محمدرضا حافظی، رئیس هیات امنای جامعه خیرین مدرسهساز کشور میگوید:
مشارکت 35 درصدی خیرین در ساخت مدارس کشور
گاهی مشیت الهی بر این قرار میگیرد که زیانی به عظمت داغ فرزند داشته باشید؛ اما همان زیان موجب حرکتی عظیم میشود که صدای مهربانیِ آن تا فراسوی مرزها میرود. محمدرضا حافظی، خیر مدرسهسازی است که در گفتوگو با «شرق» میگوید چطور تلخی زندگیاش مسبب موفقیت و شیرینی زندگی مردم کشورش شد. او این دوران را مهمترین دوران زندگی خود توصیف میکند.
چطور شد که به فکر امر خیر مدرسهسازی در کشور افتادید؟
19 سال پیش فرزندی داشتم به نام امیر که عصای پیری من بود و تمام آنچه را کار میکردم او خرج میکرد و نگران آینده زندگی ایشان بودم و نگران بودم مبادا در راه غیرثوابی این هزینهها صرف شود و بیش از هر چیز نگران بودم اندوخته زندگی من به باد فنا برود. بعد از عقد با همسرش، عزم سفر شمال کردند و در مسیر تصادف کردند و تسلیم شدند. فردای روزی که مراسم جشن و سرور عید نوروز در همه خانوادهها برقرار بود، ما برخلاف آیین همیشگی در پزشکی قانونی در حال گرفتن مجوز دفن بودیم؛ اما روز تدفین پسرم جمعیت انبوهی در مراسم آمدند که من هیچگونه ارتباطی با آنها نداشتم و بررسی کردم دیدم برخلاف تصور من فرزندم در جوانی کمک به همنوع میکرد و این به گونهای تأثیر مثبتي بر من گذاشت و تصمیم گرفتم راه او را ادامه دهم. اولین گام این بود که منزلی که برای ایشان خریداری شده بود، تبدیل به احسنت کردم و دبیرستانی به نام فرزندم تأسیس کردم؛ من یک امیر از دست دادم و در آن زمان پدر هزارو 200 امیر شدم. در گام بعدی بررسی کردم و متوجه شدم معضل فضای آموزشی در کشور بسیار زیاد است و مدارس چهار نوبتی هستند. در 28 استان، خیراندیشان را جمع کردیم و در آستان حرم
قدس رضوی گرد هم آمديم و این آغاز يك حرکت بزرگ فرهنگی شد. خود من باور نداشتم این حرکت اینچنین با رشد و شکوفایی همراه باشد؛ اما هر سالي از عمر این مجموعه گذشت، مشارکت مردم بیش از صددرصد رشد داشت.
استقبال خیرین کشور از مدرسه سازی در ادامه مسیر و در سالهای بعد چطور بود؟
اولین سال موجودیت، 16میلیاردو 800 میلیون تومان در 18 سال گذشته کمک خیرین را شاهد بودیم و يك سال بعد 40 میلیارد تومان و دو سال بعد به 80 میلیارد تومان و سه سال بعد به 132 میلیارد تومان رسید. در نهایت در سال 1388 که اعتبار دولت براي مدرسهسازی 386 میلیارد تومان بود، کمک خیرین معادل 740 میلیارد تومان شد. در مسئولیت دوران آقای حاجبابایی اطمینان میدهم که مشارکت دولت از خیرین پیشی خواهد گرفت و به ایشان گفتم مطمئن باشید ملت ما فرهنگدوست هستند. در همان دوران ایشان اعتبار 386 میلیارد تومانی را به 900 میلیارد تومان افزایش داد و کمک خیرین ما در آن سال هزارو 84 میلیارد تومان شد. حتی در دوران تحریم نگران بودم با اوضاع نابسامان اقتصادی کشور، حضور مردم ضعیف و مشارکتشان کمرنگ شود؛ اما به افتخار بزرگی نائل شدیم. در واقع ملت راه ارتقایشان را در ارتقای فرهنگی فرزندانشان تشخیص دادند و بیشازپیش در این عرصه حضور پیدا کردند.
شما چه سالی رئیس هیأت امنای خیرین شدید؟
18 سال است رئیس شدهام، در واقع از همان بدو تأسیس مسئول انجمن خیرین مدرسهساز بودم.
