|

هدرسوزی گاز فرصت‌سوزی ملی

علی شمس اردکانی

توسعه صنعت «های‌تک» در گرو موفقیت در ایجاد یا به‌دست‌آوردن بازار کالاهایی است که از پیچیدگی تکنولوژی در تولید برخوردارند. در دنیا سرمایه‌هایی وجود دارند که با صنایع «های‌تک» در ارتباط‌اند. مهم‌ترین نکته در این سرمایه‌های دانش‌بنیان، تجاری‌شدن آنها است؛ به‌عبارت‌دیگر این سرمایه‌ها حق‌الاختراع و دارای برند هستند. با ظهور تکنولوژی‌های جدید، سرمایه نیز جذب آنها شده و بر محور تکنولوژی نوظهور حرکت می‌کنند. این سرمایه‌ها در مدل‌های انباشته برای تولید کالای تجاری شناخته‌شده و پرمصرف هزینه می‌شوند؛ بنابراین یکی از کاربردی‌ترین روش‌ها برای توسعه صنایع دانش‌بنیان تجاری‌کردن آنهاست؛ برای مثال در سال ۱۹۵۰ میلادی در زمینه ایجاد صنعت «های‌تک» در صنایع فضایی بین دو کشور آمریکا و شوروی رقابتی صورت گرفت؛ اما در ‌‌نهایت آمریکا با حرکت به سمت تجاری‌سازی صنایع و سرمایه‌های خود، توانست از شوروی در این صنعت پیشی گیرد. کشور شوروی اگرچه توانست به تولید انبوه برسد؛ اما به دلیل تجاری‌نکردن، موفق ظاهر نشد.
به تعبیر دقیق‌تر، تجاری‌سازی عبارت است از ایجاد بازارهای انبوه برای کالای برند و شناخته‌شده؛ اما یکی از دلایل پیشتازنبودن در انواع صنایع، همین موفق‌نبودن در تجاری‌سازی است. در ایران نه‌تنها نتوانسته‌ایم سرمایه‌های داخل کشور را دراین‌زمینه به کار ببریم؛ بلکه در جذب سرمایه‌های متصل به صنعت «های‌تک» از سایر کشور‌ها نیز موفق نبوده‌ایم؛ بنابراین برند‌سازی و تجاری‌سازی در گرو تهیه و تأمین سرمایه‌ای است که به تکنولوژی وصل است. حال این سؤال پیش می‌آید که کدام تکنولوژی به سرمایه وصل است؟ یقینا در پاسخ به این سؤال باید به آن‌دسته از سرمایه‌هایی اشاره کرد که از کشورهای دارای تکنولوژی وارد می‌شوند؛ به‌عبارتی سرمایه‌گذاری‌ای که منجر به انتقال تکنولوژی شود منظور اصلی ماست. این تعریف نباید با مفهوم خرید تکنولوژی یکی شود. خرید تکنولوژی همیشه بهترین کار نیست؛ بلکه ما باید به دنبال جذب سرمایه‌هایی باشیم که منجر به انتقال تکنولوژی می‌شوند؛ برای مثال ما در ایران ۱۱ بار تکنولوژی گاز متان را خریده‌ایم و هنوز هم در این صنعت به پيشرفت مطلوب نرسیده‌ایم. این در حالی است که می‌توانستیم با کشورهای دارنده این تکنولوژی، سرمایه‌گذاری مشترک انجام دهیم. متأسفانه ازآنجایی‌که ما در سال‌های پس از انقلاب اسلامی نتوانسته‌ایم در جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی به کشور موفق عمل کنیم، بنابراین تکنولوژی جدید متصل به این سرمایه‌ها نیز جذب نشده است. همه اینها در حالی اتفاق افتاده که به اشتباه این تصور را داشته‌ایم که اگر تکنولوژی را بخریم، می‌توانیم به توسعه صنایع‌مان دست پیدا کنیم.
ادامه یک اشتباه تاریخی
با چنین مقدمه‌ای ترجیح بر این است که به موضوع صنعت «های‌تک» در پارس‌جنوبی و رقابت بین ایران و قطر بپردازیم. درحالی‌که بسیاری معتقدند قطر دوسوم و ایران فقط یک‌سوم از منابع پارس‌جنوبی برخورد است، باید بگویم از نظر من قطر ۶۰ درصد از گاز پارس‌جنوبی و ایران ۴۰ درصد از آن را در اختیار دارد.
