر مناطق عملیاتی
9. توسعه مسئولیتهای اجتماعی شرکتC. S. R (corporate social responsibility)
10. توسعه و ترویج کارآفرینی در صنعت گاز
تفصیل اهداف و راهبردهای دهگانه بالا در این مقال و مجال نمیگنجد؛ اما به برخی از پروژهها و برنامههای حوزه مدیریت منابع انسانی که در دو سال اخیر شروع شده و استمرار دارد، اشاره میکنیم:
تدوین نقشه راه توسعه منابع انسانی شرکت ملی گاز
استقرار مدیریت دانش و ارتقاء جایگاه مدیریت دانش
تدوین نظام جامع آموزش شرکت ملی گاز
تاسیس مرکز ازیابی و توسعه مدیران(َAC)
تاکنون 700 نفر برای نامزدی سمت های مدیریتی در این مرکز ارزیابی شده اند.
تاسیس خانه مدیران و اجرای الگوی مرکز توسعه مدیران
توسعه وتجهیز مرکز آموزش تخصصی جم(ویژه پالایشگاه ها)
اجرای مدل آموزشی اعضائ هیات مدیره 45 شرکت زیرمجموعه
تهیه و تدوین شایستگی مشاغل شرکت ملی گاز
اجرای طرح جانشینی جایگزین بازنشستگان تا سال 99
طراحی و تدوین مدل جامع جذب نیرو
بهبود فرایندهای استخدامی(با لحاظ عدالت استخدامی)
استقرار چرخه مدیریت بهره وری(شاخص های عمومی)
ارتقاءطرح تکریم کارکنان و ارباب رجوع در سطح شرکت
بهبود و توسعه نظام پیشنهادها و کانون تفکر
استقرار نظام مدیریت عملکرد
هوشمنسازی فوق العاده ها و بازنگری پاداش بهره وری
مکانیزه کردن ارزیابی عملکرد کارکنان
تهیه طرح جامع صیانت و رشد خانواده های شرکت ملی گاز
تاسیس مراکز مشاوره خانواده در مناطق عملیاتی
رسیدگی و حمایت از ارتقاء تحصیلی فرزندان در مناطق
پوشش بیمه تکمیلی کارکنان قرارداد مستقیم و پیمانکار
اجرای طرح طبقه مندی مشاغل کارکنان پیمانکاری
استقرار سیستم سراسری سنجش رضایتمندی کارکنان
تدوین راهبردهای اسکان و زندگی کارکنان در مناطق عملیاتی دربا تمرکز بر پارس جنوبی و مناطق تحت تاثیر آن
دو زیرساخت مهم توسعه اقتصادی هر کشوری، آب و انرژی است. درحالحاضر کشور با بحران جدی آب روبهروست و ایران تشنه آب و تدبیری برای عبور از این بحران است؛ اما با وجود نعمت گاز و برخورداری از خطوط سراسری و شبکه گسترده انتقال و توزیع گاز، کشور از نظر انرژی و توزیع نسبتا عادلانه آن، وضعیت خوبی دارد؛ البته این به معنای آن نیست که اگر تدابیر درست و دوراندیشانه نداشته باشیم، جامعه آینده با بحران انرژی دست به گریبان نخواهد بود. در امر آب هم روزگاری همه فکر میکردند مشکلی متصور نیست و برنامهریزی جامعی صورت نگرفت؛ بنابراین به این روز افتادیم. حال عقل اقتضا میکند در انرژی هم قبل از وقوع مشکل، به فکر چارهای باشیم و تدبیری بیندیشیم.
اینک در سبد انرژی کشور سهم عمده یعنی حدود 70 درصد به گاز تعلق دارد و این سهم در حال و آینده مصرف داخلی انرژی در حقیقت در توسعه پایدار کشور بسیار تعیین کننده و سرنوشت ساز است.
