|

جایگاه مردم در مدیریت شهری

شهاب تجری.حقوقدان و استاد دانشگاه

مدیریت شهری از مباحث جدید مدیریتی است که از منظر پیشرفت و توسعه جوامع از اهمیت شایانی برخوردار است. پیرامون اهمیت بحث مدیریت شهری و جایگاه آن به تفصیل میتوان سخن گفت که در این مطلب کوتاه مجال آن وجود ندارد.
فی الجمله باید عنوان کرد که از یکسو در دنیای معاصر شهرها، حداقل به دو دلیل از جایگاه رفیعی در جامعه برخوردار هستند، یکی اینکه خیل عظیمی از شهروندان شهرها ساکن هستند و دوم اینکه به واسطه وجود منابع مادی و مالی فراوان ، در اقتصاد ملی ، نقشی پر رنگ و غیر قابل انکار دارند. از سوی دیگر مدیریت در یک تعریف ساده و اولیه یعنی هماهنگ کردن منابع انسانی و مادی برای نیل به اهداف از پیش تعیین شده. اگر دو نکته فوق را در کنار هم قرار دهیم این نتیجه به دست می آید که مدیریت شهری یعنی هماهنگ کردن منابع انسانی و مالی عظیم شهر ها در رسیدن به اهداف مقرر که همانا توسعه و پیشرفت جامعه است. مدیریت شهری در راستای فراهم کردن شرایط مناسب برای نیل به توسعه و در چهارچوب وظیفه مذکوردر فوق ، باید زمینه مشارکت گسترده و موثر در توسعه را فراهم کند . از میان نهاد های متنوع و مختلفی که در مدیریت شهری نقش دارند این تکلیف به طور مشخص بر عهده شوراهای اسلامی شهرها می باشد. آن ها باید به گونه ای برنامه ریزی کنند مردم مشارکت بیشتری در برنامه های توسعه شهری داشته باشند. شرکت دادن مردم در توسعه همان هدفی است که در دموکراسی و جامعه مدنی دنبال می شود و البته در کنار شوراها و نهاد های دولتی و غیر دولتی دیگر نیز باید در این مورد اهتمام جدی داشته باشند .
قانون اساسی ما و بسیاری از کشور های دنیا به دلیل و جود چنین ظرفیتی به تشکیل شورای شهر ها و روستاها اهتمام ویژه ای دارند . بر همین اساس بود که دولت اضلاحات نیز تلاش کرد این ظرفیت بالقوه قانون اساسی را فعال کرده و یک گام اساسی در مسیر مردم سالاری بردارد.
اما همه می دانیم در نظام حقوقي ما اشکالات متعددی در این خصوص وجود دارد که نه تنها مانع رسیدن شوراها ( به عنوان یکی از ارکان مدیریت شهری) به اهدافش شده است بلکه به بدبینی نسبت به این نهاد مهم و کلیدی در عرصه دموکراسی دامن زده است. به زعم اینجانب پاره ای از مهم ترین موانع در این خصوص بدین شرح است : الف) بسیاری از مشکلات جامعه ما در مواجهه با موضوعات مدرن ، سبقه فرهنگی دارد. به دلایل مختلف هنوز نتوانسته ایم تناسبی ما بین اندیشه ها آثار دنیای جدید به وجود آوریم. مثلا ممکن است از حقوق بشر دم بزنیم و خود را در صف مدافعین آن قلمداد کنیم اما رفتار ما تناسبی با اصول و قواعد حقوق بشر نداشته باشد. یا اعتقاد خود را به تحزب اعلام کنیم اما اصول و چهارچوب عملی نظام حزبی را رعایت نکنیم و ... . در زمینه مشارکت مردم در مدیریت شهری نیز دارای مشکلات فرهنگی از این جنس هستيم. عامه مردم ما بخشی از خواص ما هموز نتوانسته اند نقش موثری در مدیریت شهری و مشارکت کردم در توسعه شهری ایجاد کنند. ب) نهاد های دولتی متعددی در مدیریت شهری دخیل هستند پیشرفت در امر مدیریت شهری نمی شوند بلکه مردم را از مشارکت در امر توسعه و مدیریت شهری باز می دارند. و در عین حال امکان برنامه ریزی برای موضوعات فرهنگی و اجتماعی و ... را به حداقل می رساند. باید تلاش شود که نقش مردم در مدیریت شهری بیشتر شود و در این راه باید ابتدا به حداقل رساندن دخالت نهادهای دولتی و سپردن آن به شوراهای شهر توجه کرد ج) آموزش در نظام مدیریت شهری باید گسترش پیدا کند . هم آموزش مدیران شهری وآموزش مردم از طریق رسانه های جمعی در راستای آشنایی بیشتر شهروندان نسبت حقوق و تکالیفی که در حوزه مدیریت شهری و توسعه دارند. هر چند در خصوص مدیریت شهری مباحث متعدد دیگری قابل طرح است اما به نظر می رسد موضوعات مطروحه دارای اولویت باشد و به اصطلاح آنهاست که راه برای قدم های بعدی باز خواهد شد تا بتوان شهر‌ها را در مسیر توسعه قرار داد.