نکته‌ای که تاکنون ندیده‌ام و باید در جایی به آن اشاره شود، این است که شاه در مذاکرات استقلال بحرین یک اشتباه استراتژیک انجام داد. در این معاهده نباید خط مرزی ایران، بحرین و فلات قاره به صورت خط منصف تقسیم می‌شد. اگر خط منصف ما تا آب‌های ساحلی آنها پیش می‌رفت، اکنون تمام پارس‌جنوبی در اختیار ایران بود.
درحال‌حاضر قطر بیش از ۶۰ درصد از منابع موجود در پارس‌جنوبی بهره‌برداری می‌کند. بااین‌حال کمی قبل‌تر، آنها بیش از دوسوم از پارس‌جنوبی را استخراج می‌کردند؛ حتی در زمانی، ایران هیچ برداشتی از این منابع گازی انجام نمی‌داد. خوشبختانه در دولت آقای خاتمی، مقدار زیادی از عقب‌ماندگی‌ها جبران شد؛ اما در دولت نهم و دهم سرمایه‌هایی که باید صرف توسعه و بهره‌برداری از پارس‌جنوبی می‌شد، به سمت تصمیمات خلق‌الساعه و کارهای پوپولیستی و عوام‌فریبانه، مانند پرداخت یارانه‌ها و مسکن مهر سوق داده شد.
چشم‌انداز سیاه مذاکرات گازی در منطقه
گستردگی پهنه ایران به لحاظ جغرافیایی، دراختیارداشتن جمعیت ۸۰ میلیون نفری و داشتن زمستان‌های سرد، این امکان را در اختیار کشور ما قرار داده است که برداشت گاز را گسترش دهیم. در زمینه ایجاد سرمایه‌گذاری‌های مشترک با کشور قطر باید مذاکراتی انجام می‌شده است؛ اما متأسفانه روابط نه‌چندان‌دوستانه بین دو کشور، منجر شده در ۴۰ سال گذشته، هیچ مذاکره‌ای انجام نشود و شرایط همچنان نا‌مساعد باقی بماند؛ بنابراین حل مسائل با کشور قطر از طریق مذاکره، چشم‌انداز مطلوبی ندارد. در خاورمیانه لازمه برقراری همکاری کاری، آمادگی سیاسی و ذهنی است که متأسفانه وجود ندارد. همان‌طورکه درباره «اپک» هم که کمی پس از اتحادیه اروپا متولد شد، شاهد هستیم عربستان و دوستان نزدیکش مانند امارات، قطر و تا حدی کویت، از توطئه علیه منافع ملی ایران دست برنمی‌دارند. نمونه این‌قبیل اقدامات را از سوی کشورهای منطقه، در زمینه استخراج و تجار‌ی‌سازی گاز در بازارهای جهانی می‌توان مشاهده کرد.
مصرف بیشتر گاز، یک فرصت نه تهدید
مصرف بالای گاز در ایران یک مزیت است؛ برای نمونه در روزهای اخیر بیش از ۵۵۰ میلیون متر مکعب گاز در ایران مصرف شده است. با مصرف گاز می‌توان میعانات حاصل از آن را گرفته و آنها را تبدیل به محصولاتی باارزش افزوده بالا کرد. همچنین با مصرف هر متر مکعب گاز، حدود یک لیتر بنزین و گازوئیل آزاد می‌شود. گفتنی است مصرف بیشتر گاز، قدرت چانه‌زنی را بالا می‌برد؛ زیرا این امکان را به ما می‌دهد که با استخراج گاز، هم از خود آن و هم از میعاناتش استفاده کنیم.