مقدار گازی که از امسال توسط شرکت ملی گاز ایران پالایش، انتقال و توزیع شده، بالغ بر 700 میلیون متر مکعب در روز است و ارزش آن، معادل مصرف روزانه پنج میلیون بشکه نفت است. این میزان تا سه سال آینده به یک میلیارد و در افق 1404، به روزانه 2/1 میلیارد متر مکعب، یعنی معادل بیش از هفت میلیون بشکه نفت در روز خواهد رسید؛ اما از 1406 سیر تولید گاز، صعودی نخواهد بود. این آمار گویای آن است که ما انرژی خدادادی عظیمی در اختیار داریم که میتواند چرخهای اقتصاد و صنعت ایران را بهخوبی بچرخاند، عامل مؤثر پیشگیری از آلایندگی هوا و آب و خاک و حفظ محیط زیست باشد، در تأمین رفاه مردم و جامعه به کار آید و با توزیع عادلانه این ثروت، در عدالت اجتماعی کارساز شود، در افزایش تولید ناخالص داخلی سهم عمده ایجاد کند، با جلب مشارکت بخش خصوصی در ارتقای توان داخل، نقش مؤثر ایفا کند و با حضور فعال در تجارت جهانی گاز و از دست ندادن فرصت صادرات، مزیتهای رقابتی برای کشور ایجاد کند. بااینهمه باید هوشیار بود که این منابع گازی، مثل سایر منابع، محدود است و برای همیشه در اختیار ما نیست. واقعیتها حکایت از آن دارد که مخازن گازی دارد افت پیدا میکند
و از یک دهه آینده، سرجمع مخازن ما سیر نزولی پیدا خواهد کرد؛ ازاینرو نباید به وضع موجود دلخوش شویم و از واقعیتها غفلت کنیم؛ بنابراین به موازات مدیریت تولید و توزیع مدیریت مصرف نیز باید برنامهریزی و اعمال تا از اتلاف این سرمایه عظیم اجتناب شود.
بهاینترتیب در تحولات اقتصادی- اجتماعی و در افق چشمانداز، گاز به عنوان یک انرژی پاک و به مثابه پیشران توسعه در افق چشمانداز کشور دیده شده است. برای این منظور مأموریت، راهبرد و ساختار شرکت ملی گاز باید مبتنی بر این تحولات تبیین و بازنگری شود.
مأموریت شرکت ملی گاز در بدو تأسیس، یعنی 50 سال قبل، جمعآوری گازهای همراه نفت و پالایش و انتقال برای صادرات به اتحاد جماهیر شوروی از طریق خط لوله اول سراسری بوده که در یک تعامل و مبادله فیمابین ذوبآهن اصفهان از طرف شوروی در اصفهان تأسیس و راهاندازی شد؛ اما در ادامه با اکتشاف مخازن مستقل، بهتدریج مأموریت شرکت ملی گاز و متعاقبا راهبرد و ساختار آن دستخوش تغییرات زیادی شد.
پیروزی انقلاب اسلامی در تغییر مأموریت شرکت ملی گاز بسیار اثرگذار بود؛ زیرا از آرمانها و خواستهای هر انقلابی برابری و عدالت اجتماعی است. آرمان عدالت و استقلال که از شعارهای اصلی انقلاب ایران بود، مأموریتهای شرکت گاز را دستخوش تحول کرد؛ بنابراین دولت جمهوری اسلامی ایران بعد از انقلاب، صادرات گاز به اتحاد جماهیر شوروی را متوقف کرد. اختیار برنامهریزی تولید از مخازن مستقل، پالایش و توزیع گاز به مدیران و مهندسان و کارگران ایرانی صنعت نفت که خود در پیروزی انقلاب صاحب نقش اثرگذار بودند، سپرده شد و این تفویض اختیار به توانمندی مدیران و متخصصان داخلی منجر شد؛ همچنین تأمین سوخت داخل کشور و گازرسانی به شهرها و روستاها در اولویت قرار گرفت؛ بهطوریکه درحالحاضر حدود 70 میلیون نفر از جمعیت کشور (5/23 میلیون خانوار ایرانی) یعنی 96 درصد شهرها و 68 درصد روستاها از نعمت گاز برخوردارند که تا افق 1400 غالب شهرها (98 درصد) و روستاها (96 درصد) را انرژی گاز پوشش خواهد داد. ضمن اینکه انرژی همه نیروگاههای برق (اکنون 81 درصد سوخت نیروگاهها از گاز است) و اکثر صنایع و مراکز تولیدی و عمده خوراک صنایع پتروشیمی و بخشی از خوراک
صنایع فولاد را تأمین خواهد کرد.
این وضعیت، بهخصوص با تکمیل پروژههای پارس جنوبی، نشان از آن دارد که صنعت گاز، در آغاز 50 سال دوم تأسیس شرکت ملی گاز، نهتنها نسبت به پنج دهه قبل بلکه نسبت به یک دهه قبل نیز تفاوتهای اصلی و عمده در مأموریت خود پیدا کرده است و دیگر نمیتوان این شرکت را به نحو سابق اداره کرد.
در مانیفست یا طرح جامع شرکت ملی گاز که در سالهای اخیر تدوین شده و اینک مدیریت شرکت درصدد اجرای آن است، مأموریت شرکت ملی گاز به قرار زیر و در سه محور تعریف شده است:
1. مدیریت تأمین گاز کشور با معیارهای امنیت عرضه، کسب رضایت مشتریان و تعهد به حفظ محیط زیست از طریق هماهنگی زنجیره ارزش صنعت گاز بر مبنای مناسبات تجاری و تحقق عملکرد برتر همه شرکتهای فعال در آن.
