|

رویکرد مجلس دهم به مسئله آموزش در گفت‌وگو با عبدالرحیم کرکه‌آبادی:

مجلس دهم تخریب نمی‌کند

مجلس شورای اسلامی همواره یکی از مهم‌ترین مراکز تحولات جریان‌ساز در تاریخ کشور ایران بوده است. در شرایطی که کمتر از یک‌ماه تا آغاز به کار مجلس دهم باقی مانده است باید دید با تغییر آدم‌ها در این دوره، روندهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی کشور به کدام سمت‌وسو می‌رود. یکی از این بخش‌های مهم در جامعه، آموزش‌وپرورش است که همواره این دغدغه وجود دارد، با تغییر ترکیب مجلس سرنوشت قوانین آموزشی درحال‌تصویب و بعضا تصویب‌شده در دوره‌های پیشین به کجا می‌انجامد. در همین رابطه گپ‌وگفتی با عبدالرحیم کرکه‌آبادی، مدیرکل روابط‌عمومی مجلس ششم داشته‌ایم و تحلیل جامعه‌شناختی وی را از مسائل پیرامون آموزش‌وپرورش در کشور جویا شدیم.

زمانی صحبت از فقر می‌شد و صرفا بُعد مادی به ذهن می‌رسید اما امروزه و مخصوصا در بحث‌های توسعه‌ای، تعریف‌ها از فقر با محوریت انسان است. یکی از مهم‌ترین و پایه‌ای‌ترین فقرها، فقر آموزشی است. نگاه شما به فقر در آموزش چگونه است؟
حق همه انسان‌هاست که از تجارب یکدیگر نهایت استفاده را ببرند. بنابراین قرار نیست صرفا کسی که منابع مالی خوبی داشته باشد به این مهم دست پیدا کند و دیگران نه. هرکسی در هر کجا که به دنیا می‌آید و توان پردازش پیدا می‌کند حق دریافت اطلاعات از دیگران و انجام پردازش آن را دارد. بنابراین هر کجا که محدودیت مادی باشد که جلو انتقال دانش گرفته شود درواقع نوعی کفر در برابر مأموریت هستی انسان پدید می‌آید. مجموعه تلاش انسان‌ها باید مکمل یکدیگر باشد. از سوی دیگر نباید دانش را هم متکی بر سخت‌افزارها داشته باشیم یعنی باید به مهارتی برسیم که بتوانیم سخت‌افزارها را دور بزنیم تا به اطلاعات دست پیدا کنیم. اینکه بیاییم مثل دوران آکادمی افلاطون در یونان کلاس و مدرسه داشته باشیم در شرایطی که آی‌تی و روش‌های نوین بسیاری به‌وجود آمده بسیار سنتی است. نباید در بحث آموزش معیارمان فقط مدرسه‌سازی و کلاس درس باشد. درواقع اطلاعات را باید به خانه‌های مردم برد. اگرچه به وجود محلی به نام یا مشابه مدرسه برای ایجاد گروه‌های هم‌سال و آموزش زندگی اجتماعی نیاز است ولی بهتر است آموزش در محیط زندگی فرد صورت گیرد و در دوره‌های کوتاه‌تر و بیشتر از آن آموزش در حین عمل باشد. در هر محیط فیزیکی‌ای که افراد هستند همان‌جا باید بهترین فضا برای یادگیری و آموزش باشد؛ با این نگاه در حقیقت روی تکنیک‌های آموزش بازنگری می‌شود و خودمان را از چنبره نگاه سخت‌افزاری نجات می‌دهیم. این مسئله در بحث فقر آموزشی مخصوصا در مناطق دورافتاده بسیار اهمیت پیدا می‌کند زیرا در مکان‌هایی که امکان آموزش مدرسه‌ای کمتر است نباید خود را متوقف یک نوع روش و تکنولوژی خاص کنیم. در این‌صورت می‌توان به توسعه فکر کرد زیرا در این حالت فرایند تشخیص گستره فقر و خط فقر، نقطه و معنایش تغییر کرده و کسانی‌ که در دایره آموزش قرار می‌گیرند تعدادشان افزایش پیدا می‌کند.