روند سی‌ان‌جی را ادامه دهیم
ایران اولین کشور دنیا از نظر تعداد اتومبیل‌های سی‌ان‌جی است و به‌عبارتی بالا‌ترین رتبه را دارد. بهترین استفاده از گاز، این نیست که آن را در منازل بسوزانیم؛ بلکه یکی از بهترین مصارف گاز، ادامه‌دادن حرکت سی‌ان‌جی در کشور است. متأسفانه در سال ۹۴ به دلیل مشکلات اداری، رشد مصرف سی‌ان‌جی کاهش پیدا کرده است. قرار بود تا پایان امسال مصرف گاز سی‌ان‌جی از ۲۰ میلیون متر مکعب به ۲۵ میلیون متر مکعب برسد؛ اما متأسفانه نه‌تنها به این هدف‌گذاری‌ها نزدیک نشده‌ایم؛ بلکه با کاهش مصرف این گاز به ۱۷ میلیون متر مکعب در روز، با افت مصرف روبه‌رو شدیم. کاهش مصرف سی‌ان‌جی به این معناست که روزانه به میزان سه میلیون متر مکعب گاز به سمت مصرف بنزین حرکت کرده‌ایم. در منحنی یادگیری ۱۶ سال طول کشید تا صنعت «های‌تک» سی‌ان‌جی در کشور راه‌اندازی و از صفر به ۲۱ میلیون متر مکعب در روز برسیم و به‌‌ همان میزان از مصرف بنزین فاصله بگیریم؛ اما متأسفانه این حرکت ادامه پیدا نکرده است. یقینا افزایش مصرف سی‌ان‌جی در کشور نه‌تنها به کاهش مصرف بنزین کمک می‌کند، بلکه بسیاری از مشکلات زیست‌محیطی مانند آلودگی هوا که امروزه به چالش جدی تبدیل شده است، برطرف می‌شود.
تنوع در فراورده‌های گازی
به غیر از سی‌ان‌جی مصرف دیگر گاز، تبدیل آن به مواد پتروشیمی است. GTW مصرف دیگر گاز و از صنایع «های‌تک» است. در این صنعت، گاز تبدیل به برق می‌شود. با ایجاد صنعت برق حرارتی می‌توان آب‌شیرین‌کن‌ها را به‌‌ویژه در نواحی ساحلی فعال کرد. در ایران روزانه ۲۰۰ میلیون متر مکعب گاز به برق تبدیل می‌شود. ایران در منطقه خاورمیانه، بزرگ‌ترین ظرفیت تولید برق حرارتی را دارد.
اما تولید هلیوم از گاز هم موضوع دیگری است که متأسفانه به عنوان صنعت «های‌تک» در ایران جایی ندارد. ایران در تولید هلیوم بسیار عقب است. متأسفانه در بسیاری از مخازن گازی، هلیوم جدا‌سازی نمی‌شود، این در حالی است که این محصول، بسیار قیمتی است. کشور قطر از مخزن پارس‌جنوبی هلیوم را از گاز جدا و با قیمت بسیار بالایی در بازارهای جهانی به فروش می‌رساند. ایران هنوز تکنولوژی این صنعت را در اختیار ندارد و باید هرچه‌سریع‌تر، تکنولوژی آن را به داخل کشور وارد کند.
مقاومت در مقابل خالص‌ترین بنزین
یکی دیگر از صنایع «های‌تک» که متأسفانه روی آن در ایران کاری انجام نشده، عبارت است از GTL. متأسفانه در وزارت نفت نسبت به این صنعت مقاومت وجود داشته؛ بنابراین راه‌اندازی آن را دچار بوروکراسی کرده‌ است. در صنعت GTL مولکول گاز را با تغییر شیمیایی به بنزین صددرصد خالص تبدیل می‌کنند. ما به این صنعت به‌شدت نیاز داریم؛ اما متأسفانه حتی یک واحد GTL هم تولید نمی‌شود. با هر 2.5 متر مکعب گاز می‌توانیم یک لیتر بنزین در کشور تولید کنیم. قیمت هر 2.5 متر مکعب گاز ۲۵ سنت است. با احتساب حدود ۲۰ سنت هزینه تکنولوژی این صنعت، تولید هر لیتر بنزین GTL، 45 سنت می‌شود؛ در‌حالی‌که قیمت هر لیتر بنزین فوب خلیج‌فارس در حدود ۶۰ تا ۶۵ سنت است؛ بنابراین با تولید هر لیتر بنزین GTL در حدود ۲۵ سنت اقتصاد ملی کشورمان را به جلو می‌بریم. متأسفانه عده‌ای در وزارت نفت بی‌دلیل با شکل‌گرفتن این صنعت مخالفت می‌کنند و پاسخ منطقی هم به مخالفت‌های خود نمی‌دهند.