گمان نمیکنید اگر کمکهای خیرین در یک مسیر قانونی تعریفشده و با نظارت نهادهای دولتی باشد، در محلی که واقعا مورد نیاز است خرج شود؟
کار خیر، نه با قانون انجام میشود و نه با آییننامه زیرا کار خیر از مکنونات درونی افراد است و افراد براساس اعتقاد درونی خودشان باید در امور خیر شرکت کنند. اگر در شرایط فعلی موفق شدهایم با مشارکت مردم خیّر، 35 درصد از مدارس را احداث کنیم، بهدلیل مستقلبودن فعالیتهای این نوع انجمنهای خیرین است. به همین دلیل تا این اندازه فراگیر شده و تأثیرگذار بوده است بهطوریکه بهتبع فعالیتهای انجمن خیرین مدرسهساز، خیرین سلامت بهوجود آمد و در ادامه خیرین مسکنساز آمدند و همچنین خیرین راهساز فعاليتشان را آغاز كردند. درحالحاضر 600 هزار خیّر در کشور داریم و قطعا در سال جاری بیشتر خواهند شد. اقدامات خیریه انجمن کاملا مستقل از امور دولتی است، بهطوریکه خودمان در قالب جشنوارههایی به سراسر کشور سفر ميكنيم و ميكوشيم انگیزه بیشتری برای خیرین جهت ادامه امور خیریهشان ایجاد کنیم.
آیا عملکرد انجمن خیرین بازخوردی در خارج از مرزها داشته است؟
این موج فراگیر خیرین براي مدرسهسازی، باعث شد به کنگره جهانی یونسکو دعوت شویم. در این کنگره جهانی که در توکیو برگزار شد به این مسئله پرداخته شد که چرا برخی از کشورها آموزش را در بستر توسعه پایدار قرار میدهند و بعضی دیگر قادر به انجام آن نیستند. بسیاری از کشورها اعلام کردند فقر اقتصادی موجب شده است ما نتوانیم به توسعه پایدار برسیم؛ اما من گزارشی در کنگره جهانی یونسکو ارائه دادم كه درباره موج خیرین مدرسهساز برای کمک به توسعه آموزشوپرورش در کشور ایران بود. در این کنگره از مهرورزی دانشآموزان کشورم سخن گفتم که با قلکهای فلزی کوچکشان توانستند با 600 میلیون تومان مدارس مهروزی را در اسلامشهر تهران تأسیس کنند. این موج جهانی چنان در آن کنگره و جامعه آموزشوپرورش جهان تأثیرگذار بود که قرار شد جلساتی باشد تا این حرکت مردم ایران ثبت جهانی شود و جامعه خیرین بتواند تجربه فرهنگی خود را به تمام جهان ارائه دهد.
ایرانیان خارج از کشور تا چه اندازه در امر مدرسهسازی در داخل کشور مشارکت داشتهاند؟
حدود یک هزار خیر مدرسهساز ایرانی در خارج از کشور اعم از آمریکا، کانادا، آلمان و دیگر کشورها اقامت دارند. کمک خیرین خارج از کشور هرچقدر هم مبلغ اندکی برای آنها تعریف شود، وقتی وارد ایران میشود، هم بهلحاظ عدد درخور توجه میشود و هم در بعد معنوی عملي ماندگار خواهد بود. ناگفته نماند که این کار با صداقت است که رشد کرده. در بيرون مرزها افراد زيادي هستند که بخشی از درآمد ارزی خود را به مدرسهسازی اختصاص دادهاند و هنگامي كه همان مبلغ را حواله میکنند در داخل کشور مبلغ درخور توجهی میشود و میتوان با آن پروژه عظمیمی را راهاندازی کرد.
آیا برجام بر فعالیتهای خیریه مدرسهسازی تأثیرگذار بوده است؟
در سالهای گذشته بهدلیل تحریم بانکها، ارسال کمکهای خیرین مدرسهسازی که در خارج از کشور بودند با مشکلاتی روبهرو شد؛ اما با اجرای برجام و توافقهاي انجامشده امیدواريم این مشکل مرتفع شود. البته با تمام سختیهایی که در این مسیر بود خیرین مدرسهساز در خارج از ایران هیچگاه کمکهای خود را قطع نکردند و پیگیر فعالیتهای خیریه خود در داخل ایران بودند.
برنامههای آینده شما برای ادامه این مسیر چیست؟
درحالحاضر كوشيدهايم زمینههایی را فراهم کنیم تا بهواسطه سایت جدیدی که راه انداختهایم، هم در خارج از مرزهای ایران بهتر و هم در داخل، فعالیتهای خیریه بیشتر شناخته شوند. در واقع ارتباطات جهانی برای این نوع فعالیتها بسیار مهم است. میخواهیم تمام دنیا صدای مهربانی ملت ایران را بشنوند؛ اما مسئله دیگری که در زمينه فعالیتمان داریم این است که در حاشیه مرزها در داخل کشور چون شناختی از فعالیتهای خیریه ندارند مجاهدین و معاندین تبلیغات زیادی علیه فعالیتهای ما دارند و تصمیم گرفتهايم با تکنولوژیهای جدید به مرزنشینان هم نزدیک شویم و مهربانی هدیه کنیم.