تعریف شما از فقر آموزشی تا حدودی ساختارشکنانه است. در شرایط کنونی نهادها آمده‌‌اند تا به ارائه خدمات منظم و برنامه‌ریزی‌شده به انسان‌ها بپردازند ازجمله نهاد آموزش و شما با این تعریف آموزش را از ساختارها خارج کردید.
آیا تاکنون از نتیجه آموزش در این ساختارها توانسته‌ایم استفاده مطلوب کنیم و از ماحصل آن راضی هستیم؟ باید از آموزش‌وپرورش به راه‌حل‌ها رسید و آن را در زندگی اجتماعی همیشگی‌مان استفاده می‌کنیم ولی آیا به این مهم دست پیدا کرده‌ایم؟ آیا آلودگی هوا در زندگی‌مان کاهش یافته است، محیط‌زیست را خوب نگه می‌داریم یا زندگی اجتماعی‌مان بهتر شده است یا خوب رانندگی می‌کنیم؟ بالاخره روزی به این مسئله باید جدی‌تر توجه شود. به فرض به‌جای این تعداد مدرسه‌ای که هست، دوبرابر مدرسه بسازیم ولی وقتی فرایندی که تعریف شده نتیجه خوبی نمی‌دهد قطعا باید یک بازنگری روی آن انجام شود. در شرایط کنونی میزان تحصیل‌کرده‌ها کم نیست ولی چرا از خروجی آن در جهت حل مشکلات استفاده نمی‌شود. فرایند تعقیب نیازهایمان را به نحوی تعریف کرده‌ایم که هیچ‌گاه به آن نرسیم و بر آن تسلط پیدا نکنیم. برای به‌کنترل‌درآوردن نیازها باید قدرت پیش‌بینی آن را به دست آوریم و اگر توانستیم از آن جلو بیفتیم. کودکی که آموزش می‌بیند، باید برای بهبود زندگی خود و محیط پیرامونش راه‌حل پیدا کند. توجه کنید چقدر از دارندگان دیپلم فارغ‌التحصیل آموزش‌وپرورش مهارت کارکردن حرفه‌ای را دارند؟ حتی فارغ‌التحصیلان دانشگاهی که سرکار می‌روند، به چه میزان بازدهی دارند. نتیجه این است که در برهه‌ای از زمان در کشورمان مثلا درسال 91، رشد اقتصادی به منفی 5.8 می‌رسد؛ یعنی اگر کار هم نمی‌کردیم، دست‌کم رشدمان صفر بود. پس باید نگاه کلی‌تری به آموزش شود؛ البته معتقد نیستم همه چیز را زیرورو باید بکنیم؛ بلکه باید با شیب‌های ملایم 10درصدی و کمتر تغییرات اتفاق بیفتد؛ ولی حرکت‌ها باید هدفمند باشد.
با این توصیف برای بهبود مدیریت منابع، نیاز به قوانین خوب است. چقدر می‌توان امیدوار بود که مجلس پیش‌رو بتواند در بحث قوانین مختص آموزش تأثیرگذار باشد و به بهتر اجراشدن یا تصویب قوانین خوب مورد نیاز برای آموزش‌وپرورش امیدوار بود؟
من به مجلس جدید بسیار امیدوار هستم؛ زیرا نیروهای تحصیل‌کرده بیشتری در آن قرار گرفته اند. این افراد محصول آموزش در کشور هستند و مجلس بهترین مکانی است که آنها می‌توانند در آن اثرگذار باشند؛ در واقع می‌توانند خروجی خوبی داشته باشند؛ چون دانش‌آموخته‌های باتجربه‌ای هستند و من بسیار امیدوارم که مجلس آینده پویا باشد. خوشبختانه چندسالی است که اصلاح‌طلب‌ها و حتی در دوره‌هایی که کنارتر بوده‌‌اند، دراین‌باره کار و برنامه‌ریزی کرده‌‌اند و برای انتخابات در 124 بند برنامه‌های آینده خودشان را گفته‌‌اند که بخشی از آن مربوط به مسئله آموزش و توجه جدی به آن است. مجلس آینده در بلندمدت می‌تواند موفق باشد و آثار مثبتی از خود بر جای بگذارد.
