پادگفتمانِ تغییر علیه گفتمانِ موجود
هر رویداد و پدیده سیاسی از علل و عواملی تاثیر می پذیرد؛ انتخابات که مهمترین و پیچیده ترین موضوع در مسائل مطرح در حوزه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی است نیز از علل و عواملی متأثر می باشد که موضوع مطالعه جامعه شناسان سیاسی است. سوال اساسی که مطرح می شود این است که رخداد هفتم اسفند از چه علل و عواملی تاثیر پذیرفته است؟ علیرغم تنگناهای مترتّب بر این انتخابات از جمله ردّ صلاحیت های چهره های مؤثر یک جریان سیاسی، تنگناهای تبلیغاتی از نظر منابع مالی، فقدان رسانه های دیداری و شنیداری و... چگونه جریان اصلاح طلب، پیروز انتخابات شد؟
به طور کلی برای فهم پدیده انتخابات می توانیم از الگوهای "بازیگر خردمند"، "الگوی جغرافیایی یا محیطی"، "الگوی سیاسی و حزبی" ، "الگوی فرهنگ سیاسی و یا روانشناسی اجتماعی" و الگوی گفتمان - پاد گفتمان" استفاده کرد. که به منظور جلوگیری از اطاله کلام از الگوی "گفتمان - پادگفتمان" برای تبیین این انتخابات استفاده می کنیم. از منظر فرهنگ سیاسی کسانی همچون آلکسي دوتوکويل فرانسوي، تکلوت پارسونز، رونالد چيلکوت، آلموند ووربا، ماروين زونيس و لئونارد بايندر مطالعات و پژوهش های خوبی انجام داده اند که می تواند در این خصوص کمک کننده باشد.
در عرصه تحولات سیاسی ایران فعلا دو گفتمان در مقابل هم صف آرایی کرده اند، گفتمان حفظ وضع موجود که محافظه کاران ایرانی که تحت عنوان اصولگرا شناخته می شوند، آن را نمایندگی می کنند و پادگفتمانِ مقاومت که مخالف وضع موجود است که اصلاح طلبان ایرانی نمایندگان آن هستند. واقعیت این است که در اثر سوء مدیریت و ناکارآمدی نظام اداری، اجرایی و سیاسی ایرانیان در زندگی روزمره با مشکلات عدیده ای مواجه هستند. شاخص های اقتصادی و اجتماعی هم مبین این واقعیت است. ایرانیان انقلاب کردند که از وضع موجود به سمت وضع مطلوب حرکت کنند؛ اما به دلایل داخلی و بین المللی با تنگناههای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مواجه شده اند و از وضع موجود کنونی راضی نیستند
لذا هر نامزد انتخاباتی یا هر حزب و جریان سیاسی و فکری که وضع موجود را نمایندگی کند مورد اقبال مردم نبوده و نخواهد بود. در سال 1376 آقای ناطق نوری سمبل حفظ وضع موجود و آقای خاتمی نماینده تغییر وضع موجود شناخته شد و با آرای خیره کننده ای مواجه گشت. در سال 1384 هم آقای هاشمی رفسنجانی نماینده حفظ وضع موجود و جناب احمدی نژاد با رویکرد اعتراضی خویش به سیاست های گذشته و جاری کشور به عنوان نماینده تغییر وضع موجود در اذهان ایرانیان جا افتاد. در سال 1392 نیز اگرچه همه نامزدها به نوعی انتقاداتی را مطرح می کردند، اما این آقای روحانی بود که رویکرد خود را از انتقاد از وضع موجود پا را فراتر گذاشت و رویکرد اعتراضی در قبال سیاست های جاری کشور به ویژه در حوزه سیاست خارجی که منجر به تحریم ها شده بود را وجهه همت خویش قرار داد و به عنوان نماینده تغییر وضع موجود شناخته شد. مهمتر آنکه جریان اصلاحات که خود به عنوان پادگفتمان گفتمان حاکم شناخته می شد از آقای روحانی حمایت کرد و نمایندگی تغییر وضع موجود از طرف روحانی در اذهان ایرانیان تثبیت شد.
در انتخابات اخیر در 7 اسفند 92 هم رقابت و منازعه بین گفتمان موجود در مجلس که اکثریت آن را محافظه کاران تشکیل می دادند، با پادگفتمان موجود که طرفدار تغییر وضع موجود هستند قرار داشت و به طور طبیعی ایرانیان مخالف وضع موجود که از شرایط حاکم رضایت نداشتند به طرفداران تغییر رأی دادند.