2. مدیریت همزمان تجدید ساختار صنعت گاز، بهطوریکه در افق چشمانداز 1404 تا صنعت گاز کشور را به صنعتی رقابتی، کارا و با مشارکت مؤثر بخش خصوصی ارتقا دهد.
3. حضور فعال در فرصتهای مناسب تجارت جهانی گاز با ایجاد مزیتهای رقابتی و بهرهگیری از موقعیت ژئوپلیتیک کشور.
این مأموریت جدید شرکت ملی گاز که پاسخگوی شرایط ملی و بینالمللی است، الزامات استراتژیکی به دنبال خواهد داشت که بر اساس آن، دیگر نمیتواند مانند گذشته و مثل فرزند کوچک شرکت ملی نفت دیده شود یا شرکتی دولتی با حاکمیت وزارتی و غیرکارا باشد؛ بلکه باید به بلوغ و بالندگی نایل آید و ساختار مناسب با توسعه خود را پیدا کند و از این ساختارِ ناکارآمد دولتی رهایی یابد. باید حاکمیت شرکتی استقرار پیدا کند و از قانون تجارت تبعیت کند. با نهادسازی، تجاریسازی و خصوصیسازی به صنعتی رقابتی و کارا بدل شود، به تعالی عملیاتی برسد و به فناوریهای نوین دست یابد؛ همچنین باید از فرصتهای بازار جهانی بهره گیرد و صادرات را در اولویت زمانی قرار دهد، منابع مالی مورد نیاز خود را تجهیز کند و خود را به سطح یک شرکت با مناسبات بینالمللی ارتقا دهد تا بتواند با شرکتهای رقیب جهانی و منطقهای همچون گازپروم روسیه و قطر گاس رقابت کند و برای رسیدن به این اهدافِ استراتژیک به سرمایه انسانی توانمند و توسعهیافته در تراز جهانی نیاز دارد. بدینترتیب گام اول، وجود نگاه توسعهای در بین سیاستگذاران و قانونگذاران در سطح ملی و رهبران و مدیران در سطح
وزارت نفت و شرکت ملی گاز و حتی در سطح کارکنان و ذینفعان است. این نگرش به گونهای باید باشد که توسعه را امری انسانی و اجتماعی تلقی و تعریف کند. نه اینکه توسعه فقط یک امر فیزیکی و اقتصادی دیده شود. اینگونه نباشد که انسانها فقط به عنوان عامل تولید و توسعه تعریف شوند؛ بلکه هدف توسعه نیز باشند؛ یعنی ذینفعان، اعم از کارکنان و مدیران و کارگران و سایر شرکا و حتی جوامع محلی، همزمان که موجبات تولید را فراهم میکنند، موجبات توسعه خود و خانواده و جامعه آنها نیز فراهم شود. توسعه در این نگاه، همهجانبه و پایدار تعریف میشود. رضایت کارکنان، مشتریان و ذینفعان و تعهد به حفظ محیط زیست، از الزامات کار خواهد بود؛ بدینترتیب حتی مشارکت در توسعه مناطقی که صنعت گاز در آن فعالیت میکند و جزء تعهدات شرکت ملی گاز و نفت است، توانمندی انسان به عنوان یک اصل پذیرفته شده و شرکت به یک سازمان یادگیرنده ارتقا مییابد.
خوشبختانه این نگاهها در مدیریت ارشد شرکت وجود دارد و دیگر آن نگاه عملیاتی که انسانها را ابزار و کالا میبیند، غالب نیست؛ هرچند هنوز از بین نرفته است و تا تغییر دیدگاه و اجرائیکردن این نگرش، در عمل راه زیادی داریم. ضمن اینکه آثار و تبعات نگاه ابزاری به انسان و ذینفعان شرکت هنوز پابرجاست. مشکلات زیستمحیطی و آلایندهبودن فضاهای اطراف پالایشگاهها و تأسیسات نفت و گاز و پتروشیمی، ادامه کار اقماری و نوع زندگی در جوار مناطق عملیاتی و آسیبهایی که کارکنان و خانوادههایشان از این سبک زندگی با آن مواجه شدهاند، ازجمله بقایای این نوع تلقی از توسعه است. خوشبختانه با ترویج این نگاه توسعهای و استفاده از نظامهای نوین مدیریتی و رویکردهای جدیدی که در شرکت ملی گاز در حال شکلگیری است، امیدواریم بسیاری از نگاههای سنتی و روشهای عقبمانده مدیریتی اصلاح شود.