با توجه به محوریت سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش در سیاست‌های کلی ابلاغی برنامه ششم توسعه چقدر می‌توان امیدوار بود که مجلس پیش‌رو همکاری لازم را داشته باشد تا این سند تحول به اجرای کامل برسد؟
یکی از مشکلات اساسی ما در کشور در زمینه راهبردهاست؛ هرچند هدف مشترک است؛ اما درواقع در روش رسیدن به هدف بسیار تضاد آرا وجود دارد و این برای کشوری که منابع محدود و جمعیت زیادی دارد، دارای اشکالات بسیاری است. همین باعث می‌شود برنامه‌ریزی‌ها به ارزش افزوده منجر نشود؛ چون تمام نیروها در کشور صرف خنثی‌کردن نیروی طرف مقابل می‌شود. تضارب و تکثر آرا و حتی اختلاف رأی خوب است؛ اما نباید تزاحم وجود داشته باشد. برای حفظ استقلال کشور باید تمام تلاش خود را بکنیم؛ پس همه باید در کنار هم باشند و سعی کنیم درباره مدل‌های بهبود اوضاع کشور به تفاهم برسیم. اینکه بیاییم سند این‌چنینی را منتشر کنیم و بعد گروه جدیدی بگویند ما قبول نداریم، اصلا درست نیست. درواقع یا نهادهای رسمی و مدنی و قانونی کشور برنامه‌ای را تصویب کرده‌‌اند و موظف به اجرای آن هستند یا حتی اگر آن را قبول نداشته باشند، توسط یک مرجع قانونی مصوب شده و لازم‌الاجراست. اسنادی که در کشور تولید می‌شود، چه پسندیده شده باشد یا خیر، باید اجرائی شود و هرکسی مخالف است، می‌تواند نظر و نقد خود را اعلام و از طرق تعریف‌شده قانونی آن را تعدیل کند؛ ولی نه با تخریب. انتخاب روش براساس فرایندی که سپری شده، اتفاق می‌افتد و قرار نیست به صورت ضروری بهترین روش باشد؛ بلکه می‌تواند مناسب‌ترین روش باشد. مجلس جدید هم می‌تواند یک بازنگری داشته باشد و اقدام به اصلاح کند؛ ولی تخریب خیر.
این روزها دغدغه بیشتر نهادها سهمشان از بودجه است و به دنبال جایگاهشان در برنامه توسعه ششم هستند و البته نهاد آموزش‌وپرورش هم از این مسئله مستثنا نیست. به نظر شما شفافیت بودجه‌ای تا چه حد در بحث توسعه و عدالت آموزشی تأثیرگذار است؟
شفافیت بودجه‌ای کجا نمی‌تواند مؤثر باشد؟ و این هم مستثنا نیست. درواقع شفافیت در نظام‌های سیاسی و اجتماعی همواره مناسب بوده و دعواها همیشه بر سر کدربودن اطلاعات است. اگر قرار است اطلاعاتی از دشمن پنهان باشد؛ درواقع مربوط به مسائل امنیتی است و جایگاه خود را دارد؛ ولی قرار نیست به همه چیز رنگ و بوی امنیتی بدهیم و جلوی دیده‌شدن و انتقال آن را بگیریم. درواقع در نظام‌های شفاف همیشه مردم‌سالاری، جریان و نفوذ رانت‌ها کاهش داشته است و در نتیجه مردم بهتر به سهم خود می‌رسند. در سالی که پیش‌رو داریم، به لحاظ بودجه‌ای وضعیت چندان مناسبی نداریم و باید این را شفاف به مردم گفت و از نیروی خود مردم برای تأمین منابع جدید استفاده کرد. دولت نقش حاکمیتی خود را پیدا و امور را به مردم واگذار کند. شاید لزومی نداشته باشد مستقیما خودش به بخش‌های مختلف ورود پیدا کند؛ بلکه باید تنها نظارت داشته باشد.