مصرف دیگر گاز، مصرف عمومی صنایع است. از صنعت فولاد گرفته تا سایر صنایعی که به حرارت نیاز دارند؛ مانند صنایع غذایی. همه این صنایع برای استفاده از گاز، به صنعت «های‌تک» نیازمندند؛ بنابراین اگر مصرف گاز به وسیله «های‌تک» افزایش یابد برای توسعه و حرکت اقتصاد به سمت صنایع دانش‌بنیان بسیار مطلوب است.
ایران قرن نوزدهم گاز آباد است
صنعت گاز بهترین و پیشرفته‌ترین صنعت در ایران است. این صنعت بیشترین ارزش افزوده را ایجاد می‌کند؛ اما باید تأکید کنم که همه صنایعی که به آنها اشاره کردم، باید توسعه پیدا کنند. پتانسیل بالا در جذب صنایع «های‌تک» موجب می‌شود سهم دانش‌بنیانی در اقتصاد ایران بالا رود. ایران به عنوان دومین کشور دارنده ذخایر گازی در جهان، بالا‌ترین شانس را برای دستیابی به توسعه اقتصادی گاز مبنا دارد.
یک نکته مهم درباره گاز این است که گاز قیمت بین‌المللی و منطقه‌ای ندارد. قیمت این کالا نقطه‌ای است؛ بنابراین اگر هدرسوزی یا فلر شود، به این معناست که قیمت آن منفی تعیین شده است. قیمت گاز را می‌توان طوری تعیین کرد که بالا‌ترین ارزش افزوده را داشته باشد. ایران باید از هدرسوزی گاز جلوگیری کند. درحال‌حاضر در ایران روزانه ۴۴ میلیون متر مکعب گاز فلر می‌شود که این رقم معادل هشت درصد کل مصرف اروپاست.

توسعه صنعت «های‌تک» در گرو موفقیت در ایجاد یا به‌دست‌آوردن بازار کالاهایی است که از پیچیدگی تکنولوژی در تولید برخوردارند. در دنیا سرمایه‌هایی وجود دارند که با صنایع «های‌تک» در ارتباط‌اند. مهم‌ترین نکته در این سرمایه‌های دانش‌بنیان، تجاری‌شدن آنها است؛ به‌عبارت‌دیگر این سرمایه‌ها حق‌الاختراع و دارای برند هستند. با ظهور تکنولوژی‌های جدید، سرمایه نیز جذب آنها شده و بر محور تکنولوژی نوظهور حرکت می‌کنند. این سرمایه‌ها در مدل‌های انباشته برای تولید کالای تجاری شناخته‌شده و پرمصرف هزینه می‌شوند؛ بنابراین یکی از کاربردی‌ترین روش‌ها برای توسعه صنایع دانش‌بنیان تجاری‌کردن آنهاست؛ برای مثال در سال ۱۹۵۰ میلادی در زمینه ایجاد صنعت «های‌تک» در صنایع فضایی بین دو کشور آمریکا و شوروی رقابتی صورت گرفت؛ اما در ‌‌نهایت آمریکا با حرکت به سمت تجاری‌سازی صنایع و سرمایه‌های خود، توانست از شوروی در این صنعت پیشی گیرد. کشور شوروی اگرچه توانست به تولید انبوه برسد؛ اما به دلیل تجاری‌نکردن، موفق ظاهر نشد.