مدیریت شهری از مباحث جدید مدیریتی است که از منظر پیشرفت و توسعه جوامع از اهمیت شایانی برخوردار است. پیرامون اهمیت بحث مدیریت شهری و جایگاه آن به تفصیل میتوان سخن گفت که در این مطلب کوتاه مجال آن وجود ندارد.
فی الجمله باید عنوان کرد که از یکسو در دنیای معاصر شهرها، حداقل به دو دلیل از جایگاه رفیعی در جامعه برخوردار هستند، یکی اینکه خیل عظیمی از شهروندان شهرها ساکن هستند و دوم اینکه به واسطه وجود منابع مادی و مالی فراوان ، در اقتصاد ملی ، نقشی پر رنگ و غیر قابل انکار دارند. از سوی دیگر مدیریت در یک تعریف ساده و اولیه یعنی هماهنگ کردن منابع انسانی و مادی برای نیل به اهداف از پیش تعیین شده. اگر دو نکته فوق را در کنار هم قرار دهیم این نتیجه به دست می آید که مدیریت شهری یعنی هماهنگ کردن منابع انسانی و مالی عظیم شهر ها در رسیدن به اهداف مقرر که همانا توسعه و پیشرفت جامعه است. مدیریت شهری در راستای فراهم کردن شرایط مناسب برای نیل به توسعه و در چهارچوب وظیفه مذکوردر فوق ، باید زمینه مشارکت گسترده و موثر در توسعه را فراهم کند . از میان نهاد های متنوع و مختلفی که در مدیریت شهری نقش دارند این تکلیف به طور مشخص بر عهده شوراهای اسلامی شهرها می باشد. آن ها باید به گونه ای برنامه ریزی کنند مردم مشارکت بیشتری در برنامه های توسعه شهری داشته باشند. شرکت دادن مردم در توسعه همان هدفی است که در دموکراسی و جامعه مدنی دنبال می شود و البته در کنار شوراها و نهاد های دولتی و غیر دولتی دیگر نیز باید در این مورد اهتمام جدی داشته باشند .
قانون اساسی ما و بسیاری از کشور های دنیا به دلیل و جود چنین ظرفیتی به تشکیل شورای شهر ها و روستاها اهتمام ویژه ای دارند . بر همین اساس بود که دولت اضلاحات نیز تلاش کرد این ظرفیت بالقوه قانون اساسی را فعال کرده و یک گام اساسی در مسیر مردم سالاری بردارد.
اما همه می دانیم در نظام حقوقي ما اشکالات متعددی در این خصوص وجود دارد که نه تنها مانع رسیدن شوراها ( به عنوان یکی از ارکان مدیریت شهری) به اهدافش شده است بلکه به بدبینی نسبت به این نهاد مهم و کلیدی در عرصه دموکراسی دامن زده است. به زعم اینجانب پاره ای از مهم ترین موانع در این خصوص بدین شرح است : الف) بسیاری از مشکلات جامعه ما در مواجهه با موضوعات مدرن ، سبقه فرهنگی دارد. به دلایل مختلف هنوز نتوانسته ایم تناسبی ما بین اندیشه ها آثار دنیای جدید به وجود آوریم. مثلا ممکن است از حقوق بشر دم بزنیم و خود را در صف مدافعین آن قلمداد کنیم اما رفتار ما تناسبی با اصول و قواعد حقوق بشر نداشته باشد. یا اعتقاد خود را به تحزب اعلام کنیم اما اصول و چهارچوب عملی نظام حزبی را رعایت نکنیم و ... . در زمینه مشارکت مردم در مدیریت شهری نیز دارای مشکلات فرهنگی از این جنس هستيم. عامه مردم ما بخشی از خواص ما هموز نتوانسته اند نقش موثری در مدیریت شهری و مشارکت کردم در توسعه شهری ایجاد کنند. ب) نهاد های دولتی متعددی در مدیریت شهری دخیل هستند پیشرفت در امر مدیریت شهری نمی شوند بلکه مردم را از مشارکت در امر توسعه و مدیریت شهری باز می دارند. و در عین حال امکان برنامه ریزی برای موضوعات فرهنگی و اجتماعی و ... را به حداقل می رساند. باید تلاش شود که نقش مردم در مدیریت شهری بیشتر شود و در این راه باید ابتدا به حداقل رساندن دخالت نهادهای دولتی و سپردن آن به شوراهای شهر توجه کرد ج) آموزش در نظام مدیریت شهری باید گسترش پیدا کند . هم آموزش مدیران شهری وآموزش مردم از طریق رسانه های جمعی در راستای آشنایی بیشتر شهروندان نسبت حقوق و تکالیفی که در حوزه مدیریت شهری و توسعه دارند. هر چند در خصوص مدیریت شهری مباحث متعدد دیگری قابل طرح است اما به نظر می رسد موضوعات مطروحه دارای اولویت باشد و به اصطلاح آنهاست که راه برای قدم های بعدی باز خواهد شد تا بتوان شهر‌ها را در مسیر توسعه قرار داد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.