گاهی مشیت الهی بر این قرار میگیرد که زیانی به عظمت داغ فرزند داشته باشید؛ اما همان زیان موجب حرکتی عظیم میشود که صدای مهربانیِ آن تا فراسوی مرزها میرود. محمدرضا حافظی، خیر مدرسهسازی است که در گفتوگو با «شرق» میگوید چطور تلخی زندگیاش مسبب موفقیت و شیرینی زندگی مردم کشورش شد. او این دوران را مهمترین دوران زندگی خود توصیف میکند.
چطور شد که به فکر امر خیر مدرسهسازی در کشور افتادید؟
19 سال پیش فرزندی داشتم به نام امیر که عصای پیری من بود و تمام آنچه را کار میکردم او خرج میکرد و نگران آینده زندگی ایشان بودم و نگران بودم مبادا در راه غیرثوابی این هزینهها صرف شود و بیش از هر چیز نگران بودم اندوخته زندگی من به باد فنا برود. بعد از عقد با همسرش، عزم سفر شمال کردند و در مسیر تصادف کردند و تسلیم شدند. فردای روزی که مراسم جشن و سرور عید نوروز در همه خانوادهها برقرار بود، ما برخلاف آیین همیشگی در پزشکی قانونی در حال گرفتن مجوز دفن بودیم؛ اما روز تدفین پسرم جمعیت انبوهی در مراسم آمدند که من هیچگونه ارتباطی با آنها نداشتم و بررسی کردم دیدم برخلاف تصور من فرزندم در جوانی کمک به همنوع میکرد و این به گونهای تأثیر مثبتي بر من گذاشت و تصمیم گرفتم راه او را ادامه دهم. اولین گام این بود که منزلی که برای ایشان خریداری شده بود، تبدیل به احسنت کردم و دبیرستانی به نام فرزندم تأسیس کردم؛ من یک امیر از دست دادم و در آن زمان پدر هزارو 200 امیر شدم. در گام بعدی بررسی کردم و متوجه شدم معضل فضای آموزشی در کشور بسیار زیاد است و مدارس چهار نوبتی هستند. در 28 استان، خیراندیشان را جمع کردیم و در آستان حرم
قدس رضوی گرد هم آمديم و این آغاز يك حرکت بزرگ فرهنگی شد. خود من باور نداشتم این حرکت اینچنین با رشد و شکوفایی همراه باشد؛ اما هر سالي از عمر این مجموعه گذشت، مشارکت مردم بیش از صددرصد رشد داشت.
استقبال خیرین کشور از مدرسه سازی در ادامه مسیر و در سالهای بعد چطور بود؟
اولین سال موجودیت، 16میلیاردو 800 میلیون تومان در 18 سال گذشته کمک خیرین را شاهد بودیم و يك سال بعد 40 میلیارد تومان و دو سال بعد به 80 میلیارد تومان و سه سال بعد به 132 میلیارد تومان رسید. در نهایت در سال 1388 که اعتبار دولت براي مدرسهسازی 386 میلیارد تومان بود، کمک خیرین معادل 740 میلیارد تومان شد. در مسئولیت دوران آقای حاجبابایی اطمینان میدهم که مشارکت دولت از خیرین پیشی خواهد گرفت و به ایشان گفتم مطمئن باشید ملت ما فرهنگدوست هستند. در همان دوران ایشان اعتبار 386 میلیارد تومانی را به 900 میلیارد تومان افزایش داد و کمک خیرین ما در آن سال هزارو 84 میلیارد تومان شد. حتی در دوران تحریم نگران بودم با اوضاع نابسامان اقتصادی کشور، حضور مردم ضعیف و مشارکتشان کمرنگ شود؛ اما به افتخار بزرگی نائل شدیم. در واقع ملت راه ارتقایشان را در ارتقای فرهنگی فرزندانشان تشخیص دادند و بیشازپیش در این عرصه حضور پیدا کردند.
شما چه سالی رئیس هیأت امنای خیرین شدید؟
18 سال است رئیس شدهام، در واقع از همان بدو تأسیس مسئول انجمن خیرین مدرسهساز بودم.