هر رویداد و پدیده سیاسی از علل و عواملی تاثیر می پذیرد؛ انتخابات که مهمترین و پیچیده ترین موضوع در مسائل مطرح در حوزه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی است نیز از علل و عواملی متأثر می باشد که موضوع مطالعه جامعه شناسان سیاسی است. سوال اساسی که مطرح می شود این است که رخداد هفتم اسفند از چه علل و عواملی تاثیر پذیرفته است؟ علیرغم تنگناهای مترتّب بر این انتخابات از جمله ردّ صلاحیت های چهره های مؤثر یک جریان سیاسی، تنگناهای تبلیغاتی از نظر منابع مالی، فقدان رسانه های دیداری و شنیداری و... چگونه جریان اصلاح طلب، پیروز انتخابات شد؟
به طور کلی برای فهم پدیده انتخابات می توانیم از الگوهای "بازیگر خردمند"، "الگوی جغرافیایی یا محیطی"، "الگوی سیاسی و حزبی" ، "الگوی فرهنگ سیاسی و یا روانشناسی اجتماعی" و الگوی گفتمان - پاد گفتمان" استفاده کرد. که به منظور جلوگیری از اطاله کلام از الگوی "گفتمان - پادگفتمان" برای تبیین این انتخابات استفاده می کنیم. از منظر فرهنگ سیاسی کسانی همچون آلکسي دوتوکويل فرانسوي، تکلوت پارسونز، رونالد چيلکوت، آلموند ووربا، ماروين زونيس و لئونارد بايندر مطالعات و پژوهش های خوبی انجام داده اند که می تواند در این خصوص کمک کننده باشد.
در عرصه تحولات سیاسی ایران فعلا دو گفتمان در مقابل هم صف آرایی کرده اند، گفتمان حفظ وضع موجود که محافظه کاران ایرانی که تحت عنوان اصولگرا شناخته می شوند، آن را نمایندگی می کنند و پادگفتمانِ مقاومت که مخالف وضع موجود است که اصلاح طلبان ایرانی نمایندگان آن هستند. واقعیت این است که در اثر سوء مدیریت و ناکارآمدی نظام اداری، اجرایی و سیاسی ایرانیان در زندگی روزمره با مشکلات عدیده ای مواجه هستند. شاخص های اقتصادی و اجتماعی هم مبین این واقعیت است. ایرانیان انقلاب کردند که از وضع موجود به سمت وضع مطلوب حرکت کنند؛ اما به دلایل داخلی و بین المللی با تنگناههای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مواجه شده اند و از وضع موجود کنونی راضی نیستند
لذا هر نامزد انتخاباتی یا هر حزب و جریان سیاسی و فکری که وضع موجود را نمایندگی کند مورد اقبال مردم نبوده و نخواهد بود. در سال 1376 آقای ناطق نوری سمبل حفظ وضع موجود و آقای خاتمی نماینده تغییر وضع موجود شناخته شد و با آرای خیره کننده ای مواجه گشت. در سال 1384 هم آقای هاشمی رفسنجانی نماینده حفظ وضع موجود و جناب احمدی نژاد با رویکرد اعتراضی خویش به سیاست های گذشته و جاری کشور به عنوان نماینده تغییر وضع موجود در اذهان ایرانیان جا افتاد. در سال 1392 نیز اگرچه همه نامزدها به نوعی انتقاداتی را مطرح می کردند، اما این آقای روحانی بود که رویکرد خود را از انتقاد از وضع موجود پا را فراتر گذاشت و رویکرد اعتراضی در قبال سیاست های جاری کشور به ویژه در حوزه سیاست خارجی که منجر به تحریم ها شده بود را وجهه همت خویش قرار داد و به عنوان نماینده تغییر وضع موجود شناخته شد. مهمتر آنکه جریان اصلاحات که خود به عنوان پادگفتمان گفتمان حاکم شناخته می شد از آقای روحانی حمایت کرد و نمایندگی تغییر وضع موجود از طرف روحانی در اذهان ایرانیان تثبیت شد.
در انتخابات اخیر در 7 اسفند 92 هم رقابت و منازعه بین گفتمان موجود در مجلس که اکثریت آن را محافظه کاران تشکیل می دادند، با پادگفتمان موجود که طرفدار تغییر وضع موجود هستند قرار داشت و به طور طبیعی ایرانیان مخالف وضع موجود که از شرایط حاکم رضایت نداشتند به طرفداران تغییر رأی دادند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.