با توجه به ترکیب مجلس جدید تا چه اندازه می‌توان امیدوار بود که در برنامه‌ریزی‌های بودجه‌ای شاهد کاهش پایتخت‌سالاری باشیم؛ به‌ویژه در بخش آموزش که این مسئله برای فقرزدایی بسیار اهمیت دارد؟
هرجا دانش و میزان رواداری جامعه بیشتر شود، نگاه تمرکززدایانه بیشتر خواهد شد. از نظر اقلیمی و جغرافیایی وضعیتی به کشور ما تحمیل شده که به‌نوعی مرکزگرایی را ایجاد کرده است. هرکجا در تاریخ ما که مرکز در کشور ضعیف بوده، اغتشاش رخ داده است؛ با توجه به اینکه منطقه خاورمیانه بسیار حساس است پس ممکن است در دوره‌ای بیشتر به مرکز اهمیت داده شود و شرایط فعلی که کشور ما در معرض انواع تهاجم‌هاست، لازم است که یک نوع هماهنگی بین تمام نیروهایش باشد و همین یک نوع روزمرگی در کشور را به ما منتقل می‌کند و جلوی توانمندسازی حاشیه‌ها را در کشور می‌گیرد و قطعا بوروکراسی را بسیار سنگین می‌کند؛ به‌همین‌دلیل کسانی‌که در حاشیه استان‌ها هستند، ممکن است ظرفیت خوبی برای تصمیم‌گیری داشته باشند؛ ولی منتظرند کارشناسی در تهران تصمیم بگیرد. باید مقداری شیب ناملایمات کشورکاهش پیدا کند و قدرت تصمیم‌گیری به شهرستان‌ها واگذار شود و ظرفیت مناطق افزایش پیدا کند که به نظر من این اراده در مرکز وجود دارد. این شکل غریزی سیستم است که تمرکزگرایی را به آن تحمیل می‌کند وگرنه همین سفرهای استانی که در تمام طیف‌های سیاسی وجود دارد، نشان می‌دهد این پتانسیل و تمایل وجود دارد که تمرکزگرایی کاهش پیدا کند. ناگفته نماند که نظام بودجه‌بندی هم درکشور ما دارای مشکلاتی است و این باید چالاک‌تر شود؛ البته همین بهانه‌ای برای دولت قبل شد که به‌طور کلی نظام بودجه‌بندی را به‌هم ریخت که کار بسیار غلطی بود و منجر به بی‌نظمی‌هایی شد که این نباید اتفاق بیفتد؛ بلکه باید یک حد میانه‌ای باشد.

مجلس شورای اسلامی همواره یکی از مهم‌ترین مراکز تحولات جریان‌ساز در تاریخ کشور ایران بوده است. در شرایطی که کمتر از یک‌ماه تا آغاز به کار مجلس دهم باقی مانده است باید دید با تغییر آدم‌ها در این دوره، روندهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی کشور به کدام سمت‌وسو می‌رود. یکی از این بخش‌های مهم در جامعه، آموزش‌وپرورش است که همواره این دغدغه وجود دارد، با تغییر ترکیب مجلس سرنوشت قوانین آموزشی درحال‌تصویب و بعضا تصویب‌شده در دوره‌های پیشین به کجا می‌انجامد. در همین رابطه گپ‌وگفتی با عبدالرحیم کرکه‌آبادی، مدیرکل روابط‌عمومی مجلس ششم داشته‌ایم و تحلیل جامعه‌شناختی وی را از مسائل پیرامون آموزش‌وپرورش در کشور جویا شدیم.