به تعبیر دقیق‌تر، تجاری‌سازی عبارت است از ایجاد بازارهای انبوه برای کالای برند و شناخته‌شده؛ اما یکی از دلایل پیشتازنبودن در انواع صنایع، همین موفق‌نبودن در تجاری‌سازی است. در ایران نه‌تنها نتوانسته‌ایم سرمایه‌های داخل کشور را دراین‌زمینه به کار ببریم؛ بلکه در جذب سرمایه‌های متصل به صنعت «های‌تک» از سایر کشور‌ها نیز موفق نبوده‌ایم؛ بنابراین برند‌سازی و تجاری‌سازی در گرو تهیه و تأمین سرمایه‌ای است که به تکنولوژی وصل است. حال این سؤال پیش می‌آید که کدام تکنولوژی به سرمایه وصل است؟ یقینا در پاسخ به این سؤال باید به آن‌دسته از سرمایه‌هایی اشاره کرد که از کشورهای دارای تکنولوژی وارد می‌شوند؛ به‌عبارتی سرمایه‌گذاری‌ای که منجر به انتقال تکنولوژی شود منظور اصلی ماست. این تعریف نباید با مفهوم خرید تکنولوژی یکی شود. خرید تکنولوژی همیشه بهترین کار نیست؛ بلکه ما باید به دنبال جذب سرمایه‌هایی باشیم که منجر به انتقال تکنولوژی می‌شوند؛ برای مثال ما در ایران ۱۱ بار تکنولوژی گاز متان را خریده‌ایم و هنوز هم در این صنعت به پيشرفت مطلوب نرسیده‌ایم. این در حالی است که می‌توانستیم با کشورهای دارنده این تکنولوژی، سرمایه‌گذاری مشترک انجام دهیم. متأسفانه ازآنجایی‌که ما در سال‌های پس از انقلاب اسلامی نتوانسته‌ایم در جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی به کشور موفق عمل کنیم، بنابراین تکنولوژی جدید متصل به این سرمایه‌ها نیز جذب نشده است. همه اینها در حالی اتفاق افتاده که به اشتباه این تصور را داشته‌ایم که اگر تکنولوژی را بخریم، می‌توانیم به توسعه صنایع‌مان دست پیدا کنیم.
ادامه یک اشتباه تاریخی
با چنین مقدمه‌ای ترجیح بر این است که به موضوع صنعت «های‌تک» در پارس‌جنوبی و رقابت بین ایران و قطر بپردازیم. درحالی‌که بسیاری معتقدند قطر دوسوم و ایران فقط یک‌سوم از منابع پارس‌جنوبی برخورد است، باید بگویم از نظر من قطر ۶۰ درصد از گاز پارس‌جنوبی و ایران ۴۰ درصد از آن را در اختیار دارد.
نکته‌ای که تاکنون ندیده‌ام و باید در جایی به آن اشاره شود، این است که شاه در مذاکرات استقلال بحرین یک اشتباه استراتژیک انجام داد. در این معاهده نباید خط مرزی ایران، بحرین و فلات قاره به صورت خط منصف تقسیم می‌شد. اگر خط منصف ما تا آب‌های ساحلی آنها پیش می‌رفت، اکنون تمام پارس‌جنوبی در اختیار ایران بود.
درحال‌حاضر قطر بیش از ۶۰ درصد از منابع موجود در پارس‌جنوبی بهره‌برداری می‌کند. بااین‌حال کمی قبل‌تر، آنها بیش از دوسوم از پارس‌جنوبی را استخراج می‌کردند؛ حتی در زمانی، ایران هیچ برداشتی از این منابع گازی انجام نمی‌داد. خوشبختانه در دولت آقای خاتمی، مقدار زیادی از عقب‌ماندگی‌ها جبران شد؛ اما در دولت نهم و دهم سرمایه‌هایی که باید صرف توسعه و بهره‌برداری از پارس‌جنوبی می‌شد، به سمت تصمیمات خلق‌الساعه و کارهای پوپولیستی و عوام‌فریبانه، مانند پرداخت یارانه‌ها و مسکن مهر سوق داده شد.