گمان نمیکنید اگر کمکهای خیرین در یک مسیر قانونی تعریفشده و با نظارت نهادهای دولتی باشد، در محلی که واقعا مورد نیاز است خرج شود؟
کار خیر، نه با قانون انجام میشود و نه با آییننامه زیرا کار خیر از مکنونات درونی افراد است و افراد براساس اعتقاد درونی خودشان باید در امور خیر شرکت کنند. اگر در شرایط فعلی موفق شدهایم با مشارکت مردم خیّر، 35 درصد از مدارس را احداث کنیم، بهدلیل مستقلبودن فعالیتهای این نوع انجمنهای خیرین است. به همین دلیل تا این اندازه فراگیر شده و تأثیرگذار بوده است بهطوریکه بهتبع فعالیتهای انجمن خیرین مدرسهساز، خیرین سلامت بهوجود آمد و در ادامه خیرین مسکنساز آمدند و همچنین خیرین راهساز فعاليتشان را آغاز كردند. درحالحاضر 600 هزار خیّر در کشور داریم و قطعا در سال جاری بیشتر خواهند شد. اقدامات خیریه انجمن کاملا مستقل از امور دولتی است، بهطوریکه خودمان در قالب جشنوارههایی به سراسر کشور سفر ميكنيم و ميكوشيم انگیزه بیشتری برای خیرین جهت ادامه امور خیریهشان ایجاد کنیم.
آیا عملکرد انجمن خیرین بازخوردی در خارج از مرزها داشته است؟
این موج فراگیر خیرین براي مدرسهسازی، باعث شد به کنگره جهانی یونسکو دعوت شویم. در این کنگره جهانی که در توکیو برگزار شد به این مسئله پرداخته شد که چرا برخی از کشورها آموزش را در بستر توسعه پایدار قرار میدهند و بعضی دیگر قادر به انجام آن نیستند. بسیاری از کشورها اعلام کردند فقر اقتصادی موجب شده است ما نتوانیم به توسعه پایدار برسیم؛ اما من گزارشی در کنگره جهانی یونسکو ارائه دادم كه درباره موج خیرین مدرسهساز برای کمک به توسعه آموزشوپرورش در کشور ایران بود. در این کنگره از مهرورزی دانشآموزان کشورم سخن گفتم که با قلکهای فلزی کوچکشان توانستند با 600 میلیون تومان مدارس مهروزی را در اسلامشهر تهران تأسیس کنند. این موج جهانی چنان در آن کنگره و جامعه آموزشوپرورش جهان تأثیرگذار بود که قرار شد جلساتی باشد تا این حرکت مردم ایران ثبت جهانی شود و جامعه خیرین بتواند تجربه فرهنگی خود را به تمام جهان ارائه دهد.
ایرانیان خارج از کشور تا چه اندازه در امر مدرسهسازی در داخل کشور مشارکت داشتهاند؟
حدود یک هزار خیر مدرسهساز ایرانی در خارج از کشور اعم از آمریکا، کانادا، آلمان و دیگر کشورها اقامت دارند. کمک خیرین خارج از کشور هرچقدر هم مبلغ اندکی برای آنها تعریف شود، وقتی وارد ایران میشود، هم بهلحاظ عدد درخور توجه میشود و هم در بعد معنوی عملي ماندگار خواهد بود. ناگفته نماند که این کار با صداقت است که رشد کرده. در بيرون مرزها افراد زيادي هستند که بخشی از درآمد ارزی خود را به مدرسهسازی اختصاص دادهاند و هنگامي كه همان مبلغ را حواله میکنند در داخل کشور مبلغ درخور توجهی میشود و میتوان با آن پروژه عظمیمی را راهاندازی کرد.
آیا برجام بر فعالیتهای خیریه مدرسهسازی تأثیرگذار بوده است؟
در سالهای گذشته بهدلیل تحریم بانکها، ارسال کمکهای خیرین مدرسهسازی که در خارج از کشور بودند با مشکلاتی روبهرو شد؛ اما با اجرای برجام و توافقهاي انجامشده امیدواريم این مشکل مرتفع شود. البته با تمام سختیهایی که در این مسیر بود خیرین مدرسهساز در خارج از ایران هیچگاه کمکهای خود را قطع نکردند و پیگیر فعالیتهای خیریه خود در داخل ایران بودند.
برنامههای آینده شما برای ادامه این مسیر چیست؟
درحالحاضر كوشيدهايم زمینههایی را فراهم کنیم تا بهواسطه سایت جدیدی که راه انداختهایم، هم در خارج از مرزهای ایران بهتر و هم در داخل، فعالیتهای خیریه بیشتر شناخته شوند. در واقع ارتباطات جهانی برای این نوع فعالیتها بسیار مهم است. میخواهیم تمام دنیا صدای مهربانی ملت ایران را بشنوند؛ اما مسئله دیگری که در زمينه فعالیتمان داریم این است که در حاشیه مرزها در داخل کشور چون شناختی از فعالیتهای خیریه ندارند مجاهدین و معاندین تبلیغات زیادی علیه فعالیتهای ما دارند و تصمیم گرفتهايم با تکنولوژیهای جدید به مرزنشینان هم نزدیک شویم و مهربانی هدیه کنیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.