زمانی صحبت از فقر می‌شد و صرفا بُعد مادی به ذهن می‌رسید اما امروزه و مخصوصا در بحث‌های توسعه‌ای، تعریف‌ها از فقر با محوریت انسان است. یکی از مهم‌ترین و پایه‌ای‌ترین فقرها، فقر آموزشی است. نگاه شما به فقر در آموزش چگونه است؟
حق همه انسان‌هاست که از تجارب یکدیگر نهایت استفاده را ببرند. بنابراین قرار نیست صرفا کسی که منابع مالی خوبی داشته باشد به این مهم دست پیدا کند و دیگران نه. هرکسی در هر کجا که به دنیا می‌آید و توان پردازش پیدا می‌کند حق دریافت اطلاعات از دیگران و انجام پردازش آن را دارد. بنابراین هر کجا که محدودیت مادی باشد که جلو انتقال دانش گرفته شود درواقع نوعی کفر در برابر مأموریت هستی انسان پدید می‌آید. مجموعه تلاش انسان‌ها باید مکمل یکدیگر باشد. از سوی دیگر نباید دانش را هم متکی بر سخت‌افزارها داشته باشیم یعنی باید به مهارتی برسیم که بتوانیم سخت‌افزارها را دور بزنیم تا به اطلاعات دست پیدا کنیم. اینکه بیاییم مثل دوران آکادمی افلاطون در یونان کلاس و مدرسه داشته باشیم در شرایطی که آی‌تی و روش‌های نوین بسیاری به‌وجود آمده بسیار سنتی است. نباید در بحث آموزش معیارمان فقط مدرسه‌سازی و کلاس درس باشد. درواقع اطلاعات را باید به خانه‌های مردم برد. اگرچه به وجود محلی به نام یا مشابه مدرسه برای ایجاد گروه‌های هم‌سال و آموزش زندگی اجتماعی نیاز است ولی بهتر است آموزش در محیط زندگی فرد صورت گیرد و در دوره‌های کوتاه‌تر و بیشتر از آن آموزش در حین عمل باشد. در هر محیط فیزیکی‌ای که افراد هستند همان‌جا باید بهترین فضا برای یادگیری و آموزش باشد؛ با این نگاه در حقیقت روی تکنیک‌های آموزش بازنگری می‌شود و خودمان را از چنبره نگاه سخت‌افزاری نجات می‌دهیم. این مسئله در بحث فقر آموزشی مخصوصا در مناطق دورافتاده بسیار اهمیت پیدا می‌کند زیرا در مکان‌هایی که امکان آموزش مدرسه‌ای کمتر است نباید خود را متوقف یک نوع روش و تکنولوژی خاص کنیم. در این‌صورت می‌توان به توسعه فکر کرد زیرا در این حالت فرایند تشخیص گستره فقر و خط فقر، نقطه و معنایش تغییر کرده و کسانی‌ که در دایره آموزش قرار می‌گیرند تعدادشان افزایش پیدا می‌کند.
تعریف شما از فقر آموزشی تا حدودی ساختارشکنانه است. در شرایط کنونی نهادها آمده‌‌اند تا به ارائه خدمات منظم و برنامه‌ریزی‌شده به انسان‌ها بپردازند ازجمله نهاد آموزش و شما با این تعریف آموزش را از ساختارها خارج کردید.
آیا تاکنون از نتیجه آموزش در این ساختارها توانسته‌ایم استفاده مطلوب کنیم و از ماحصل آن راضی هستیم؟ باید از آموزش‌وپرورش به راه‌حل‌ها رسید و آن را در زندگی اجتماعی همیشگی‌مان استفاده می‌کنیم ولی آیا به این مهم دست پیدا کرده‌ایم؟ آیا آلودگی هوا در زندگی‌مان کاهش یافته است، محیط‌زیست را خوب نگه می‌داریم یا زندگی اجتماعی‌مان بهتر شده است یا خوب رانندگی می‌کنیم؟ بالاخره روزی به این مسئله باید جدی‌تر توجه شود. به فرض به‌جای این تعداد مدرسه‌ای که هست، دوبرابر مدرسه بسازیم ولی وقتی فرایندی که تعریف شده نتیجه خوبی نمی‌دهد قطعا باید یک بازنگری روی آن انجام شود. در شرایط کنونی میزان تحصیل‌کرده‌ها کم نیست ولی چرا از خروجی آن در جهت حل مشکلات استفاده نمی‌شود. فرایند تعقیب نیازهایمان را به نحوی تعریف کرده‌ایم که هیچ‌گاه به آن نرسیم و بر آن تسلط پیدا نکنیم. برای به‌کنترل‌درآوردن نیازها باید قدرت پیش‌بینی آن را به دست آوریم و اگر توانستیم از آن جلو بیفتیم. کودکی که آموزش می‌بیند، باید برای بهبود زندگی خود و محیط پیرامونش راه‌حل پیدا کند. توجه کنید چقدر از دارندگان دیپلم فارغ‌التحصیل آموزش‌وپرورش مهارت کارکردن حرفه‌ای را دارند؟ حتی فارغ‌التحصیلان دانشگاهی که سرکار می‌روند، به چه میزان بازدهی دارند. نتیجه این است که در برهه‌ای از زمان در کشورمان مثلا درسال 91، رشد اقتصادی به منفی 5.8 می‌رسد؛ یعنی اگر کار هم نمی‌کردیم، دست‌کم رشدمان صفر بود. پس باید نگاه کلی‌تری به آموزش شود؛ البته معتقد نیستم همه چیز را زیرورو باید بکنیم؛ بلکه باید با شیب‌های ملایم 10درصدی و کمتر تغییرات اتفاق بیفتد؛ ولی حرکت‌ها باید هدفمند باشد.