چشم‌انداز سیاه مذاکرات گازی در منطقه
گستردگی پهنه ایران به لحاظ جغرافیایی، دراختیارداشتن جمعیت ۸۰ میلیون نفری و داشتن زمستان‌های سرد، این امکان را در اختیار کشور ما قرار داده است که برداشت گاز را گسترش دهیم. در زمینه ایجاد سرمایه‌گذاری‌های مشترک با کشور قطر باید مذاکراتی انجام می‌شده است؛ اما متأسفانه روابط نه‌چندان‌دوستانه بین دو کشور، منجر شده در ۴۰ سال گذشته، هیچ مذاکره‌ای انجام نشود و شرایط همچنان نا‌مساعد باقی بماند؛ بنابراین حل مسائل با کشور قطر از طریق مذاکره، چشم‌انداز مطلوبی ندارد. در خاورمیانه لازمه برقراری همکاری کاری، آمادگی سیاسی و ذهنی است که متأسفانه وجود ندارد. همان‌طورکه درباره «اپک» هم که کمی پس از اتحادیه اروپا متولد شد، شاهد هستیم عربستان و دوستان نزدیکش مانند امارات، قطر و تا حدی کویت، از توطئه علیه منافع ملی ایران دست برنمی‌دارند. نمونه این‌قبیل اقدامات را از سوی کشورهای منطقه، در زمینه استخراج و تجار‌ی‌سازی گاز در بازارهای جهانی می‌توان مشاهده کرد.
مصرف بیشتر گاز، یک فرصت نه تهدید
مصرف بالای گاز در ایران یک مزیت است؛ برای نمونه در روزهای اخیر بیش از ۵۵۰ میلیون متر مکعب گاز در ایران مصرف شده است. با مصرف گاز می‌توان میعانات حاصل از آن را گرفته و آنها را تبدیل به محصولاتی باارزش افزوده بالا کرد. همچنین با مصرف هر متر مکعب گاز، حدود یک لیتر بنزین و گازوئیل آزاد می‌شود. گفتنی است مصرف بیشتر گاز، قدرت چانه‌زنی را بالا می‌برد؛ زیرا این امکان را به ما می‌دهد که با استخراج گاز، هم از خود آن و هم از میعاناتش استفاده کنیم.
روند سی‌ان‌جی را ادامه دهیم
ایران اولین کشور دنیا از نظر تعداد اتومبیل‌های سی‌ان‌جی است و به‌عبارتی بالا‌ترین رتبه را دارد. بهترین استفاده از گاز، این نیست که آن را در منازل بسوزانیم؛ بلکه یکی از بهترین مصارف گاز، ادامه‌دادن حرکت سی‌ان‌جی در کشور است. متأسفانه در سال ۹۴ به دلیل مشکلات اداری، رشد مصرف سی‌ان‌جی کاهش پیدا کرده است. قرار بود تا پایان امسال مصرف گاز سی‌ان‌جی از ۲۰ میلیون متر مکعب به ۲۵ میلیون متر مکعب برسد؛ اما متأسفانه نه‌تنها به این هدف‌گذاری‌ها نزدیک نشده‌ایم؛ بلکه با کاهش مصرف این گاز به ۱۷ میلیون متر مکعب در روز، با افت مصرف روبه‌رو شدیم. کاهش مصرف سی‌ان‌جی به این معناست که روزانه به میزان سه میلیون متر مکعب گاز به سمت مصرف بنزین حرکت کرده‌ایم. در منحنی یادگیری ۱۶ سال طول کشید تا صنعت «های‌تک» سی‌ان‌جی در کشور راه‌اندازی و از صفر به ۲۱ میلیون متر مکعب در روز برسیم و به‌‌ همان میزان از مصرف بنزین فاصله بگیریم؛ اما متأسفانه این حرکت ادامه پیدا نکرده است. یقینا افزایش مصرف سی‌ان‌جی در کشور نه‌تنها به کاهش مصرف بنزین کمک می‌کند، بلکه بسیاری از مشکلات زیست‌محیطی مانند آلودگی هوا که امروزه به چالش جدی تبدیل شده است، برطرف می‌شود.
تنوع در فراورده‌های گازی
به غیر از سی‌ان‌جی مصرف دیگر گاز، تبدیل آن به مواد پتروشیمی است. GTW مصرف دیگر گاز و از صنایع «های‌تک» است. در این صنعت، گاز تبدیل به برق می‌شود. با ایجاد صنعت برق حرارتی می‌توان آب‌شیرین‌کن‌ها را به‌‌ویژه در نواحی ساحلی فعال کرد. در ایران روزانه ۲۰۰ میلیون متر مکعب گاز به برق تبدیل می‌شود. ایران در منطقه خاورمیانه، بزرگ‌ترین ظرفیت تولید برق حرارتی را دارد.