مدیریت منابع انسانی سعی کرده است به عنوان نهادی که باید به بهبود فکر کند، نگاهها را اعتلا بخشد، رویکردها را اصلاح کند و از یک دوران مدیریت پرسنلی و اداری به سمت مدیریت توسعه منابع انسانی یعنی مدیریتی که در آن، انسان هم عامل توسعه و هم هدف توسعه باشد، سوق یابد تا ضمن اینکه اهداف شرکت را پیش میبرد و از حقوق شرکت دفاع میکند، همزمان تدبیری برای توانمندی انسان و توسعه کارکنان بیندیشد و از حقوق کارکنان دفاع کند.
با توجه به نکات یادشده، در اینجا به اهداف و راهبردهای صنعت گاز در این مقطع پرداخته و رئوس برنامههای حوزه منابع انسانی شرکت ملی گاز را ارائه میدهیم:
-هدف کلان صنعت گاز عبارت است از: ارتقای صنعت گاز به صنعتی سرآمد و روزآمد، با تکیه بر توانمندیهای داخلی و تعاملات بینالمللی
-راهبرد اساسی منابع انسانی عبارت است از: ارتقای سرمایه انسانی با رویکرد سلامت، مهارت و انگیزش
-اهداف کلان توسعه منابع انسانی گاز عبارت است از:
1. نوسازی و تجدید ساختار، معماری و بهسازی سازمانی، بهگونهایکه صنعت گاز در افق 1404 به صنعتی، رقابتی و کارا با مشارکت بخش خصوصی تبدیل شود.
2. توانمندسازی و افزایش ظرفیت و آمادگی رقابتی و مشارکتی کارکنان در محیطهای منطقهای و بینالمللی
3. تقویت نظام برنامهریزی نیروی انسانی و احیای نظام شایستهسالاری
4. استقرار نظام مدیریت دانش در سطح شرکت
5. ارتقای بهرهوری و افزایش سهم منابع انسانی در نرخ رشد آن
6. ارتقای سطح و کیفیت نظام جبران خدمات و افزایش تعلق سازمانی کارکنان
7. ارتقای اخلاق حرفهای و بهبود فرهنگ و ارزشهای سازمانی
8. توسعه اسکان و ارتقای کیفیت زندگی کارکنان با تمرکز بر مناطق عملیاتی
9. توسعه مسئولیتهای اجتماعی شرکتC. S. R (corporate social responsibility)
10. توسعه و ترویج کارآفرینی در صنعت گاز
تفصیل اهداف و راهبردهای دهگانه بالا در این مقال و مجال نمیگنجد؛ اما به برخی از پروژهها و برنامههای حوزه مدیریت منابع انسانی که در دو سال اخیر شروع شده و استمرار دارد، اشاره میکنیم:
تدوین نقشه راه توسعه منابع انسانی شرکت ملی گاز
استقرار مدیریت دانش و ارتقاء جایگاه مدیریت دانش
تدوین نظام جامع آموزش شرکت ملی گاز
تاسیس مرکز ازیابی و توسعه مدیران(َAC)
تاکنون 700 نفر برای نامزدی سمت های مدیریتی در این مرکز ارزیابی شده اند.
تاسیس خانه مدیران و اجرای الگوی مرکز توسعه مدیران
توسعه وتجهیز مرکز آموزش تخصصی جم(ویژه پالایشگاه ها)
اجرای مدل آموزشی اعضائ هیات مدیره 45 شرکت زیرمجموعه
تهیه و تدوین شایستگی مشاغل شرکت ملی گاز
اجرای طرح جانشینی جایگزین بازنشستگان تا سال 99
طراحی و تدوین مدل جامع جذب نیرو
بهبود فرایندهای استخدامی(با لحاظ عدالت استخدامی)
استقرار چرخه مدیریت بهره وری(شاخص های عمومی)
ارتقاءطرح تکریم کارکنان و ارباب رجوع در سطح شرکت
بهبود و توسعه نظام پیشنهادها و کانون تفکر
استقرار نظام مدیریت عملکرد
هوشمنسازی فوق العاده ها و بازنگری پاداش بهره وری
مکانیزه کردن ارزیابی عملکرد کارکنان
تهیه طرح جامع صیانت و رشد خانواده های شرکت ملی گاز
تاسیس مراکز مشاوره خانواده در مناطق عملیاتی
رسیدگی و حمایت از ارتقاء تحصیلی فرزندان در مناطق
پوشش بیمه تکمیلی کارکنان قرارداد مستقیم و پیمانکار
اجرای طرح طبقه مندی مشاغل کارکنان پیمانکاری
استقرار سیستم سراسری سنجش رضایتمندی کارکنان
تدوین راهبردهای اسکان و زندگی کارکنان در مناطق عملیاتی دربا تمرکز بر پارس جنوبی و مناطق تحت تاثیر آن
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.