با این توصیف برای بهبود مدیریت منابع، نیاز به قوانین خوب است. چقدر می‌توان امیدوار بود که مجلس پیش‌رو بتواند در بحث قوانین مختص آموزش تأثیرگذار باشد و به بهتر اجراشدن یا تصویب قوانین خوب مورد نیاز برای آموزش‌وپرورش امیدوار بود؟
من به مجلس جدید بسیار امیدوار هستم؛ زیرا نیروهای تحصیل‌کرده بیشتری در آن قرار گرفته اند. این افراد محصول آموزش در کشور هستند و مجلس بهترین مکانی است که آنها می‌توانند در آن اثرگذار باشند؛ در واقع می‌توانند خروجی خوبی داشته باشند؛ چون دانش‌آموخته‌های باتجربه‌ای هستند و من بسیار امیدوارم که مجلس آینده پویا باشد. خوشبختانه چندسالی است که اصلاح‌طلب‌ها و حتی در دوره‌هایی که کنارتر بوده‌‌اند، دراین‌باره کار و برنامه‌ریزی کرده‌‌اند و برای انتخابات در 124 بند برنامه‌های آینده خودشان را گفته‌‌اند که بخشی از آن مربوط به مسئله آموزش و توجه جدی به آن است. مجلس آینده در بلندمدت می‌تواند موفق باشد و آثار مثبتی از خود بر جای بگذارد.
با توجه به محوریت سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش در سیاست‌های کلی ابلاغی برنامه ششم توسعه چقدر می‌توان امیدوار بود که مجلس پیش‌رو همکاری لازم را داشته باشد تا این سند تحول به اجرای کامل برسد؟
یکی از مشکلات اساسی ما در کشور در زمینه راهبردهاست؛ هرچند هدف مشترک است؛ اما درواقع در روش رسیدن به هدف بسیار تضاد آرا وجود دارد و این برای کشوری که منابع محدود و جمعیت زیادی دارد، دارای اشکالات بسیاری است. همین باعث می‌شود برنامه‌ریزی‌ها به ارزش افزوده منجر نشود؛ چون تمام نیروها در کشور صرف خنثی‌کردن نیروی طرف مقابل می‌شود. تضارب و تکثر آرا و حتی اختلاف رأی خوب است؛ اما نباید تزاحم وجود داشته باشد. برای حفظ استقلال کشور باید تمام تلاش خود را بکنیم؛ پس همه باید در کنار هم باشند و سعی کنیم درباره مدل‌های بهبود اوضاع کشور به تفاهم برسیم. اینکه بیاییم سند این‌چنینی را منتشر کنیم و بعد گروه جدیدی بگویند ما قبول نداریم، اصلا درست نیست. درواقع یا نهادهای رسمی و مدنی و قانونی کشور برنامه‌ای را تصویب کرده‌‌اند و موظف به اجرای آن هستند یا حتی اگر آن را قبول نداشته باشند، توسط یک مرجع قانونی مصوب شده و لازم‌الاجراست. اسنادی که در کشور تولید می‌شود، چه پسندیده شده باشد یا خیر، باید اجرائی شود و هرکسی مخالف است، می‌تواند نظر و نقد خود را اعلام و از طرق تعریف‌شده قانونی آن را تعدیل کند؛ ولی نه با تخریب. انتخاب روش براساس فرایندی که سپری شده، اتفاق می‌افتد و قرار نیست به صورت ضروری بهترین روش باشد؛ بلکه می‌تواند مناسب‌ترین روش باشد. مجلس جدید هم می‌تواند یک بازنگری داشته باشد و اقدام به اصلاح کند؛ ولی تخریب خیر.