اما تولید هلیوم از گاز هم موضوع دیگری است که متأسفانه به عنوان صنعت «های‌تک» در ایران جایی ندارد. ایران در تولید هلیوم بسیار عقب است. متأسفانه در بسیاری از مخازن گازی، هلیوم جدا‌سازی نمی‌شود، این در حالی است که این محصول، بسیار قیمتی است. کشور قطر از مخزن پارس‌جنوبی هلیوم را از گاز جدا و با قیمت بسیار بالایی در بازارهای جهانی به فروش می‌رساند. ایران هنوز تکنولوژی این صنعت را در اختیار ندارد و باید هرچه‌سریع‌تر، تکنولوژی آن را به داخل کشور وارد کند.
مقاومت در مقابل خالص‌ترین بنزین
یکی دیگر از صنایع «های‌تک» که متأسفانه روی آن در ایران کاری انجام نشده، عبارت است از GTL. متأسفانه در وزارت نفت نسبت به این صنعت مقاومت وجود داشته؛ بنابراین راه‌اندازی آن را دچار بوروکراسی کرده‌ است. در صنعت GTL مولکول گاز را با تغییر شیمیایی به بنزین صددرصد خالص تبدیل می‌کنند. ما به این صنعت به‌شدت نیاز داریم؛ اما متأسفانه حتی یک واحد GTL هم تولید نمی‌شود. با هر 2.5 متر مکعب گاز می‌توانیم یک لیتر بنزین در کشور تولید کنیم. قیمت هر 2.5 متر مکعب گاز ۲۵ سنت است. با احتساب حدود ۲۰ سنت هزینه تکنولوژی این صنعت، تولید هر لیتر بنزین GTL، 45 سنت می‌شود؛ در‌حالی‌که قیمت هر لیتر بنزین فوب خلیج‌فارس در حدود ۶۰ تا ۶۵ سنت است؛ بنابراین با تولید هر لیتر بنزین GTL در حدود ۲۵ سنت اقتصاد ملی کشورمان را به جلو می‌بریم. متأسفانه عده‌ای در وزارت نفت بی‌دلیل با شکل‌گرفتن این صنعت مخالفت می‌کنند و پاسخ منطقی هم به مخالفت‌های خود نمی‌دهند.
مصرف دیگر گاز، مصرف عمومی صنایع است. از صنعت فولاد گرفته تا سایر صنایعی که به حرارت نیاز دارند؛ مانند صنایع غذایی. همه این صنایع برای استفاده از گاز، به صنعت «های‌تک» نیازمندند؛ بنابراین اگر مصرف گاز به وسیله «های‌تک» افزایش یابد برای توسعه و حرکت اقتصاد به سمت صنایع دانش‌بنیان بسیار مطلوب است.
ایران قرن نوزدهم گاز آباد است
صنعت گاز بهترین و پیشرفته‌ترین صنعت در ایران است. این صنعت بیشترین ارزش افزوده را ایجاد می‌کند؛ اما باید تأکید کنم که همه صنایعی که به آنها اشاره کردم، باید توسعه پیدا کنند. پتانسیل بالا در جذب صنایع «های‌تک» موجب می‌شود سهم دانش‌بنیانی در اقتصاد ایران بالا رود. ایران به عنوان دومین کشور دارنده ذخایر گازی در جهان، بالا‌ترین شانس را برای دستیابی به توسعه اقتصادی گاز مبنا دارد.
یک نکته مهم درباره گاز این است که گاز قیمت بین‌المللی و منطقه‌ای ندارد. قیمت این کالا نقطه‌ای است؛ بنابراین اگر هدرسوزی یا فلر شود، به این معناست که قیمت آن منفی تعیین شده است. قیمت گاز را می‌توان طوری تعیین کرد که بالا‌ترین ارزش افزوده را داشته باشد. ایران باید از هدرسوزی گاز جلوگیری کند. درحال‌حاضر در ایران روزانه ۴۴ میلیون متر مکعب گاز فلر می‌شود که این رقم معادل هشت درصد کل مصرف اروپاست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.