این روزها دغدغه بیشتر نهادها سهمشان از بودجه است و به دنبال جایگاهشان در برنامه توسعه ششم هستند و البته نهاد آموزش‌وپرورش هم از این مسئله مستثنا نیست. به نظر شما شفافیت بودجه‌ای تا چه حد در بحث توسعه و عدالت آموزشی تأثیرگذار است؟
شفافیت بودجه‌ای کجا نمی‌تواند مؤثر باشد؟ و این هم مستثنا نیست. درواقع شفافیت در نظام‌های سیاسی و اجتماعی همواره مناسب بوده و دعواها همیشه بر سر کدربودن اطلاعات است. اگر قرار است اطلاعاتی از دشمن پنهان باشد؛ درواقع مربوط به مسائل امنیتی است و جایگاه خود را دارد؛ ولی قرار نیست به همه چیز رنگ و بوی امنیتی بدهیم و جلوی دیده‌شدن و انتقال آن را بگیریم. درواقع در نظام‌های شفاف همیشه مردم‌سالاری، جریان و نفوذ رانت‌ها کاهش داشته است و در نتیجه مردم بهتر به سهم خود می‌رسند. در سالی که پیش‌رو داریم، به لحاظ بودجه‌ای وضعیت چندان مناسبی نداریم و باید این را شفاف به مردم گفت و از نیروی خود مردم برای تأمین منابع جدید استفاده کرد. دولت نقش حاکمیتی خود را پیدا و امور را به مردم واگذار کند. شاید لزومی نداشته باشد مستقیما خودش به بخش‌های مختلف ورود پیدا کند؛ بلکه باید تنها نظارت داشته باشد.
با توجه به ترکیب مجلس جدید تا چه اندازه می‌توان امیدوار بود که در برنامه‌ریزی‌های بودجه‌ای شاهد کاهش پایتخت‌سالاری باشیم؛ به‌ویژه در بخش آموزش که این مسئله برای فقرزدایی بسیار اهمیت دارد؟
هرجا دانش و میزان رواداری جامعه بیشتر شود، نگاه تمرکززدایانه بیشتر خواهد شد. از نظر اقلیمی و جغرافیایی وضعیتی به کشور ما تحمیل شده که به‌نوعی مرکزگرایی را ایجاد کرده است. هرکجا در تاریخ ما که مرکز در کشور ضعیف بوده، اغتشاش رخ داده است؛ با توجه به اینکه منطقه خاورمیانه بسیار حساس است پس ممکن است در دوره‌ای بیشتر به مرکز اهمیت داده شود و شرایط فعلی که کشور ما در معرض انواع تهاجم‌هاست، لازم است که یک نوع هماهنگی بین تمام نیروهایش باشد و همین یک نوع روزمرگی در کشور را به ما منتقل می‌کند و جلوی توانمندسازی حاشیه‌ها را در کشور می‌گیرد و قطعا بوروکراسی را بسیار سنگین می‌کند؛ به‌همین‌دلیل کسانی‌که در حاشیه استان‌ها هستند، ممکن است ظرفیت خوبی برای تصمیم‌گیری داشته باشند؛ ولی منتظرند کارشناسی در تهران تصمیم بگیرد. باید مقداری شیب ناملایمات کشورکاهش پیدا کند و قدرت تصمیم‌گیری به شهرستان‌ها واگذار شود و ظرفیت مناطق افزایش پیدا کند که به نظر من این اراده در مرکز وجود دارد. این شکل غریزی سیستم است که تمرکزگرایی را به آن تحمیل می‌کند وگرنه همین سفرهای استانی که در تمام طیف‌های سیاسی وجود دارد، نشان می‌دهد این پتانسیل و تمایل وجود دارد که تمرکزگرایی کاهش پیدا کند. ناگفته نماند که نظام بودجه‌بندی هم درکشور ما دارای مشکلاتی است و این باید چالاک‌تر شود؛ البته همین بهانه‌ای برای دولت قبل شد که به‌طور کلی نظام بودجه‌بندی را به‌هم ریخت که کار بسیار غلطی بود و منجر به بی‌نظمی‌هایی شد که این نباید اتفاق بیفتد؛ بلکه باید یک حد میانه‌ای باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.